| กระเดียด ๑ | ก. เอาเข้าข้างสะเอว เช่น กระเดียดกระจาด. (ข. กณฺเฎียต). |
|
|
| กระเดียด ๒ | ว. ค่อนข้าง, หนักไปทาง, เช่น กระเดียดเปรี้ยว |
| หน้าตากระเดียดไปทางแม่. |
|
|
| -กระเดียม | ใช้เข้าคู่กับคํา กระดี้ เป็น กระดี้กระเดียม. |
|
|
| -กระเดี้ยม | ใช้เข้าคู่กับคํา กระด้วม เป็น กระด้วมกระเดี้ยม. |
|
|
| กระเดือก ๑ | น. ส่วนของกล่องเสียง มีลักษณะโปนออกมากลางลำคอเหนือท่อลม |
| เห็นได้ชัดในผู้ชาย เรียกว่า ลูกกระเดือก. |
|
|
| กระเดือก ๒ | (ปาก) ก. กลืนอย่างลําบาก เช่น กระเดือกไม่ลงคอ |
| เต็มกระเดือก. |
|
|
| กระเดือกๆ | ว. กระเสือกกระสนไปด้วยความลำบาก เช่น ว่ายน้ำกระเดือก ๆ. |
|
|
| กระเดื่อง ๑ | น. ส่วนหนึ่งของครกกระเดื่อง เป็นไม้ท่อนยาว ปลายด้านหัว |
| มีสากสำหรับตำข้าวที่อยู่ในครก เมื่อเหยียบปลายข้างหางแล้วถีบ |
| ลงหลุม หัวจะกระดกขึ้น เมื่อปล่อยเท้าหัวก็จะกระแทกลง; |
| (รูปภาพ กระเดื่อง) |
| เรียกเครื่องจักรนาฬิกาชิ้นหนึ่ง มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้นว่า |
| กระเดื่อง. |
|
|
| กระเดื่อง ๒ | ว. สูงขึ้น, โด่งดัง, ใช้ประกอบลักษณะของคุณงามความดี |
| เช่น ชื่อเสียงกระเดื่อง; แข็ง, กระด้าง, เช่น ยามเมื่อเจ้าเยื้องยุรยาตร |
| ก็มิได้ย่างลงเหยียบดินกระเดื่องใด. (ม. ร่ายยาว กุมาร), |
| นิยมใช้เข้าคู่กับคํา กระด้าง เป็น กระด้างกระเดื่อง. |
|
|
| กระเดื่อง ๓ | ก. แหนง, หมาง, เช่น จะกระเดื่องใจเมื่อไปถึง. (ขุนช้างขุนแผน); |
| กระดาก เช่น ไป่กระเดื่องสะดุ้ง ฟูมฟาย. (นิทราชาคริต), |
| นิยมใช้เข้าคู่กันเป็น กระดากกระเดื่อง. |
|
|
| กระแด็ก ๆ | ว. อาการที่ดิ้นอยู่กับที่ เช่น ดิ้นกระแด็ก ๆ ชักกระแด็ก ๆ |
| ติดกระแด็ก ๆ, แด็ก ๆ ก็ว่า. |
|
|
| กระแด้ง | (ถิ่น-อีสาน) น. เรียกชายหรือหญิงที่เป็นหมันว่า |
| พ่อกระแด้ง แม่กระแด้ง. ว. คดไปมา. (ปาเลกัว). |
|
|
| กระแด้แร่ | ว. กระแดะ, ดัดจริต, เช่น อย่าทําดื้อกระแด้แร่เลยแม่เอ๋ย. |
| (มณีพิชัย). |
|
|
| กระแด่ว ๆ | ว. อาการที่ดิ้นอยู่กับที่ ในคําว่า ดิ้นกระแด่ว ๆ, แด่ว ๆ ก็ว่า. |
|
|
| กระแดะ | (ปาก) ก. ดัดจริต, ทำในสิ่งที่ไม่น่าทำ. |
| กระแดะกระแด๋ (ปาก) ก. ดัดจริตดีดดิ้น, แดะแด๋ ก็ว่า. |
|
|
| กระโดก | ว. โอนไปโอนมา, ยกขึ้นยกลง. |
| กระโดกกระเดก ว. มีกิริยามารยาทไม่เรียบร้อย; โยกเยก, |
| โอนไปโอนมา, โดกเดก ก็ว่า. |
|
|
| กระโดง ๑ | น. ใบเรือ เช่น เสากระโดง คือ เสาใบเรือ; ส่วนที่อยู่บนหลังปลา |
| บางชนิด เช่น ปลากัด ปลาฉลาม มีลักษณะเป็นแผ่นตั้งคล้ายใบเรือ. |
| (ข. โกฺฎง ว่า ใบเรือ). |
|
|
| กระโดง ๒ | น. กิ่งไม้ที่แตกออกตรงขึ้นไปจากกิ่งใหญ่; ลำน้ำขนาดเล็กที่ขุด |
| จากลำน้ำขนาดใหญ่เพื่อชักน้ำเข้านาเข้าสวน เรียกว่า ลํากระโดง, |
| ลำประโดง ก็ว่า. |
|
|
| กระโดงคาง | น. ปลายคาง. |
|
|
| กระโดงแดง | น. (๑) ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Bhesa robusta (Roxb.) Ding Hou |
| ในวงศ์ Celastraceae ลําต้นแดงคล้ำ ใบยาวปลายแหลม |
| เลื่อมเป็นมัน, ประดงแดง กระบกคาย ชมัน ละโมก หรือ |
| พรมคด ก็เรียก. ๒) ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด (Chionanthus |
| microstigma (Gagnep.) Kiew ในวงศ์ Oleaceae ใบยาวรี |
| หนาแข็ง ปลายใบแหลม ออกตรงข้ามกัน เมื่อแห้งหมาดใช้ |
| มวนบุหรี่ได้ มีกลิ่นหอมฉุน, ประดงแดง หรือ ฝิ่นต้น ก็เรียก; |
| และชนิด C. sangda (Gagnep.) Kiew ลักษณะทั่วไปคล้ายชนิดแรก |
| แต่ต้นมีขนาดย่อมกว่า ค่อนไปทางไม้พุ่ม. |
|
|
| กระโดด | ก. ใช้กําลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอยสูงขึ้น, โดด ก็ว่า, โดยปริยายหมายถึง |
| อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ปลากระโดด ตัวพิมพ์กระโดด. |
| กระโดดร่ม ก. กระโดดออกจากอากาศยานในขณะอยู่ในอากาศ |
| เพื่อลงสู่พื้นดินโดยอาศัยร่มชูชีพ, โดดร่ม ก็ว่า. |
| กระโดดโลดเต้น ก. อาการที่กระโดดขึ้นลงหลายครั้งหลายหน |
| เพราะความดีอกดีใจเป็นต้น. |
|
|
| กระโดน | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Careya sphaerica Roxb. ในวงศ์ Lecythidaceae |
| ชอบขึ้นในป่าเบญจพรรณที่ชุ่มชื้น ดอกมีเกสรเพศผู้จํานวนมาก |
| เป็นพู่คล้ายดอกชมพู่ขาว หอม ดอกบานเต็มที่กว้าง ๕-๘ เซนติเมตร |
| ผลค่อนข้างกลม เปลือกใช้เบื่อปลาหรือทุบเป็นแผ่นปูหลังช้าง, |
| โดน จิก ปุย ปุยกระโดน ปุยขาว หรือ ผ้าฮาด ก็เรียก. |
| กระโดนดิน น. ชื่อไม้พุ่มเตี้ยชนิด Careya herbacea Roxb. ในวงศ์ |
| Lecythidaceae ชอบขึ้นตามที่ลุ่มดินทราย ลักษณะทั่วไปคล้าย |
| กระโดน สูงไม่เกิน ๑ เมตร ผลมีขนาดย่อมกว่า, กระโดนเบี้ย ก็เรียก. |
|
|
| กระใด | (โบ) ว. กระไร, อะไร, ทําไม, เช่น ผู้แกล้วกระใดรณภู. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| กระได | น. สิ่งที่ทําเป็นขั้น ๆ สําหรับก้าวขึ้นลง, บันได ก็ว่า. |
| กระไดแก้ว น. ชั้นสําหรับวางพาดสิ่งของเช่นใบลาน |
| หรืออาวุธเป็นต้น. |
| กระไดลิง ๑ น. บันไดเชือกที่ตรึงติดเฉพาะส่วนบน ใช้ไต่ขึ้นที่สูง |
| หรือไต่ลงที่ต่า, บันไดลิง ก็ว่า. |
|
|
| กระไดลิง ๒ | น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Bauhinia scandens L. var. horsfieldii |
| (Miq.) K. et S.S. Larsen ในวงศ์ Leguminosae ขึ้นในป่าดิบแล้ง |
| ป่าเบญจพรรณที่ชุ่มชื้นทั่วไป และตามริมแม่น้ำลําคลอง |
| เถาแบนยาว งอกลับไปกลับมาคล้ายขั้นบันได ดอกเล็กสีขาว |
| ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง เปลือกเหนียวใช้แทนเชือก เถาใช้ทํายาได้, |
| กระไดวอก มะลืมดํา บันไดลิง หรือ ลางลิง ก็เรียก. |
|
|
| กระตรกกระตรำ | (โบ; กลอน) ก. ตรากตรํา เช่น หาเลี้ยงและโดยสฤษฎิตน |
| กระตรกกระตรำก็นําพา. (กล่อมพญาช้าง). |
|
|
| กระตร้อ | (โบ) น. เครื่องดับไฟสานเป็นรูปตะกร้อพันผ้าชุบน้ำ มีด้ามยาว |
| สําหรับดับและคลึงลูกไฟที่มาติดหลังคา ผู้ดับนั่งบนอกไก่หลังคา |
| เช่น ให้ตรวจเอาพร้าขอกระตร้อน้ำ จงทุกที่พนักงานให้สรัพไว้. |
| (สามดวง), ตะกร้อ ก็เรียก. |
|
|
| กระตรับ | ดู หมอช้างเหยียบ. |
|
|
| กระตราก | ก. ล่ามโซ่, ทุกข์ทรมานในคุก. (ปาเลกัว). |
|
|
| -กระตรำ | ใช้เข้าคู่กับคํา กระตรก เป็น กระตรกกระตรํา. |
|
|
| กระตรุด | น. ตะกรุด, กะตรุด หรือ กะตุด ก็ว่า. |
|
|
| กระตรุม | (กลอน) น. นกตะกรุม เช่น เขาคุ่มกระตรุมกระไตร |
| ตระไนนี่สนั่นเสียง. (สรรพสิทธิ์). |
|
|
| กระต้วมกระเตี้ยม | ว. อาการที่ค่อย ๆ เคลื่อนไหวหรือเคลื่อนไหวอย่างช้า ๆ |
| (ใช้แก่กิริยาเดินหรือคลาน), ต้วมเตี้ยม ก็ว่า, ใช้ว่า |
| กระด้วมกระเดี้ยม ก็มี. |
|
|
| กระต้อ | น. ชื่อนกชนิดหนึ่ง เช่น กระต้อพลอดกิ่งพลับ. (เพชรมงกุฎ). |
|
|
| กระต่องกระแต่ง | ว. อาการที่แขวนหรือห้อยแกว่งไปแกว่งมา, ต่องแต่ง ก็ว่า. |
|
|
| กระต๊อบ | น. กระท่อมเล็ก ๆ. (พายัพและอุดรว่า ตูบ). |
|
|
| กระต้อยตีวิด | ดู ต้อยตีวิด. |
|
|
| กระตัก | (โบ; เลิก) น. ประตัก คือ ไม้ที่ฝังเหล็กแหลมข้างปลาย ใช้แทงสัตว์ |
| พาหนะเช่นวัว เช่น ด่าตีกันด้วยเคียวไม้กระตัก. (ลักษณะธรรมนูญ). |
|
|
| กระตั้ว | น. ชื่อนกปากงุ้มเป็นขอจําพวกหนึ่ง มีหลายชนิด หลายสกุล |
| และหลายวงศ์ ลักษณะคล้ายนกแก้วแต่ตัวโตกว่า พบในทวีป |
| ออสเตรเลียและบริเวณใกล้เคียง เช่น กระตั้วหงอนเหลือง |
| (Cacatua galerita) กระตั้วดํา (Probosciger aterrimus). |
