| กลายกลอก | [-กฺลอก] ดู กระลายกระหลอก. |
|
|
| กล่าว | [กฺล่าว] ก. บอก, แจ้ง, พูด, เช่น กล่าวคําเท็จ; แสดง เช่น |
| กล่าวเกลาอรรถเอมอร. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์); ขับร้อง เช่น |
| จะกล่าวกลอนแก้ไข. (อิเหนา); สู่ขอ เช่น ถึงจรกามากล่าวนางไว้. |
| (อิเหนา); แต่งงาน เช่น ฝรั่งกล่าวแหม่ม. (ประเพณีของชาวคริสเตียน), |
| คํานี้ใช้เป็นปรกติในภาษาเขียน แต่ใช้เป็นภาษาพูดก็มีในบางลักษณะ |
| เช่น กล่าวสุนทรพจน์. |
| กล่าวเกลี้ยง (กลอน) ก. พูดเพราะ เช่น กล่าวเกลี้ยงไมตรีชวนชัก. |
| (เสือโค). |
| กล่าวขวัญ ก. พูดถึง, พูดออกชื่อและการกระทําของคนอื่น. |
| กล่าวโทษ ก. แจ้งว่ากระทําผิด. |
| กล่าวหา ก. ฟ้อง, กล่าวโทษ. |
| กล่าวโอม (ถิ่น-อีสาน) ก. สู่ขอ. |
|
|
| กลาโหม | [กะลาโหมฺ] น. ชื่อกรมที่ปกครองหัวเมืองฝ่ายใต้ในสมัยโบราณ |
| มีสมุหพระกลาโหมเป็นประธาน; ชื่อกระทรวงที่มีอํานาจหน้าที่ |
| เกี่ยวกับการป้องกันและรักษาความมั่นคงของราชอาณาจักรจาก |
| ภัยคุกคามทั้งภายนอกและภายในประเทศ; การชุมนุมพลรบ. |
|
|
| กล่ำ ๑ | [กฺล่ำ] น. ชื่อมาตราเงินโบราณ ๒ กล่อม เท่ากับ ๑ กล่ำ |
| คือ อัฐ, ๒ กล่ำ เป็น ๑ ไพ. (กล่ำ ได้แก่ มะกล่ำตาช้าง, กล่อม |
| ได้แก่ มะกล่ำตาหนู). |
|
|
| กล่ำ ๒ | [กฺล่ำ] น. เครื่องดักปลาชนิดหนึ่ง. (ดู กร่ำ ๑). |
|
|
| กล่ำ ๓ | [กะหฺล่ำ] (โบ; กลอน) ใช้เข้าคู่กับคํา กระเลือก |
| หมายความว่า กลอกไปกลอกมา. |
|
|
| กล้ำ | [กฺล้ำ] ก. ควบ เช่น กล้ำอักษร อักษรกล้ำ, ทําให้เข้ากัน, กลืนกัน, |
| เช่น กล้ำเสียง เสียงกล้ำ, มีโทษอันหนึ่งไซร้ กลบกล้ำพันคุณ. |
| (โลกนิติ), คือดั่งปากเว้นกล้ำ แกล่เหมี้ยงหมากพลู. (โลกนิติ), |
| กัลยาจะกล้ำอําความตาย. (อิเหนา). |
| กล้ำกราย ก. เข้าไปปะปน, ล่วงเข้าไป. |
| กล้ำกลืน ก. ฝืนใจ, อดกลั้นไม่แสดงให้เห็น. |
|
|
| กลิ่ง | [กฺลิ่ง] (โบ; กลอน) ก. เลือกสรร เช่น แลพี่แกล้งกลิ่งให้แล้ว. |
| (ม. คําหลวง ทศพร). |
|
|
| กลิ้ง | [กฺลิ้ง] ก. อาการอย่างของกลมพลิกเลื่อนไปตามพื้น เช่น ซุงกลิ้ง |
| ครกกลิ้ง ลูกหินกลิ้ง, ทําให้ของกลมพลิกเลื่อนไปตามพื้น เช่น |
| กลิ้งครก กลิ้งซุง กลิ้งลูกหิน; โดยปริยายหมายความว่า คล่อง, |
| ไม่มีติด, เช่น คนคนนี้กลิ้งได้รอบตัว. (โบ) น. ร่ม เช่น |
| เมลืองมล่านกลิ้งเพรื้อม เพรอศพราย. (ยวนพ่าย). |
| (มลายู giling ว่า กลิ้ง, คลึง, มวน). |
| กลิ้งกลอก ก. กลับไปกลับมาเอาแน่ไม่ได้. |
| กลิ้งเกลือก ก. พยายามกระเสือกกระสนไปตามมีตามได้ เช่น |
| ยากจนก็กลิ้งเกลือกไปตามบุญตามกรรมไม่ขอพึ่งใคร, |
| เกลือกกลิ้ง ก็ใช้. |
| กลิ้งเป็นลูกมะนาว (สํา) ว. หลบหลีกไปได้คล่องจนจับไม่ติด |
| (มักใช้ในทางไม่ดี), กลมเป็นลูกมะนาว ก็ว่า. |
|
|
| กลิ้งกลางดง | [กฺลิ้งกฺลาง-] น. ชื่อไม้เถาชนิดหนึ่งในสกุล Dioscorea |
| วงศ์ Dioscoreaceae ตามง่ามใบมีหัวกลมขรุขระ. |
|
|
| กลิงค์ | [กะลิง] น. เรียกชาวอินเดียใต้พวกหนึ่งที่มีผิวดําว่า แขกกลิงค์, |
| กลึงค์ หรือ กะเล็ง ก็ว่า. (คํานี้เดิมหมายถึงชาวอินเดียที่มาจาก |
| แคว้นกลิงคราษฎร์). |
|
|
| กลิ่น ๑ | [กฺลิ่น] น. สิ่งที่รู้ได้ด้วยจมูก คือ เหม็น หอม และอื่น ๆ, |
| บางทีใช้หมายความว่า เหม็น เช่น ของสิ่งนั้นมีกลิ่น. |
| กลิ่นอาย น. กลิ่น. (เป็นคําที่มีความหมายซ้า อาย ก็ว่า กลิ่น). |
|
|
| กลิ่น ๒ | [กฺลิ่น] น. ชื่อพวงดอกไม้ร้อยมีรูปแบนประกอบด้วยอุบะ, |
| ถ้าทําให้ผูกแขวนคว่าลงมา เรียกว่า กลิ่นคว่า, ถ้าทําให้ผูกแขวน |
| ตะแคง เรียกว่า กลิ่นตะแคง. |
|
|
| กลิ้ม | [กฺลิ้ม] ก. เล็มหน้าผ้า, เย็บหน้าผ้าให้เป็น |
| ตะเข็บเพื่อมิให้ชายผ้าหลุดออก. |
|
|
| กลี | [กะลี] น. สิ่งร้าย, โทษ; เรียกโรคห่าที่เป็นแก่สัตว์เลี้ยงเช่นเป็ด |
| ไก่ วัว ควาย; ด้านของลูกสกาที่มีแต้มเดียว คือมีแต่ทางแพ้; |
| ชื่อผีร้ายหรือผีการพนันตามคติของพราหมณ์. |
| ว. ร้าย, ไม่เป็นมงคล, มักใช้ว่า กาลี. (ป., ส. กลิ). |
| กลียุค [กะลี-] น. ชื่อยุคที่ ๔ ของจตุรยุคตามคติของพราหมณ์ |
| ในยุคนี้ธรรมะของมนุษย์ลดลงเหลือเพียง ๑ ใน ๔ ส่วน |
| เมื่อเทียบกับในสมัยกฤดายุค และอายุของมนุษย์ก็สั้นลง |
| โดยไม่มีกำหนดเวลาแน่นอน. (ป., ส. กลิยุค). (ดู จตุรยุค). |
| กลียุคศักราช น. ศักราชที่เริ่มตั้งก่อนพุทธศักราช ๒๕๕๘ ปี |
| (กลียุคศักราชลบด้วย ๒๕๕๘ เท่ากับพุทธศักราช). |
|
|
| กลี่ | [กฺลี่] น. ภาชนะสําหรับใส่หมากบุหรี่ โดยมากมีรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า |
| มีลิ้นข้างใน ยกออกได้. |
|
|
| กลีบ | [กฺลีบ] น. ส่วนของดอกไม้ที่เรียงหรือซ้อนกันเป็นชั้น ๆ |
| รอบเกสร โดยปรกติเป็นแผ่นบาง ๆ, ใช้เรียกของอื่นที่มี |
| ลักษณะเช่นนั้น เช่น กลีบตา กลีบผ้า กลีบเมฆ. |
| กลีบตา น. เปลือกตา. |
| กลีบบัว น. เรียกพานที่ริมปากทําเป็นรูปกลีบบัวโดยรอบว่า |
| พานกลีบบัว. |
| กลีบหิน น. แร่ไมกา. (ดู ไมกา). |
|
|
| กลึง | [กฺลึง] ก. ทําให้กลมหรือให้เป็นรูปต่าง ๆ ด้วยเครื่องหมุน. |
| กลึงเกลา ว. งามเกลี้ยงเกลา, เกลากลึง ก็ว่า. |
|
|
| กลึ้ง | [กฺลึ้ง] (โบ) น. กลิ้ง คือ ร่ม. (กฎมนเทียรบาล ในกฎหมายราชบุรี). |
|
|
| กลึงกล่อม | [-กฺล่อม] น. ชื่อไม้พุ่มกึ่งไม้ต้นชนิด Polyalthia suberosa |
| (Roxb.) Thwaites ในวงศ์ Annonaceae ใบเดี่ยว เรียงสลับ |
| ดอกเดี่ยว กลีบเลี้ยงด้านบนมีขน กลีบดอกสีเหลืองคล้ำ |
| ผลเป็นกลุ่ม เมื่อสุกสีแดง. |
|
|
| กลึงค์ | [กะลึง] น. แขกกลิงค์. (ดู กลิงค์). |
|
|
| กลืน | [กฺลืน] ก. อาการที่ทําให้อาหารหรือสิ่งอื่น ๆ ที่อยู่ในปากล่วงลําคอ |
| ลงไป, โดยปริยายใช้หมายถึงอาการที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น |
| ก็ใช้ว่า กลืน ได้ในความหมายเช่นทําให้หายหรือให้สูญไป |
| เช่น ถูกกลืนชาติ, อดกลั้นไม่สําแดงให้ปรากฏออกมา เช่น |
| กลืนทุกข์ กลืนโศก, ประสานกันหรือเข้ากันได้สนิทดี เช่น สีกลืนกัน. |
| กลืนไม่เข้าคายไม่ออก ก. พะอืดพะอม. |
|
|
| กลุ่ม | [กฺลุ่ม] น. คน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันเป็นหมู่ ๆ |
| หรือเป็นกลุ่มก้อน เช่น กลุ่มคน กลุ่มมด กลุ่มดาว กลุ่มด้าย; |
| อาการที่เข้ามารวมกันเช่นนี้ เรียกว่า จับกลุ่ม; ลักษณนามเรียก |
| ของที่เป็นกลุ่ม เช่น ด้าย ๓ กลุ่ม. |
|
|
| กลุ้ม | [กฺลุ้ม] ก. รวมประดังคับคั่ง เช่น พูดกันกลุ้ม, ปกคลุมอยู่ทําให้มืดคลุ้ม |
| เช่น ควันกลุ้ม เมฆกลุ้ม; รู้สึกอัดอั้นยุ่งใจ เช่น |
| คิดไม่ออกกลุ้มเหลือเกิน; ชุลมุน, ขวักไขว่, เช่น วิ่งกันให้กลุ้ม. |
| กลุ้มใจ ก. รู้สึกรําคาญหรือยุ่งยากใจ ไม่รู้ว่าจะทําอย่างไร. |
| กลุ้มรุม ก. ประดังห้อมล้อมเข้ามา. |
| กลุ้มอกกลุ้มใจ ก. กลุ้มใจ |
|
|
| กลู่ | [กฺลู่] (โบ; กลอน) ก. เกลื่อน, ใช้เข้าคู่กับคํา กลาด เช่น |
| โกยกลู่กลาดคือลาญใน. (ม. คําหลวง จุลพน). |
|
|
| กลูโคส | [กฺลู-] (วิทยา) น. น้ำตาลชนิดหนึ่งประเภทโมโนแซ็กคาไรด์ |
| ชนิดแอลโดเฮ็กโซส ลักษณะเป็นของแข็งสีขาว หลอมละลายที่ |
| ๑๔๖ ? ซ. มีในผลองุ่นสุก น้ำผึ้ง และผลไม้โดยมากที่มีรสหวาน |
| เป็นองค์ระกอบปรกติในเลือด และมีในปัสสาวะของผู้ป่วยเป็น |
| โรคเบาหวาน มีรสหวานน้อยกว่าน้าตาลทราย, เดกซ์โทรส ก็เรียก. |
| (อ. glucose). |
|
|
| กลูน, กลูน์ | [กะลูน, กะลู] (แบบ) ก. กรุณา เช่นทุษฐโจรรันทำ กรรมแก่บดีสูร |
| ยศใดบกลูน และมาลักอัครขรรค์. (สมุทรโฆษ). ว. น่าสงสาร |
| เช่น สลดกลูน์ลุงทรวง. (สุธน). (ป.). |
|
|
| กเลวระ | [กะเลวะระ] (แบบ) น. ซากศพ เช่น ถึงกระนั้นก็จะพบพานซึ่ง |
| กเลวระร่าง มิเลือดก็เนื้อจะเหลืออยู่บ้างสักสิ่งอัน. (ม. ร่ายยาว มัทรี), |
| ใช้ว่า กเฬวราก ก็มี. (ป., ส.). |
|
|
| กวด | ก. ทําให้แน่น ให้ตึง หรือให้เขม็งยิ่งขึ้น เช่น กวดเชือก กวดตะปู, |
| เร่งรัดให้ดียิ่งขึ้นหรือเพื่อให้ทัน เช่น กวดวิชา วิ่งกวด. |
| น. เหล็กเครื่องมือสําหรับกวดเลี่ยมขอบภาชนะ เรียกว่า เหล็กกวด. |
| กวดขัน ว. เอาจริงเอาจัง, เร่งรัดให้ยิ่งขึ้น. |
|
|
| กวน ๑ | (ถิ่น-อีสาน) (ปาก) น. กวาน, ชื่อตําแหน่งขุนนางในภาคอีสาน |
| สมัยโบราณ แต่ชาวอีสานบางถิ่นออกเสียงเป็น กวน เช่น |
| บ้านเมืองข้อนขุนกวน ยาดไพร่. |
|
|
| กวน ๒ | ก. คนให้เข้ากัน, คนให้เข้ากันจนข้น, เช่น กวนขนม, |
| คนให้ทั่วกันหรือให้วนไปโดยรอบ เช่น กวนน้ำ; |
| รบกวนทําให้เกิดความรําคาญ เช่น กวนใจ, |
| ก่อกวนทําให้วุ่นวาย เช่น กวนบ้านกวนเมือง, |
| ชวนให้เกิดความรําคาญ ชวนให้ทําร้าย เช่น |
| กวนมือ กวนตีน. น. เรียกของกินที่ทําด้วยผลไม้เป็นต้น |
| เคี่ยวกับน้ำตาลแล้วคนให้เข้ากันจนข้น เช่น ขนมกวน |
| ทุเรียนกวน สับปะรดกวน. |
| กวนน้ำให้ขุ่น (สํา) ก. ทําเรื่องราวที่สงบอยู่แล้วให้เกิดวุ่นวายขึ้นมา. |
|
|
| กวม | (โบ) ก. ครอบงํา เช่น มืดมนกวมกลุ้ม. |
|
|
| กวย ๑ | (ถิ่น-พายัพ) น. ตะกร้า. |
|
|
| กวย ๒ | น. ชาติข่า ในตระกูลมอญ-เขมร. |
|
|
| กวยจั๊บ | น. ชื่อของกินชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งที่ใช้ทําเส้นก๋วยเตี๋ยว |
| แต่หั่นเป็นชิ้นใหญ่ ๆ ต้มสุกแล้วปรุงด้วยเครื่องมีหมูเป็นต้น. (จ). |
|
|
| กวยจี๊ | น. เมล็ดแตงโมต้มแล้วตากให้แห้ง ใช้ขบเคี้ยว. (จ). |
|
|
| ก๋วยเตี๋ยว | น. ชื่อของกินชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้า เป็นเส้น ๆ |
