| ด | พยัญชนะตัวที่ ๒๐ นับเป็นพวกอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด. |
|
|
| ดก | ว. มาก, มากกว่าปรกติ, (มักใช้แก่สิ่งที่เกิดมีขึ้นตามธรรมชาติ) เช่น ต้นไม้ |
| ออกดอกออกผลมากกว่าปรกติ เรียกว่า ดอกดก ผลดก, ไก่ที่ไข่มากกว่า |
| ปรกติเรียกว่า ไข่ดก, หญิงที่มีลูกถี่และมากกว่าปรกติ เรียกว่า ลูกดก, คน |
| ที่มีผมมากกว่าปรกติ เรียกว่า ผมดก; โดยปริยายใช้เป็นคําพูดประชด เช่น |
| พูดว่าได้ดกละ หมายความว่า ไม่มีหวังที่จะได้, มีดกละ หมายความว่า ไม่มี. |
| ดกดื่น ว. มากหลาย, มีอยู่ทั่วไป. |
|
|
| ดง ๑ | น. ป่าที่มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นหนาแน่น เช่น ขึ้นเป็นดง, ที่ซึ่งมีต้นไม้อย่างใด |
| อย่างหนึ่งขึ้นหนาแน่น เช่น ดงกล้วย, โดยปริยายเรียกสถานที่ที่มีคนหรือ |
| สัตว์เป็นต้นประเภทเดียวกันรวมอยู่ด้วยกันมาก ๆ เช่น ดงผู้ร้าย ดงเสือ. |
| ดงดาน น. ป่าทึบ. |
| ดงดิบ น. ป่าในเขตอากาศร้อนบริเวณเส้นศูนย์สูตร ซึ่งมีฝนตกชุกเกือบ |
| ตลอดปี มีต้นไม้สีเขียวไม่ผลัดใบ, ป่าที่มีต้นไม้หนาแน่นเขียวชอุ่มอยู่ทั้งปี. |
| ดงดึก น. ป่าลึกเข้าไปไกล. |
|
|
| ดง ๒ | ก. เอาหม้อข้าวที่เช็ดนํ้าข้าวแล้วขึ้นตั้งไฟอ่อน ๆ เพื่อให้ระอุ. |
|
|
| ด้ง | (ถิ่น) น. กระด้ง. |
|
|
| ดงวาย | (กลอน; แผลงมาจาก ตังวาย) น. ของถวาย. |
|
|
| ด้น | ก. เย็บเป็นฝีเข็มขึ้นทีลงที, ด้นปล่อย ก็เรียก; กิริยาที่หนอนชอนไชในผลไม้ |
| เป็นต้น; มุ่งหน้าเดาไป, มุ่งหน้าฝ่าไป, ด้นดั้น ก็ว่า. น. เรียกกลอนชนิดหนึ่ง |
| ที่ว่าดะไปไม่คำนึงถึงหลักสัมผัสว่า กลอนด้น; (ปาก) เรียกตัวจี๊ดว่า หนอนด้น. |
| ด้นดั้น ก. มุ่งหน้าเดาไป, มุ่งหน้าฝ่าไป, ด้น ก็ว่า. |
| ด้นถอยหลัง ก. เย็บผ้าวิธีหนึ่ง คล้ายวิธีด้น แต่เมื่อจะแทงลงต้องย้อนมาแทง |
| ข้างต้นอีกฝีเข็มหนึ่งเหมือนฝีจักร. |
| ด้นปล่อย ก. เย็บเป็นฝีเข็มขึ้นทีลงที, ด้น ก็เรียก. |
|
|
| ดนโด่ | (ปาก) ก. กระดกกระดนโด่. |
|
|
| ดนตรี | น. เสียงที่ประกอบกันเป็นทํานองเพลง, เครื่องบรรเลงซึ่งมีเสียงดังทําให้ |
| รู้สึกเพลิดเพลินหรือเกิดอารมณ์รัก โศก หรือรื่นเริง เป็นต้น ได้ตาม |
| ทํานองเพลง. (ส. ตนฺตฺรินฺ). |
| ดนตรีกรรม (กฎ) น. งานเกี่ยวกับเพลงที่แต่งขึ้นเพื่อบรรเลงหรือขับร้อง |
| ไม่ว่าจะมีทำนองและคำร้องหรือมีทำนองอย่างเดียว และหมายความ |
| รวมถึงโน้ตเพลงหรือแผนภูมิเพลงที่ได้แยกและเรียบเรียงเสียง |
| ประสานแล้ว. |
|
|
| ดนยะ, ดนัย | [ดะนะยะ, ดะไน] (แบบ) น. ลูกชาย. (ป., ส. ตนย). |
|
|
| ดนยา | [ดะนะยา] (แบบ) น. ลูกหญิง. (ป., ส. ตนย). |
|
|
| ดนุ, ดนู | (แบบ) (กลอน) ส. ฉัน, ข้าพเจ้า. (ป., ส. ตนุ ว่า ตัวตน; เล็กน้อย, เบาบาง). |
| ดนุช น. ผู้บังเกิดแต่ตน, ลูกชาย, เช่น ใกล้หัตถ์ดลดนุช. |
| (ม. คําหลวง วนปเวสน์). (ป., ส.). |
|
|