|
|
| -กระตาก | ใช้เข้าคู่กับคํา กระโตก เป็น กระโตกกระตาก. |
|
|
| กระต่าย ๑ | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กในวงศ์ Leporidae ขนปุย หูยาว |
| ที่พบอาศัยตามป่าทั่วไปในประเทศไทยมีชนิดเดียว คือ กระต่ายป่า |
| (Lepus peguensis) ซึ่งมีขนสีน้ำตาล ใต้หางสีขาว อาศัยใน |
| โพรงดิน ส่วนที่นํามาเลี้ยงตามบ้านมีหลายชนิดและหลายสี เช่น |
| ชนิด Oryctolagus cuniculus. |
| กระต่ายชมจันทร์ น. ท่ารําละครท่าหนึ่ง. (ฟ้อน); |
| เพลงเสภา ๒ ชั้น ของเก่าพวกเพลงเกร็ด. |
| กระต่ายต้องแร้ว น. ท่ารําละครท่าหนึ่ง. (ฟ้อน). |
| กระต่ายตื่นตูม (สํา) น. ใช้เปรียบเทียบคนที่แสดงอาการ |
| ตื่นตกใจง่ายโดยไม่ทันสํารวจให้ถ่องแท้ก่อน. |
| กระต่ายเต้น น. เพลงไทยของเก่าสําหรับทําเพลงเร็ว, |
| ถ้ารับร้องเป็นเพลง ๒ ชั้น. |
| กระต่ายสามขา (สํา) ว. ยืนกรานไม่ยอมรับ, กระต่ายขาเดียว ก็ว่า. |
| กระต่ายหมายจันทร์ (สํา) น. ผู้ชายหมายปองผู้หญิงที่มีฐานะดีกว่า. |
|
|
| กระต่าย ๒ | น. เครื่องมือสําหรับขูดมะพร้าวที่ยังไม่ได้กะเทาะกะลาออก. |
| กระต่ายจีน น. เครื่องมือขูดมะพร้าว ใช้ลวดตอกเป็นฟันถี่ ๆ |
| บนหน้ากระดานสำหรับขูดมะพร้าวที่กะเทาะกะลาออกแล้ว. |
|
|
| กระต่ายขูด | ดู สีกรุด. |
|
|
| กระต่ายจันทร์ | ดู กระต่ายจาม (๑). |
|
|
| กระต่ายจาม | น. (๑) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Centipeda minima (L.) A. Br. et Aschers |
| ในวงศ์ Compositae ขึ้นตามพื้นที่ลุ่มต่ำ แฉะ ต้นเตี้ยติดดินคล้าย |
| ต้นผักเบี้ย ใบเล็กเว้าข้างทั้ง ๒ ด้าน ปลายใบแหลมคล้ายสามง่าม |
| ใบมีกลิ่นเหม็น ใช้ทํายาได้ แต่เป็นพิษต่อปศุสัตว์, กระต่ายจันทร์ |
| สาบแร้ง หญ้ากระจาม หญ้าจาม หรือ เหมือดโลด ก็เรียก. |
| (๒) ดู การบูรป่า. |
|
|
| กระติก | น. ภาชนะสําหรับใส่น้ำติดตัวในเวลาเดินทาง |
| เช่น กระติกของทหารหรือลูกเสือ, ภาชนะสำหรับใส่น้ำ |
| เพื่อเก็บความร้อนหรือรักษาความเย็นเป็นต้น, ถ้าใช้ใส่น้ำร้อน |
| เรียกว่า กระติกน้ำร้อน, ถ้าใช้ใส่น้ำแข็ง เรียกว่า กระติกน้ำแข็ง. |
|
|
| -กระติก | ใช้เข้าคู่กับคํา กระตุก เป็น กระตุกกระติก. |
|
|
| -กระติ้ง | ใช้เข้าคู่กับคํา กระตุ้ง เป็น กระตุ้งกระติ้ง. |
|
|
| กระติ๊ด ๑ | น. ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Estrildidae ใช้หญ้าทํารังเป็นรูปกลม |
| อยู่บนต้นไม้ ปากรังอยู่ด้านล่าง มีหลายชนิด เช่น กระติ๊ดเขียว |
| หรือ ไผ่ (Erythrura prasina) กระติ๊ดแดง หรือ สีชมพูดง |
| (Amandava amandava) กระติ๊ดท้องขาว (Lonchura leucogastra) |
| กินเมล็ดพืช, กะทิ ก็เรียก. |
| กระติ๊ดขี้หมู น. ชื่อนกขนาดเล็กชนิด Lonchura punctulata |
| ในวงศ์ Estrildidae สีน้ำตาลกระขาว อกขาวมีลายสีน้ำตาล |
| คล้ายเกล็ดปลา ปากดําอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ กินเมล็ดพืช. |
|
|
| กระติ๊ด ๒, กระติ๊ดเดียว, กระติ๊ดหนึ่ง | (ปาก) ว. เล็กน้อย, เล็กนิดเดียว, เช่น เสื้อตัวนี้ติดกระดุมเม็ด |
| กระติ๊ดเดียว ขอเกลือสักกระติ๊ดหนึ่ง, ติ๊ดเดียว หรือ ติ๊ดหนึ่ง ก็ว่า. |
|
|
| กระติบ | (ถิ่น-อีสาน) น. ภาชนะสานรูปกลม มีฝาครอบ สําหรับ |
| บรรจุข้าวเหนียวนึ่ง. |
|
|
| กระตือรือร้น | ก. รีบร้อน, เร่งรีบ, ขมีขมัน, มีใจฝักใฝ่เร่งร้อน. |
|
|
| กระตุก | ก. ชักเข้ามาโดยเร็วทันที, งอเข้ามาโดยเร็ว, เช่น ขากระตุก, |
| อาการที่กล้ามเนื้อหดและยืดตัวขึ้นมาเองทันที. |
|
|
| กระตุกกระติก | ว. ตุก ๆ ติก ๆ, อาการที่ห้อยแกว่งไปมา. |
|
|
| กระตุ้งกระติ้ง | ว. มีกิริยาท่าทางกระชดกระช้อย, ตุ้งติ้ง หรือ ดุ้งดิ้ง ก็ว่า. |
|
|
| กระตุ่น | น. ตัวตุ่น เช่น กระต่ายเต้นกระตุ่นขุด. (บุณโณวาท). |
|
|
| กระตุ้น | ก. ใช้มือหรือสิ่งใด ๆ กระแทกเบา ๆ ให้รู้ตัว, |
| โดยปริยายหมายความว่า เตือนหรือหนุน เช่น |
| กระตุ้นให้รีบทํางาน, ช่วยเร่ง เช่น ใช้กระแสไฟฟ้า |
| กระตุ้นหัวใจที่หยุดเต้นให้เต้นต่อไป. |
|
|
| กระตูบ | น. กระท่อม, กระต๊อบ, ตูบ ก็ว่า. (ดู ตูบ ๑). |
|
|
| กระเตง | ก. อาการที่อุ้มเด็กเข้าสะเอวหรือสะพายของโตงเตงไป. |
|
|
| กระเต็น | น. ชื่อนกชนิดหนึ่งในวงศ์ Alcedinidae หัวโต คอสั้น |
| ปากแหลมยาวตรงและแข็งแรง ส่วนใหญ่มีสีสวยสด |
| สะดุดตา หากินโดยวิธีพุ่งตัวลงจับปลาในน้ำ มีหลายชนิด |
| เช่น กระเต็นปักหลักหรือ ปักหลัก (Ceryle rudis) |
| กระเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthis)กระเต็นอกขาว |
| (Halcyon smyrnensis). |
|
|
| กระเต็นปักหลัก | ดู ปักหลัก ๒ (๑). |
|
|
| กระเตอะ | ว. จวนแก่ (ใช้แก่หมาก) ในคําว่า หมากกระเตอะ |
| หรือ หมากหน้ากระเตอะ. |
|
|
| กระเตาะ ๑ | ดู กุ้งดีด, กุ้งดีดขัน ที่ กุ้ง ๑. |
|
|
| กระเตาะ ๒ | ว. แรกรุ่น, เพิ่งแตกเนื้อสาว. |
|
|
| กระเตาะกระแตะ | ว. อาการที่เด็กเริ่มสอนเดิน เรียกว่า เดินกระเตาะกระแตะ, |
| เตาะแตะ หรือ เตาะ ๆ แตะ ๆ ก็ว่า; ป้อแป้, ไม่แข็งแรง, |
| มักใช้แก่คนสูงอายุ เช่น คุณทวดเดินกระเตาะกระแตะ. |
|
|
| -กระเตี้ยม | ใช้เข้าคู่กับคํา กระต้วม เป็น กระต้วมกระเตี้ยม. |
|
|
| กระเตื้อง | ก. เบาขึ้น, ทุเลาขึ้น, เช่น อาการไข้กระเตื้องขึ้น, เจริญขึ้น |
| เช่น เดี๋ยวนี้ฐานะเขาค่อยกระเตื้องขึ้น; (โบ) พยุงยกให้เผยอขึ้น. |
|
|
| กระแต ๑ | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Tupaiidae รูปร่างคล้ายกระรอก |
| แต่อยู่ต่างวงศ์กันและมีขนาดเล็กกว่า ปากแหลม ไม่มีฟันแทะ |
| กินทั้งสัตว์และผลไม้ มีหลายสกุลและหลายชนิด เช่น |
| กระแตธรรมดา (Tupaia glis) กระแตเล็ก (T. minor) |
| กระแตหางขนนก (Ptilocercus lowi) เชื่อกันทางวิชาการว่า |
| เป็นสัตว์กลุ่มต้นกําเนิดสายวิวัฒนาการของลิงและมนุษย์; |
| ดอกไม้ประดิษฐ์เป็นรูปกระแตเกาะติดกับช่อใบแก้ว |
| ทำด้วยดอกพุทธชาดเป็นต้น ใช้เป็นของชำร่วย. |
|
|
| กระแต ๒ | น. ชื่อฆ้องขนาดเล็ก ใช้บรรเลงในวงปี่พาทย์มอญ |
| โดยทำร้านฆ้องโค้งงอขึ้นเหมือนฆ้องมอญแต่ปลายสั้นกว่า |
| วงหนึ่งมีลูกฆ้อง ๑๑ ลูก หรือใช้แขวนกับไม้ สำหรับถือตี |
| เป็นสัญญาณในการอยู่เวรยามหรือแจ้งข่าวสารต่าง ๆ |
| เรียกว่า ฆ้องกระแต. |
|
|
| กระแต ๓ | น. ชื่อเพลงร้อง เดิมเป็นของไทยทางเหนือ เรียกว่า กระแตเล็ก, |
| ถ้าทําโหมโรงสําหรับเสภา เรียกว่า กระแตใหญ่. |
| กระแตไต่ไม้ ๑ น. ชื่อกลบท ตัวอย่างว่า หมายหมองมาดสวาท |
| น้องมาดหมองหมาย; ชื่อเพลง เดิมเป็นของชาวเหนือพวกกะเหรี่ยง |
| บัดนี้ใช้เป็นเพลงโหมโรงหรือเพลงเสภา ทําตอนรื่นเริง. |
|
|
| -กระแต่ง | ใช้เข้าคู่กับคํา กระต่อง เป็น กระต่องกระแต่ง. |
|
|
| กระแตแต้แว้ด ๑ | ดู ต้อยตีวิด. |
|
|
| กระแตแต้แว้ด ๒ | น. ใช้เปรียบผู้หญิงที่ชอบจุ้นจ้านเจ้ากี้เจ้าการ. |
|
|
| กระแตไต่ไม้ ๑ | ดูใน กระแต ๓. |
|
|
| กระแตไต่ไม้ ๒ | น. ชื่อเฟินอิงอาศัยชนิด Drynaria quercifolia (L.) J. Smith |
| ในวงศ์ Polypodiaceae ขึ้นเกาะตามต้นไม้ใหญ่ในป่าที่ชุ่มชื้น |
| เหง้ามีขนเป็นปุยสีน้ำตาลแก่คล้ายกระแต ใบมี ๒ ชนิด |
| คือใบสร้างอับสปอร์ ยาวประมาณ ๑ เมตร เว้าเป็นแฉกลึก |
| เกือบถึงเส้นกลางใบ และมีอับสปอร์เป็นจุด ๆ สีน้ำตาล |
| เข้มใต้ใบ ใบไม่สร้างอับสปอร์ ขนาดประมาณฝ่ามือ |
| ขอบจักหยาบ ๆ สีน้ำตาล แข็งติดอยู่กับเหง้าจนผุ |
| ไม่หล่นเหมือนใบสร้างอับสปอร์ ทําหน้าที่กักปุ๋ย, |
| กระปรอกว่าว ใบหูช้าง สไบนาง สะโมง หรือ หัวว่าว ก็เรียก. |
|
|