| ลวกสุกแล้วปรุงด้วยเครื่องมีหมูเป็นต้น. (จ). |
|
|
| กวะ | [กะวะ] (กลอน) ว. (ราว)-กะว่า, (ราว)-กับว่า, |
| เช่น นกกระจอกทํารังราวกวะไม้. (จารึกวัดโพธิ์). |
|
|
| กวะกวัก | [กฺวะกฺวัก] ก. กวัก เช่น กวะกวักคือกวักทักถาม. (สรรพสิทธิ์). |
| ว. กวัก ๆ, เป็นเสียงนกกวักร้อง, เช่น นกกวักลักแลเพื่อนพลาง |
| กวักปีกกวักหาง ก็ร้องกวะกวักทักทาย. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| กวะแกว่ง | [กฺวะแกฺว่ง] ก. แกว่งไปมา เช่น ช่อช้อยกวะแกว่งไกว. |
| (ม. คําหลวง จุลพน). |
|
|
| กวัก ๑ | [กฺวัก] น. ชื่อนกชนิด Amaurornis phoenicurus |
| ในวงศ์ Rallidae ลําตัวสั้น ขาและนิ้วยาว หน้าผากและ |
| ลําตัวด้านล่างสีขาว อาศัยอยู่ตามหนองน้ำ เดินหากินบนใบพืชน้ำ |
| เช่น บัว จอก แหน ในตอนเช้าหรือพลบค่ำ ร้องเสียงดัง ``กวัก ๆ''. |
|
|
| กวัก ๒ | [กฺวัก] ก. อาการที่ใช้สิ่งแบน ๆ พุ้ยเข้าหาตัว, ใช้มือทําอาการเช่นนั้น |
| เพื่อเป็นสัญญาณให้เข้ามาหา เรียกว่า กวักมือ, อาการที่นกใช้ปีกพุ้ย |
| อากาศบินไป เรียกว่า นกกวักปีก. |
|
|
| กวัด | [กฺวัด] ก. จับด้ามวัตถุให้ปลายตั้งขึ้นแล้วปัดไปมา, ใช้เข้าคู่กับคํา |
| แกว่ง เป็น กวัดแกว่ง หรือ แกว่งกวัด หรือใช้เข้าคู่กับคำ ไกว เป็น |
| กวัดไกว. |
| กวัดแกว่ง [กฺวัดแกฺว่ง] ก. จับด้ามวัตถุให้ปลายตั้งขึ้นแล้วปัดไปมา |
| เช่น กวัดแกว่งอาวุธ, ไม่อยู่ที่ เช่น จิตกวัดแกว่ง, แกว่งกวัด ก็ว่า. |
| กวัดไกว [กฺวัดไกฺว] ก. วัดเหวี่ยงไปมา, ไม่อยู่ที่. |
| กวัดไกวไสส่ง ก. ไล่ไปให้พ้น. |
|
|
| กวา | [กฺวา] น. แตงกวา. (ดู แตง). |
|
|
| กว่า | [กฺว่า] ว. เกิน เช่น กว่าบาท; เป็นคําใช้เปรียบเทียบในการประมาณ |
| เช่น มากกว่า น้อยกว่า ดีกว่า, ย่อมพลกว่าพลแกว่น. |
| (ม. คําหลวง มหาราช). บ. เลยไป, พ้นไป. สัน. ก่อน, ยังไม่ทัน, |
| เช่น กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้, มักใช้เข้าคู่กับคํา จะ...ก็ เป็น กว่าจะ...ก็ |
| หรือ กว่า...จะ...ก็, โบราณใช้ว่า ยิ่ง ก็มี เช่น ใจกว่าห้วงอรรณพ. |
| (ม. คําหลวง นครกัณฑ์); ใช้เป็นกริยาว่า ไปจาก ก็มี เช่น แทบทาง |
| ที่จะกว่า. (ม. คําหลวง จุลพน), ผิออกนางธจะกว่า. (ม. คําหลวง กุมาร); |
| ใช้เป็นวิเศษณ์ว่า จากไป ก็มี เช่น ล๋ตายหายกว่า. (จารึกสยาม). |
| กว่าชื่น (โบ) ว. ยิ่ง, ยิ่งนัก. |
| กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ (สำ) ว. ลักษณะของการทำงานที่มีความลังเลใจ |
| ทำให้แก้ไขปัญหาได้ไม่ทันท่วงทีเมื่อได้อย่างหนึ่ง แต่ต้องเสียอีกอย่าง |
| หนึ่งไป ดุจเอาถั่วกับงามาคั่วพร้อมกัน กว่าจะคั่วจนถั่วสุก |
| งาก็จะไหม้หมดไปก่อน. |
| กว่าเพื่อน ว. คําใช้เปรียบเทียบ หมายถึง ที่สุดในหมู่ |
| เช่น ดีกว่าเพื่อน เลวกว่าเพื่อน. |
|
|
| กว้า | [กฺว้า] (โบ) ว. หรือ, อะไร, ทําไม, เป็นไร, บ้างซิ, บ้างเถิด, |
| ว้า, หวามใจ, เช่น ในรลุงนาภี พรั่นกว้า. (ทวาทศมาส). |
|
|
| กวาง ๑ | [กฺวาง] น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องหลายชนิด ในวงศ์ Cervidae |
| เป็นสัตว์กีบคู่ ลำตัวเพรียว คอและขายาว หางสั้น ตัวเมียเล็กกว่าตัวผู้ |
| มีทั้งชนิดมีเขาและไม่มีเขาในเพศเดียวกันหรือต่างเพศ เช่น กวางป่า |
| (Cervus unicolor). |
| กวางแขม ดู เนื้อทราย ที่ เนื้อ ๒. |
| กวางจุก (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. เก้ง. (ดู เก้ง). |
| กวางเดินดง น. ชื่อวิธีรําท่าหนึ่งอยู่ในลําดับว่า นาคาม้วนหาง |
| กวางเดินดง หงส์ลีลา. (ฟ้อน); ชื่อกลบทอย่างหนึ่ง เช่น |
| อกเอ๋ยอกประหลาดจริงที่นิ่งเฉย โอ้เอ๋ยผิดคิดไม่เห็นจะเป็นเลย |
| เสียดายเอ๋ยที่พี่เคยสงวนงาม. (กลบท). |
| กวางทราย ดู เนื้อทราย ที่ เนื้อ ๒. |
|
|
| กวาง ๒ | [กฺวาง] น. (๑) ชื่อปลางัวบางชนิดในวงศ์ Triacanthidae, |
| Monacanthidae และ Balistidae. (ดู งัว ๕ ประกอบ). |
| (๒) ปลาม้า. (ดู ม้า ๓). |
|
|
| กว่าง | [กฺว่าง] น. ชื่อด้วงปีกแข็งชนิด Xylotrupes gideon |
| ในวงศ์ Dynastidae ตัวมีสีตั้งแต่สีน้ำตาลอมแดงจนถึงเกือบดำ |
| ตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่เรียกว่า กว่างโซ้ง หรือ กว่างชน มีเขาที่หลังอก |
| ยื่นยาวเป็นจะงอยเรียวไปทางด้านหน้าและโค้งลง ตรงปลายเป็น |
| ๒ แฉก กับที่หัวมีเขาเล็กยื่นออกไปเป็นเขาเดี่ยว โค้งขึ้นคล้ายนอแรด |
| แต่ปลายแยกเป็น ๒ แฉก ตัวผู้ที่มีขนาดย่อมมีเขาสั้นเรียก กว่างกิ |
| หรือ กว่างแซม ตัวเมียไม่มีเขาเรียก กว่างแม่ หรือ กว่างอีลุ่ม, |
| อาจเรียกแมลงปีกแข็งชนิดอื่นที่มีเขาว่าแมงกว่าง หรือ |
| แมงกวาง เช่นกัน. |
|
|
| กว้าง | [กฺว้าง] น. ด้านสั้นที่คู่กับด้านยาว. ว. ไม่แคบ, แผ่ออกไป. |
| กว้างขวาง ก. แผ่ออกไปมาก, ใหญ่โต, เช่น มีเนื้อที่กว้างขวาง; |
| เผื่อแผ่ เช่น มีน้าใจกว้างขวาง, รู้จักคนมากและมีคนรู้จักมาก |
| เช่น กว้างขวางในสังคม. |
| กว้างใหญ่ ก. แผ่ออกไปไกล. |
|
|
| กวางเขน | [กฺวาง-] (โบ) น. นกกางเขน เช่น บ่าวขุนกวางเขนเขจร. |
| (สมุทรโฆษ). |
|
|
| กวางโจน | [กฺวาง-] น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็ง ผลกลมรีป้อมขนาดหัวแม่มือ |
| เปลือกคาย เมื่อสุกสีแดงชาด ออกเป็นพวงกระจุก เนื้อบางสีขาว |
| คล้ายสาคู รสเปรี้ยว กินได้ กวางชอบกิน มีตามป่าดอนทั่วไป. |
|
|
| กว่างชน | ดู กว่าง. |
|
|
| กวางชะมด | น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กในสกุล Moschus |
| วงศ์ Moschidae ลำตัวป้อม หัวเล็กไม่มีเขา ขนหยาบมีสีแตกต่างกัน |
| ตัวเมียเขี้ยวสั้นมาก ตัวผู้มีเขี้ยวยาวคล้ายใบมีดยื่นพ้นริมฝีปาก |
| และมีต่อมกลิ่นอยู่ระหว่างสะดือกับอวัยวะเพศ ขับสารคล้ายขี้ผึ้ง |
| ออกมา เรียกว่า ชะมดเชียง ใช้แต่งกลิ่นเครื่องหอมและทำยาได้ |
| มักอาศัยอยู่ตามป่าสนและป่าผลัดใบรกทึบบนภูเขา มี ๔ ชนิด |
| ได้แก่ กวางชะมดไซบีเรีย (M. moschiferus) กวางชะมดเขาสูง |
| (M. chrysogaster) กวางชะมดดำ (M. fuscus) และกวางชะมดป่า |
| (M. berezovskii) ไม่พบในประเทศไทย แต่ที่นำมาเลี้ยงในประเทศไทย |
| ได้แก่ กวางชะมดป่า. |
|
|
| กว่างโซ้ง | ดู กว่าง. |
|
|
| กวางตุ้ง ๑ | [กฺวาง-] น. ชาวจีนในมณฑลกวางตุ้งของประเทศจีน, |
| เรียกภาษาของชาวจีนในมณฑลนี้ ว่า ภาษากวางตุ้ง. |
|
|
| กวางตุ้ง ๒ | [กฺวาง-] น. ชื่อผักกาดชนิดหนึ่ง เรียกว่า ผักกาดกวางตุ้ง. (ดู กาด ๑). |
|
|
| กวางทอง | น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. |
|
|
| กวางป่า | น. ชื่อกวางชนิด Cervus unicolor ในวงศ์ Cervidae |
| เป็นชนิดที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ขนยาวหยาบสีน้ำตาล |
| ตัวผู้มีเขาเป็นแขนง ผลัดเขาปีละครั้ง มักอยู่ลำพังตัวเดียวยกเว้น |
| ฤดูผสมพันธุ์, กวางม้า ก็เรียก. |
|
|
| กวางผา | [กฺวาง-] น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Naemorhedus goral |
| ในวงศ์ Bovidae ลักษณะคล้ายแพะและเลียงผา แต่มีขนาดเล็กกว่า |
| ขนสีเทาหรือน้ำตาลปนเทา มีแถบขนสีดำตลอดแนวสันหลัง |
| ตัวผู้เขายาวกว่าตัวเมีย อาศัยอยู่บนภูเขาสูงชัน กินพืช |
| เป็นสัตว์ป่าสงวนของไทย. |
|
|
| กวางม้า | ดู กวางป่า. |
|
|
| กวาด | [กฺวาด] ก. ทําให้เตียนหรือหมดฝุ่นละอองด้วยไม้กวาดเป็นต้น, |
| ทำให้ของเคลื่อนไปในทางเดียวกัน เช่น กวาดของลงจากโต๊ะ, |
| โดยปริยายหมายความว่า เอาไปให้หมดสิ้นเหมือนอย่างกวาด เช่น |
| กวาดครัวเชลย โจรกวาดทรัพย์สิน; เอายาป้ายในลําคอ เรียกว่า |
| กวาดยา. น. สิ่งที่ใช้กวาด ทําด้วยดอกอ่อนของต้นเลาเป็นต้น |
| มัดเป็นกำ ๆ เรียกว่า ไม้กวาด, ถ้าทำด้วยทางมะพร้าวเรียกว่า |
| ไม้กวาดทางมะพร้าว. |
| กวาดต้อน ก. รวบรวมคนหรือสัตว์พาหนะเป็นต้น เอามาเป็นของตน. |
| กวาดตา ก. ส่ายตาดูทั่วไป. |
| กวาดล้าง ก. กําจัดให้หมดไป เช่น กวาดล้างอันธพาล |
| กวาดล้างโจรผู้ร้าย. |
|
|
| กวาน, กว่าน | [กฺวาน, กฺว่าน] น. ขุนนาง เช่น แล้วบัญชาสั่งเสียพวกเพี้ยกวาน |
| ให้ไปเชิญสองท่านแม่ทัพใหญ่. (ขุนช้างขุนแผน), |
| เพลี้ยกว่านบ้านท้าวไข้ ข่าวสยวน. (ยวนพ่าย). |
|
|
| กว้าน ๑ | [กฺว้าน] น. ตึก ใช้ควบกันว่า ตึกกว้าน; (ถิ่น-ปักษ์ใต้) |
| ที่อยู่ซึ่งปลูกไว้คล้ายโรงนา พื้นอยู่กับดิน. |
|
|
| กว้าน ๒ | [กฺว้าน] น. เครื่องสําหรับฉุดดึงและยกของหนัก. ก. ฉุดด้วยกว้าน, |
| ขันกว้าน ก็เรียก; รวบรวมจากที่ต่าง ๆ มาไว้เป็นจํานวนมาก เช่น |
| กว้านสินค้ามากักตุนไว้. |
|
|
| กว๊าน | [กฺว๊าน] (ถิ่น-พายัพ) น. บึง; น้ำตอนลึก, น้ำตอนที่ไหลวน. |
|
|
| กว้าว | [กฺว้าว] ดู ขว้าว. |
|
|
| กวาวเครือ | [กฺวาว-] น. ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Pueraria candollei |
| Grah. var. mirifica (Airy Shaw et Suvatabandhu) Niyomdham |
| ในวงศ์ Leguminosae ดอกเล็ก สีม่วงอ่อน มีหัวกลม ๆ ออกที่ |
| โคนต้นและตามราก ใช้ทํายาได้. |
|
|
| กวิน | [กะวิน] (โบ) ว. ดีงาม เช่น ใครกวินซื่อแท้. (แช่งน้ำ). |
| (ทมิฬ แปลว่า งาม). |
|
|
| กวี | [กะวี] น. ผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญในศิลปะการประพันธ์บทกลอน |
| จําแนกเป็น ๔ คือ ๑. จินตกวี แต่งโดยความคิด ๒. สุตกวี |
| แต่งโดยได้ฟังมา ๓. อรรถกวี แต่งตามความจริง ๔. ปฏิภาณกวี |