| ดบัสวิน, ดบัสวี | [ดะบัดสะ-] (แบบ) น. ผู้ประพฤติความเพียร, ฤษี, เพศหญิงว่า ดบัสวินี. |
| (ส. ตปสฺวินฺ). |
|
|
| ดม | ก. ใช้จมูกสูดกลิ่น, สูดเอากลิ่น, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ ดอม เป็น ดมดอม |
| หรือ ดอมดม. |
|
|
| ดมไร | น. ช้าง, โดยมากใช้ ดําไร หรือ ดํารี. (ข. ฎํรี). |
|
|
| ดร ๑ | [ดอน] (แบบ) น. พ่วง, แพ. (ป., ส. ตร). |
|
|
| ดร ๒ | (โบ) น. ดอน. |
|
|
| ดรงค์ | [ดะ-] (แบบ) น. คลื่น, ระลอก. (ป., ส. ตรงฺค). |
|
|
| ดรณี | [ดะระนี] (แบบ) น. เรือ. (ป., ส. ตรณี = สิ่งที่แล่นไป). |
|
|
| ดรธาน | [ดอระทาน] ก. หายไป, ลับไป. (ตัดมาจาก อันตรธาน). |
|
|
| ดรรชนี ๑ | [ดัดชะนี] น. นิ้วชี้, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระดรรชนี, ดัชนี ก็ใช้. |
| (ส. ตรฺชนี; ป. ตชฺชนี). |
|
|
| ดรรชนี ๒ | [ดัดชะนี] (คณิต) น. จํานวนที่เขียนไว้บนมุมขวาของอีกจํานวนหนึ่งซึ่ง |
| เรียกว่า ฐาน เพื่อแสดงการยกกําลังของฐานนั้น เช่น ๓๒ ๒ เป็นดรรชนี |
| ของ ๓; ตัวเลขอัตราส่วนซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงได้ในระยะเวลาหนึ่ง เช่น |
| ดรรชนีค่าครองชีพ; ดัชนี ก็ใช้. (อ. index number). |
| ดรรชนีหักเห (แสง) น. ดรรชนีหักเหระหว่างตัวกลางคู่หนึ่งที่แสงผ่าน |
| คือ อัตราส่วนระหว่างไซน์ของมุมตกกระทบของแสงในตัวกลางหนึ่ง |
| ต่อไซน์ของมุมหักเหของแสงในอีกตัวกลางหนึ่ง, ดัชนีหักเห ก็ใช้. |
| (อ. refractive index). |
|
|
| ดรรชนี ๓ | น. บัญชีคําเรียงตามลําดับอักษรที่พิมพ์ไว้ส่วนท้ายของหนังสือเล่ม |
| รวบรวมคําสําคัญ ๆ ซึ่งมีกล่าวถึงในหนังสือเล่มนั้น โดยบอกเลขหน้า |
| ที่มีคํานั้น ๆ ปรากฏอยู่เพื่อสะดวกแก่การค้น, ดัชนี ก็ใช้. |
|
|
| ดราฟต์ | จ่ายเงินจํานวนหนึ่งแก่ผู้รับตามที่ได้ระบุชื่อไว้หรือตามคําสั่ง |
| ของผู้รับ. (อ. draft). |
|
|
| ดรุ | [ดะรุ] (แบบ) น. ต้นไม้. (ป., ส. ตรุ). |
|
|
| ดรุณ | น. เด็กรุ่น. ว. หนุ่ม, อ่อน, รุ่น. (ป., ส. ตรุณ). |
| ดรุณาณัติ น. ตําแหน่งหัวหน้านักเรียน. |
|
|
| ดรุณาณัติ | ดู ดรุณ. |
|
|
| ดรุณี | น. เด็กหญิงรุ่น. ว. สาว, อ่อน, รุ่น. (ป., ส. ตรุณี). |
|
|
| ดฤถี | [ดฺรึ-] (โบ) น. ดิถี. (ส. ตฺฤถี; ป. ติถิ). |
|
|
| ดล ๑, ดล- | [ดน, ดนละ-] น. พื้น, ชั้น, เช่น พสุธาดล. (ป., ส. ตล). |
| ดลภาค น. พื้นราบ. |
|
|
| ดล ๒ | [ดน] ก. ถึง. (ข. ฎล่). |
|
|
| ดล ๓ | [ดน] ก. ให้เป็นไป, ทําให้แล้ว, ตั้งขึ้น, เผอิญให้เป็นไป, บันดาลให้เป็นไป. |
| ดลใจ ก. มีเหตุอันไม่ปรากฏจูงใจให้คิดหรือให้ทํา เช่น เทวดาดลใจ |
| กุศลดลใจ มารดลใจ. |
| ดลบันดาล ก. ให้มีให้เป็นหรือไม่ให้มีไม่ให้เป็น เช่น ขอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ |
| จงดลบันดาลให้ประสบความสําเร็จหรือให้แคล้วคลาดจากภัยอันตราย. |
|
|
| ดวง | น. คําเรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นรูปกลม ๆ หรือที่เห็นเป็นวง ๆ เช่น ดวงดาว |