| กระแตวับ | (วรรณ) ก. หน้าเป็น เช่น แต่ล้วนตัวตอแหลกระแตวับ. (อภัย). |
|
|
| กระแตเวียน | น. อุปกรณ์สำหรับช่วยให้เด็กหัดเดิน ทำด้วยกระบอกไม้ไผ่ |
| ให้มีข้อติดอยู่ข้างหนึ่ง แล้วสวมลงกับหลักไม้ เหนือข้อตอนบน |
| สอดไม้ขวางให้ยาวพอสมควรสำหรับให้เด็กเกาะเดิน. |
| (รูปภาพ กระแตเวียน) |
|
|
| -กระแตะ | ใช้เข้าคู่กับคํา กระเตาะ เป็น กระเตาะกระแตะ. |
|
|
| กระโตกกระตาก | ก. ส่งเสียงให้เขารู้อย่างไก่กำลังออกไข่, โดยปริยายหมายความว่า |
| เปิดเผยข้อความที่ต้องการปิดบัง. |
|
|
| กระโตน | ก. กระโจน เช่น น้ำเชี่ยวเกลียวโยน กระโตนฉ่า ๆ. (สุบิน). |
|
|
| กระไตร | (โบ; กลอน) น. ชื่อเหยี่ยวชนิดหนึ่ง เรียกว่า เหยี่ยวกระไตร |
| เช่น กระไตรตระไนตรู. (เสือโค), เขาคุ่มกระตรุมกระไตร. |
| (สรรพสิทธิ์), ตะไกร ก็เรียก. |
|
|
| กระถด | ก. ถดถอย, กระเถิบ, ขยับ. |
|
|
| กระถอบ | น. แผ่นทองคําฉลุลายเป็นกิ่งต้นเครือวัลย์กระหนก สําหรับเสียบห้อย |
| ที่ชายพกลงมาในระหว่างช่องหน้าขาทั้ง ๒ สามัญเรียกว่า ช่อทับชาย |
| เช่น ที่ประดับเทวรูปทรงเครื่องทั่วไป เรียกกันว่า สุวรรณกระถอบ |
| หรือ สุวรรณกัญจน์ถอบ. |
|
|
| กระถั่ว | น. นกอีเพา. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| กระถาง | น. ภาชนะปากกว้าง มีรูปต่าง ๆ สําหรับปลูกต้นไม้ |
| หรือใส่น้ำและอื่น ๆ. |
|
|
| กระถิก, กระถึก | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Sciuridae รูปร่างคล้ายกระรอก |
| ซึ่งอยู่ในวงศ์เดียวกัน ลําตัวสีน้ำตาล มีลายสีขาวดําพาดขนานตามยาว |
| ของลําตัวตั้งแต่จมูกถึงโคนหาง ชอบอยู่ตามต้นไม้สูง ๆ กินแมลง |
| และผลไม้ ในประเทศไทยมี ๒ ชนิด คือ กระถิกขนปลายหูยาว |
| (Tamiops rodolphei) และกระถิกขนปลายหูสั้น (T. macclellandi), |
| กระเล็น ก็เรียก. |
|
|
| กระถิน | น. ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นไม่มีหนามชนิด Leucaena leucocephala |
| (Lam.) de Wit ในวงศ์ Leguminosae ช่อดอกกลม สีนวล ฝักแบน |
| ใบอ่อนและฝักอ่อนใช้เป็นอาหาร, กระถินไทย กระถินบ้าน |
| กระถินยักษ์ หรือสะตอเบา ก็เรียก, ปักษ์ใต้เรียก ตอเบา; |
| ชื่อพรรณไม้หลายชนิดในสกุล Acacia วงศ์ Leguminosae เช่น |
| กระถินพิมาน (A. tomentosa Willd.). |
|
|
| กระถินหอม | ดู คําใต้. |
|
|
| กระเถิบ | ก. เขยิบไปจากที่เดิม. |
|
|
| กระโถน | น. ภาชนะสําหรับบ้วนหรือทิ้งของต่าง ๆ ที่ไม่ต้องการ. |
| (เทียบ ข. กนฺโถรฺ). |
| กระโถนท้องพระโรง น. กระโถนใหญ่ที่ตั้งไว้ที่ท้องพระโรงในศาลา |
| ลูกขุนใน สำหรับที่ใคร ๆ บ้วนน้ำหมากหรือทิ้งชานหมากได้; |
| (สํา) ผู้ที่ใคร ๆ ก็ใช้ได้หรือผู้ที่ใคร ๆ ก็รุมใช้อยู่คนเดียว. |
| กระโถนปากแตร น. กระโถนทรงกลมมีปากผายออกคล้ายแตร. |
|
|
| กระโถนฤๅษี | น. ชื่อพืชเบียนชนิด Sapria himalayana Griff. |
| ในวงศ์ Rafflesiaceae เกิดตามป่าดิบ เกาะเบียนที่รากเครือเขาน้ำ |
| (Tetrastigma lanceolarium Planch.) ดอกรูปกระโถนปากแตร |
| กลิ่นเหม็น กลีบดอกสีน้ำตาลแดงประเหลือง ใช้ทํายาได้. |
|
|
| กระทก | ก. กระตุก เช่น เงื่อนกระทก, กระตุกเร็ว ๆ เช่น กระทกข้าว |
| คือ เอาข้าวใส่กระด้งร่อนพลางกระตุกพลาง เพื่อให้กากข้าว |
| แยกจากข้าวสาร. |
|
|
| กระทง ๑ | น. ภาชนะเย็บด้วยใบตองหรือใบไม้เป็นต้น ยกขอบสูง |
| สําหรับใส่ของ, ถ้าเสริมขอบปากเป็นรูปกรวยเล็ก ๆ |
| โดยรอบ เรียกว่า กระทงเจิม, ภาชนะที่ทําขึ้นสําหรับลอยน้ำ |
| ในประเพณีลอยกระทง; ตอนหนึ่ง ๆ ของนาซึ่งมีคันกั้น |
| เรียกว่า กระทงนา, อันนา ก็เรียก; ผ้าท่อนหนึ่ง ๆ ของจีวร มีลักษณะ |
| เหมือนกระทงนา ซึ่งมีรูปสี่เหลี่ยม; ไม้กระดานที่ยึดกราบเรือ |
| หรือพาดแคมเรือทั้ง ๒ ข้างเป็นตอน ๆ (เทียบมลายู กุดง); |
| ตอนหนึ่ง ๆ ของข้อความ; (กฎ) ลักษณนามของความผิดอาญา |
| แต่ละกรรมหรือแต่ละครั้ง การกระทําความผิดแต่ละกรรมหรือ |
| แต่ละครั้งนั้น ถือว่าเป็นกระทงความผิดกระทงหนึ่ง เช่น |
| การกระทําความผิดฐานลักทรัพย์หลายครั้ง การลักทรัพย์แต่ละครั้ง |
| เป็นกระทงความผิดกระทงหนึ่ง ๆ; (เลิก) ฐานปรับตามกรมศักดิ |
| ในกฎหมายเก่า. |
| กระทงแถลง (กฎ; เลิก) น. ส่วนสําคัญในสํานวนความที่เป็นประเด็น |
| และที่เกี่ยวกับประเด็นอันพึงเสนอวินิจฉัย. |
| กระทงน้อย ดู กระทงลอย. |
| กระทงป่า น. ไม้พาดปากมาดเรือโกลนชั่วคราว. |
| กระทงเพชร น. ไม้ติดขวางรองแคร่เกวียนเพื่อยึด |
| ไม่ให้แคร่แยกออกไป. |
| กระทงลอย น. เพลงไทย ๒ ชั้นของเก่า ใช้เครื่องรับมโหรี |
| ทําตอนเสี่ยง เช่น ตอนไกรทองเสกกระทงเสี่ยงลอยไปในพิธี |
| จับชาละวัน, กระทงน้อย หรือ บ้าบ่น ก็เรียก. |
| กระทงเหิน น. ไม้ขวางเรืออันที่สุดของหัวเรือหรือท้ายเรือ, |
| หูกระต่าย ก็เรียก; ขื่อกระดูกเชิงกราน. |
|
|
| กระทง ๒ | ว. ใช้ควบกับคํา รุ่น ว่า รุ่นกระทง, เรียกไก่อ่อนอายุ |
| ประมาณ ๓ เดือนว่า ไก่กระทง, ใช้สําหรับเรียกไก่ตัวผู้ที่สอน |
| ขันว่า ไก่รุ่นกระทง, โดยปริยายใช้เรียกชายกําลังแตกเนื้อหนุ่มเป็น |
| เชิงเปรียบเปรยว่า หนุ่มรุ่นกระทง. |
|
|
| กระทงลาย | น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Celastrus paniculatus Willd. |
| ในวงศ์ Celastraceae ใบรูปไข่ปลายแหลม ขอบจักถี่ ดอกเล็กขาว ๆ |
| เหลือง ๆ ออกเป็นช่ออยู่ปลายกิ่ง ผลเท่าเมล็ดถั่วลันเตา เมื่อแก่แตก |
| เป็น ๓ กลีบ น้ามันจากเมล็ดใช้ทํายา ตามไฟ หรือเคลือบกระดาษ |
| กันน้ำซึม, กระทุงลาย หรือ มะแตก ก็เรียก. |
|
|
| กระทด | (โบ) ว. คด, ไม่ตรง, เช่น คอกระทดคดคอดหยัก รวดท้าย. |
| (ตําราช้างคําโคลง), ไม้กระทดกระทําทอน ทุกที่ กงนา. (โลกนิติ). |
| กระทดกระทวย ว. ไหวน้อย ๆ แต่พองาม, กิริยาย่างกราย |
| อย่างนวยนาด. |
| กระทดกระทัน (โบ) ว. คด ๆ ค้อม ๆ เช่น ที่เตี้ยค่อมค้อมคด |
| กระทดกระทันนั้นก็มีอยู่มากหลาย. (ม. ร่ายยาว มหาพน). |
|
|
| กระทบ | ก. โดน, ถูกต้อง, ปะทะ, พูดหรือทําให้กระเทือนไปถึงผู้อื่น |
| เช่น พูดกระทบเขา ตีวัวกระทบคราด, ในบทกลอนใช้ว่า ทบ ก็มี |
| เช่น ของ้าวทบปะทะกัน. (ตะเลงพ่าย), หรือว่า ประทบ ก็มี |
| เช่น ประทบประทะอลวน. (ตะเลงพ่าย). |
| กระทบกระทั่ง ก. แตะต้อง, ทําให้กระเทือนถึง, ทําให้กระเทือนใจ. |
| กระทบกระเทียบ ว. เปรียบเปรยให้กระทบถึง. |
| กระทบกระเทือน ก. กระเทือนไปถึง, พาดพิงไปถึงให้รู้สึก |
| สะเทือนใจ. |
| กระทบกระแทก ว. อาการที่กล่าวเปรย ๆ ให้กระทบไปถึงผู้ใด |
| ผู้หนึ่งอย่างแรง. |
|
|
| กระทรวง ๑ | [-ซวง] น. หมู่, พวก, เช่น ทุกหมวดทุกกระทรวงทรง ฤทธิเรื้อง. |
| (ยอพระเกียรติกรุงธน), ชนิด, อย่าง, เช่น อนึ่งนั้นอุเบกขาว่าเพ่งเฉย |
| คือแหวกเลยสุขทุกข์อาลัยห่วง ไม่มีทุกข์ไม่มีสุขสิ้นทั้งปวง |
| สามกระทรวงนี้เป็นชื่อเวทนา. (ปกีรณําพจนาดถ์), แบบ, อย่าง, |
| กระบวน, เช่น ส่วนองค์พระอัยกาก็ทรงพาหนะหัสดินทร |
| กรินทรราชเป็นทัพหลวงตามกระทรวงพยุหยาตรา. |
| (ม. ร่ายยาว มหาราช), โดยสมควรแก่กระทรวงแล้วส่งไป. |
| (สามดวง), ผจญคนกลิ้งกลอกกลับหลอกลวง เอากระทรวงสัตย์ |
| ซื่อให้เสื่อมเท็จ. (สุ. สอนเด็ก). (ดู กระซุง). |
|
|
| กระทรวง ๒ | [-ซวง] (กฎ) น. ส่วนราชการหนึ่งในราชการบริหารส่วนกลาง |
| ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเป็นหัวหน้า; (โบ) ส่วนราชการ |
| ที่พอเทียบได้กับกรมหรือกระทรวงในปัจจุบัน เช่น ถ้าเป็น |
| กระทรวงแพ่ง แลฝ่ายจำเลยนั้นเป็นกรม ฝ่ายนอกให้ส่งไป |