| แต่งกลอนสด. (ป.). |
| กวีนิพนธ์ น. คําประพันธ์ที่กวีแต่ง. |
|
|
| กษณะ | [กะสะหฺนะ] (กลอน) น. ครู่, ครั้ง, คราว. (ส.; ป. ขณ). |
|
|
| กษมา ๑ | [กะสะ-] (แบบ) น. ความอดกลั้น, ความอดโทษ, |
| เช่น พระกษมาเสมอหล้า สี่แดน. (ยวนพ่าย). |
| ก. กล่าวคําขอโทษ, โดยมากใช้ว่า ษมา. (ส. กฺษมา; ป. ขมา). |
|
|
| กษมา ๒ | [กะสะ-] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ส. กฺษฺมา; ป. ฉมา). |
|
|
| กษัตร | [กะสัด] (โบ) น. พระเจ้าแผ่นดิน, เจ้านาย. (ส. กฺษตฺร; ป. ขตฺต). |
|
|
| กษัตรา | [กะสัดตฺรา] (กลอน) น. กษัตริย์ เช่น คือพรหมทัตกษัตรา. (กฤษณา). |
| กษัตราธิราช น. พระเจ้าแผ่นดิน. |
|
|
| กษัตริย์ | [กะสัด] น. พระเจ้าแผ่นดิน, ใช้เต็มว่า พระมหากษัตริย์, |
| คนในวรรณะที่ ๒ แห่งสังคมฮินดู ซึ่งมีอยู่ ๔ วรรณะ ได้แก่ |
| วรรณะพราหมณ์ วรรณะกษัตริย์ วรรณะแพศย์ และวรรณะศูทร. |
| (ส. กฺษตฺริย ว่า ผู้ป้องกันภัย, ชาตินักรบ; ป. ขตฺติย). |
| ว. แท้ไม่มีอื่นปน เช่น ทองเนื้อกษัตริย์, |
| เรียกรูปพรรณที่ทําด้วยโลหะมีราคา เช่น ถ้าทําด้วยเงิน ทอง นาก |
| สลับกัน เรียกว่า สามกษัตริย์. |
| กษัตริยชาติ [กะสัดตฺริยะชาด] น. ชาติกษัตริย์ เช่น รู้แน่ว่าเป็น |
| กษัตริยชาติ. (ม. ร่ายยาว สักบรรพ). |
|
|
| กษัตรี | [กะสัดตฺรี] (กลอน) น. กษัตริย์ผู้หญิง เช่น สมเด็จพระแก้วกษัตรี. |
| (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์); เจ้าผู้หญิง เช่น สองกษัตรีเจ้าหล้า |
| แกล้วกว่าแกล้วใจกล้า กว่ากล้ากลัวอาย. (ลอ); สตรี เช่น |
| จักเสื่อมสวัสดิ์กษัตรี. (กฤษณา). |
|
|
| กษัตรีย์ | [กะสัดตฺรี] (กลอน) น. กษัตริย์ เช่น พินทุทัตกษัตรีย์. (สมุทรโฆษ); |
| เจ้าผู้หญิง เช่น อันว่าพระมหาสัตว์แลกษัตรีย์. (ม. คําหลวง วนปเวสน์). |
|
|
| กษัตรีศูร | [กะสัดตฺรีสูน] (กลอน) น. กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ เช่น |
| เจ้าไตรภพโลกเมาลีเป็นกษัตรีศูร. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์). |
| (ส. กฺษตฺร + อีศฺวร). |
|
|
| กษัย, กษัย- | [กะไส, กะไสยะ-] น. การสิ้นไป, การหมดไป, การเสื่อมไป, |
| การน้อยไป; ชื่อโรคตามตำราแพทย์แผนโบราณว่า ทำให้ร่างกาย |
| ทรุดโทรม มีอาการผอมแห้งตัวเหลืองเท้าเย็น, เขียนเป็น กระษัย ก็มี. |
| (ส. กฺษย). |
| กษัยกล่อน น. ชื่อโรคทางตําราแพทย์แผนโบราณว่า ทําให้ผอมแห้ง |
| ซึ่งเกิดจากโรคกล่อน, เขียนเป็น กระษัยกล่อน ก็มี. |
| กษัยการ [กะไสยะกาน] น. การที่สิ่งต่าง ๆ ค่อยผุพังและแพร่สะพัด |
| หรือกระจัดกระจายไปเพราะพลังลมพลังน้ำ หรือปฏิกิริยาเคมี. |
| (อ. erosion). |
| กษัยน้ำ น. กษัยเนื่องจากเลือด น้ำเหลือง หรือ เสมหะเป็นพิษ |
| ถ้ารวมทั้ง ๓ ประการ เรียกว่า กษัยเลือด. |
| กษัยเลือด น. กษัยเนื่องจากเลือด น้ำเหลือง และเสมหะเป็นพิษ. |
|
|
| กษาปณ์ | [กะสาบ] (แบบ) น. กระษาปณ์, เงินตราที่ทําด้วยโลหะ, |
| ตําลึง (= ๒๐ มาสก) เช่น ได้ถึงร้อยกษาปณ์. (ม. ร่ายยาว ชูชก). |
|
|
| กษิดิ, กษีดิ | [กะสิดิ, กะสีดิ] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ส. กฺษิติ), |
| ในบทกลอนใช้เป็นส่วนหน้าสมาส แปลว่า พระเจ้าแผ่นดิน |
| เช่น กษิดินทรทายทานแล้ว. (ส. กฺษิติ + อินฺทฺร),. |
| อนนว่ากษีดิศรสุริยทงงหลาย (ส. กฺษิติ + อีศฺวร), |
| อนนว่า พระแพศยันดรกษิดิศวร์. (ส. กฺษิติ + อีศฺวร). |
| (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์, วนปเวสน์). |
|
|
| กษีณาศรพ | [กะสีนาสบ] (แบบ) น. ขีณาสพ, พระผู้สิ้นอาสวะ, พระอรหันต์, |
| เขียนเป็น กษีณาศรพ กษิณาศรพย และ กษิณาสยพ ก็มี เช่น |
| อันว่าพระโลกยเชษฐาจารย์ ก็มีพุทธโองการพระคาถา |
| ให้กษิณาศรพทงงหลายฟงง ดังนี้. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์), |
| อันว่าพระสาศดาบพิตร จะปกาสิตคาถา แก่กษิณาศรพยทงงหลาย |
| ด่งงนี้. (ม. คําหลวง ฉกษัตริย์). (ส. กฺษีณ + อาสฺรว). |
|
|
| กษีร-, กษีระ | [กะสีระ] (แบบ) น. น้ำนม เช่น กษีรสุทธมฤธู. (เสือโค). (ส.). |
| กษีรธารา น. สายน้ำนม เช่น ให้เสวยโภชนและกษีรธารา. |
| (ม. คําหลวง นครกัณฑ์). |
| กษีรรส น. น้ำนม เช่น เปรียบเหมือนกษีรรสคือน้ำนมสดขาวสะอาด. |
| (ม. ร่ายยาว สักบรรพ). |
| กษีรามพุ น. น้ำนม เช่น ดูดดื่มกษีรามพุ. (สมุทรโฆษ). |
| (ส. กฺษีร + อมฺพุ). |
| กษีรารณพ [กะสีราระนบ] น. ทะเลน้ำนม. (ส. กฺษีร + อรฺณว). |
|
|
| กษีรามพุ | ดู กษีร-, กษีระ. |
|
|
| กษีรารณพ | ดู กษีร-, กษีระ. |
|
|
| กสานติ์ | [กะ-] (กลอน) ว. สงบ, ราบคาบ, เช่น ผ่องน้ำใจกสานติ์. |
| (เฉลิมพระเกียรติพระนารายณ์). (ก + ป. สนฺติ), กระสานติ์ ก็ใช้. |
|
|
| กสิ, กสิ- | [กะ-] น. การทํานา, การเพาะปลูก. (ป.). |
| กสิกร [กะสิกอน] น. ผู้ทําไร่ไถนา. |
| กสิกรรม น. การทําไร่ไถนา. |
|
|
| กสิณ | [กะสิน] น. สมถกรรมฐานหมวดหนึ่งว่าด้วยอารมณ์ที่กําหนดธาตุ |
| ๔ คือ ปฐวี (ดิน) อาโป (น้า) เตโช (ไฟ) วาโย (ลม), ว่าด้วยวรรณะ (สี) |
| ๔ คือ นีล (สีเขียว) ปีต (สีเหลือง) โลหิต (สีแดง) โอทาต (สีขาว), |
| ว่าด้วยอากาศ (ที่ว่าง) และ อาโลก (แสงสว่าง) รวมเป็น ๑๐ อย่าง. (ป.). |
|
|
| กหังปายา | [กะ-] น. เกณฑ์สําหรับลบพุทธศักราชเป็นจุลศักราช |
| ตรงกับเลข ๑๑๘๑. |
|
|
| กหาปณะ | [กะหาปะนะ] (แบบ) น. เงินตรามีพิกัดเท่ากับ ๒๐ มาสก |
| หรือ ๑ ตําลึง คือ ๔ บาท. (ป.). |
|
|
| กเฬวราก | [กะเลวะราก] (กลอน) น. ซากศพ, บางทีใช้เข้าคู่กันเป็น |
| กเฬวรากซากศพ, เขียนเป็น กเฬวราก์ ก็มี เช่น |
| เผากเฬวราก์ผู้อนาถ. (มาลัยคําหลวง). |
|
|
| กอ ๑ | น. กลุ่มแห่งต้นไม้ที่เกิดจากเหง้าเดียวกัน เช่น กอหญ้า กอแขม |
| กอไผ่, ต้นไม้ที่ขึ้นเป็นกลุ่ม เช่น กอข้าว, ใช้เข้าคู่กับคํา เหล่า ว่า |
| เหล่ากอ หมายความว่า เชื้อสาย. |
|
|
| กอ ๒ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นก่อ. (ดู ก่อ ๒). |
|
|
| กอ ๓ | ดู หนอนกอ ที่ หนอน ๑. |
|
|
| ก่อ ๑ | ก. ทําให้เกิดขึ้น มีขึ้น หรือเป็นรูปขึ้น เช่น ก่อไฟ ก่อสงคราม ก่อตึก. |
| ก่อกรรมทำเข็ญ ก. ก่อความเดือดร้อนให้ร่ำไป. |
| ก่อกวน ก. ก่อให้เกิดความรําคาญหรือไม่สงบอยู่ได้. |
| ก่อการ ก. ริเริ่มการ. |
| ก่อตั้ง ก. จัดตั้งขึ้น, ริเริ่มตั้งขึ้น. |
| ก่อร่างสร้างตัว ก. ตั้งเนื้อตั้งตัวได้เป็นหลักฐาน. |
| ก่อฤกษ์ ก. ทําพิธีเริ่มก่อสร้าง เช่น วางอิฐวางหิน. |
| ก่อแล้วต้องสาน (สํา) ก. เริ่มอะไรแล้วต้องทําต่อให้เสร็จ. |
| ก่อสร้าง ก. ก่อและสร้างโดยใช้อิฐและปูนเป็นส่วนใหญ่. |
| ก่อหวอด ก. เริ่มจับกลุ่มเพื่อทําการอย่างใดอย่างหนึ่ง. |
|
|
| ก่อ ๒ | น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Fagaceae บางชนิดผลมี |
| เนื้อในกินได้ รสมัน, ปักษ์ใต้เรียก กอ. |
|
|
| ก่อ ๓ | (ถิ่น-พายัพ) น. ปลาช่อน. (ดู ช่อน). |
|
|
| ก่อ ๔ | ว. งอ ในคำว่า งอก่อ หรือ งอก่องอขิง. (ไทลื้อ ก่อ ว่า งอ). |
|
|
| ก้อ ๑ | ว. แสดงอาการเจ้าชู้ เช่น ไก่ก้อ. |
| ก้อร่อก้อติก ว. แสดงอาการเจ้าชู้, ทําเป็นเจ้าชู้. |
|
|
| ก้อ ๒ | น. ชนชาวเขาพวกหนึ่ง ในตระกูลทิเบต-พม่า มีอยู่ทาง |
| แถบเหนือของไทย คล้ายพวกมูเซอ, อีก้อ ก็เรียก. |
|
|
| ก๊อ | (ถิ่น-พายัพ) น. ทับทิม เช่น ต้นก๊อ ว่า ต้นทับทิม. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| กอก ๑ | ก. ดูดเลือด หนอง หรือลมออกจากร่างกายหรือดูดเอาน้ำนม |
| ออกจากเต้านมโดยใช้ถ้วย กระบอก ฯลฯ เป็นเครื่องดูด. |
|
|
| กอก ๒ | น. มะกอก. |
|
|
| ก๊อก ๑ | น. เครื่องเปิดปิดน้ำจากท่อหรือภาชนะ, หัวก๊อก ก็เรียก. (อ. cock). |
|
|
| ก๊อก ๒ | น. เรียกเปลือกต้นก่อชนิด Quercus suber L. |
| ในวงศ์ Fagaceae ที่ใช้ทําจุกขวดและอื่น ๆ ว่า ไม้ก๊อก. |
|
|
| กอแก | ก. เกาะแกะ เช่น อย่ากอแกชาววังหลังจะลาย. |
|
|
| กอง ๑ | ก. ทําให้รวมสุมกันไว้, สุมกันไว้. น. สิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันไว้เช่นนั้น |
| เช่น กองมะม่วง กองฟืน, สิ่งต่าง ๆ ที่สุมกันไว้ เช่น กองขยะ; |
| กำลังพลของทหาร ตำรวจ เป็นต้น จำนวน ๔ หมวด เรียกว่า กองร้อย, |
| ถ้าเป็นทหารหรือตำรวจหัวหน้าจะต้องมียศร้อยเอก เรือเอก |
| เรืออากาศเอก หรือร้อยตำรวจเอก เรียกว่า ผู้บังคับกองร้อย |
| หรือทั่ว ๆ ไปเรียกว่า ผู้กอง เฉพาะตำรวจนิยมเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า |
| สารวัตร; ส่วนราชการที่รองจากกรม. ว. ถ้ามีคํา เป็น ประกอบหน้า |
| หมายความว่า มาก เช่น โตขึ้นเป็นกอง มากกว่าเป็นกอง. |
| กองกลาง น. สิ่งที่กันไว้เป็นส่วนรวม หรือเป็นสาธารณะ. |
| กองกูณฑ์ น. กองไฟที่ใช้ในพิธีบูชาไฟ. |
| กองเกิน น. ผู้ขึ้นทะเบียนรับราชการทหาร แต่ทางการยังไม่เรียก |
| เข้ารับราชการ. |
| กองเกียรติยศ น. กองทหารหรือตํารวจเป็นต้น ที่จัดขึ้นเพื่อให้ |
| เป็นเกียรติแก่ประมุขของประเทศ บุคคลสําคัญ ศพทหารตํารวจ |
| หรือสิ่งอื่น ๆ เช่น ธงชัยเฉลิมพล. |
| กองข้าว น. พิธีอย่างหนึ่งที่ชาวชนบทห่อข้าวพร้อมด้วยของหวาน |
| พากันไปเซ่นผีตามป่าในหน้าแล้ง. |
| กองโจร น. หน่วยกําลังที่ทําการรบแบบโจร. |
| กองทัพ น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วย ทหาร ๓ กองพล |
| และมีทหารหน่วยอื่น ๆ เช่น หน่วยทหารช่าง หน่วยทหารสื่อสาร |