| ดวงไฟ ดวงตรา ดวงกสิณ, และบางสิ่งที่ไม่มีรูป เช่น ดวงชีวิต ดวงวิญญาณ; |
| ลักษณนามเรียก จิต วิญญาณ หรือสิ่งที่มีแสงสว่าง เช่น ดาว ไฟฟ้า ตะเกียง |
| ว่า ดวง; ใช้ประกอบคําอื่นเป็นคําเปรียบเทียบ เช่น ดวงใจ ดวงตา ดวงสมร |
| หมายความถึงสิ่งที่เป็นที่รักยิ่ง หญิงที่รัก หรือ ลูกที่รัก; แบบรูปราศีที่บอก |
| ดาวพระเคราะห์เดินถึงราศีนั้น ๆ ในเวลาเกิดของคนหรือเวลาสร้างสิ่งสําคัญ |
| เช่นบ้านเมืองเป็นต้นที่โหรคํานวณไว้โดยแบ่งเป็น ๑๒ ราศี เรียกว่า ดวง |
| ซึ่งเป็นคําตัดมาจาก ดวงชะตา. |
| ดวงแก้ว น. ชื่อดาวฤกษ์สวาดิ. |
| ดวงใจ, ดวงตา น. คําเปรียบเทียบเรียกหญิงที่รักหรือลูกที่รัก. |
| ดวงเดือน (ราชา) น. โรคกลาก. |
| ดวงเดือนประดับดาว น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง ตัวอย่างว่า เจ็บจิตมิตรหมาง |
| ค้างเขินขวย เวียนวนหลงลมงมงงงวย ฉาบฉวยรวยเร่อเธอถูกทาง. |
| ดวงตรา |
| เช่นดวงตราแผ่นดิน ดวงตราของทบวงการเมือง. |
| ดวงตราไปรษณียากร น. ดวงตราที่ใช้ปิดเป็นค่าธรรมเนียมที่ต้องเสีย |
| สำหรับส่งจดหมายหรือไปรษณียภัณฑ์และพัสดุไปรษณีย์ทางไปรษณีย์. |
| ดวงสมร น. หญิงที่รัก. |
|
|
| ด้วง ๑ | น. ชื่อแมลงในอันดับ Coleoptera มีปีก ๒ คู่ ลําตัวและปีกคู่หน้าแข็ง เมื่อ |
| พับปีกขอบปีกจะจดกันที่กึ่งกลางสันหลัง ปีกคู่หลังบางเมื่อพับจะซ้อน |
| เข้าไปเก็บใต้ปีกคู่หน้า ปากเป็นชนิดกัดกิน อกปล้องแรกใหญ่และเห็นได้ |
| ชัดเจน แมลงพวกนี้มีมากชนิดกว่าแมลงอื่น ๆ. |
|
|
| ด้วง ๒ | น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้าเป็นตัวเล็ก ๆ คล้ายตัวด้วง กินกับ |
| งาคั่วผสมนํ้าตาล เหยาะเกลือนิดหน่อย และมะพร้าวทึนทึกขูดเป็นเส้น. |
|
|
| ด้วง ๓ | น. ชื่อเครื่องดักสัตว์ชนิดหนึ่ง ทําด้วยกระบอกไม้ยาวประมาณ ๕-๖ |
| เซนติเมตร มีคันยาว ประมาณ ๑ เมตร มีสายห่วงติดกับกระบอกไม้ไผ่ |
| ส่วนล่าง โยงไปผูกติดกับปลายคันมีไม้คํ้าอันหนึ่งเพื่อให้คันโก่ง กับไม้ลิ้น |
| พาดปากกระบอกอีกอันหนึ่งทําหน้าที่เสมือนไก สําหรับดักแย้เป็นต้น. |
| (รูปภาพ ด้วง) |
|
|
| ด้วง ๔ | น. ชื่อซอชนิดหนึ่ง มีกระบอกมักทําด้วยไม้เนื้อแข็ง มีลักษณะคล้ายด้วง |
| ดักสัตว์ ใช้หนังหรือ''กระดาษหลาย ๆ ชั้นปิดด้านหนึ่ง มีสาย ๒ สาย |
| ขนาดค่อนข้างเล็กเพื่อให้มีเสียงสูงในเวลาสี. |
|
|
| ด้วงโสน | น. ชื่อหนอนของแมลงชนิด Azygophleps scalaria และ Zeuzera coffeae |
| ในวงศ์ Cossidae เป็นตัวอ่อนของผีเสื้อที่เจาะกินเข้าไปในต้นโสน ตัวยาว |
| ๔-๖ เซนติเมตร สีขาวหรือชมพูอ่อน ชาวชนบทจับมาทําเป็นอาหาร |
| รับประทาน, โสน ก็เรียก. |
|
|
| ดวจ | [ดวด] (กลอน; แผลงมาจาก ดุจ) ว. เหมือน, คล้าย, เช่น, เพียง, ราวกะ. |
|
|
| ดวด ๑ | น. ชื่อการเล่นชนิดหนึ่ง เดินแต้มตามเบี้ยที่ทอดได้ไปตามตาตาราง. (ปาก) |