| แพ่งกระเสมพิจารณา, ถ้ามีผู้ร้ายลักช้างม้าผู้คนโคกระบือ |
| ทรัพยสิ่งใด ๆ เปนกระทรวงนครบาลได้ว่า. (สามดวง). |
| (เทียบ ข. กรฺสวง; ไทยเหนือ ส่วง ว่า ข้าง, ฝ่าย). |
|
|
| กระทวย | น. ทวย คือ ไม้เท้าแขนที่รับเต้า บางทีทำเป็นรูปนาค |
| เช่น กระทวยธวัชกลงวง คชินทรจ้วงจับลม. (เพชรมงกุฎ). |
|
|
| -กระทวย | ใช้เข้าคู่กับคำ กระทด เป็น กระทดกระทวย หรือใช้เข้าคู่กับคำ |
| กระทิก เป็น กระทิกกระทวย. |
|
|
| กระทอก | ก. กระแทกขึ้นกระแทกลง, กําแน่นแล้วรูดขึ้นรูดลง, ทำให้ทะลัก |
| เช่น กระทอกเลือดกระแทกล้มกระดิกดิ้น. (ขุนช้างขุนแผน). |
| (เทียบมลายู กระตอก ว่า ตอก). |
|
|
| กระท้อน ๑ | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Sandoricum koetjape (Burm.f.) Merr. |
| ในวงศ์ Meliaceae ผลค่อนข้างกลม เปลือกนุ่ม สีเหลือง เนื้อกินได้, |
| สะท้อน ก็เรียก, พายัพเรียก มะต้อง หรือ มะตื๋น. |
|
|
| กระท้อน ๒ | ก. กระเด็นกลับ, กระดอนขึ้น, สะท้อน ก็ว่า. |
|
|
| กระท่อนกระแท่น | ว. ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน, ไม่ครบถ้วน. |
|
|
| กระท่อม ๑ | น. เรือนเล็ก ๆ ทําพออยู่ได้. (เทียบ ข. ขฺทม). |
|
|
| กระท่อม ๒ | น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Mitragyna speciosa (Korth.) Havil. |
| ในวงศ์ Rubiaceae ชอบขึ้นริมน้ำทั่วไป ใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน |
| ยอด ใบอ่อน และก้านใบสีแดงเรื่อ ๆ ช่อดอกกลมสีเหลืองออกเดี่ยว ๆ |
| ตามง่ามใบ ใบมีรสขม กินแล้วเมา เป็นยาเสพติด, อีถ่าง ก็เรียก. |
| กระท่อมขี้หมู น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลาง ๒ ชนิดในสกุล Mitragyna |
| วงศ์ Rubiaceae ใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน ชนิด M. diversifolia |
| (Wall. ex G. Don) Havil. ใบยาวรีเล็ก, กระทุ่มนา หรือ ตุ้มแซะ |
| ก็เรียก; ชนิด M. rotundifolia (Roxb.) Kuntze ใบกลม โคนใบเว้า |
| ขนาดใหญ่กว่าชนิดแรก, กระทุ่มขี้หมู กระทุ่มหมู หรือ ตุ้มกว้าว |
| ก็เรียก. |
|
|
| กระท้อมกระแท้ม | ว. เล็ก ๆ น้อย ๆ, ไม่ใหญ่โต, เช่น หากินกระท้อมกระแท้ม |
| ไปวันหนึ่ง ๆ. |
|
|
| กระท่อมเลือด | น. ตํารากบิลว่าน ว่าชื่อว่าน มี ๒ ชนิด; ชนิดหนึ่งก้านใบแดง |
| ยางเป็นเลือด หัวคล้ายมันแกว ซึ่งในกรุงเทพฯ เรียกว่า สบู่เลือด |
| ใช้อยู่คงชั่วเบา, อีกชนิดหนึ่งขาว เกิดตามเขา ลักษณะเช่นเดียวกับ |
| อย่างแดง แต่อย่างขาวหัวใหญ่ อย่างโตขนาดกระด้ง ทั้ง ๒ ชนิดนี้ |
| ชาวป่าใช้เป็นยาต้มแก้กระษัย หรือระดูขัด. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| กระทะ ๑ | น. ภาชนะก้นตื้นปากผาย ใช้สําหรับหุงต้มเป็นต้น. |
| กระทะใบบัว น. กระทะขนาดใหญ่. |
|
|
| กระทะ ๒ | ดู ตะกรับ ๓ (๑). |
|
|
| กระทั่ง | ก. ตี, กระแทก, เช่น เสียงโครมครื้นคลื่นกระทั่งฝั่งชลา. (นิ. เพชร); |
| ทําให้มีเสียง เช่น กระทั่งแตร กระทั่งมโหระทึก; ให้เสียงสัญญาณ |
| เช่น ตามช่องฉากบังกระทั่งไอ. (คาวี), นิยมใช้เข้าคู่กับคํา กระทบ |
| เป็น กระทบกระทั่ง. บ. จดถึง, จนถึง, เช่น กระทั่งบัดนี้เขาก็ยังไม่มา; |
| แม้, แม้แต่, เช่น กระทั่งพ่อสั่งเขาก็ยังไม่ทำ กระทั่งแม่ของเขาเองเขา |
| ก็ยังไม่เว้น. |
|
|
| กระทั่งติด | ดู มวก. |
|
|
| -กระทัน | ใช้เข้าคู่กับคํา กระทด เป็น กระทดกระทัน. |
|
|
| -กระทั้น | ใช้เข้าคู่กับคํา กระแทก เป็น กระแทกกระทั้น. |
|
|
| กระทา | น. ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Phasianidae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับไก่ฟ้า |
| ตัวกลม ขนลายเป็นจุดกระ ๆ ปีกและหางสั้น วิ่งหากินเมล็ดพืชและ |
| แมลงอยู่ตามพื้นดิน บินได้ในระยะทางสั้น ๆ มีหลายชนิด เช่น |
| กระทาทุ่ง (Francolinus pintadeanus) กระทาดงแข้งเขียว |
| (Arborophila chloropus). |
|
|
| กระทาชาย | (โบ) น. คนผู้ชาย, กระไทชาย ก็ว่า. |
|
|
| กระทาย | น. กระบุงเล็ก ปากผาย; เครื่องตวงครึ่งกระบุง |
| ใช้ตวงข้าวสมัยโบราณ. ก. กระทกของเอากากออก. |
| (รูปภาพ กระทาย) |
|
|
| กระทายเหิน | ดู มหาหงส์. |
|
|
| กระทาสี | (กลอน) น. ทาส เช่น เหมือนไพร่ชาติชั่วช้ากระทาสี. |
| (นิ. สุรสีห). |
|
|
| กระทาหอง | ดู จงโคร่ง, โจงโคร่ง. |
|
|
| กระทำ ๑ | ก. ทํา, จัดแจง, ปรุงขึ้น, สร้างขึ้น; (กฎ) ทําการใด ๆ |
| ที่เกิดผลในทางกฎหมาย และหมายรวมถึงละเว้นการที่ |
| กฎหมายบังคับให้กระทํา หรืองดเว้นการที่จักต้องกระทํา |
| เพื่อป้องกันผลนั้นด้วย. |
| กระทำโดยเจตนา (กฎ) ก. กระทำโดยรู้สำนึกในการที่กระทำ |
| และในขณะเดียวกันผู้กระทำประสงค์ต่อผล หรือย่อมเล็ง |
| เห็นผลของการกระทำนั้น. |
| กระทำโดยประมาท (กฎ) ก. กระทำความผิดมิใช่โดยเจตนา |
| แต่กระทำโดยปราศจากความระมัดระวังซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้น |
| จักต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ และผู้กระทำอาจใช้ความ |
| ระมัดระวังเช่นว่านั้นได้ แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอไม่. |
|
|
| กระทำ ๒ | ก. ใช้เวทมนตร์ทําให้ผู้ใดผู้หนึ่งเป็นไปตามต้องการของตน |
| มีให้รักหรือให้ป่วยเจ็บเป็นต้น เช่นว่า กระทํายําเยีย, |
| การถูกเวทมนตร์เช่นนี้เรียกว่า ถูกกระทํา. |
|
|
| กระทิกกระทวย | ว. ระริกระรี่, ซิกซี้, เช่น เจ้าก็ระรี่ระริกกระทิกกระทวย |
| รวยระรื่นจนสิ้นตัว. (ม. ร่ายยาว ชูชก). |
|
|
| กระทิง ๑ | น. ชื่อวัวป่าที่ใหญ่ที่สุดชนิด Bos gaurus ในวงศ์ Bovidae |
| ขนลำตัวสีเทาหรือเทาอมดำ ยกเว้นขนบริเวณหน้าผากเป็นสีเทา |
| ครึ่งล่างของขาทั้ง ๔ เป็นขนสีเทาอมเหลือง เนื่องจากเหงื่อที่เป็น |
| น้ำมันที่ขับออกมา. |
| กระทิงโทน น. กระทิงที่ชอบแยกออกจากฝูงโดยสมัครใจ |
| หรือถูกตัวผู้อื่นไล่ออกจากฝูงให้อยู่โดดเดี่ยว. |
|
|
| กระทิง ๒ | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Calophyllum inophyllum L. ในวงศ์ Guttiferae |
| ใบและผลคล้ายสารภี แต่ใบขึ้นสันมากและผลกลมกว่า |
| เปลือกเมล็ดแข็ง ใช้ทําลูกฉลากหรือกระบวยของเล่น, สารภีทะเล |
| กากะทิง หรือ กระทึง ก็เรียก. |
|
|
| กระทิง ๓ | น. ชื่อปลาน้ำจืดในสกุล Mastacembelus วงศ์ Mastacembelidae |
| ลําตัวยาว แบนข้างเล็กน้อย ปลายจะงอยปากบนเรียวแหลมคล้าย |
| ปลาหลด แต่มีครีบหลังและครีบก้นยาวต่อเนื่องกับครีบหาง |
| สีสดสวยกว่าและมีขนาดใหญ่กว่า อาศัยอยู่ในแม่น้ำลําคลอง |
| และที่ลุ่ม มีหลายชนิดในประเทศไทย ที่พบทั่วไป ได้แก่ ชนิด |
| M. armatus, M. favus และกระทิงไฟ (M. erythrotaenia) |
| ซึ่งมีขนาดยาวได้ถึง ๘๐ เซนติเมตร. |
|
|
| กระทึง | น. (๑) (โบ; กลอน) ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง ใบคล้ายพลวง |
| รากมียางเมือก เชื่อกันว่าใช้เป็นยาดูดพิษฝีได้ เช่น |
| กระทุทุบกระทึงทอง. (สุธน). (๒) ดู กระทิง ๒. |
|
|
| กระทืบ | ก. ยกเท้ากระแทกลงไป. |
| กระทืบธรณี น. อาการที่เดินห่มตัว ถือกันว่าเป็นลักษณะไม่ดี |
| เข้าในพวกว่า ยักหล่มถ่มร้าย กระทืบธรณี. |
|
|
| กระทืบยอบ | น. ชื่อไม้ล้มลุก ๓ ชนิด คือ Biophytum adiantoides |
| Wight ex Edgew. et Hook.f., B.petersianum Klotzsch |
| และ B. sensitivum (L.) DC. ในวงศ์ Oxalidaceae ต้นเล็ก ๆ |
| ใบคล้ายใบผักกระเฉด เมื่อถูกกระเทือนหุบได้ ดอกสีเหลือง, |
| กระทืบยอด ก็เรียก. |
|
|