| หน่วยทหารรถถัง หน่วยทหารปืนใหญ่ เป็นส่วนประกอบ |
| มีแม่ทัพเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองทัพน้อย น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วยทหารหลายกองพล |
| มีจํานวนไม่แน่นอน เป็นการจัดตั้งขึ้นเฉพาะกิจอย่างใดอย่างหนึ่ง |
| มีแม่ทัพน้อยเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองทุน น. เงินหรือทรัพย์สินที่เอามารวมเป็นก้อนเดียวกัน |
| เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ในการสมรส. |
| กองพล น. หน่วยทหารซึ่งมีทหารราบ ๓ กรม เป็นหลัก |
| มีทหารหน่วยอื่น ๆ เช่น หน่วยทหารปืนใหญ่ หน่วยทหารรถถัง |
| หน่วยทหารซึ่งมีทหารราบ ทหารขนส่ง หน่วยทหารสารวัตร |
| เป็นส่วนประกอบ มีผู้บัญชาการกองพลเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองพัน น. หน่วยทหารซึ่งประกอบด้วยทหาร ๔ กองร้อย |
| มีผู้บังคับกองพันเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองฟอน น. กองขี้เถ้าศพที่เผาแล้ว. |
| กองมรดก ดู มรดก. |
| กองร้อย น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วยทหาร ๔ หมวด |
| มีผู้บังคับกองร้อยเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองหนุน น. ทหารที่ปลดออกจากประจําการหรือที่ปลดจาก |
| กองเกินเมื่ออายุครบกําหนด, ทหารที่จัดไว้เพื่อเพิ่มเติมหรือ |
| สับเปลี่ยนแนวหน้า. |
|
|
| กอง ๒ | ดู รกฟ้า. |
|
|
| กอง ๓ | (ถิ่น-พายัพ) น. ถนน, ทางเดิน, เช่น กางกอง ว่า กลางถนน. |
|
|
| ก่อง ๑ | น. เครื่องประดับหน้าอก; ชื่อแผ่นผ้าที่ปิดอกหญิงคล้ายเต่า |
| ที่หญิงรุ่นสาวใช้. |
|
|
| ก่อง ๒ | ว. สุกใส, สว่าง, งาม. |
|
|
| ก่อง ๓ | น. เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่ง ใช้ในจังหวัดหนองคาย |
| ทําด้วยตาข่าย ซึ่งด้านหนึ่งติดกับลําไม้ไผ่คล้ายธง |
| ทิ้งชายด้านหนึ่งลงไปในน้ำ มุมหนึ่งถ่วงด้วยหิน และ |
| อีกมุมหนึ่งมีเชือกโยงมาบนเรือ ลากติดไปกับเรือ |
| พอรู้ว่าปลาติดตาข่ายก็สาวเชือกขึ้นมา. |
|
|
| ก่อง ๔ | น. ไม้ชนิดหนึ่ง ผลคล้ายลางสาด แต่เปลือกหนา. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ก้อง ๑ | ว. ดังมากอย่างเสียงในที่จํากัดเช่นในโบสถ์, ดังไปได้ไกล |
| เช่น เขาตะโกนก้องมาจากที่สูง. |
|
|
| ก้อง ๒ | น. บรรณาการ ในคำว่า จิ้มก้อง. (จ.). |
|
|
| กองกอย | น. ผีชนิดหนึ่ง เชื่อกันว่ามีตีนเดียว ไม่มีสะบ้าหัวเข่า |
| จึงต้องเดินเขย่งเกงกอย ชอบออกมาดูดเลือดที่หัวแม่เท้า |
| ของคนที่นอนหลับพักแรมในป่า. |
|
|
| ก๊อซ | น. เรียกผ้าบาง โปร่ง ที่ใช้ปิดแผลหรือพันแผลว่า ผ้าก๊อซ. (อ. gauze). |
|
|
| กอด | ก. โอบไว้ในวงแขน, โดยปริยายหมายถึงอาการที่มีลักษณะ |
| คล้ายคลึงเช่นนั้น. |
| กอดแข้งกอดขา, กอดมือกอดตีน ก. ประจบประแจง. |
|
|
| ก่อน | ว. เดิม, เริ่ม, ลําดับแรก, เช่น แต่ก่อน, ถ้าใช้ประกอบหลังคํานาม |
| บอกเวลา หมายความว่า ล่วงมาแล้ว เช่น วันก่อน เดือนก่อน, |
| ถ้าใช้ประกอบหน้าคํานามบอกเวลา หมายความว่า ยังไม่มาถึง |
| เช่น ก่อนเที่ยง, ใช้ประกอบหลังคํากริยา บางกรณีหมายความว่า |
| ให้ระงับยับยั้งไว้ชั่วคราว เช่น หยุดก่อน รอก่อน, บางกรณี |
| หมายความว่า ล่วงหน้า เช่น ไปก่อน. |
|
|
| ก้อน | น. คําบอกลักษณะของเล็ก ๆ ที่เกาะหรือติดรวมกันแน่น |
| ไม่กําหนดรูปแน่นอน โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม เช่น |
| ข้าวเกาะกันเป็นก้อน, เรียกสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น ก้อนข้าว; |
| สิ่งที่แยกหรือแตกออกจากสิ่งใหญ่ ไม่กําหนดรูปแน่นอน |
| โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม เช่น ก้อนอิฐ ก้อนหิน |
| ก้อนดิน; ลักษณนามเรียกของเช่นนั้น เช่น ข้าว ๓ ก้อน |
| หิน ๒ ก้อน; โดยปริยายหมายถึง จํานวนรวม เช่น ได้เป็นเงินก้อน; |
| (ถิ่น-ปักษ์ใต้) เงิน ๑ สลึง (ที่สงขลามีค่า = ๑๕ สตางค์). |
| ก้อนขี้หมา น. ปุ่มเหนือปลายปากบนของจระเข้, ขี้หมา หรือ |
| หัวขี้หมา ก็เรียก. |
| ก้อนเส้า น. ก้อนดิน ก้อนอิฐ หรือก้อนหินเป็นต้นที่เอามาตั้งต่างเตา; |
| ชื่อดาวฤกษ์ภรณี มี ๓ ดวง. |
|
|
| กอบ | ก. เอามือ ๒ ข้างรวบสิ่งของเข้ามาจนนิ้วก้อยของมือชิดกันแล้วยกขึ้น. |
| น. เรียกของที่กอบขึ้นครั้งหนึ่ง ๆ ว่า กอบหนึ่ง ๆ, |
| ลักษณนามเรียกปริมาณของของที่กอบขึ้นมาเช่นนั้น เช่น |
| ทรายกอบหนึ่ง ข้าวสาร ๒ กอบ. |
| กอบโกย ก. ขนเอาไปเป็นจํานวนมาก, รวบเอาไปเป็นจํานวนมาก. |
| กอบด้วย ว. มี (มักจะใช้ในคําที่กล่าวถึงลักษณะเพิ่มเติม) เช่น |
| นาย ก เป็นผู้มีอํานาจและกอบด้วยเมตตา, ประกอบด้วย. |
|
|
| กอบนาง | น. ชื่อไม้เถาชนิด Chilocarpus costatus Miq. |
| ในวงศ์ Apocynaceae พบทางปักษ์ใต้ มียางขาว, |
| ย่านกอบนาง ก็เรียก. |
|
|
| ก๊อบปี้ | น. กระดาษที่ใช้สําหรับทําสําเนา เรียกว่า กระดาษก๊อบปี้. |
| (อ. carbon paper); (ปาก) ลักษณนามเรียกสําเนาหนังสือ เช่น |
| ก๊อบปี้หนึ่ง สําเนา ๒ ก๊อบปี้. (อ. copy). |
|
|
| กอปร | [กอบ] ก. ประกอบ. |
|
|
| ก้อม | (โบ) น. ปลาย. ว. ค่อม, เตี้ย. ก. ก้ม. |
|
|
| กอมก้อ | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกะเพรา. (ดู กะเพรา). |
|
|
| ก่อมก้อ | ว. ค่อม, เตี้ย, เช่น มีเจ่งตาบอดพลาย ก่อมก้อ. (โลกนิติ). |
|
|
| กอย | น. คนป่าพวกหนึ่ง ตัวดํา ผมหยิก อยู่ในแหลมมลายู, เงาะ ก็เรียก. |
|
|
| ก๋อย | ดู อีก๋อย. |
|
|
| ก้อย ๑ | น. นิ้วเล็กที่สุดของนิ้วทั้ง ๕ เรียกว่า นิ้วก้อย; ในการเล่นปั่นแปะ |
| หรือโยนหัวโยนก้อย เรียกสมมุติด้านหนึ่งของสตางค์หรือ |
| เหรียญกระษาปณ์ว่า ด้านก้อย, คู่กับ ด้านหัว; โดยปริยาย |
| หมายความว่า เล็ก เช่น หัวเท่ากิ่งก้อย คือ หัวเล็กนิดเดียว, |
| ไม่รู้จักนิ้วก้อยหัวแม่มือ หมายความว่า ไม่รู้จักเด็กไม่รู้จักผู้ใหญ่ |
| หรือ ไม่รู้จักต่ำสูง. |
|
|
| ก้อย ๒ | น. ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง คล้ายพล่า ทำด้วยกุ้งสด เรียกว่า ก้อยกุ้ง; |
| (ถิ่น-อีสาน) ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ทำจากเนื้อ ปลา กุ้ง ที่ดิบ ๆ |
| คล้ายพล่า. |
|
|
| ก้อร่อก้อติก | ว. อาการที่ทําเป็นเจ้าชู้. |
|
|
| กอริลลา | น. ชื่อลิงไม่มีหางชนิด Gorilla gorilla ในวงศ์ Pongidae |
| เป็นลิงที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ตัวสูงขนาดคนแต่ล่าสันและ |
| แข็งแรงกว่ามาก มีถิ่นกําเนิดในทวีปแอฟริกา. |
|
|
| กอล์ฟ | [กฺวาง] น. (๑) ชื่อปลางัวบางชนิดในวงศ์ Triacanthidae, |
| Monacanthidae และ Balistidae. (ดู งัว ๕ ประกอบ). |
| (๒) ปลาม้า. (ดู ม้า ๓). |
| [กฺว่าง] น. ชื่อด้วงปีกแข็งชนิด Xylotrupes gideon |
| ในวงศ์ Dynastidae ตัวมีสีตั้งแต่สีน้ำตาลอมแดงจนถึงเกือบดำ |
| ตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่เรียกว่า กว่างโซ้ง หรือ กว่างชน มีเขาที่หลังอก |
| ยื่นยาวเป็นจะงอยเรียวไปทางด้านหน้าและโค้งลง ตรงปลายเป็น |
| ๒ แฉก กับที่หัวมีเขาเล็กยื่นออกไปเป็นเขาเดี่ยว โค้งขึ้นคล้ายนอแรด |
| แต่ปลายแยกเป็น ๒ แฉก ตัวผู้ที่มีขนาดย่อมมีเขาสั้นเรียก กว่างกิ |
| หรือ กว่างแซม ตัวเมียไม่มีเขาเรียก กว่างแม่ หรือ กว่างอีลุ่ม, |
| อาจเรียกแมลงปีกแข็งชนิดอื่นที่มีเขาว่าแมงกว่าง หรือ |
| แมงกวาง เช่นกัน. |
| [กฺว้าง] น. ด้านสั้นที่คู่กับด้านยาว. ว. ไม่แคบ, แผ่ออกไป. |
| กว้างขวาง ก. แผ่ออกไปมาก, ใหญ่โต, เช่น มีเนื้อที่กว้างขวาง; |
| เผื่อแผ่ เช่น มีน้าใจกว้างขวาง, รู้จักคนมากและมีคนรู้จักมาก |
| เช่น กว้างขวางในสังคม. |
| กว้างใหญ่ ก. แผ่ออกไปไกล. |
| [กฺวาง-] (โบ) น. นกกางเขน เช่น บ่าวขุนกวางเขนเขจร. |
| (สมุทรโฆษ). |
| [กฺวาง-] น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็ง ผลกลมรีป้อมขนาดหัวแม่มือ |
| เปลือกคาย เมื่อสุกสีแดงชาด ออกเป็นพวงกระจุก เนื้อบางสีขาว |
| คล้ายสาคู รสเปรี้ยว กินได้ กวางชอบกิน มีตามป่าดอนทั่วไป. |
| ดู กว่าง. |
| น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กในสกุล Moschus |
| วงศ์ Moschidae ลำตัวป้อม หัวเล็กไม่มีเขา ขนหยาบมีสีแตกต่างกัน |
| ตัวเมียเขี้ยวสั้นมาก ตัวผู้มีเขี้ยวยาวคล้ายใบมีดยื่นพ้นริมฝีปาก |
| และมีต่อมกลิ่นอยู่ระหว่างสะดือกับอวัยวะเพศ ขับสารคล้ายขี้ผึ้ง |
| ออกมา เรียกว่า ชะมดเชียง ใช้แต่งกลิ่นเครื่องหอมและทำยาได้ |
| มักอาศัยอยู่ตามป่าสนและป่าผลัดใบรกทึบบนภูเขา มี ๔ ชนิด |
| ได้แก่ กวางชะมดไซบีเรีย (M. moschiferus) กวางชะมดเขาสูง |
| (M. chrysogaster) กวางชะมดดำ (M. fuscus) และกวางชะมดป่า |
| (M. berezovskii) ไม่พบในประเทศไทย แต่ที่นำมาเลี้ยงในประเทศไทย |
| ได้แก่ กวางชะมดป่า. |
| ดู กว่าง. |
| [กฺวาง-] น. ชาวจีนในมณฑลกวางตุ้งของประเทศจีน, |
| เรียกภาษาของชาวจีนในมณฑลนี้ ว่า ภาษากวางตุ้ง. |
| [กฺวาง-] น. ชื่อผักกาดชนิดหนึ่ง เรียกว่า ผักกาดกวางตุ้ง. (ดู กาด ๑). |
| น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. |
| น. ชื่อกวางชนิด Cervus unicolor ในวงศ์ Cervidae |
| เป็นชนิดที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ขนยาวหยาบสีน้ำตาล |
| ตัวผู้มีเขาเป็นแขนง ผลัดเขาปีละครั้ง มักอยู่ลำพังตัวเดียวยกเว้น |
| ฤดูผสมพันธุ์, กวางม้า ก็เรียก. |