| ก. ดื่มทีเดียวหมด (มักใช้แก่เหล้า). ว. เดี่ยว, หนึ่ง; (ปาก) ทีเดียว. |
|
|
| ดวด ๒ | ว. สูง. |
|
|
| ด่วน | ว. รีบเร่ง, รวดเร็ว. |
|
|
| ด้วน | ก. กุด, ขาด, สั้นเข้า. ว. เรียกสิ่งที่มีรูปยาว ๆ ที่ตอนปลายขาดหายไป เช่น |
| แขนด้วน ขาด้วน ตาลยอดด้วน, โดยปริยายใช้เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะ |
| คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น คลองด้วน แม่นํ้าด้วน. |
|
|
| ด้วมเดี้ยม | ว. กระด้วมกระเดี้ยม, ต้วม ๆ เตี้ยม ๆ, ค่อย ๆ ไป, ไม่คล่องแคล่ว. |
|
|
| ด้วย | ว. คําแสดงกริยารวมหรือเพิ่ม เช่น สวยด้วยดีด้วย, แสดงกริยาร่วมกันหรือ |
| ในทํานองเดียวกันเช่น กินด้วย, แสดงความขอร้อง เช่น ช่วยด้วย บอกด้วย. |
| บ. คํานําหน้านามเพื่อให้รู้ว่านามนั้นเป็นเครื่องใช้หรือเป็นสิ่งที่ใช้เป็น |
| เครื่องกระทํา เช่น ฟันด้วยมีด; ตาม เช่นทําด้วยอารมณ์. สัน. เพราะ, เหตุ, |
| เช่น ด้วยปรากฏว่า. |
| ด้วยว่า สัน. เพราะว่า. |
|
|
| ดอก ๑ | น. ส่วนหนึ่งของพรรณไม้ที่ผลิออกจากต้นหรือกิ่ง มีหน้าที่ทําให้เกิดผล |
| และเมล็ดเพื่อสืบพันธุ์ มีเกสรและเรณูเป็นเครื่องสืบพันธุ์, เรียกเต็มว่า |
| ดอกไม้; ลวดลายที่เป็นดอกเป็นดวงตามผืนผ้าเป็นต้น; (ปาก) ค่าตอบแทน |
| ที่บุคคลหนึ่งต้องใช้ให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เพื่อการที่ได้ใช้เงินของบุคคล |
| นั้น หรือเพื่อทดแทนการไม่ชําระหนี้หรือชําระหนี้ไม่ถูกต้อง, เรียกเต็มว่า |
| ดอกเบี้ย; ลักษณนามของสิ่งของบางอย่าง เช่น ข้าวโพดดอกหนึ่ง สว่าน |
| หนึ่งดอก. |
| ดอกจอก น. ชื่อลายที่มีลักษณะคล้ายต้นจอก; เรียกกระเพาะอาหารหยาบ |
| ของสัตว์บางชนิดเช่นวัวควาย ซึ่งพลิกกลับแล้วมีสัณฐานคล้ายต้นจอก; |
| เรียกสว่านชนิดหนึ่งที่ปลายบานว่า สว่านดอกจอก; ชื่อขนมชนิดหนึ่ง |
| ทําด้วยแป้งข้าวเจ้าใส่ในพิมพ์รูปอย่างดอกจอกแล้วเอาไปทอด; (ปาก) |
| ดอกไม้จีบ. |
| ดอกจัน น. รูปกลม ๆ เป็นจัก ๆ ดังนี้ *. |
| ดอกจิก น. เรียกลายที่มีลักษณะอย่างลายหน้าไพ่ป๊อกชนิดหนึ่ง มี ๓ แฉก |
| ใบมน. |
| ดอกชนต้น น. ดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นจนมีจํานวนเท่า ๆ กับเงินต้น, ต้นชนดอก |
| ก็ว่า. |
| ดอกดั้ว (โบ) น. นมผู้หญิง, ผู้หญิง; เขาสัตว์ที่นิยมว่าเป็นของวิเศษ |
| (คุ้มไฟไหม้บ้าน) เช่น เขาวัวบางชนิด ในตําราเขาพระโค เรียกว่า |
| เขาดอกดั้ว. |
| ดอกถวายพระ น. ดอกไม้ตัวผู้ของพรรณไม้เลื้อย เช่น ฟักทอง บวบ, |
| กระชอมดอก ก็เรียก. |
| ดอกบัว ๑ น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี ๕ ดวง, ดาวโลง ดาวปู ดาวสิธยะ |
| ดาวสมอสําเภา ดาวปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้ ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ |
| ดาวปุสสะ ก็เรียก. |
| ดอกบุก (โบ) น. ชื่อโรคมะเร็งชนิดหนึ่ง. |