| กระทุ | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Rhodomyrtus tomentosa Wight |
| ในวงศ์ Myrtaceae ขึ้นชุมตามป่าโปร่งทางปักษ์ใต้ ใบหนา |
| สีเขียวแก่ ออกเป็นคู่ ๆ ตามกิ่ง บางทีออกเป็น ๓ ใบจากข้อเดียวกัน |
| ด้านล่างของใบมีขนทึบสั้น ๆ ดอกสีชมพู สัณฐานคล้ายกุหลาบลา |
| ขนาดเล็ก ๆ ออกตามง่ามใบ ดอกเดี่ยวหรือเป็นช่อ ๒-๓ ดอกก็มี |
| ผลกลม เมื่อสุกสีม่วงดํา กินได้ มีรสหอมหวาน, ทุ พรวด พลวดใหญ่ |
| หรือ พลวดกินลูก ก็เรียก. |
|
|
| กระทุง | น. ชื่อนกน้ำขนาดใหญ่ในวงศ์ Pelecanidae ขนสีขาวหรือสีเทา ๆ |
| ตัวขนาดห่าน ปากยาวใหญ่ ปากล่างมีลักษณะเป็นถุงขนาดใหญ่ |
| สําหรับจับปลาทีละมาก ๆ อาศัยอยู่ตามแม่น้ำลําคลองและชายทะเล |
| ในประเทศไทยมีเพียงชนิดเดียวคือ ชนิด Pelecanus philippensis. |
|
|
| กระทุ้ง | ก. เอาสิ่งที่มีลักษณะยาวกระแทกให้แน่นหรือให้ออก, |
| โดยปริยายหมายความว่า หนุนให้กระทําหรือกล่าวแสดงออกมา |
| เช่น กระทุ้งให้ร้องเพลง, ทุ้ง ก็ว่า เช่น ชอบแต่ทุบถองทุ้งให้กุ้งกิน. |
| (มณีพิชัย). |
| กระทุ้งเส้า ก. เอาไม้เส้ากระทุ้งเพื่อให้จังหวะฝีพาย. |
|
|
| กระทุงลาย | ดู กระทงลาย. |
|
|
| กระทุงหมาบ้า | น. ชื่อไม้เถาชนิด Dregea volubilis (L.f.) Benth. ex Hook.f. |
| ในวงศ์ Asclepiadaceae มียางขาวเป็นพิษ ใบมนหรือรูปไข่ |
| ปลายแหลม โคนใบเว้าหรือป้าน ออกเป็นคู่ตรงข้ามกันตามลําต้น |
| ดอกสีเขียวอ่อนเป็นพวงกลม ใช้ทํายา, ฮ้วนหมู ก็เรียก. |
|
|
| กระทุงเหว | น. ชื่อปลาผิวน้ำทุกชนิดในวงศ์ Belonidae และ Hemirhamphidae |
| ลําตัวกลมยาวคล้ายปลาเข็ม กระดูกปากทั้งตอนบนและล่างหรือ |
| เฉพาะตอนล่างยื่นยาวแหลม หางเป็นแฉก บ้างก็ตัดเฉียงลงมาก |
| น้อยหรือกลมแล้วแต่ชนิดหรือสกุล บางชนิดพบอาศัยอยู่ในน้าจืด |
| เช่น กระทุงเหวเมือง (Xenentodon cancila) ส่วนใหญ่พบใน |
| เขตน้ำกร่อยหรือชายทะเล เช่น ชนิดในสกุล Hemirhamphus, |
| Hyporhamphus, Rhynchorhamphus, Tylosurus, Strongylura และ |
| Zenarchopterus ชนิดที่พบในทะเลห่างฝั่งและบริเวณรอบเกาะ คือ |
| กระทุงเหวบั้ง (Ablennes hians) ซึ่งมีชุกชุมที่สุด, เข็ม ก็เรียก. |
|
|
| กระทุน | ดู กะทุน. |
|
|
| กระทุ่ม ๑ | น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางและขนาดใหญ่ชนิด Anthocephalus chinensis |
| (Lam.) A. Rich. ex Walp. ในวงศ์ Rubiaceae ใบออกเป็นคู่ตรงข้ามกัน |
| ตามลํากิ่งและในระหว่างใบมีหูใบรูปสามเหลี่ยมปลายแหลมติดกับ |
| กิ่งทั้ง ๒ ด้าน ดอกเป็นช่อกลมสีเหลืองอ่อนหอม เนื้อไม้เหลือง |
| หรือขาว ใช้ทําเสากระดาน และเยื่อกระดาษชนิดเลวได้, |
| กระทุ่มบกตะกู หรือ ตะโกส้ม ก็เรียก. (เทียบ ป. กทมฺพ). |
| กระทุ่มขี้หมู, กระทุ่มนา, กระทุ่มหมู ดู กระท่อมขี้หมู. |
|
|
| กระทุ่ม ๒ | ก. เอาเท้าตีน้ำเมื่อเวลาว่ายน้ำ; ตี เช่น กรกระทุ่มทรวงครวญ |
| ร่าร้อง. (เพชรมงกุฎ); (โบ; กลอน)โดยปริยายหมายความว่า |
| ผ่า เช่น ฟ้ากระทุ่มทับลง. (แช่งน้ำ). |
|
|
| กระทู้ ๑ | น. ซอไม้ไผ่ที่เอามาปักเป็นเสารั้ว; หลัก เช่น ช้างพังพลาย |
| เป็นสัตว์มีคุณแล้วก็เป็นกระทู้ราชการสําหรับแผ่นดินสืบมา. |
| (ท้องตราโบราณ วชิรญาณรายเดือน เล่ม ๗), เป็นกระทู้การสงคราม. |
| (ประชุมพงศ. ๒); (ไว) ในฉันทลักษณ์ หมายเอาข้อความอันเป็น |
| เค้าเงื่อนนําหน้าบทกลอน เช่น โคลงที่แต่งตามเค้าเงื่อนนั้น เรียกว่า |
| โคลงกระทู้. |
|
|
| กระทู้ ๒ | น. หัวข้อหรือข้อความที่ตั้งให้อธิบาย เช่น กระทู้ธรรม กระทู้ถาม. |
| กระทู้ถาม (กฎ) น. คําถามในข้อเท็จจริงหรือนโยบายที่สมาชิก |
| สภานิติบัญญัติหรือสมาชิกสภาขององค์การบริหารส่วนท้องถิ่น |
| ตั้งถามฝ่ายบริหารให้ตอบในที่ประชุมแห่งสภานั้น ๆ หรือตอบ |
| เป็นหนังสือ. (อ. question). |
|
|
| กระทู้ ๓ | น. ชื่อหนอนของแมลงกลุ่มหนึ่งในวงศ์ Noctuidae หรือ |
| Phalaenidae ลําตัวอ่อนนุ่ม ผิวเป็นมัน มีขนตามลําตัวน้อย |
| ส่วนใหญ่สีคล้ำ ทางด้านท้องสีอ่อนกว่า มักมีแถบหรือ |
| เส้นสีต่าง ๆ เช่น สีส้มอมน้ำตาล เหลืองอมขาว พาดตามยาว |
| ที่สันหลังและข้างลําตัว มีขาจริง ๓ คู่ ขาเทียม ๕ คู่ กินพืช |
| โดยมักจะกัดต้นพืชให้ขาดออกจากกัน ทําให้เหลือแต่ตอโผล่ |
| เหนือพื้นดิน มองคล้ายกระทู้หรือซอไม้ไผ่ที่ปักเป็นหลัก |
| ชนิดที่รู้จักกันทั่วไป เช่น หนอนกระทู้ควายพระอินทร์ หรือ |
| หนอนกระทู้คอรวง (Mythimna separata) ที่ทําลายต้นข้าว. |
|
|
| กระเท่ | ว. เท่, เอียง. |
| กระเท่เร่ ว. เอียงทื่ออยู่, เอียงไปมาก, มักพูดเข้าคู่กับ เอียง |
| เป็น เอียงกระเท่เร่, โดยปริยายหมายความว่า ลําเอียงมาก. |
|
|
| -กระเทียบ | ใช้เข้าคู่กับคํา กระทบ เป็น กระทบกระเทียบ. |
|
|
| กระเทียม | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Allium sativum L. ในวงศ์ Alliaceae |
| คล้ายต้นหอม หัวเป็นกลีบ ๆ เมื่อแห้งสีขาว กลิ่นฉุน รสเผ็ดร้อน |
| ใช้ปรุงอาหาร, พายัพเรียก หอมเตียม, อีสานเรียก หอมขาว, |
| ปักษ์ใต้เรียก เทียม. |
|
|
| กระเทียมหอม | น. ต้นหอม เช่น กระเทียมหอมรําแย้ ก็มี. (ม. คําหลวง มหาพน). |
|
|
| กระเทือน | ก. มีอาการเหมือนไหวหรือสั่นเพราะถูกกระทบกระทั่ง เช่น |
| นั่งรถที่แล่นไปตามทางขรุขระก็รู้สึกกระเทือน เสียงระเบิด |
| ทำให้บ้านกระเทือน, โดยปริยายหมายความว่า รู้สึกหวั่นไหว เช่น |
| เขาว่าลูกก็กระเทือนไปถึงแม่ ใครจะว่าอย่างไร ๆ ก็ไม่กระเทือน, |
| บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคํา กระทบ เป็น กระทบกระเทือน, สะเทือน ก็ว่า. |
| กระเทือนใจ ก. มีจิตใจหวั่นไหวอย่างแรงเพราะมีสิ่งใดสิ่งหนึ่ง |
| มากระทบ (มักใช้ในทางที่ไม่ดี), สะเทือนใจ ก็ว่า. |
| กระเทือนซาง (ปาก) ก. มีจิตใจหวั่นไหวอย่างรุนแรงเพราะมีสิ่งใด |
| สิ่งหนึ่งมากระทบใจ เช่น ว่าเท่าไร ๆ ก็ไม่กระเทือนซาง ถูกตำหนิ |
| อย่างแรงทำให้รู้สึกกระเทือนซาง. |
|
|
| กระเทื้อม | ก. กระเทือน เช่น เสียงดังโครมใหญ่ไม่กระเทื้อม. (อภัย). |
|
|
| กระแทก | ก. กระทบโดยแรง, กระทุ้ง; พูดกระชากเสียงให้ดังผิดปรกติ |
| แสดงว่าไม่พอใจหรือโกรธ เช่น กระแทกเสียง, บางทีใช้เข้าคู่กับคํา |
| กระทบ เป็น กระทบกระแทก. |
|
|
| กระแทกกระทั้น | ว. กระแทกเสียงหรือกระแทกสิ่งของให้รู้ว่าไม่พอใจหรือโกรธ. |
|
|
| กระแท่น | ก. แทบถึง, ถึงทีเดียว, กระทั่ง, คําใช้ในบทร้องของเด็ก |
| ในความว่า พายเรืออกแอ่นกระแท่นต้นกุ่ม, นิยมใช้เข้าคู่กับคํา |
| กระท่อน เป็น กระท่อนกระแท่น. |
|
|
| -กระแท้ม | ใช้เข้าคู่กับคํา กระท้อม เป็น กระท้อมกระแท้ม. |
|
|
| กระแทะ | น. ยานชนิดลากขนาดเล็ก มี ๒ ล้อ ใช้วัวเทียม ตัวเรือนราบไม่ยกสูง |
| อย่างเรือนเกวียน มีทั้งชนิดโถงและประกอบหลังคา, ระแทะ หรือ |
| รันแทะ ก็ว่า. (ข. รเทะ). |
|
|
| กระไทชาย | (โบ; มาจาก กระทาชาย) น. คนผู้ชาย เช่น อันว่ากระไทชายผู้หนึ่ง. |
| (ม. คําหลวง กุมาร; มหาราช), กระทาชาย ก็ว่า. |
|
|
| กระนก | [-หฺนก] (โบ; แผลงมาจาก กนก) น. ทองคํา. (ไตรภูมิ). (ดู กนก). |
|
|
| กระน่อง | (ถิ่น-อีสาน) น. อวัยวะส่วนหลังของลำแข้ง ตั้งแต่ขาพับลงไป |
| ถึงส้นเท้า, กระหน่อง ขะน่อง หรือ ขาน่อง ก็เรียก. |
|
|
| กระนั้น | ว. นั้น, ดังนั้น, อย่างนั้น. |
|
|
| กระนี้ | ว. นี้, ดังนี้, อย่างนี้. |
|
|
| กระแนะกระแหน | [-แหฺน] ก. พูดกระทบหรือพูดเป็นเชิงเสียดสี, |
| กระแหนะกระแหน ก็ว่า. |
|
|
| กระโน้น | ว. โน้น, เช่นโน้น, อย่างโน้น. |
|
|