| [กฺวาง-] น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Naemorhedus goral |
| ในวงศ์ Bovidae ลักษณะคล้ายแพะและเลียงผา แต่มีขนาดเล็กกว่า |
| ขนสีเทาหรือน้ำตาลปนเทา มีแถบขนสีดำตลอดแนวสันหลัง |
| ตัวผู้เขายาวกว่าตัวเมีย อาศัยอยู่บนภูเขาสูงชัน กินพืช |
| เป็นสัตว์ป่าสงวนของไทย. |
| ดู กวางป่า. |
| [กฺวาด] ก. ทําให้เตียนหรือหมดฝุ่นละอองด้วยไม้กวาดเป็นต้น, |
| ทำให้ของเคลื่อนไปในทางเดียวกัน เช่น กวาดของลงจากโต๊ะ, |
| โดยปริยายหมายความว่า เอาไปให้หมดสิ้นเหมือนอย่างกวาด เช่น |
| กวาดครัวเชลย โจรกวาดทรัพย์สิน; เอายาป้ายในลําคอ เรียกว่า |
| กวาดยา. น. สิ่งที่ใช้กวาด ทําด้วยดอกอ่อนของต้นเลาเป็นต้น |
| มัดเป็นกำ ๆ เรียกว่า ไม้กวาด, ถ้าทำด้วยทางมะพร้าวเรียกว่า |
| ไม้กวาดทางมะพร้าว. |
| กวาดต้อน ก. รวบรวมคนหรือสัตว์พาหนะเป็นต้น เอามาเป็นของตน. |
| กวาดตา ก. ส่ายตาดูทั่วไป. |
| กวาดล้าง ก. กําจัดให้หมดไป เช่น กวาดล้างอันธพาล |
| กวาดล้างโจรผู้ร้าย. |
| [กฺวาน, กฺว่าน] น. ขุนนาง เช่น แล้วบัญชาสั่งเสียพวกเพี้ยกวาน |
| ให้ไปเชิญสองท่านแม่ทัพใหญ่. (ขุนช้างขุนแผน), |
| เพลี้ยกว่านบ้านท้าวไข้ ข่าวสยวน. (ยวนพ่าย). |
| [กฺว้าน] น. ตึก ใช้ควบกันว่า ตึกกว้าน; (ถิ่น-ปักษ์ใต้) |
| ที่อยู่ซึ่งปลูกไว้คล้ายโรงนา พื้นอยู่กับดิน. |
| [กฺว้าน] น. เครื่องสําหรับฉุดดึงและยกของหนัก. ก. ฉุดด้วยกว้าน, |
| ขันกว้าน ก็เรียก; รวบรวมจากที่ต่าง ๆ มาไว้เป็นจํานวนมาก เช่น |
| กว้านสินค้ามากักตุนไว้. |
| [กฺว๊าน] (ถิ่น-พายัพ) น. บึง; น้ำตอนลึก, น้ำตอนที่ไหลวน. |
| [กฺว้าว] ดู ขว้าว. |
| [กฺวาว-] น. ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Pueraria candollei |
| Grah. var. mirifica (Airy Shaw et Suvatabandhu) Niyomdham |
| ในวงศ์ Leguminosae ดอกเล็ก สีม่วงอ่อน มีหัวกลม ๆ ออกที่ |
| โคนต้นและตามราก ใช้ทํายาได้. |
| [กะวิน] (โบ) ว. ดีงาม เช่น ใครกวินซื่อแท้. (แช่งน้ำ). |
| (ทมิฬ แปลว่า งาม). |
| [กะวี] น. ผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญในศิลปะการประพันธ์บทกลอน |
| จําแนกเป็น ๔ คือ ๑. จินตกวี แต่งโดยความคิด ๒. สุตกวี |
| แต่งโดยได้ฟังมา ๓. อรรถกวี แต่งตามความจริง ๔. ปฏิภาณกวี |
| แต่งกลอนสด. (ป.). |
| กวีนิพนธ์ น. คําประพันธ์ที่กวีแต่ง. |
| [กะสะหฺนะ] (กลอน) น. ครู่, ครั้ง, คราว. (ส.; ป. ขณ). |
| [กะสะ-] (แบบ) น. ความอดกลั้น, ความอดโทษ, |
| เช่น พระกษมาเสมอหล้า สี่แดน. (ยวนพ่าย). |
| ก. กล่าวคําขอโทษ, โดยมากใช้ว่า ษมา. (ส. กฺษมา; ป. ขมา). |
| [กะสะ-] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ส. กฺษฺมา; ป. ฉมา). |
| [กะสัด] (โบ) น. พระเจ้าแผ่นดิน, เจ้านาย. (ส. กฺษตฺร; ป. ขตฺต). |
| [กะสัดตฺรา] (กลอน) น. กษัตริย์ เช่น คือพรหมทัตกษัตรา. (กฤษณา). |
| กษัตราธิราช น. พระเจ้าแผ่นดิน. |
| [กะสัด] น. พระเจ้าแผ่นดิน, ใช้เต็มว่า พระมหากษัตริย์, |
| คนในวรรณะที่ ๒ แห่งสังคมฮินดู ซึ่งมีอยู่ ๔ วรรณะ ได้แก่ |
| วรรณะพราหมณ์ วรรณะกษัตริย์ วรรณะแพศย์ และวรรณะศูทร. |
| (ส. กฺษตฺริย ว่า ผู้ป้องกันภัย, ชาตินักรบ; ป. ขตฺติย). |
| ว. แท้ไม่มีอื่นปน เช่น ทองเนื้อกษัตริย์, |
| เรียกรูปพรรณที่ทําด้วยโลหะมีราคา เช่น ถ้าทําด้วยเงิน ทอง นาก |
| สลับกัน เรียกว่า สามกษัตริย์. |
| กษัตริยชาติ [กะสัดตฺริยะชาด] น. ชาติกษัตริย์ เช่น รู้แน่ว่าเป็น |
| กษัตริยชาติ. (ม. ร่ายยาว สักบรรพ). |
| [กะสัดตฺรี] (กลอน) น. กษัตริย์ผู้หญิง เช่น สมเด็จพระแก้วกษัตรี. |
| (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์); เจ้าผู้หญิง เช่น สองกษัตรีเจ้าหล้า |
| แกล้วกว่าแกล้วใจกล้า กว่ากล้ากลัวอาย. (ลอ); สตรี เช่น |
| จักเสื่อมสวัสดิ์กษัตรี. (กฤษณา). |
| [กะสัดตฺรี] (กลอน) น. กษัตริย์ เช่น พินทุทัตกษัตรีย์. (สมุทรโฆษ); |
| เจ้าผู้หญิง เช่น อันว่าพระมหาสัตว์แลกษัตรีย์. (ม. คําหลวง วนปเวสน์). |
| [กะสัดตฺรีสูน] (กลอน) น. กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ เช่น |
| เจ้าไตรภพโลกเมาลีเป็นกษัตรีศูร. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์). |
| (ส. กฺษตฺร + อีศฺวร). |
| [กะไส, กะไสยะ-] น. การสิ้นไป, การหมดไป, การเสื่อมไป, |
| การน้อยไป; ชื่อโรคตามตำราแพทย์แผนโบราณว่า ทำให้ร่างกาย |
| ทรุดโทรม มีอาการผอมแห้งตัวเหลืองเท้าเย็น, เขียนเป็น กระษัย ก็มี. |
| (ส. กฺษย). |
| กษัยกล่อน น. ชื่อโรคทางตําราแพทย์แผนโบราณว่า ทําให้ผอมแห้ง |
| ซึ่งเกิดจากโรคกล่อน, เขียนเป็น กระษัยกล่อน ก็มี. |
| กษัยการ [กะไสยะกาน] น. การที่สิ่งต่าง ๆ ค่อยผุพังและแพร่สะพัด |
| หรือกระจัดกระจายไปเพราะพลังลมพลังน้ำ หรือปฏิกิริยาเคมี. |
| (อ. erosion). |
| กษัยน้ำ น. กษัยเนื่องจากเลือด น้ำเหลือง หรือ เสมหะเป็นพิษ |
| ถ้ารวมทั้ง ๓ ประการ เรียกว่า กษัยเลือด. |
| กษัยเลือด น. กษัยเนื่องจากเลือด น้ำเหลือง และเสมหะเป็นพิษ. |
| [กะสาบ] (แบบ) น. กระษาปณ์, เงินตราที่ทําด้วยโลหะ, |
| ตําลึง (= ๒๐ มาสก) เช่น ได้ถึงร้อยกษาปณ์. (ม. ร่ายยาว ชูชก). |
| [กะสิดิ, กะสีดิ] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ส. กฺษิติ), |
| ในบทกลอนใช้เป็นส่วนหน้าสมาส แปลว่า พระเจ้าแผ่นดิน |
| เช่น กษิดินทรทายทานแล้ว. (ส. กฺษิติ + อินฺทฺร),. |
| อนนว่ากษีดิศรสุริยทงงหลาย (ส. กฺษิติ + อีศฺวร), |
| อนนว่า พระแพศยันดรกษิดิศวร์. (ส. กฺษิติ + อีศฺวร). |
| (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์, วนปเวสน์). |
| [กะสีนาสบ] (แบบ) น. ขีณาสพ, พระผู้สิ้นอาสวะ, พระอรหันต์, |
| เขียนเป็น กษีณาศรพ กษิณาศรพย และ กษิณาสยพ ก็มี เช่น |
| อันว่าพระโลกยเชษฐาจารย์ ก็มีพุทธโองการพระคาถา |
| ให้กษิณาศรพทงงหลายฟงง ดังนี้. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์), |
| อันว่าพระสาศดาบพิตร จะปกาสิตคาถา แก่กษิณาศรพยทงงหลาย |
| ด่งงนี้. (ม. คําหลวง ฉกษัตริย์). (ส. กฺษีณ + อาสฺรว). |
| [กะสีระ] (แบบ) น. น้ำนม เช่น กษีรสุทธมฤธู. (เสือโค). (ส.). |
| กษีรธารา น. สายน้ำนม เช่น ให้เสวยโภชนและกษีรธารา. |
| (ม. คําหลวง นครกัณฑ์). |
| กษีรรส น. น้ำนม เช่น เปรียบเหมือนกษีรรสคือน้ำนมสดขาวสะอาด. |
| (ม. ร่ายยาว สักบรรพ). |
| กษีรามพุ น. น้ำนม เช่น ดูดดื่มกษีรามพุ. (สมุทรโฆษ). |
| (ส. กฺษีร + อมฺพุ). |
| กษีรารณพ [กะสีราระนบ] น. ทะเลน้ำนม. (ส. กฺษีร + อรฺณว). |
| ดู กษีร-, กษีระ. |
| ดู กษีร-, กษีระ. |
| [กะ-] (กลอน) ว. สงบ, ราบคาบ, เช่น ผ่องน้ำใจกสานติ์. |
| (เฉลิมพระเกียรติพระนารายณ์). (ก + ป. สนฺติ), กระสานติ์ ก็ใช้. |
| [กะ-] น. การทํานา, การเพาะปลูก. (ป.). |
| กสิกร [กะสิกอน] น. ผู้ทําไร่ไถนา. |
| กสิกรรม น. การทําไร่ไถนา. |
| [กะสิน] น. สมถกรรมฐานหมวดหนึ่งว่าด้วยอารมณ์ที่กําหนดธาตุ |
| ๔ คือ ปฐวี (ดิน) อาโป (น้า) เตโช (ไฟ) วาโย (ลม), ว่าด้วยวรรณะ (สี) |
| ๔ คือ นีล (สีเขียว) ปีต (สีเหลือง) โลหิต (สีแดง) โอทาต (สีขาว), |
| ว่าด้วยอากาศ (ที่ว่าง) และ อาโลก (แสงสว่าง) รวมเป็น ๑๐ อย่าง. (ป.). |
| [กะ-] น. เกณฑ์สําหรับลบพุทธศักราชเป็นจุลศักราช |
| ตรงกับเลข ๑๑๘๑. |
| [กะหาปะนะ] (แบบ) น. เงินตรามีพิกัดเท่ากับ ๒๐ มาสก |
| หรือ ๑ ตําลึง คือ ๔ บาท. (ป.). |
| [กะเลวะราก] (กลอน) น. ซากศพ, บางทีใช้เข้าคู่กันเป็น |
| กเฬวรากซากศพ, เขียนเป็น กเฬวราก์ ก็มี เช่น |
| เผากเฬวราก์ผู้อนาถ. (มาลัยคําหลวง). |
| น. กลุ่มแห่งต้นไม้ที่เกิดจากเหง้าเดียวกัน เช่น กอหญ้า กอแขม |
| กอไผ่, ต้นไม้ที่ขึ้นเป็นกลุ่ม เช่น กอข้าว, ใช้เข้าคู่กับคํา เหล่า ว่า |
| เหล่ากอ หมายความว่า เชื้อสาย. |
| (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นก่อ. (ดู ก่อ ๒). |
| ดู หนอนกอ ที่ หนอน ๑. |
| ก. ทําให้เกิดขึ้น มีขึ้น หรือเป็นรูปขึ้น เช่น ก่อไฟ ก่อสงคราม ก่อตึก. |
| ก่อกรรมทำเข็ญ ก. ก่อความเดือดร้อนให้ร่ำไป. |
| ก่อกวน ก. ก่อให้เกิดความรําคาญหรือไม่สงบอยู่ได้. |
| ก่อการ ก. ริเริ่มการ. |
| ก่อตั้ง ก. จัดตั้งขึ้น, ริเริ่มตั้งขึ้น. |
| ก่อร่างสร้างตัว ก. ตั้งเนื้อตั้งตัวได้เป็นหลักฐาน. |
| ก่อฤกษ์ ก. ทําพิธีเริ่มก่อสร้าง เช่น วางอิฐวางหิน. |
| ก่อแล้วต้องสาน (สํา) ก. เริ่มอะไรแล้วต้องทําต่อให้เสร็จ. |
| ก่อสร้าง ก. ก่อและสร้างโดยใช้อิฐและปูนเป็นส่วนใหญ่. |
| ก่อหวอด ก. เริ่มจับกลุ่มเพื่อทําการอย่างใดอย่างหนึ่ง. |
| น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Fagaceae บางชนิดผลมี |
| เนื้อในกินได้ รสมัน, ปักษ์ใต้เรียก กอ. |
| (ถิ่น-พายัพ) น. ปลาช่อน. (ดู ช่อน). |
| ว. งอ ในคำว่า งอก่อ หรือ งอก่องอขิง. (ไทลื้อ ก่อ ว่า งอ). |
| ว. แสดงอาการเจ้าชู้ เช่น ไก่ก้อ. |
| ก้อร่อก้อติก ว. แสดงอาการเจ้าชู้, ทําเป็นเจ้าชู้. |
| น. ชนชาวเขาพวกหนึ่ง ในตระกูลทิเบต-พม่า มีอยู่ทาง |
| แถบเหนือของไทย คล้ายพวกมูเซอ, อีก้อ ก็เรียก. |
| (ถิ่น-พายัพ) น. ทับทิม เช่น ต้นก๊อ ว่า ต้นทับทิม. (พจน. ๒๔๙๓). |
| ก. ดูดเลือด หนอง หรือลมออกจากร่างกายหรือดูดเอาน้ำนม |
| ออกจากเต้านมโดยใช้ถ้วย กระบอก ฯลฯ เป็นเครื่องดูด. |
| น. มะกอก. |
| น. เครื่องเปิดปิดน้ำจากท่อหรือภาชนะ, หัวก๊อก ก็เรียก. (อ. cock). |