| ดอกเบี้ย (กฎ) น. ค่าตอบแทนที่บุคคลหนึ่งต้องใช้ให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง |
| เพื่อการที่ได้ใช้เงินของบุคคลนั้น หรือเพื่อทดแทนการไม่ชําระหนี้หรือ |
| ชําระหนี้ไม่ถูกต้อง. |
| ดอกเบี้ยทบต้น น. ดอกเบี้ยที่ค้างชําระซึ่งนําไปรวมกับเงินต้นเพื่อรวมคิด |
| ดอกเบี้ยต่อไป. |
| ดอกพิกุลร่วง (สํา) เรียกอาการที่นิ่งไม่พูดว่า กลัวดอกพิกุลจะร่วง. |
| ดอกฟ้า น. หญิงที่ถือว่ามีฐานะสูงศักดิ์กว่าชายที่หมายปอง. |
| ดอกมะตาด, ดอกไม้ตาด น. ดอกไม้เพลิงชนิดหนึ่ง ทําด้วยกระบอกไม้ |
| บรรจุดินปืนเมื่อจุดมีสีต่าง ๆ. (เทียบอิหร่าน มะตัด ว่า ดอกไม้เทียน). |
| ดอกไม้ น. ฟันของเด็กที่แรกขึ้น. |
| ดอกไม้จันทน์ น. เนื้อไม้จันทน์เป็นต้นที่ไสเป็นแถบบางนํามาประดิษฐ์ |
| เป็นช่อขนาดเล็ก ใช้ในการเผาศพ. |
| ดอกไม้จีน ๑ น. ดอกไม้กระดาษแบบจีน. |
| ดอกไม้จีบ น. เรียกลายแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่จัดเป็นดอกเล็ก ๆ |
| สําหรับประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อสากลเบื้องซ้ายแทนเครื่อง |
| ราชอิสริยาภรณ์, ภาษาปากใช้ว่า ดอกจอก. |
| ดอกไม้เจ้า น. ขุนเพ็ดซึ่งใช้เป็นเครื่องบูชาตามศาลเจ้า. |
| ดอกไม้เทียน น. ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง รูปเหมือนเทียน จุดมีสีนวล. |
| ดอกไม้ไทร น. ชื่อเพลงปี่พาทย์ทํานองหนึ่ง. |
| ดอกไม้น้ำ น. ดอกไม้ไฟที่จุดให้วิ่งไปบนผิวนํ้า. |
| ดอกไม้พวง น. ชื่อเพลงยาวกลอักษร ตัวอย่างว่า นิจาเอ๋ยกะไรเลยไม่เคยเห็น |
| นิจาเอ๋ยกะไรน่านํ้าตากระเด็น นิจาเอ๋ยกะไรเปนได้เช่นนี้. (กลบท). |
| ดอกไม้พุ่ม น. ดอกไม้เทียนที่เสียบปลายซี่ไม้ไผ่ ทําเป็นชั้น ๆ คล้ายฉัตร |
| จุดเวลาคํ่า. |
| ดอกไม้เพลิง, ดอกไม้ไฟ น. เครื่องสําหรับจุดในงานเทศกาลหรืองานศพ |
| เป็นต้น ทําด้วยกระบอกไม้อ้อหรือไม้ไผ่เป็นต้น บรรจุดินดํา มีชื่อต่าง ๆ |
| กันตามชนิด. |
| ดอกไม้ร่วง น. ชื่อลายที่เขียนเป็นช่อดอกไม้จะจะไม่ติดต่อกัน; ดอกไม้ |
| ที่ยังไม่ได้ร้อยเป็นพวง. |
| ดอกไม้รุ่ง น. ดอกไม้เพลิงชนิดหนึ่ง ทําด้วยดินจุดใส่ในห่อกระดาษขด |
| เหมือนไส้ไก่แขวนไว้ตามศาลาเพื่อจุดเวลาคํ่าให้มีแสงสว่างตลอดรุ่ง |
| ใช้แทนโคม. |
| ดอกไม้ไหว น. ชื่อดอกไม้ประดิษฐ์ ทําด้วยกระดาษบ้าง ด้วยทองบ้างแล้ว |
| เอาลวดเล็ก ๆ ขดทําเป็นต้นสั่นไหวได้. |
| ดอกยาง น. ดอกของยางนอกที่หล่อเป็นลวดลายต่าง ๆ เพื่อให้เกาะถนน. |
| ดอกรัก น. ชื่อลวดลายชนิดหนึ่ง. |
| ดอกลำเจียก น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า แร่งลงบนกระทะ |
| ร้อน ๆ ให้ผงแป้งติดกันเป็นแผ่น ใส่ไส้หน้ากระฉีก โบราณพับเป็นรูป |
| สามเหลี่ยม ปัจจุบันพับเป็นรูปสี่เหลี่ยมหรือม้วนคล้ายทองม้วน. |
| ดอกลำดวน น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งสาลีเคล้านํ้าตาลกับนํ้ามัน |