| กระไน | น. ชื่อนกชนิดหนึ่ง, ตระไน ก็ว่า เช่น เขาคุ่มกระตรุมกระไตร |
| ตระไนนี่สนั่นเสียง. (สรรพสิทธิ์). |
|
|
| กระบก | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Irvingia malayana Oliv. ex A. Benn. |
| ในวงศ์ Irvingiaceae ใบรูปไข่ ผลเท่ามะกอกหรือมะปรางขนาดเขื่อง |
| เมล็ดแข็ง เนื้อในขาว มีรสมัน กินได้, ตระบก มะมื่น หรือ มะลื่น |
| ก็เรียก. |
|
|
| กระบกคาย | ดู กระโดงแดง (๑). |
|
|
| กระบถ | [-บด] (โบ; เพี้ยนมาจาก กบฏ) น. การประทุษร้ายต่อทางอาณาจักร, |
| ความทรยศ, ขบถ. |
|
|
| กระบม | (ถิ่น-อีสาน) น. ภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้ขุดรูปวงกลมมีขอบ |
| ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง |
| ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว หรือใช้เป็นภาชนะรอง |
| ถ้วยชามอย่างสำรับ, กระโบม ก็เรียก. |
| (รูปภาพ กระบม) |
|
|
| กระบวน | น. ขบวน, แบบแผน เช่น กระบวนหนังสือไทย, ชั้นเชิง เช่น |
| ทํากระบวน งามกระบวนเนตรเงาเสน่ห์งํา; ลําดับ เช่น |
| แลขุนหมื่นชาวสานทังปวงเฝ้าตามกระบวน. (สามดวง); |
| วิธีการ เช่น จัดกระบวนพิจารณาอรรถคดีในโรงศาล, |
| นิยมใช้เข้าคู่กับคํา กระบิด เป็น กระบิดกระบวน. |
| กระบวนกระบิด (กลอน) น. ชั้นเชิง เช่น ทั้งกระบวน |
| กระบิดติดปั้นปึ่ง. (ไกรทอง), กระบิดกระบวน ก็ว่า. |
| กระบวนการ น. ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ค่อย ๆ |
| เปลี่ยนแปลงอย่างมีระเบียบ ไปสู่ผลอย่างหนึ่ง เช่น กระบวนการ |
| เจริญเติบโตของเด็ก, กรรมวิธีหรือลําดับการกระทําซึ่งดําเนิน |
| ต่อเนื่องกันไปจนสําเร็จลง ณ ระดับหนึ่ง เช่น กระบวนการเคมี |
| เพื่อผลิตสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (อ. process). |
| กระบวนการยุติธรรม (กฎ) น. วิธีดําเนินการให้ความคุ้มครอง |
| สิทธิเสรีภาพ และให้ความเป็นธรรมในทางกฎหมายแก่บุคคล |
| โดยบุคลากรและองค์กร หรือสถาบันต่าง ๆ ซึ่งมีหน้าที่บริหาร |
| งานยุติธรรม ได้แก่ พนักงานฝ่ายปกครองหรือตํารวจ |
| พนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ ทนายความ |
| ศาลกระทรวงยุติธรรม และกรมราชทัณฑ์. |
| กระบวนความ น. แบบแผนของเนื้อความหรือเรื่องราว |
| เช่น ครบถ้วนกระบวนความ. |
| กระบวนจีน น. วิธีการที่นำแบบอย่างศิลปะของจีนมา |
| ดัดแปลงหรือประกอบในงานจิตรกรรม ประติมากรรม |
| สถาปัตยกรรม และมัณฑนศิลป์ของไทย, เรียกลวดลายผ้าแพร |
| โดยมากเป็นรูปประแจ กะแปะ มังกร ว่า ลายกระบวนจีน. |
|
|
| กระบวย | น. ภาชนะสําหรับตักน้ำ เดิมทําด้วยกะลามะพร้าว มีด้ามถือ, |
| พายัพว่า น้ำโบย. |
|
|
| กระบวร | [-บวน] ก. ประดับ, แต่ง. ว. วิจิตร. (แผลงมาจาก กบูร). |
|
|
| กระบอก ๑ | น. ไม้ไผ่ที่ตัดเป็นท่อน, ของอื่น ๆ ที่มีรูปคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น |
| กระบอกปืน กระบอกตา; ลักษณนามบอกสัณฐาน สําหรับใช้กับ |
| ของกลมยาวแต่กลวง เช่น ข้าวหลาม ๓ กระบอก; เสื้อชนิดหนึ่ง |
| ในสมัยรัชกาลที่ ๔ แขนยาว ช่วงตัวสั้นเสมอบั้นเอว แขนรัด ตัวรัด |
| คอสูง เรียกว่า เสื้อกระบอก; หุ่นชนิดหนึ่งมีแต่ส่วนหัวและ |
| มือ ๒ ข้าง ลำตัวทำด้วยไม้กระบอก มีผ้าเย็บเป็นถุงคลุม เวลาเชิด |
| ใช้มือสอดเข้าไปจับไม้กระบอกนั้นเชิด เรียกว่า หุ่นกระบอก; (เรขา) |
| รูปตันที่กําเนิดขึ้นจากการเขียนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า โดยใช้ด้านใดด้าน |
| หนึ่งเป็นแกนแล้วหมุนโดยรอบฐาน ปลายทั้ง ๒ ข้างมีหน้าเป็น |
| วงกลม เรียกว่า รูปทรงกระบอก หรือ รูปกระบอก, ลักษณะได้แก่ |
| รูปที่มีสัณฐานกลมยาวและตรงซึ่งมีส่วนสัดกลมเท่ากันตั้งแต่ต้น |
| จนปลาย. (อ. cylinder). |
| (รูปภาพ กระบอก) |
| กระบอกเพลา น. ไม้แข็งเช่นเต็งรังทําเป็นปลอกตอกอัดไว้ใน |
| รูดุมเกวียน สําหรับสอดเพลาเข้าในรูนั้นป้องกันมิให้รูดุมคราก. |
| กระบอกสูบ น. ส่วนของเครื่องจักรเครื่องยนต์ ลักษณะเป็นโพรง |
| รูปกระบอกอยู่ในเสื้อสูบ เป็นช่องสําหรับบังคับให้ลูกสูบเคลื่อน |
| ไปมา. |
| กระบอกหัว (โบ) น. กะโหลกหัว เช่น อีกกระบอกหววมึงกูจะผ่า. |
| (ม. คําหลวง ชูชก), ปักษ์ใต้ว่า บอกหัว. |
|
|
| กระบอก ๒ | น. ชื่อปลาน้ำกร่อยและทะเลในสกุล Liza, Valamugil, Oedalechilus |
| และ Mugil วงศ์ Mugilidae ลําตัวค่อนข้างกลม ปากเล็ก มีครีบหลัง |
| ๒ ตอน เกล็ดใหญ่สีเงิน มีหลายชนิด มีชื่อเรียกแตกต่างกัน เช่น |
| กระบอกท่อนไต้ (L. vaigiensis) กระบอกดํา (L. parsia) |
| กระบอกขาว (V. seheli), กระเมาะ หรือ ละเมาะ ก็เรียก สําหรับ |
| ปลาขนาดเล็ก, ปักษ์ใต้เรียก ยมก หรือ มก. |
|
|
| กระบอก ๓ | น. ดอกไม้, กลีบดอกไม้, เช่น กระบอกทิพย์ผกากวน กาเมศ กูเอย. |
| (นิ. นรินทร์), กว่ากลิ่นกระบอกบง - กชเกศเอาใจ. (เสือโค), |
| ใช้ว่า ตระบอก ก็มี. (เทียบอะหม บฺลอก; ไทยใหญ่ หมอก; ไทยขาว |
| และ ไทยนุง บอก; เขมร ตฺรบก). |
|
|
| กระบอก ๔ | น. ชื่อเพลงไทยทำนองเก่าสมัยอยุธยา ใช้กับบทที่ต้องการ |
| รีบด่วน ไปเร็วมาเร็วหรือต้องการให้จบเร็ว เช่นตอนท้าวเสนากุฎ |
| ต้อนรับแปดกษัตริย์ ในเรื่องสังข์ศิลป์ชัย. (ดึกดําบรรพ์). |
|
|
| กระบอกเสียง | (ปาก) น. ผู้เป็นปากเป็นเสียงแทน. |
|
|
| กระบอง | น. ไม้สั้นสําหรับใช้ตี มีรูปกลมบ้าง เหลี่ยมบ้าง |
| คล้ายพลองแต่สั้นกว่า, ใช้ว่า ตระบอง ก็มี. |
| (ข. ฏํบง; ปักษ์ใต้ บอง). |
| กระบองกลึง น. ไม้กลึงเป็นรูปกระบองอย่างยาวสําหรับ |
| ถือเข้าขบวนแห่ช้างสําคัญ. |
|
|
| กระบองกัน | ดู ตะบองกัน. |
|
|
| กระบองเพชร ๑ | น. ใบตาลที่ขมวดปลายลงอักขระ สําหรับใช้ในพิธีตรุษและโกนจุก, |
| ตะบองเพชร ก็เรียก. |
|
|
| กระบองเพชร ๒ | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Cereus hexagonus (L.) Miller |
| ในวงศ์ Cactaceae ลําต้นสูง ๓-๕ เมตร ลําต้นและกิ่งกลม |
| หยักเป็นร่องโดยรอบ มีหนามละเอียด ดอกใหญ่ สีขาว กลิ่นหอม |
| บานกลางคืน มักปลูกเป็นรั้วบ้าน, ตะบองเพชร ก็เรียก, พายัพ เรียก |
| เขียะ หรือ หนามเขียะ. |
|
|
| กระบองราหู | น. ชื่อโรคตามตําราแพทย์แผนโบราณว่าเป็นโรคซางชนิดหนึ่ง |
| ที่ขึ้นเป็นเม็ดที่เด็กอ่อน, ละบองราหู ก็เรียก. |
|
|
| กระบะ | น. ภาชนะไม้ก้นแบนมีขอบ ใช้อย่างถาด, ใช้ว่า ตระบะ ก็มี; |
| ชื่อรถชนิดหนึ่งใช้บรรทุกสิ่งของ ทําตัวถังเป็นรูปอย่างกระบะ |
| เรียกว่า รถกระบะ. |
|
|
| กระบัด ๑ | (กลอน) ว. บัดใจ, ทันใด, เช่น อาวุธกับศรก็ตกกระบัดเหอรหาย. |
| (สมุทรโฆษ), ตระบัด ก็ใช้. |
|
|
| กระบัด ๒ | (โบ) ก. ฉ้อโกง เช่น กระบัดสิน, ตระบัด ประบัด หรือ สะบัด ก็ใช้. |
|
|
| กระบั้วกระเบี้ย | ว. กระปั้วกระเปี้ย, กะปลกกะเปลี้ย, เดินไม่คล่องแคล่ว |
| (อย่างผู้รื้อไข้). |
|
|
| กระบ่า, กระบ้า | ดู ตบยุง. |
|
|
| กระบาก | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่หลายชนิดในสกุล Anisoptera |
| ในวงศ์ Dipterocarpaceae ขึ้นในป่าดิบทั่วไป ลําต้นตรง |
| สูง ๓๐-๔๐ เมตร เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้างที่ไม่ต้องรับน้ำหนัก |
| โดยมากใช้เป็นไม้แบบหล่อคอนกรีต. |
|
|
| กระบาย | น. ภาชนะสานรูปคล้ายกระบุงแต่มีขนาดเล็กกว่า |
| ปากกลม ก้นสี่เหลี่ยม. |
|
|
| กระบาล | [-บาน] น. ส่วนกลางของกะโหลกศีรษะ, หัว, (คำไม่สุภาพ) |
| เช่น ตีกระบาล เขกกระบาล, (โบ) เขียนเป็น กระบาน ก็มี |
| เช่น เพิกหนังทังผมนั้นออกเสียแล้วเอากรวดทรายขัดกระบาน |