| น. เรียกเปลือกต้นก่อชนิด Quercus suber L. |
| ในวงศ์ Fagaceae ที่ใช้ทําจุกขวดและอื่น ๆ ว่า ไม้ก๊อก. |
| ก. เกาะแกะ เช่น อย่ากอแกชาววังหลังจะลาย. |
| ก. ทําให้รวมสุมกันไว้, สุมกันไว้. น. สิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันไว้เช่นนั้น |
| เช่น กองมะม่วง กองฟืน, สิ่งต่าง ๆ ที่สุมกันไว้ เช่น กองขยะ; |
| กำลังพลของทหาร ตำรวจ เป็นต้น จำนวน ๔ หมวด เรียกว่า กองร้อย, |
| ถ้าเป็นทหารหรือตำรวจหัวหน้าจะต้องมียศร้อยเอก เรือเอก |
| เรืออากาศเอก หรือร้อยตำรวจเอก เรียกว่า ผู้บังคับกองร้อย |
| หรือทั่ว ๆ ไปเรียกว่า ผู้กอง เฉพาะตำรวจนิยมเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า |
| สารวัตร; ส่วนราชการที่รองจากกรม. ว. ถ้ามีคํา เป็น ประกอบหน้า |
| หมายความว่า มาก เช่น โตขึ้นเป็นกอง มากกว่าเป็นกอง. |
| กองกลาง น. สิ่งที่กันไว้เป็นส่วนรวม หรือเป็นสาธารณะ. |
| กองกูณฑ์ น. กองไฟที่ใช้ในพิธีบูชาไฟ. |
| กองเกิน น. ผู้ขึ้นทะเบียนรับราชการทหาร แต่ทางการยังไม่เรียก |
| เข้ารับราชการ. |
| กองเกียรติยศ น. กองทหารหรือตํารวจเป็นต้น ที่จัดขึ้นเพื่อให้ |
| เป็นเกียรติแก่ประมุขของประเทศ บุคคลสําคัญ ศพทหารตํารวจ |
| หรือสิ่งอื่น ๆ เช่น ธงชัยเฉลิมพล. |
| กองข้าว น. พิธีอย่างหนึ่งที่ชาวชนบทห่อข้าวพร้อมด้วยของหวาน |
| พากันไปเซ่นผีตามป่าในหน้าแล้ง. |
| กองโจร น. หน่วยกําลังที่ทําการรบแบบโจร. |
| กองทัพ น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วย ทหาร ๓ กองพล |
| และมีทหารหน่วยอื่น ๆ เช่น หน่วยทหารช่าง หน่วยทหารสื่อสาร |
| หน่วยทหารรถถัง หน่วยทหารปืนใหญ่ เป็นส่วนประกอบ |
| มีแม่ทัพเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองทัพน้อย น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วยทหารหลายกองพล |
| มีจํานวนไม่แน่นอน เป็นการจัดตั้งขึ้นเฉพาะกิจอย่างใดอย่างหนึ่ง |
| มีแม่ทัพน้อยเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองทุน น. เงินหรือทรัพย์สินที่เอามารวมเป็นก้อนเดียวกัน |
| เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ในการสมรส. |
| กองพล น. หน่วยทหารซึ่งมีทหารราบ ๓ กรม เป็นหลัก |
| มีทหารหน่วยอื่น ๆ เช่น หน่วยทหารปืนใหญ่ หน่วยทหารรถถัง |
| หน่วยทหารซึ่งมีทหารราบ ทหารขนส่ง หน่วยทหารสารวัตร |
| เป็นส่วนประกอบ มีผู้บัญชาการกองพลเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองพัน น. หน่วยทหารซึ่งประกอบด้วยทหาร ๔ กองร้อย |
| มีผู้บังคับกองพันเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองฟอน น. กองขี้เถ้าศพที่เผาแล้ว. |
| กองมรดก ดู มรดก. |
| กองร้อย น. หน่วยทหารที่ประกอบด้วยทหาร ๔ หมวด |
| มีผู้บังคับกองร้อยเป็นผู้บังคับบัญชา. |
| กองหนุน น. ทหารที่ปลดออกจากประจําการหรือที่ปลดจาก |
| กองเกินเมื่ออายุครบกําหนด, ทหารที่จัดไว้เพื่อเพิ่มเติมหรือ |
| สับเปลี่ยนแนวหน้า. |
| ดู รกฟ้า. |
| (ถิ่น-พายัพ) น. ถนน, ทางเดิน, เช่น กางกอง ว่า กลางถนน. |
| น. เครื่องประดับหน้าอก; ชื่อแผ่นผ้าที่ปิดอกหญิงคล้ายเต่า |
| ที่หญิงรุ่นสาวใช้. |
| ว. สุกใส, สว่าง, งาม. |
| น. เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่ง ใช้ในจังหวัดหนองคาย |
| ทําด้วยตาข่าย ซึ่งด้านหนึ่งติดกับลําไม้ไผ่คล้ายธง |
| ทิ้งชายด้านหนึ่งลงไปในน้ำ มุมหนึ่งถ่วงด้วยหิน และ |
| อีกมุมหนึ่งมีเชือกโยงมาบนเรือ ลากติดไปกับเรือ |
| พอรู้ว่าปลาติดตาข่ายก็สาวเชือกขึ้นมา. |
| น. ไม้ชนิดหนึ่ง ผลคล้ายลางสาด แต่เปลือกหนา. (พจน. ๒๔๙๓). |
| ว. ดังมากอย่างเสียงในที่จํากัดเช่นในโบสถ์, ดังไปได้ไกล |
| เช่น เขาตะโกนก้องมาจากที่สูง. |
| น. บรรณาการ ในคำว่า จิ้มก้อง. (จ.). |
| น. ผีชนิดหนึ่ง เชื่อกันว่ามีตีนเดียว ไม่มีสะบ้าหัวเข่า |
| จึงต้องเดินเขย่งเกงกอย ชอบออกมาดูดเลือดที่หัวแม่เท้า |
| ของคนที่นอนหลับพักแรมในป่า. |
| น. เรียกผ้าบาง โปร่ง ที่ใช้ปิดแผลหรือพันแผลว่า ผ้าก๊อซ. (อ. gauze). |
| ก. โอบไว้ในวงแขน, โดยปริยายหมายถึงอาการที่มีลักษณะ |
| คล้ายคลึงเช่นนั้น. |
| กอดแข้งกอดขา, กอดมือกอดตีน ก. ประจบประแจง. |
| ว. เดิม, เริ่ม, ลําดับแรก, เช่น แต่ก่อน, ถ้าใช้ประกอบหลังคํานาม |
| บอกเวลา หมายความว่า ล่วงมาแล้ว เช่น วันก่อน เดือนก่อน, |
| ถ้าใช้ประกอบหน้าคํานามบอกเวลา หมายความว่า ยังไม่มาถึง |
| เช่น ก่อนเที่ยง, ใช้ประกอบหลังคํากริยา บางกรณีหมายความว่า |
| ให้ระงับยับยั้งไว้ชั่วคราว เช่น หยุดก่อน รอก่อน, บางกรณี |
| หมายความว่า ล่วงหน้า เช่น ไปก่อน. |
| น. คําบอกลักษณะของเล็ก ๆ ที่เกาะหรือติดรวมกันแน่น |
| ไม่กําหนดรูปแน่นอน โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม เช่น |
| ข้าวเกาะกันเป็นก้อน, เรียกสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น ก้อนข้าว; |
| สิ่งที่แยกหรือแตกออกจากสิ่งใหญ่ ไม่กําหนดรูปแน่นอน |
| โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม เช่น ก้อนอิฐ ก้อนหิน |
| ก้อนดิน; ลักษณนามเรียกของเช่นนั้น เช่น ข้าว ๓ ก้อน |
| หิน ๒ ก้อน; โดยปริยายหมายถึง จํานวนรวม เช่น ได้เป็นเงินก้อน; |
| (ถิ่น-ปักษ์ใต้) เงิน ๑ สลึง (ที่สงขลามีค่า = ๑๕ สตางค์). |
| ก้อนขี้หมา น. ปุ่มเหนือปลายปากบนของจระเข้, ขี้หมา หรือ |
| หัวขี้หมา ก็เรียก. |
| ก้อนเส้า น. ก้อนดิน ก้อนอิฐ หรือก้อนหินเป็นต้นที่เอามาตั้งต่างเตา; |
| ชื่อดาวฤกษ์ภรณี มี ๓ ดวง. |
| ก. เอามือ ๒ ข้างรวบสิ่งของเข้ามาจนนิ้วก้อยของมือชิดกันแล้วยกขึ้น. |
| น. เรียกของที่กอบขึ้นครั้งหนึ่ง ๆ ว่า กอบหนึ่ง ๆ, |
| ลักษณนามเรียกปริมาณของของที่กอบขึ้นมาเช่นนั้น เช่น |
| ทรายกอบหนึ่ง ข้าวสาร ๒ กอบ. |
| กอบโกย ก. ขนเอาไปเป็นจํานวนมาก, รวบเอาไปเป็นจํานวนมาก. |
| กอบด้วย ว. มี (มักจะใช้ในคําที่กล่าวถึงลักษณะเพิ่มเติม) เช่น |
| นาย ก เป็นผู้มีอํานาจและกอบด้วยเมตตา, ประกอบด้วย. |
| น. ชื่อไม้เถาชนิด Chilocarpus costatus Miq. |
| ในวงศ์ Apocynaceae พบทางปักษ์ใต้ มียางขาว, |
| ย่านกอบนาง ก็เรียก. |
| น. กระดาษที่ใช้สําหรับทําสําเนา เรียกว่า กระดาษก๊อบปี้. |
| (อ. carbon paper); (ปาก) ลักษณนามเรียกสําเนาหนังสือ เช่น |
| ก๊อบปี้หนึ่ง สําเนา ๒ ก๊อบปี้. (อ. copy). |
| [กอบ] ก. ประกอบ. |
| (โบ) น. ปลาย. ว. ค่อม, เตี้ย. ก. ก้ม. |
| (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกะเพรา. (ดู กะเพรา). |
| ว. ค่อม, เตี้ย, เช่น มีเจ่งตาบอดพลาย ก่อมก้อ. (โลกนิติ). |
| น. คนป่าพวกหนึ่ง ตัวดํา ผมหยิก อยู่ในแหลมมลายู, เงาะ ก็เรียก. |
| ดู อีก๋อย. |
| น. นิ้วเล็กที่สุดของนิ้วทั้ง ๕ เรียกว่า นิ้วก้อย; ในการเล่นปั่นแปะ |
| หรือโยนหัวโยนก้อย เรียกสมมุติด้านหนึ่งของสตางค์หรือ |
| เหรียญกระษาปณ์ว่า ด้านก้อย, คู่กับ ด้านหัว; โดยปริยาย |
| หมายความว่า เล็ก เช่น หัวเท่ากิ่งก้อย คือ หัวเล็กนิดเดียว, |
| ไม่รู้จักนิ้วก้อยหัวแม่มือ หมายความว่า ไม่รู้จักเด็กไม่รู้จักผู้ใหญ่ |
| หรือ ไม่รู้จักต่ำสูง. |
| น. ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง คล้ายพล่า ทำด้วยกุ้งสด เรียกว่า ก้อยกุ้ง; |
| (ถิ่น-อีสาน) ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ทำจากเนื้อ ปลา กุ้ง ที่ดิบ ๆ |
| คล้ายพล่า. |
| ว. อาการที่ทําเป็นเจ้าชู้. |
| น. ชื่อลิงไม่มีหางชนิด Gorilla gorilla ในวงศ์ Pongidae |
| เป็นลิงที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ตัวสูงขนาดคนแต่ล่าสันและ |
| แข็งแรงกว่ามาก มีถิ่นกําเนิดในทวีปแอฟริกา. |
| น. กีฬาชนิดหนึ่ง ใช้ไม้ตีลูกกลมผ่านพื้นที่ขวางกั้นที่เตรียมไว้ให้มี |
| ลักษณะต่าง ๆ กัน เช่น เป็นหลุมทราย บ่อน้ำ ให้ไปลงหลุมที่กําหนด. |
| (อ. golf). |
|
|
| กอและ ๑ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ชื่อเรือประมงตามชายฝั่งทะเลทางภาคใต้ |
| รูปร่างยาวเพรียว หัวและท้ายเรือแหลมสูง เขียนลวดลาย |
| สีสันต่าง ๆ ไว้อย่างสวยงาม. |
|
|
| กอและ ๒ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. เรียกอาหารชนิดหนึ่ง ทำด้วยไก่ที่ถอดกระดูก |
| ชุบเครื่องปรุงรส ปิ้งให้สุก ว่า ไก่กอและ. |
|
|
| กอเอี๊ยะ | น. ขี้ผึ้งปิดแผลชนิดหนึ่งแบบจีน. (จ.). |
|
|
| กะ ๑ | น. เครื่องหมายบอกทํานองสวด เช่น กะมหาชาติคําหลวง, |
| ทํานองสวด เช่น สวดกะ; รอบการเข้าเวร, ระยะเวลาที่ |
| ผลัดเปลี่ยนกันทํางาน, เช่น กะแรก กะที่ ๒. ก. กําหนด, |
| หมาย, คะเน, ประมาณ. |
| กะเกณฑ์ ก. บังคับ, กําหนดเป็นเชิงบังคับ. |
|
|
| กะ ๒ | ว. ใช้รวมกับคําวิเศษณ์ เช่น เหมือนกะ ราวกะ ถึงกะ. |
| บ. ใช้นําหน้าผู้รับพูดหรือรับบอก เช่นพี่พูดกะน้อง |
| เขากล่าวกะฉัน เขาบอกกะท่าน. สัน. ใช้แทนคําว่า กับ |
| เช่น ยายกะตา, ใช้แทนคําว่าแก่ เช่น มีกะใจ. |
| (เป็นคําเสียงกร่อนมาจาก กับ หรือ แก่). |
|
|
| กะ ๓ | น. ส่วนของสมอแบบหนึ่ง ลักษณะคล้ายแขนยื่นออกไป ๒ ข้าง |
| สำหรับช่วยยึดเกาะติดพื้นท้องน้ำ. |
| กะสมอ ก. นำสมอเรือไปทอดไว้ในที่ที่เรือใหญ่ต้องการเข้าจอด |
| หรือเทียบเรือ ซึ่งเป็นที่เข้าจอดหรือเข้าเทียบแล้วค่อย ๆ |
| กว้านสมอนำเรือเข้าไป. |
|
|
| กะ ๔ | น. ชื่อเงื่อนชนิดหนึ่ง ใช้สำหรับผูกเรือเพื่อคล้องกับที่ยึดหรือเสายึดเรือ |