| ปั้นเป็นดอก ๓ กลีบอย่างดอกลําดวน แล้วอบหรือผิง. |
| ดอกลำโพง น. เครื่องช่วยในการขยายเสียง รูปเหมือนดอกลําโพง, เรียก |
| สั้น ๆ ว่า ลําโพง. |
| ดอกเล็บ น. รอยจุดขาว ๆ ที่เกิดบนเล็บ. |
| ดอกหมาก ๑ |
| จั่นหมากที่บานแล้ว; ขนสร้อยคอไก่หรือตามตัวไก่ที่เป็นจุดขาว ๆ. |
|
|
| ดอก ๒ | (โบ) ก. ทํา เช่น ดอกขายหูขายตา ดอกบนําพารู้. (ลอ). |
|
|
| ดอก ๓ | ว. คําประกอบให้ได้ความชัดขึ้น เช่น ฉันดอก ไม่ใช่คนอื่น ทําไม่ได้ดอก, |
| (ปาก) มักพูดว่า หรอก เช่น ไม่ไปหรอก. ก. หลอก เช่น บ้างดอกล้อแล้ว |
| โลมคืน. (ม. คําหลวง ชูชก). |
|
|
| ดอกกระบอก | ดู รําเพย ๒. |
|
|
| ดอกกะทือ | ใช้เป็นคําด่าผู้หญิง. |
|
|
| ดอกก้าน | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกะแท่ง. (ดู กะแท่ง). |
|
|
| ดอกข้าวใหม่ | ดู ชมนาด. |
|
|
| ดอกจันทน์ | น. รกหุ้มเมล็ดจันทน์เทศ. (ดู จันทน์เทศ ที่ จันทน์). |
|
|
| ดอกด้าย | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นดอกฟอน. (ดู ดอกฟอน). |
|
|
| ดอกดิน | น. ชื่อพืชเบียนชนิด Aeginetia indica L. และชนิด A. pedunculata Wall. |
| ในวงศ์ Orobanchaceae ลําต้นเป็นปุ่มปมเกาะเบียนรากหญ้า ดอกสีม่วงดํา |
| อยู่พ้นพื้นดินขึ้นมา ใช้ทําขนม. |
|
|
| ดอกทอง | น. หญิงใจง่ายในทางประเวณี (ใช้เป็นคําด่า). |
|
|
| ดอกน้ำผึ้ง | ดู รวงผึ้ง. |
|
|
| ดอกบัว ๑ | ดูใน ดอก ๑. |
|
|
| ดอกบัว ๒ | น. ชื่อนกชนิดหนึ่ง เช่น ดอกบัวผ้ายจับบัว. (ลอ). |
|
|
| ดอกฟอน | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Buddleja asiatica Lour. ในวงศ์ Buddlejaceae, พายัพ |
| เรียก ดอกด้าย. |
|
|
| ดอกมะขาม | น. ชื่อข้าวพันธุ์หนึ่ง สีเหลืองคล้ายดอกมะขาม. |
|
|
| ดอกไม้จีน ๑ | ดูใน ดอก ๑. |
|
|
| ดอกไม้จีน ๒ | น. ชื่อไม้ล้มลุก ๒ ชนิดในสกุล Hemerocallis วงศ์ Hemerocallidaceae |
| ชนิด H. lilioasphodelus L. ดอกสีเหลือง ชนิด H. fulva (L.) L. ดอกสีส้ม, |
| ทั้ง ๒ ชนิดนิยมใช้ดอกแห้งเป็นอาหาร. |
|
|
| ดอกไม้ทะเล | น. ชื่อสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิดและหลายสกุล ในอันดับ |
| Actiniaria รูปทรงกระบอกยืดหดได้ ด้านหนึ่งเป็นฐานสําหรับยึด ด้าน |
| ตรงข้ามเป็นช่องปาก มีหนวดมาก, เห็ดหลุบ ก็เรียก. |
|
|
| ดอกสร้อย ๑ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Combretum apetalum Wall. ในวงศ์ Combretaceae ใบ |
| รูปไข่ เรียงตรงข้าม ดอกเล็กมาก. |
|
|
| ดอกสร้อย ๒ | น. ชื่อคําร้อยกรองชนิดหนึ่งมีลักษณะคล้ายสักวา แต่ในวรรคที่ ๑ ใช้ ๔ คํา |
| มี เอ๋ย เป็นคําที่ ๒ มี ๔ คํากลอน และคําลงจบบทให้ลงว่า เอย เช่น แมวเอ๋ย |
| แมวเหมียว... คอยดูอย่างไว้ใส่ใจเอย. |
|
|
| ดอกหมาก ๑ | ดูใน ดอก ๑. |
|
|
| ดอกหมาก ๒ | น. (๑) ชื่อปลาทะเลและนํ้ากร่อยขนาดเล็กหลายชนิดในสกุล Gerres วงศ์ |