| ศีศะชำระให้ขาวเหมือนพรรณศรีสังข์. (สามดวง); แผ่นกระเบื้อง; |
| ลานกลางหมู่บ้าน เรียกว่า กระบาลบ้าน. (แผลงมาจาก กบาล). |
|
|
| กระบิ ๑ | น. แท่ง แผ่น ชิ้น. |
|
|
| กระบิ ๒ | น. หญ้าที่ซับซ้อนกันอยู่ในที่ลุ่มหรือในหนอง |
| เช่น ตัดกระบิในหนองเป็นสองหน. (ไกรทอง). |
|
|
| กระบิ้ง | น. นาที่เป็นกระทงเล็ก ๆ, ตะบิ้ง ก็เรียก. |
|
|
| กระบิด | ก. บิดเชือกหรือตอกให้เขม็งจนขอดเป็นปม. |
|
|
| กระบิดกระบวน | น. ชั้นเชิง เช่น ทําจริตกระบิดกระบวนสะบิ้งสะบัด. |
| (ม. ร่ายยาว ชูชก), กระเบ็ดกระบวน ก็ใช้. ก. แกล้งทำ |
| ชั้นเชิงเหมือนไม่เต็มใจ เช่น อย่ากระบิดกระบวนนักเลย. |
|
|
| กระบิล | น. ระเบียบ, หมู่. (แผลงมาจาก กบิล). |
|
|
| กระบี่ ๑ | (กลอน) น. ลิง เช่น ขุนกระบี่มีกำลังโดดโลดโผน |
| กระโจมโจนจับยักษ์หักแขนขา. (รามเกียรติ์ ร. ๒). (ป., ส. กปิ). |
| กระบี่ธุช น. ชื่อธงมีลักษณะเป็นธงสามชาย ๓ ผืน ผืนธงทำด้วย |
| ผ้าปักไหมทองเป็นลวดลายเครือกระหนก สอดร่วมอยู่ในคันธง |
| เดียวกันซึ่งเป็นเหล็ก และทำเป็นกิ่งแยกจากคันกลางทางด้านซ้าย |
| และด้านขวา ปลายคันธงเป็นรูปใบหอก ที่โคนคันธงบริเวณที่สวม |
| ต่อคันธงท่อนล่างติดรูปพระกระบี่ คือหนุมานในท่ายืนยกขาหน้า |
| และขาหลังข้างขวาเตรียมเหาะ เรียกเต็มว่า ธงชัยราชกระบี่ธุช หรือ |
| ธงชัยราชกระบี่ธุชใหญ่ ใช้เชิญนำหน้าพระราชยานในกระบวน |
| พยุหยาตรา และอัญเชิญประดิษฐานในพิธีมณฑลในการพระราช |
| พิธีต่าง ๆ เข้าคู่กับธงพระครุฑพ่าห์ โดยธงกระบี่ธุชอยู่ทางด้านซ้าย |
| และธงพระครุฑพ่าห์อยู่ทางด้านขวา. |
|
|
| กระบี่ ๒ | น. อาวุธชนิดหนึ่ง ใบแบนยาว ปลายแหลม มีคมข้างหนึ่งหรือทั้ง |
| ๒ ข้าง ด้ามสั้น ที่ด้ามถืออาจมีโกร่งหรือไม่มีก็ได้ มีฝัก. |
| กระบี่กระบอง น. ชื่อการเล่นชนิดหนึ่ง ต่อสู้กันด้วยกระบี่ |
| และกระบองเป็นต้น. |
| กระบี่ลีลา น. ชื่อเพลงกลองแขก เดิมเป็นเพลงของมลายู |
| ทํานองห่าง ๆ เช่นเพลงกระบี่กระบอง, แล้วแปลงมาใช้เป็น |
| เพลงร้องรํา ๒ ชั้น ทํานองให้ถี่เข้าประสมเล่นรวมมโหรีและ |
| กลองแขก สมัยปลายรัชกาลที่ ๔ หรือต้นรัชกาลที่ ๕ เช่น |
| ตอนโหรทูลท้าวเสนากุฎในเรื่องสังข์ศิลป์ชัย. (ดึกดําบรรพ์). |
|
|
| กระบือ | น. ควาย (มักใช้เป็นทางการ) เช่น รูปพรรณโคกระบือ. |
| (ข. กรฺบี; มลายู เกรฺเบา). |
|
|
| กระบือเจ็ดตัว | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Excoecaria cochinchinensis Lour. |
| ในวงศ์ Euphorbiaceae สูง ๑-๒ เมตร ใบด้านบนสีเขียว |
| ด้านล่างสีแดงเลือดหมู ใช้ทํายาได้, ลิ้นกระบือ ก็เรียก, |
| จันทบุรีเรียก ใบท้องแดง. |
|
|
| กระบุง | น. ภาชนะสานทึบรูปกลมสูง พื้นก้นเป็นสี่เหลี่ยม. |
| กระบุงโกย (ปาก) ว. มากมาย เช่น มีข้าวของเป็นกระบุงโกย |
| ถูกบ่นตั้งกระบุงโกย. |
|
|
| กระบุ่มกระบ่าม | ว. บุ่ม ๆ บ่าม ๆ, ซุ่มซ่าม. |
|
|
| กระบู้กระบี้ | ว. บู้ ๆ บี้ ๆ, บุบ, บุบแฟบ. |
|
|
| กระบูน | น. ตะบูนขาว. (ดู ตะบูน). |
|
|
| กระบูนเลือด | น. ชื่อว่านชนิดหนึ่ง หัวและต้นดั่งขมิ้นอ้อย ต้นและใบเขียว |
| หัวขนาดหัวเผือก กลมเกลี้ยงเป็นมัน มีปล้องห่าง ๆ เนื้อขาว |
| ฉุนร้อน ถ้าเคี้ยวจะทําให้ฟันโยก เชื่อกันว่าใช้ฝนกับน้ำปูนใส |
| หรือต้มเสียก่อนก็ได้ กินแก้ดานเลือด ดานลม และกระชับมดลูก |
| ให้แห้งสนิท. (กบิลว่าน). |
|
|
| กระบูร | [-บูน] ก. ประดับ, แต่ง. (แผลงมาจาก กบูร). |
|
|
| กระเบง | (กลอน) ก. เบ่ง เช่น ระด่าวตึงกระเบงแขน. (อนิรุทธ์); |
| ตะเบ็ง, กระเบญ ก็ใช้. |
|
|
| กระเบญ | (กลอน) ก. กระเบง เช่น กุมกระบอง กระเบญหาญ. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| กระเบ็ดกระบวน | น. กระบิดกระบวน, ชั้นเชิง. |
|
|
| กระเบน | น. ชื่อปลากระดูกอ่อนพวกหนึ่ง มีหลายชนิด หลายสกุล |
| และหลายวงศ์ ทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ลําตัวแบนลงมาก |
| ครีบอกแผ่ออกด้านข้าง บางชนิดแผ่ออกไปจดด้านหน้าและด้านท้าย |
| เกือบเป็นวงกลมดูคล้ายจานหรือว่าว บางชนิดแผ่ยื่นด้านข้าง |
| ออกไปเป็นปีกคล้ายนกหรือผีเสื้อ และบางชนิดครีบอกแผ่ |
| ไปไม่ถึงส่วนหน้า ทำให้หัวแยกจากลำตัวและส่วนยื่นของหัว |
| เป็นลอน มีเหงือก ๕ คู่ อยู่ด้านล่างของส่วนหัว บริเวณถัดจาก |
| ส่วนท้ายของนัยน์ตามีรูเปิดข้างละช่อง ซึ่งด้านในติดต่อกับ |
| โพรงเหงือกและปาก หางส่วนมากเรียว สั้นบ้างยาวบ้าง |
| มักมีผิวหยาบหรือขรุขระ บางพวกมีเงี่ยงอยู่บนหางตอน |
| ใกล้ลำตัว และมีต่อมน้ำพิษอยู่บริเวณโคนเงี่ยง เมื่อใช้เงี่ยงแทง |
| จะปล่อยน้ำพิษออกมาด้วย ทำให้คนหรือสัตว์ที่ถูกแทงรู้สึกปวด; |
| เรียกชายผ้านุ่งที่ม้วนแล้วสอดไปใต้หว่างขา ดึงขึ้นไปเหน็บ |
| ขอบผ้านุ่งด้านหลังระดับบั้นเอว ว่า ชายกระเบน หรือ หางกระเบน; |
| โคนหางช้าง เช่นผูกกระเบนสักหลาดถกล สัปทนแดงกางกั้ง. |
| (กฐินพยุห). |
| กระเบนเหน็บ น. ส่วนของร่างกายด้านหลังระดับบั้นเอว |
| ตรงที่เหน็บชายกระเบน. |
|
|
| กระเบนเนื้อดำ | ดู ยี่สน. |
|
|
| กระเบา ๑ | น. ชื่อไม้ต้นขนาดย่อมถึงขนาดใหญ่หลายชนิดในสกุล |
| Hydnocarpus วงศ์ Flacourtiaceae เช่น กระเบาใหญ่ หรือ |
| กระเบาน้ำ (H. anthelminthica Pierre ex Laness.) เป็นไม้ต้น |
| ขนาดใหญ่ ผลกลม เปลือกแข็ง มีขนสีน้ำตาล ขนาดเท่าผลส้มโอ |
| ขนาดย่อม เนื้อในเป็นแป้งสีเหลืองอ่อน ๆ กินได้ เมล็ดมีน้ำมัน |
| เคยใช้เป็นยาแก้โรคเรื้อน ต้นที่มีแต่ดอกเพศผู้ เรียกว่า แก้วกาหลง, |
| กระเบากลัก หรือ กระเบียน (H. ilicifolia King) เป็นไม้ต้นขนาดกลาง |
| ผลกลม เปลือกแข็ง มีขนสีดํา ขนาดเท่าผลส้มเกลี้ยง. |
|
|
| กระเบา ๒ | น. กระบี่ชนิดหนึ่ง ปลายแหลมเรียวอย่างหางกระเบน |
| เรียกว่า กระเบาหางกระเบน. |
|
|
| กระเบิก | (กลอน) ก. เบิก เช่น ปรดิพหุลดุลยปรดิมุข หุลดุลยอุกกลุก |
| ก็เกริกกระเบิกหาวหบ. (อนิรุทธ์). |
|
|
| -กระเบี้ย | ใช้เข้าคู่กับคํา กระบั้ว เป็น กระบั้วกระเบี้ย. |
|
|
| กระเบียด | น. มาตราวัดตามวิธีประเพณี ๑ กระเบียด |
| เท่ากับ ๑ ใน ๔ ส่วนของนิ้ว. |
| กระเบียดกระตัก ก. เกี่ยงให้ตัวได้มาก. |
| กระเบียดกระเสียร ก. พยายามใช้จ่ายอย่างจํากัดจําเขี่ย. |
|
|
| กระเบียน | น. (๑) กระเบากลัก. (ดู กระเบา ๑). (๒) ชื่อไม้ต้นผลัดใบ |
| ขนาดเล็กชนิด Gardenia turgida Roxb. ในวงศ์ Rubiaceae |
| ขึ้นในป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ ต้นมีหนามห่าง ๆ |
| เปลือกเรียบ ดอกเมื่อแรกบานสีขาว แล้วเปลี่ยนเป็น |
| สีเหลืองอ่อน ผลคล้ายละมุดฝรั่ง แต่สุกแล้วแข็ง, กระดานพน |
| มะกอกพราน หมุยขาว หรือ หัวโล้น ก็เรียก. |
|
|
| กระเบื้อง | น. เครื่องมุงหลังคาหรือปูพื้นเป็นต้น ทําด้วยดิน หรือวัสดุอย่างอื่น |
| โดยปรกติเป็นแผ่น, เครื่องถ้วยชามที่ปั้นด้วยดินประสมอย่างดี |
| เนื้อมีลักษณะแข็งและขาว เคลือบผิวเป็นมัน มีพื้นหรือลวดลาย |
| เป็นสีต่าง ๆ เรียกรวมว่า เครื่องกระเบื้อง, ชิ้นของเครื่องกระเบื้อง |
| ที่แตกออก, กระทะแบน ๆ สําหรับละเลงขนมเบื้องเป็นต้น เดิมทํา |
| ด้วยดินเผา แต่ปัจจุบันทําด้วยโลหะ; ลักษณนามเรียกจํานวนข้าวเม่า |
| เป็นต้นที่คั่วครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ข้าวเม่ากระเบื้องหนึ่ง งา ๒ กระเบื้อง. |
| กระเบื้องกาบกล้วย น. กระเบื้องมุงหลังคาชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็น |
| กระเบื้อง ๒ แผ่นวางคร่อมกัน แผ่นคว่ำมีรูปร่างเหมือนกาบกล้วย |