| เป็นเงื่อนที่แน่นแต่แก้ออกง่าย, ถ้าผูกเงื่อนชนิดทำห่วงไว้ก่อน |
| เรียกว่า กะห่วง. |
|
|
| กะ- ๕ | พยางค์หน้าอันใช้เป็น กระ- ได้, แต่มีบางคําซึ่งต้องการพยางค์นี้เพื่อ |
| สละสลวยหรือเน้นคําให้เด่นขึ้น เช่น เกริก เป็น กะเกริก, |
| หรือเกิดเป็นพยางค์หน้าขึ้น โดยแยกเอาตัวสะกดในแม่กกแห่งคํา |
| หน้ามานํา เช่น นกยาง เป็น นก-กะยาง, ผักโฉม เป็น ผัก-กะโฉม, |
| ลูกดุม เป็น ลูก-กะดุม. |
| ต่อไปนี้เป็นคําที่ขึ้นด้วยพยางค์ กะ- ซึ่งเคยใช้เป็นกระ- ได้, |
| ให้ดูคําแปลที่ กระ- นั้น ๆ คือ :- |
| กะเกริก, กะเกริ่น. |
| กะง่อนกะแง่น, กะเง้ากะงอด. |
| กะจก, กะจ้อน, กะจ้อยร่อย, กะจะ, กะจัง, กะจับ, กะจับปิ้ง, |
| กะจับปี่, กะจ่า, กะจาด, กะจาบ, กะจิบ, กะจิริด, กะจี้, กะจุก, |
| กะจุ๋งกะจิ๋ง, กะจุบ, กะจุ๋มกะจิ๋ม, กะจุย, กะจู้, กะจู๋กะจี๋, |
| กะเจอะกะเจิง, กะเจา, กะเจ้า, กะเจาะ, กะเจิง, กะเจิดกะเจิง, |
| กะเจี้ยง, กะเจี๊ยบ, กะเจียว, กะแจะ, กะโจน, กะโจม. |
| กะฉอก, กะฉ่อน, กะฉับกะเฉง, กะฉีก, กะฉูด, กะเฉด, กะโฉม. |
| กะชดกะช้อย, กะชอน, กะชั้น, กะชับ, กะชาก, กะชาย, กะชุ, |
| กะชุ่มกะชวย, กะแชง. |
| กะซิก, กะซิบ, กะซุง, กะซุบกะซิบ, กะเซ็น, กะเซอ, |
| กะเซอะกะเซอ, กะเซอะกะเซิง, กะเซ้า, กะเซิง, กะแซะ. |
| กะดก, กะด้ง, กะดวง, กะดวน, กะด้วมกะเดี้ยม, กะดอ, |
| กะดอง, กะดอน, กะดอม, กะดักกะเดี้ย, กะดังงา, กะดาก, |
| กะด้าง, กะดางลาง, กะดาน, กะดิก, กะดิ่ง, กะดิบ, กะดี่, กะดี้, |
| กะดี้กะเดียม, กะดึง, กะดุกกะดิก, กะดุ้งกะดิ้ง, กะดุบกะดิบ, |
| กะดุม, กะดูก, กะเด็น, กะเด้า, กะเดาะ, กะเดิด, กะเดียด, กะเดือก, |
| กะเดื่อง, กะแด็ก ๆ, กะแด้แร่, กะแด่ว, กะแดะ, กะโดก, กะโดด, |
| กะโดน, กะได. |
| กะตรกกะตรํา, กะต้อ, กะตรับ, กะตรุม, กะต้วมกะเตี้ยม, |
| กะต่องกะแต่ง, กะต๊อบ, กะต้อยตีวิด, กะตัก, กะตั้ว, กะต่าย, |
| กะติก, กะตือรือร้น, กะตุก, กะตุกกะติก, กะตุ้งกะติ้ง, กะตุ้น, |
| กะเตง, กะเต็น, กะเตอะ, กะเตาะ, กะเตาะกะแตะ, กะเตื้อง, |
| กะแต, กะโตกกะตาก. |
| กะถด, กะถั่ว, กะถาง, กะถิก, กะถิน, กะเถิบ, กะโถน. |
| กะทง, กะทบ, กะทอก, กะท่อนกะแท่น, กะท่อม, กะท้อมกะแท้ม, |
| กะทะ, กะทั่ง, กะทั่งติด, กะทา, กะทาย, กะทาหอง, กะทํา, กะทิง, |
| กะทึง, กะทืบ, กะทุง, กะทุ้ง, กะทุ่ม, กะทุ่มหมู, กะทู้, กะเท่, |
| กะเทียม, กะแทก. |
| กะนั้น, กะนี้, กะโน้น, กะไน. |
| กะบก, กะบวย, กะบะ, กะบั้วกะเบี้ย, กะบาก, กะบาย, กะบิ, |
| กะบิด, กะบี่, กะบุง, กะบุ่มกะบ่าม, กะบู้กะบี้, กะบูน, กะเบน, |
| กะเบา, กะเบียด, กะเบียน, กะเบื้อง, กะแบกงา, กะแบะ. |
| กะปรี้กะเปร่า, กะป้อกะแป้, กะป๋อง, กะปอดกะแปด, กะปั้วกะเปี้ย, |
| กะป่ำ, กะปุก, กะปุ่มกะป่ำ, กะเป๋า, กะเปาะ, กะโปก. |
| กะผลีกะผลาม, กะผีก. |
| กะพอก, กะพอง, กะพัก, กะพัง, กะพังเหิร, กะพังโหม, กะพัน, |
| กะพี้, กะพือ, กะพุ้ง, กะเพาะ, กะเพิง, กะเพื่อม. |
| กะฟัดกะเฟียด, กะฟูมกะฟาย. |
| กะมัง, กะมิดกะเมี้ยน, กะเมาะ. |
| กะย่องกะแย่ง, กะย่อม, กะยาง, กะยาหงัน, |
| กะยิ้มกะย่อง, กะยืดกะยาด. |
| กะรอก, กะเรียน, กะไร. |
| กะลําพัก, กะลําพุก, กะลุมพุก, กะลุมพู. |
| กะวาน, กะวิน, กะวีกะวาด, กะวูดกะวาด, กะเวยกะวาย, กะแวน. |
| กะสง, กะสม, กะสร้อย, กะสวน, กะสวย, กะสอบ, กะสัง, กะสัน, |
| กะสับกะส่าย, กะสา, กะสาบ, กะสาย, กะสือ, กะสุน, กะสูบ, |
| กะเสด, กะเส็นกะสาย, กะเส่า, กะเสาะกะแสะ, กะเสือกกะสน, |
| กะแสง, กะแสะ. |
| กะหนก, กะหนาบ, กะหมั่ง, กะหัง, กะหึม, กะหืดกะหอบ, กะแห, |
| กะแหน่, กะแหนะ, กะโห้. |
| กะอ้อกะแอ้, กะออดกะแอด, กะออม, กะอ้อมกะแอ้ม, กะแอก, |
| กะแอม, กะไอ. |
|
|
| กะกร่อม | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. เครื่องมือจับปูทะเล เป็นของชาวประมงตั้งแต่ |
| จังหวัดชุมพรถึงสุราษฎร์ธานี, บางทีเรียกว่า กร่อม หรือ ตะกร่อม, |
| ใช้ไม้ไผ่อันเดียวผ่าตอนปลายออกเป็น ๔ ซี่ และซี่เหล่านั้นเหลา |
| ให้อ่อน จะเป็นรูปกลมหรือแบนก็ได้ เอาวงแหวนทําด้วยไม้ไผ่ |
| หรือหวายหรือลวดใส่ในหว่างซี่เหล่านั้นเพื่อบังคับให้ถ่างออก. |
|
|
| กะกร้าว | (กลอน) ว. มีเสียงอย่างขบฟันดังกร้วม ๆ, (โบ) เขียนเป็น กกร้าว ก็มี |
| เช่น กเกรอกขบฟนนก็ดูร้าว กกร้าวขบฟนนกดูแรง. |
| (ม. คําหลวง มหาราช). |
|
|
| กะกลิ้ง | น. โกฐกะกลิ้ง. (ดู โกฐกะกลิ้ง ที่ โกฐ). |
|
|
| กะก่อง | (กลอน) ว. งดงาม เช่น คางเพลาคือกลวิมลกัณฐกะก่องคือแสงสรวล. |
| (สมุทรโฆษ). |
|
|
| กะกัง | น. พี่ชาย. (ช. kakang). |
|
|
| กะกึก | (กลอน) ว. กึก ๆ เช่น ดังกะกึกกุกกักชักสายพาดขึ้นกับไก. |
| (ม. ร่ายยาว กุมาร). |
|
|
| กะเกาะ | (กลอน) ว. เสียงดังเช่นนั้น เช่น เคาะพระทวารดังกะเกาะก้องกึก. |
| (ม. ร่ายยาว ชูชก). |
|
|
| กะโกระ | [-โกฺระ] (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ภาชนะชนิดหนึ่งสานด้วยใบเตย |
| รูปร่างคล้ายครุ. |
|
|
| กะง้องกะแง้ง | (ถิ่น-พายัพ) ว. คดไปคดมา, งอไปงอมา. |
|
|
| กะจัง | ดู กระจัง ๒. |
|
|
| กะแจะ | ดู กระแจะ ๒. |
|
|
| กะชะ | น. ภาชนะสานชนิดหนึ่ง ตั้งได้คล้ายตะกร้า รูปร่างสูงตรงขึ้นไป |
| สําหรับบรรจุเครื่องเดินทาง เช่น ผ้าและอาหาร ปากไม่มีขอบ |
| เพื่อบีบให้ติดกันแล้วร้อยเชือกแขวนไปบนหลังสัตว์บรรทุก เป็นต้น; |
| (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ตะกร้าชนิดหนึ่ง. |
|
|
| กะชัง | (โบ) น. น้ำปัสสาวะแห่งทารก, น้ำคร่ำ, เขียนเป็น กระชัง ก็มี. |
| (มิวเซียม). (ดู กระชัง ๓). |
|
|
| กะชามาศ | น. ทองที่เกิดในน้ำ. (ปาเลกัว). |
|
|
| กะชิง ๑ | ดู กรรชิง. |
|
|
| กะชิง ๒ | ดู กะพ้อ ๒. |
|
|
| กะชึ่กกะชั่ก | ว. ติด ๆ ขัด ๆ, ไปไม่สะดวก. |
|
|
| กะแช่ | น. น้ำเมาชนิดหนึ่ง ใช้ข้าวเหนียวนึ่งหมักแช่กับแป้งเชื้อ |
| แต่ยังมิได้กลั่นเป็นสุรา. |
|
|
| กะซวก | (ปาก) ก. แทง เช่น กะซวกไส้. |
|
|
| กะซ้าหอย | ดู กะส้าหอย. |
|
|
| กะซี่ | น. ผลหมากที่แกนไม่มีไส้ขาว, กะซี้ ก็ว่า เช่น กินหมากกะซี้ |
| เป็นหนี้เขาจนตาย. |
|
|
| กะโซ่, กะโซ้ ๑ | น. เผ่าข่าโซ้ เป็นชาวป่าทางภาคอีสานของไทย |
| มีลักษณะคล้ายเขมร. (วิทยาจารย์). |
|
|
| กะโซ้ ๒ | (ถิ่น-อีสาน) น. เครื่องวิดน้ำรูปร่างคล้ายเรือครึ่งท่อน, โชงโลง. |
|
|
| กะดก | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. กาบ เช่น กะดกหมาก = กาบหมาก, |
| ชาวพื้นเมืองเรียกว่า ดก. |
|
|
| กะดง | ดู ชาปีไหน. |
|
|
| กะดวน | ก. ตอกลิ่มเข้าไปในไม้. (ปาเลกัว). |
|
|
| กะดอก ๆ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ว. เปล่า ๆ, เฉย ๆ. |
|
|
| กะดะ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ก. สอย, กระทุ้ง. |
|
|
| กะดังบาย | ดู กะตังใบ. |
|
|
| กะดัด | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นราชดัด. (ดู ราชดัด). |
|
|
| กะด้าง | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกระด้าง. [ดู กระด้าง ๑ (๒)]. |
|
|
| กะดำกะด่าง | ว. ดํา ๆ ด่าง ๆ, สีไม่เสมอกัน. |
|
|
| กะดี | น. โรงที่ประชุมทําพิธีฝ่ายศาสนาอิสลาม นิกายเจ้าเซ็น |
| เช่น กะดีเจ้าเซ็นแขกเต้น ตีอก. (นิ. ประธม). |
| (เทียบ ฮินดี คัดดี ว่า พระแท่น). |
|
|
| กะดี่ | ก. ดีดหรืองัดของหนักขึ้น เช่น กะดี่ซุง กะดี่เสา. |
|
|
| กะดุ้ง | (ถิ่น-อีสาน) น. เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่งรูปร่างคล้ายยอยก, |
| เรียกเป็นสามัญว่า สะดุ้ง. |
|
|
| กะเด้ | (ถิ่น) ว. ประเดี๋ยว เช่น รอกะเด้ = รอประเดี๋ยว, เดี๋ยวนี้ |
| เช่น ไปกะเด้ = ไปเดี๋ยวนี้. |
|
|
| กะเดก | ว. โยก, โคลง. |
|
|
| กะเดี๋ยว | (ปาก) ว. ประเดี๋ยว. |
|
|
| กะได | (โบ) ว. เคย เช่น เดาะกะไดไดเลียม ลอดเคล้น. (นิ. นรินทร์). |
|
|
| กะตรุด | [-ตฺรุด] (กลอน) น. ตะกรุด เช่น พระกะตรุดเลศเลขลง เลิศแล้ว. |
| (พยุหยาตรา), กะตุด ก็ใช้. |
|
|
| กะตอก | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. กระโถน. |
|
|
| กะต่อย ๑ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ว. เล็ก, ลีบ, เช่น สะตอกะต่อย ว่า ลูกสะตอลีบ. |
|
|
| กะต่อย ๒ | น. พลูป่า เรียกว่า พลูกะต่อย. (ปรัดเล). |
|
|
| กะตัก | น. ชื่อปลาทะเลขนาดเล็กทุกชนิดในสกุล Encrasicholina |
| และ Stolephorus ในวงศ์ Engraulidae รูปร่างยาว กลม |
| หรือแบนข้างเล็กน้อยแล้วแต่ชนิด ปากกว้าง ที่สันท้องระหว่าง |
| ครีบท้องและครีบก้นมีหนามแหลม ๒-๗ อัน ข้างลําตัวมีสีเด่นเป็น |
| เพียงแถบสีเงินพาดตลอดตามยาว มักอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ใกล้ฝั่ง |
| อาจคละกันหลายชนิด, หัวอ่อน ไส้ตัน เส้นขนมจีน หัวไม้ขีด |
| มะลิ เก๋ย เรียกปะปนกันระหว่างชนิด หรือต่างกันตามท้องถิ่นที่จับ. |
|
|
| กะตั้ก, กะตั้ก ๆ | (ปาก) น. กองใหญ่, จำนวนมากมาย, เช่น เขามีเงินเป็นกะตั้ก ๆ. |
|
|
| กะตัง | น. การขึ้นเกล็ด. |
| กะตังมูตร [-มูด] น. ปัสสาวะที่ขึ้นเกล็ดที่ผิวหน้า. |
|
|
| กะตังกะติ้ว ๑ | น. น้ำยางที่ได้จากไม้เถาหลายชนิดในวงศ์ Apocynaceae เช่น มวก |
| (Parameria barbata Schum.) กะตังกะติ้ว หรือ คุยช้าง |
| (Willughbeia edulis Roxb.) และ ตังติ้ว (Urceola esculenta Benth.). |