| Gerreidae ลําตัวสั้นป้อม แบนข้าง คล้ายปลาแป้น เว้นแต่มีเกล็ดใหญ่ |
| ไม่หลุดง่าย ส่วนท้ายทอยไม่มีกระดูกแข็งโผล่ บางชนิดมีก้านครีบหลัง |
| อันแรก ๆ ยาวเป็นเส้น ด้านหลังสีนํ้าตาลอมเทา ด้านข้างและท้องสีเงิน |
| มักมีจุดสีเข้มเป็นดอกดวงเรียงลงมาจากหลังหลายแนว อยู่กันเป็นฝูง. |
| (๒) ชื่อปลานํ้าจืดในสกุล Barilius วงศ์ Cyprinidae ลําตัวยาว แบนข้าง |
| เล็กน้อย มีหนวดสั้น ๆ หรือไม่มี แต่ก็มีจุดสีดําหรือนํ้าตาลบนพื้นลําตัว |
| สีเงินกระจายอยู่ข้างตัว อาศัยอยู่ตามต้นนํ้าลําธาร. |
|
|
| ดอกหิน | ดู ไข่หิน ๒. |
|
|
| ดอกอาว | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นว่านมหาเมฆ. (ดู ว่านมหาเมฆ ที่ ว่าน). |
|
|
| ดอง ๑ | ก. แช่หรือหมักผัก ผลไม้ และสิ่งต่าง ๆ ไว้ในนํ้าส้ม นํ้าเกลือ เป็นต้น |
| เพื่อเก็บรักษาไว้ให้อยู่ได้นาน ๆ เช่น ดองผัก ดองผลไม้ หรือเพื่อไม่ให้ |
| เปื่อยเน่า เช่น ดองศพ; โดยปริยายหมายความว่า เก็บหมกไว้นานเกินควร |
| เช่น เอาหนังสือไปดองไว้. ว. เรียกสิ่งที่ดองแล้วนั้น เช่น ผักดอง ยาดอง |
| ศพดอง. |
| ดองยา ก. แช่เครื่องยาไว้ในของเหลวมีเหล้าเป็นต้น. |
|
|
| ดอง ๒ | น. วิธีห่มผ้าของภิกษุสามเณรอย่างหนึ่งโดยปิดบ่าซ้าย เปิดบ่าขวา เรียกว่า |
| ห่มดอง. |
|
|
| ดอง ๓ | (ถิ่น-อีสาน) น. การแต่งงาน เช่น กินดอง = กินเลี้ยงในพิธีแต่งงาน |
| เกี่ยวดอง = เกี่ยวข้องกันโดยการแต่งงาน. ว. เนื่องกันในทางเขยหรือ |
| สะใภ้ เช่น เกี่ยวดอง เป็นดองกัน. |
|
|
| ดอง ๔ | น. ไม้สําหรับสงฟางในเวลานวดข้าว, กระดองหาย ขอฉาย คันฉาย ดองฉาย |
| หรือ ดองหาย ก็เรียก. |
|
|
| ด่อง ๆ, ด้อง ๆ | ว. หย่อง ๆ. |
|
|
| ด้อง ๑ | น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Parasilurus cochinchinensis ในวงศ์ Siluridae มี |
| หนวดยาว ไม่มีเกล็ด ลักษณะคล้ายปลาเนื้ออ่อนพวกที่มีครีบหลัง เว้นแต่ |
| มีครีบก้นต่อเนื่องกับครีบหางที่มีขอบกลม ครีบอกมีก้านแข็งคล้ายเงี่ยง. |
|
|
| ด้อง ๒ | (ถิ่น-พายัพ) ว. ผอม. |
|
|
| ดองฉาย, ดองหาย | น. ไม้สําหรับสงฟางในเวลานวดข้าว, ดอง กระดองหาย ขอฉาย หรือ |
| คันฉาย ก็เรียก. (ข. จงฺหาย ว่า ไม้สงฟาง, ดอง ว่า ด้าม, ฉาย ว่า สง). |
|
|
| ดองดึง | น. ชื่อไม้เถาชนิด Gloriosa superba L. ในวงศ์ Colchicaceae ปลายใบ |
| ม้วนลง กลีบดอกเป็นคลื่น สีแดงและเหลือง หัวมีพิษ. (ข. ฎงฎึง). |
|
|
| ดอด | ก. อาการที่ไปมาหรือทําอย่างใดอย่างหนึ่งโดยอีกฝ่ายหนึ่งไม่รู้หรือโดย |
| ไม่ให้อีกฝ่ายหนึ่งรู้ เช่น ดอดมา ดอดเอาไป ดอดไปหา. |
|
|
| ดอน | น. ที่สูงซึ่งมีลักษณะตรงข้ามกับที่ลุ่ม, ที่เขิน, ที่ห่างนํ้า, เนิน, โคก, โขด, |
| เขิน; (ถิ่น-อีสาน) เรียกเกาะในแม่นํ้าว่า ดอน; คําประพันธ์โบราณเขียนเป็น |
| ดร ก็มี. |
|
|
| ด่อน ๑ | น. ที่ปัก, ที่สวม, เช่น ด่อนตะไล. |
|
|