| ข้างใต้ตอนบนมีงวงหรือขอสำหรับยึดกับระแนง ส่วนแผ่นหงาย |
| ที่อยู่ข้างล่างนั้นเป็นแผ่นแบน งอริมขึ้นทั้ง ๒ ข้าง มีขออยู่ตอนบน |
| เพื่อเกี่ยวกับระแนง ปัจจุบันนิยมทำให้กระเบื้องแผ่นคว่ำและ |
| แผ่นหงายติดเป็นแผ่นเดียวกันเพื่อให้มีความคงทนมากขึ้น, |
| กาบู ก็เรียก. |
| กระเบื้องเกล็ดเต่า น. กระเบื้องดินเผาปลายตัดเป็นมุมแหลม |
| ผิวด้าน มีสีแดงตามเนื้อดิน ใช้มุงหลังคาโบสถ์วิหารเป็นต้น. |
| กระเบื้องขนมเปียกปูน น. กระเบื้องสำหรับมุงหลังคา |
| รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ทำด้วยปูนซีเมนต์ ทราย และน้ำ, |
| กระเบื้องว่าว หรือ กระเบื้องหน้าวัว ก็เรียก. |
| กระเบื้องถ้วยกะลาแตก น. เศษภาชนะดินเผาที่แตกออกเป็น |
| ชิ้นเล็กชิ้นน้อย, โดยปริยายหมายถึงของเล็ก ๆ น้อย ๆ |
| ไม่เป็นชิ้นเป็นอันที่ชํารุดหรือขาดชุดหมดราคา. |
| กระเบื้องปรุ, กระเบื้องรู น. กระเบื้องเคลือบจีน มีลายโปร่ง |
| สําหรับกรุตามผนังหรือกําแพงให้มีช่องลม. |
| กระเบื้องว่าว น. กระเบื้องสำหรับมุงหลังคารูปสี่เหลี่ยม |
| ขนมเปียกปูน ทำด้วยปูนซีเมนต์ ทราย และน้ำ, |
| กระเบื้องขนมเปียกปูน หรือ กระเบื้องหน้าวัว ก็เรียก. |
| กระเบื้องหน้างัว ดู กระเบื้องหน้าวัว. |
| กระเบื้องหน้าวัว น. กระเบื้องปูพื้นรูปสี่เหลี่ยมทําด้วยดินเผา; |
| กระเบื้องสำหรับมุงหลังคารูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน |
| ทำด้วยปูนซีเมนต์ ทราย และน้ำ, กระเบื้องว่าว หรือ กระเบื้อง |
| ขนมเปียกปูน ก็เรียก. |
|
|
| กระเบื้องถ้วย | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นกะอวม. (ดู กะอวม). |
|
|
| กระแบ่ | (โบ) น. กระบิ, ชิ้น, ส่วน, เช่น เราจะให้บั่นให้แล่ |
| ทุกกระแบ่จงหนําใจ. (ลอ), ทุกกระแบ่เนื้อเห็นเปล่าเลย. |
| (ม. คําหลวง กุมาร), กระแบะ ก็ว่า. |
|
|
| กระแบก | น. ต้นตะแบก เช่น หูกวางพรรค์กระแบก. |
| (ม. คําหลวง จุลพน), ตระแบก ก็ว่า. |
|
|
| กระแบกงา | ก. แตกเป็นไรงา เช่น พลุกกระแบกงาแต่ต้นจนปลาย. |
| (ตําราช้างคําโคลง). |
|
|
| กระแบะ ๑ | น. แผ่น, ชิ้น, ส่วน, กระแบ่ ก็ว่า. |
|
|
| กระแบะ ๒, กระแบะมือ | น. ขนาดเท่าฝ่ามือ. |
|
|
| กระโบม ๑ | ก. ตระโบม, โลมเล้า, กอด, เช่น ยักษ์ผยองโพยม |
| แลกระโบมถนอมพนิดไคล. (สรรพสิทธิ์). |
|
|
| กระโบม ๒ | (ถิ่น-อีสาน) น. ภาชนะชนิดหนึ่ง ทำด้วยไม้ขุดรูปวงกลมมีขอบ |
| ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง |
| ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว หรือใช้เป็นภาชนะรอง |
| ถ้วยชามอย่างสำรับ, กระบม ก็เรียก. |
|
|
| กระปมกระปำ, กระปมกระเปา | ว. ปุ่มป่ำ, ปมเปา, เป็นปมเป็นก้อน. |
|
|
| กระปรอก ๑, กระปอก ๑ | น. ชื่อไต้ชนิดหนึ่ง ห่อด้วยใบพลวงหลายชั้น ลูกยาวใหญ่ |
| เหมือนไต้หาง แต่ไม่มีหาง ชาวทะเลและชาวชนบทชอบใช้ |
| สําหรับหาหอย กุ้ง ปลา เพราะดวงไฟใหญ่ไม่ใคร่ดับ. |
|
|
| กระปรอก ๒, กระปอก ๒ | น. นุ่น. (เทียบมลายู กระป๊อก ว่า ต้นนุ่น). |
|
|
| กระปรอก ๓ | (ถิ่น-ตะวันออก, ปักษ์ใต้) น. ชื่อเรียกเฟินอิงอาศัยหลายชนิด |
| ในสกุล Drynaria และ Platycerium วงศ์ Polypodiaceae. |
|
|
| กระปรอกว่าว | ดู กระแตไต่ไม้ ๒. |
|
|
| กระปรี้กระเปร่า | ว. แคล่วคล่องว่องไว เพราะมีกําลังวังชา, |
| กระฉับกระเฉง, ไม่เนิบนาบ. |
|
|
| กระป้อกระแป้ | ว. ป้อแป้มาก, กําลังน้อย. |
|
|
| กระป่อง | (กลอน) ว. ป่อง เช่น สักหน่อยหนึ่งมึงจะท้องกระป่องเหยาะ. (อภัย). |
|
|
| กระป๋อง | น. ภาชนะทําด้วยเหล็กวิลาดหรือสังกะสีเป็นต้น |
| มักมีรูปเป็นทรงกระบอก สําหรับบรรจุของ ต่างๆ, |
| ลักษณนามว่า ใบ, ลูก. |
|
|
| กระปอดกระแปด | ว. อาการที่บ่นปอดแปด, อาการที่บ่นร่าไร. |
|
|
| กระป๋อหลอ | ว. เหลอ (ใช้แก่หน้า) เช่น ก็หยุดยั้งนั่งหน้ากระป๋อหลอ. (มณีพิชัย). |
|
|
| กระปั้วกระเปี้ย | ว. กระบั้วกระเบี้ย, กะปลกกะเปลี้ย, ไม่คล่องแคล่ว, ไม่แข็งแรง. |
|
|
| -กระปำ | ใช้เข้าคู่กับคํา กระปม เป็น กระปมกระปำ. |
|
|
| กระป่ำ ๑ | ว. เป็นปุ่มป่ำ เช่น บนเขากระป่ำ. (ม. คําหลวง กุมาร), |
| มักใช้เข้าคู่กับคํา กระปุ่ม เป็น กระปุ่มกระป่ำ. |
|
|
| กระป่ำ ๒ | ว. อร่อย เช่น อนี้ต้นหว้าหวานกระป่ำ. (ม. คําหลวง กุมาร; มัทรี). |
|
|
| -กระปิ่ม | ใช้เข้าคู่กับคํา กระปุ่ม เป็น กระปุ่มกระปิ่ม. |
|
|
| กระปุก | น. ภาชนะเครื่องปั้นดินเผาหรือแก้วเป็นต้น รูปป้อม ๆ |
| เตี้ย ๆ ขนาดเล็ก โดยมากปากแคบ ก้นสอบ, ลักษณนาม |
| เรียกทะลายของผลระกําหรือผลจาก เช่น ผลระกํา |
| กระปุกหนึ่ง ผลจาก ๒ กระปุก. |
| กระปุกหลุก, กระปุ๊กลุก ว. อ้วนกลมน่าเอ็นดู. |
|
|
| กระปุ่ม | (ถิ่น-อีสาน) น. เครื่องสานชนิดหนึ่ง ส่วนล่างใหญ่ ส่วนบนเล็ก |
| รูปกลม มีฝาสวมลงลึก สําหรับใส่สิ่งของ พ่อค้าหาบเร่มักใช้. |
|
|
| กระปุ่มกระป่ำ, กระปุ่มกระปิ่ม | ว. มีปุ่มป่ำมาก เช่น ดูกระปุ่มกระปิ่มตุ่มติ่มเต็ม. (นิ. เพชร). |
|
|
| -กระเปา | ใช้เข้าคู่กับคํา กระปม เป็น กระปมกระเปา. |
|
|
| กระเป๋า ๑ | น. เครื่องใช้รูปคล้ายถุงหรือกระเพาะ ทําด้วยหนังบ้าง ผ้าบ้าง |
| สําหรับใส่เงินหรือของต่าง ๆ ใช้คาดเอวก็มี ติดอยู่ในตัวเสื้อ |
| หรือกางเกงก็มี ใช้หิ้วก็มี; กลีบดอกกล้วยไม้คล้ายรูปกรวยหรือ |
| หลอดที่อยู่ตรงกลางเป็นที่อยู่ของเกสร, ปาก ก็เรียก; (ปาก) |
| เรียกถุงหน้าท้องสำหรับใส่ลูกของสัตว์บางชนิดเช่นจิงโจ้ ม้าน้ำ. |
| กระเป๋าฉีก (ปาก) ว. หมดเงินในกระเป๋าเพราะใช้จ่ายมาก |
| เช่น วันนี้จ่ายเงินเสียกระเป๋าฉีกเลย. |
| กระเป๋าตุง (ปาก) ว. มีเงินในกระเป๋ามาก เช่น ไปทำอะไร |
| จึงกระเป๋าตุงกลับมา. |
| กระเป๋าเบา (ปาก) ว. มีเงินในกระเป๋าน้อยลง เช่น |
| ไปเที่ยวเสียกระเป๋าเบาเลย. |
| กระเป๋าแฟบ (ปาก) ว. มีเงินในกระเป๋าลดน้อยลงมาก |
| เช่น ไปจ่ายของเสียกระเป๋าแฟบเลย. |
| กระเป๋าหนัก (ปาก) ว. มีเงินมาก, ร่ำรวย, เช่น วันนี้ยอมเป็น |
| เจ้ามือเลี้ยงข้าว สงสัยจะกระเป๋าหนัก. |
| กระเป๋าแห้ง (ปาก) ว. ไม่มีเงินติดกระเป๋าเลย เช่น |
| วันนี้เขากระเป๋าแห้ง. |
|
|
| กระเป๋า ๒ | (ปาก) น. พนักงานเก็บค่าโดยสารรถหรือเรือประจำทาง. |
|
|
| กระเปาะ | น. รูปนูนกลม, เรียกสิ่งที่มีสัณฐานคล้ายคลึงเช่นนั้นว่า กระเปาะ |
| เช่น กระเปาะไข่ กระเปาะดอกไม้; ฐานที่ฝังเพชรพลอยเป็น |
| หัวแหวนหรือตุ้มหู; เก็จ (ดู เก็จ ๒); (วิทยา) ส่วนของหลอดแก้ว |
| ที่พองออก จะกลมหรือรีก็ตาม. |
| กระเปาะเหลาะ ว. มีสัณฐานกลมป้อม, เปาะเหลาะ ก็ว่า. |
|
|
| -กระเปี้ย | ใช้เข้าคู่กับคํา กระปั้ว เป็น กระปั้วกระเปี้ย. |
|
|
| -กระแป้ | ใช้เข้าคู่กับคํา กระป้อ เป็น กระป้อกระแป้. |
|
|
| -กระแปด | ใช้เข้าคู่กับคํา กระปอด เป็น กระปอดกระแปด. |
|
|
| กระโปก ๑ | น. ส่วนหนึ่งของอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของชายหรือสัตว์ตัวผู้. |
|
|
| กระโปก ๒ | น. เครื่องเกวียนสําหรับยึดเพลา ติดอยู่กับตัวทูบ. |
|
|
| กระโปรง | [-โปฺรง] น. ผ้านุ่งผู้หญิงแบบสากล; ฝาครอบเครื่องรถยนต์ |
| หรือฝาครอบที่เก็บของข้างหน้าและข้างหลังรถยนต์; |
| กระบุงรูปกลมสูง ปากผายมาก พื้นก้นเป็นสี่เหลี่ยมเล็กสอบลง |
| ลักษณะคล้ายกระโปรงบาน สำหรับขนข้าวเปลือกหรือมะพร้าว |
| เป็นต้น; ภาชนะเย็บด้วยกาบหมากหรือใบไม้ สําหรับใส่ของต่าง ๆ |
| เช่น ราชปุโรหิตก็ให้เอานางนกไส้ใส่กระโปรงขังไว้จนเพลารุ่งเช้า. |
| (นพมาศ); กะโปรง ก็ใช้. |
|
|