|
|
| กะตังกะติ้ว ๒ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Willughbeia edulis Roxb. |
| ในวงศ์ Apocynaceae มีน้ำยางขาว, คุยช้าง ก็เรียก. |
|
|
| กะตังใบ | น. ชื่อไม้พุ่ม ๒ ชนิด ในสกุล Leea วงศ์ Leeaceae คือ |
| ชนิด L. indica (Burm.f.) Merr.ใบเป็นใบประกอบ |
| ใบย่อยรูปไข่ปลายแหลม ดอกเล็ก สีขาวอมเขียว ออกเป็นช่อตามยอด |
| ผลสีเขียว ใบใช้ทํายาได้, กะดังบาย ก็เรียก; และชนิด L. rubra Blume |
| ex Spreng. ดอกมีก้านช่อ ดอกและผลสีแดง, เขือง ก็เรียก. |
|
|
| กะต่า | (ถิ่น-อีสาน) น. ตะกร้า, ตะกร้ามีหูหิ้ว; หูก. |
|
|
| กะต๊าก | ว. เสียงไก่ตัวเมียร้องเมื่อตกใจหรือออกไข่. |
|
|
| กะต้ำ | น. เครื่องมือจับสัตว์น้ำตามริมฝั่งชนิดหนึ่ง |
| ใช้เฝือกกั้นเป็นคอก ๓ ด้าน ด้านหนึ่งมีประตูเปิดปิดได้ |
| ในคอกสะด้วยกิ่งไม้เพื่อล่อให้ปลาเข้าอยู่, ต้อน ก็ว่า. |
|
|
| กะติ๊กริก | ว. เริ่มมีเนื้อมีหนังขึ้น (มักใช้แก่เด็ก). ก. จริตจะก้าน, ระริก. |
|
|
| กะติงกะแตง | ก. กุลีกุจอ เช่น พระชาลีก็ลีลาแล่นไปก่อน กะติงกะแตงต้อนรับ. |
| (ม. กาพย์ กุมาร), กะตึงกะแตง ก็ใช้. |
|
|
| กะตีบ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นมะแฟน. (ดู มะแฟน). |
|
|
| กะตึงกะแตง | ก. กะติงกะแตง. |
|
|
| กะตุ๊ก, กะตูก | ก. ร้องกระแทกเสียงที่ริมหูคนอื่นว่า ''กะตุ๊ก'' จนหูอื้อ |
| เป็นการล้อกันเล่น เรียกว่า กะตูกที่หู. |
|
|
| กะตุด | (ปาก) น. ตะกรุด, บางทีเรียก กะตรุด ก็มี. |
|
|
| กะตุมู | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นขมิ้นอ้อย. (ดู ขมิ้นอ้อย ที่ ขมิ้น). |
|
|
| กะเตก | ก. ไสช้างให้เดิน, มักพูดสั้น ๆ ว่า เตก. |
|
|
| กะเตง | ก. พาหรือเอาไปด้วย เช่น จะกะเตงกระเป๋าไปให้เกะกะทำไม |
| กะเตงลูกไปตามหาพ่อ. |
|
|
| กะเตง ๆ | ว. ลักษณะที่ไปอย่างไม่เรียบร้อยคล้ายกับมีของถ่วงอยู่ข้างหนึ่ง |
| เช่น อุ้มลูกกะเตง ๆ พายเรือกะเตง ๆ, กะเตงเรง ก็ว่า, ลักษณะที่ไป |
| อย่างเรื่อยเปื่อย เช่น วัน ๆ ได้แต่กะเตง ๆ ไปโน่นไปนี่. |
|
|
| กะเตงเรง | ว. กะเตง ๆ. |
|
|
| กะแตว | ว. ลักษณะที่ไปรบกวนบ่อย ๆ, หย่อย ๆ, เซ้าซี้. |
|
|
| กะแต่ว | ว. แสดงลักษณะของการร้องหรือการทวงสิ่งของบ่อย ๆ |
| ว่า ร้องกะแต่ว ๆ. |
|
|
| กะโต๊ก | ว. เสียงไก่ตัวผู้ร้อง. |
|
|
| กะโตงกะเตง | ว. โตง ๆ เตง ๆ, ติดอยู่รุงรัง, พัวพัน. |
|
|
| กะโต้งโห่ง | ว. เสียงนกยูงร้อง. |
|
|
| กะถัว | น. นกกระตั้ว. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| กะทกรก | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Olax scandens Roxb. |
| ในวงศ์ Olacaceae ตามลําต้นมีหนามห่าง ๆ ใบรูปไข่หรือรี ๆ |
| ดอกเล็ก สีขาว อยู่เป็นกระจุกที่ง่ามใบ ผลกลมหรือรีขนาดเท่า |
| เม็ดบัวเขื่อง ๆ เป็นสมุนไพรที่รู้จักกันทั่วไป, น้ำใจใคร่ นางจุม |
| หรือ นางชม ก็เรียก, อุดรเรียก เยี่ยวงัว. (๒) ชื่อไม้เถาชนิด |
| Passiflora foetida L. ในวงศ์ Passifloraceae มีมือเกาะ ใบป้อมมี |
| ๓ หยัก ดอกสีขาว ผลกลม เมื่อสุกสีเหลือง มีกาบเป็นฝอยหุ้ม |
| ยอดนํามาต้มใช้เป็นผัก, เถาเงาะ เงาะป่า หญ้ารกช้าง เถาสิงโต |
| ถลกบาตร หรือ กระโปรงทอง ก็เรียก. |
|
|
| กะทอ | น. ภาชนะสานด้วยไม้ไผ่ตาโปร่งอย่างชะลอม |
| รูปร่างเป็นกระบอก สําหรับใส่เสื้อผ้าและของอื่น ๆ |
| ใช้กันมากในภาคอีสาน. |
|
|
| กะทัง | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Litsea monopetala |
| (Roxb.) Pers. ในวงศ์ Lauraceae มีมากทางปักษ์ใต้ ใบเมื่อขยี้มี |
| กลิ่นฉุนคล้ายการบูร ไม้ใช้ก่อสร้างบ้านเรือนได้. |
|
|
| กะทังหัน | น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ชนิด Calophyllum thorelii Pierre |
| ในวงศ์ Guttiferae ดอกสีขาว ผลเล็ก รูปไข่ เนื้อไม้ใช้ทําพื้น ฝา |
| เสาบ้าน และเสากระโดงเรือได้. |
|
|
| กะทัดรัด | ว. สมทรง, สมส่วน, เหมาะเจาะ. |
|
|
| กะทัน | (ถิ่น-พายัพ, อีสาน) น. ต้นพุทรา. (ดู พุทรา). |
|
|
| กะทันหัน | ว. ทันใด, ปัจจุบันทันด่วน, จวนแจ. |
|
|
| กะทับ | น. นกตะขาบ. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| กะทำ | (โบ) ก. กระทํา, ทํา. |
|
|
| กะทิ ๑ | น. น้ำที่คั้นออกจากมะพร้าวขูดโดยเจือน้ำบ้างเล็กน้อย, |
| ถ้าคั้นจากเนื้อมะพร้าวขูดล้วน ๆ เรียกว่า หัวกะทิ, |
| ของหวานทําด้วยน้ำตาลกวนกับมะพร้าวคล้ายหน้ากระฉีก |
| แต่ใช้น้ำตาลมากกว่า เรียกว่า น้ำตาลกะทิ, มะพร้าวห้าวที่มีน้ำข้น |
| เนื้ออ่อนกล้ามหนา เรียกว่า มะพร้าวกะทิ. ว. โดยปริยายหมายความว่า |
| ที่ดีเด่นเป็นพิเศษ เรียกว่า หัวกะทิ. |
|
|
| กะทิ ๒ | ดู กระติ๊ด ๑. |
|
|
| กะทิขูด | ดู สีกรุด. |
|
|
| กะทือ | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Zingiber zerumbet (L.) Smith |
| ในวงศ์ Zingiberaceae ดอกสีเหลือง ผลกลมสีแดง เหง้าสีเหลืองอ่อน |
| กลิ่นหอม ใช้ทํายาได้ เมื่ออ่อนใช้ปรุงอาหาร ช่อดอกอ่อนใช้เป็นผัก. |
|
|
| กะทุน | น. ชื่อแมลงพวกแมลงปอ แมลงปอเข็ม และแมลงช้างตัวเต็มวัย |
| ซึ่งมีลักษณะคล้ายแมลงปอ แต่มีหนวดยาว, ในบางจังหวัดเช่น |
| นครปฐม ราชบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม |
| สมุทรปราการ เรียก กระทุน กระชุน หรือ ปะทุน. |
|
|
| กะเทย | น. คนที่มีอวัยวะเพศทั้งชายและหญิง, คนที่มีจิตใจและกิริยาอาการ |
| ตรงข้ามกับเพศของตน; ผลไม้ที่เมล็ดลีบ เช่น ลําไยกะเทย. |
| (อะหม ว่า เทย). |
|
|
| กะเทยนางหมั่น | น. ชื่อลิ้นจี่พันธุ์หนึ่งที่เคยปลูกในกรุงเทพมหานคร. |
|
|
| กะเทาะ | ก. ล่อนหลุดออกมาเป็นชิ้น ๆ หรือเป็นแผ่น ๆ, ทําให้ล่อนหลุดออก |
| เช่น กะเทาะเม็ดบัว. น. สิ่งของหรือเปลือกไม้ที่หลุดล่อนออกมาจาก |
| พื้นเดิมหรือจากต้น เช่น กะเทาะมะขาม. |
|
|
| กะแท้ | น. ชื่อแมลงพวกมวนขนาดเล็ก ตัวยาว ๘-๑๒ มิลลิเมตร |
| รูปร่างคล้ายโล่ สีน้ำตาลแก่อมดําหรือสีเกือบดํา |
| เมื่อจับต้องตัวจะปล่อยกลิ่นฉุนเหม็นติดมือ บางทีคล้ายกลิ่น |
| อุจจาระของคน มีหลายชนิด ที่พบกันแพร่หลาย ได้แก่ |
| ชนิด Geotomus pygmaeus ในวงศ์ Podopidae. |
|
|
| กะแท่ง | น. ชื่อไม้ล้มลุกในสกุล Amorphophallus วงศ์ Araceae |
| ต้นเล็กราวเท่านิ้วมือ เวลาออกดอกไม่มีใบ ก้านช่อดอกอ่อน ๆ |
| ใช้แกงได้, พายัพเรียก ดอกก้าน. |
|
|
| กะแทน | ดู มะแฟน. |
|
|
| กะนวล | น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Garcinia merguensis Wight |
| ในวงศ์ Guttiferae มียางสีเหลืองจาง ๆ. |
|
|
| กะนัด | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ไม้แบน ๒ อันนอกตะกอสําหรับขัดเส้นด้าย |
| เพื่อกันด้ายยุ่ง. |
|
|
| กะบอนกะบึง | (กลอน) ก. โกรธอย่างแสนงอน, โดยมากใช้ กะบึงกะบอน. |
| ว. ไม่รู้จักจบ, เง้า ๆ งอด ๆ, (ใช้แก่กริยาบ่น) เช่น |
| คอยสะบัดปัดกรกะบอนกะบึง. (อิเหนา), โดยมากใช้ กะบึงกะบอน. |
|
|
| กะบ่อนกะแบ่น | ว. กระท่อนกระแท่น, ไม่เสมอทั่วกัน, ไม่เรียบเสมอกัน, |
| เช่น ตัดผมกะบ่อนกะแบ่น ทาสีกะบ่อนกะแบ่น. |
|
|
| กะบัง ๑ | น. เครื่องบัง เช่น กะบังหมวก, เครื่องกั้น, เครื่องรับ, เช่น กะบังหอก. |
| กะบังลม น. แผ่นกั้นประกอบขึ้นด้วยกล้ามเนื้อและเนื้อพังผืดแยก |
| ช่องท้องออกจากช่องอก มีอาการยืดและหดได้เพื่อช่วยในการหายใจ. |
| กะบังหน้า น. กรอบหน้าเป็นเครื่องประดับ. |
|
|
| กะบัง ๒ | น. เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่ง ใช้เสาหรือไม้ลําปักทางซ้าย |
| และทางขวาเรียงกันเป็นลําดับ แล้วเอาเฝือกขนาบกับเสาทั้ง ๒ ข้าง |
| อย่างเดียวกับจิบ แต่ระหว่างกลางทําร้านซึ่งสานด้วยไม้ไผ่ตลอดเป็น |
| ทางเพื่อให้ปลาเสือกตัวขึ้นแล้วเลื่อนตกลงไปในถุงอวนหรือตาข่าย |
| ที่ดักไว้ปลายทาง ต้องจับในเวลาที่น้ำไหลเชี่ยว, กะบังรังเฝือก ก็ว่า. |
|
|
| กะบัง ๓ | น. ดอกไม้. |
|
|
| กะบัง ๔ | น. ดินขาว. |
|
|
| กะบั้ง | (ถิ่น-อีสาน) น. บ้องไม้ไผ่. |
|
|
| กะบังรังเฝือก | ดู กะบัง ๒. |
|
|
| กะบิ้ง | น. ของที่เป็นแผ่นเล็ก ๆ, ลักษณนามบอกสัณฐาน |
| สําหรับที่ดินน้อย ๆ แปลงหนึ่ง ๆ ว่า กะบิ้งหนึ่ง ๆ. |
|
|
| กะบิล | น. ระเบียบ, หมู่. (ดู กบิล ๒). |
|
|
| กะบึงกะบอน | ก. โกรธอย่างแสนงอน, กะบอนกะบึง ก็ว่า. ว. ไม่รู้จักจบ, |
| เง้า ๆ งอด ๆ, (ใช้แก่กริยาบ่น), กะบอนกะบึง ก็ว่า. |
|
|
| กะบุด | ดู กัง. |
|
|
| กะเบ้อ | (ถิ่น-พายัพ) น. ผีเสื้อกลางวัน. (ดู ผีเสื้อ ๑). |
|
|
| กะเบียน | (ถิ่น-อีสาน) น. ถาดไม้ใช้เป็นสํารับ, กระบะ. |
|
|
| กะเบือ | น. เรียกครกดินหรือสากที่ตําข้าวเบือว่า ครกกะเบือ สากกะเบือ. |
| (เพี้ยนมาจาก ข้าวเบือ). |
|
|
| กะปริดกะปรอย | [-ปฺริด-ปฺรอย] ว. มีอาการออกหรือไหลออกน้อย ๆ หยุดบ้าง |
| ออกบ้าง, อาการที่ฝนตกน้อย ๆ ตก ๆ หยุด ๆ, โดยปริยายหมายถึง |
| อาการที่ทํา ๆ หยุด ๆ ไม่เป็นล่าเป็นสัน, กะปริบกะปรอย ก็ว่า. |
|
|
| กะปริบ | [-ปฺริบ] ก. กะพริบ, มักใช้ซ้ำคําว่า กะปริบ ๆ หมายความว่า |
| กะพริบถี่ ๆ เช่น ทําตากะปริบ ๆ, ปริบ ๆ ก็ว่า. |
| กะปริบกะปรอย [-ปฺริบ-ปฺรอย] ว. มีอาการออกหรือไหลออกน้อย ๆ |
| หยุดบ้าง ออกบ้าง, อาการที่ฝนตกน้อย ๆ ตก ๆ หยุด ๆ, โดยปริยาย |
| หมายถึงอาการที่ทำ ๆ หยุด ๆ ไม่เป็นล่ำเป็นสัน, กะปริดกะปรอย |
| ก็ว่า. |
|
|