| ด่อน ๒ | ว. เผือก, ขาว, ด่างขาว, เช่น ควายด่อน. |
|
|
| ด่อน ๓ | น. เครื่องมือสําหรับแทงช้างเมื่อเวลาขี่ รูปเป็นเดือยแหลม ทําด้วยเหล็ก. |
|
|
| ดอม ๑ | น. ราว, แถว, แนว, เช่น ดอมไพร. (ข. ฎงไพฺร). |
|
|
| ดอม ๒ | น. เครื่องหอม. ก. ดม, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ ดม เป็น ดอมดม หรือ ดมดอม. |
|
|
| ดอม ๓ | ว. ด้วย เช่น พ่อแม่เป็นผู้ใหญ่จะไปดอม. (ขุนช้างขุนแผน). |
|
|
| ด่อม | ว. ดุ่ม เช่น สู่ซุ้มไพรเดียวด่อม. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). |
|
|
| ด้อม | ก. อาการเดินที่มีลักษณะก้ม ๆ เงย ๆ. |
|
|
| ดอย ๑ | น. ภูเขา. |
|
|
| ดอย ๒ | ก. ผูก, มัด, ตอก, ชก, ตี, ปา, ทอย. |
|
|
| ด้อย | ก. ตํ่ากว่าโดยคุณสมบัติ รูปสมบัติ หรือตําแหน่งหน้าที่ เป็นต้น, อาการที่ |
| ท้ายเรือหรือท้ายรถตํ่าลง เรียกว่า ท้ายด้อย, ลักษณะที่ส่วนท้ายของสัตว์มี |
| ช้างเป็นต้นลาดตํ่าลง. |
|
|
| ดอลลาร์ | น. ชื่อหน่วยเงินตราที่ใช้เรียกในบางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา แคนาดา |
| ออสเตรเลีย. (อ. dollar). |
|
|
| ดะ ๑ | ว. ตะลุยไป, ไม่เลือกหน้า, ไม่งดเว้น, เช่น เก็บดะ ตีดะ เตะดะ ฟันดะ. |
|
|
| ดะ ๒ | ใช้นําหน้าคําที่ตั้งต้นด้วยตัว ด ในบทกลอน มีความแปลอย่างเดียวกับ |
| คําเดิมนั้น เช่น ดะด่อน ดะดัก ดะดุ่ม. |
|
|
| ดะโต๊ะยุติธรรม | (กฎ) น. ข้าราชการฝ่ายตุลาการ ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้มีอํานาจและหน้าที่ |
| ในการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายอิสลาม. |
|
|
| ดะหมัง | [-หฺมัง] น. เสนา. (ช.). |
|
|
| ดัก ๑ | ก. คอยสกัด เช่น ดักทําร้าย, วางเครื่องดักสัตว์มีกับเป็นต้น เพื่อให้สัตว์ |
| เข้ามาติด เช่น ดักไก่ ดักนก. |
| ดักคอ ก. พูดสกัดหรือกันไว้ล่วงหน้า. |
| ดักฟัง ก. ลักฟัง. |
|
|
| ดัก ๒ | น. (๑) ชื่อปลานํ้าจืดขนาดเล็กชนิด Amblyceps mangois ในวงศ์ Amblycipidae |
| มีหนวด ไม่มีเกล็ด ลําตัวยาว แบนข้าง ครีบหลังตอนแรกและครีบอกมีก้าน |
| ครีบเป็นเงี่ยงมีแผ่นเนื้ออยู่ส่วนหน้าของครีบอก ครีบหลังตอนที่ ๒ เป็นแผ่น |
| เนื้อครีบหางเป็นแฉก พบอาศัยอยู่ตามแหล่งต้นนํ้าลําธาร. (๒) ชื่อปลาดุก |
| นํ้าจืดชนิด Clarias melanoderma ในวงศ์ Clariidae รูปร่างคล้ายปลาดุกอุย |
| และปลาดุกด้านซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน เว้นแต่เป็นชนิดเดียวที่ขอบหน้าของ |
| เงี่ยงครีบอกจักเป็นฟันเลื่อย. |
|
|
| ดัก ๆ | ว. อาการที่ดิ้นอย่างทุรนทุราย เช่น ปลาดิ้นดัก ๆ. (โบ; กลอน) ว. ลำบาก, |
| อึดอัด, เร่าร้อนใจ, เช่น มาเดียวพี่ดักดัก ใจจอด แม่แม่. (นิ. นรินทร์), |
| อะดัก ก็ว่า. |
|
|
| ดักดน | (กลอน) ว. ลําบาก, ตรากตรําอยู่นาน, เช่น แสนสะดุ้งดักดน. |
| (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). |
|
|