| ดำเนิน ๑ | ก. เดิน, ราชาศัพท์ใช้ว่า ทรงพระดําเนิน; ให้เป็นไป เช่น ดําเนินงาน |
| ดําเนินชีวิต. (ข. ฎํเณีร). |
| ดำเนินคดี ก. ฟ้องร้องต่อศาล; (กฎ) ร้องทุกข์หรือฟ้องคดีตามกฎหมาย |
| วิธีพิจารณาความ. |
|
|
| ดำเนิน ๒ | ว. ห่ามจวนสุก, แก่ยังไม่จัด, ตําเนิน ก็ว่า. (ดู ตําเนิน ๑). |
|
|
| ดำเนียน | (แบบ) ก. ติเตียน. (ข. ฎํเนียล). |
|
|
| ดำเนียร | (แบบ) ว. ที่ผ่านมา เช่น อนี้จะชี้นิต- ติดําเนียรดํานานสาร. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| ดำบล | (แบบ; กลอน) น. ตําบล, ถิ่น, หมู่บ้านแห่งหนึ่ง ๆ. |
|
|
| ดำพอง, ดำโพง | (แบบ; กลอน; แผลงมาจาก ตะพอง) น. ส่วนที่นูนเป็น ๒ แง่อยู่เหนือ |
| หน้าผากช้าง เช่น พลอยผูกกระพัดรัดดําโพง. (ม. คําหลวง มหาราช). |
|
|
| ดำรง | ก. ทรงไว้, ชูไว้, ทําให้คงอยู่, เช่น ดํารงวงศ์ตระกูล. ว. ตรง, เที่ยง. (แผลง |
| มาจากตรง). (ข. ฎํรง่, ตมฺรง่). |
|
|
| ดำรวจ | [-หฺรวด] (แบบ; กลอน; แผลงมาจาก ตรวจ) ก. ตรวจตรา, พิจารณา, เช่น |
| ฝ่ายคนผู้ข้าได้ดํารวจดารทาน. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). |
|
|
| ดำรัส | [-หฺรัด] น. คําพูดของเจ้านาย ใช้ว่า พระดํารัส, คําพูดของพระมหากษัตริย์ |
| ใช้ว่า พระราชดํารัส. ก. พูด (ใช้แก่เจ้านาย). (แผลงมาจาก ตรัส). |
|
|
| ดำริ | [-หฺริ] ก. คิด, ไตร่ตรอง. (แผลงมาจาก ตริ). |
|
|
| ดำรี | น. ช้าง, ใช้ว่า ดําไร ก็มี. (ข. ฎํรี). |
|
|
| ดำรู ๑ | (กลอน; แผลงมาจาก ตรู) ว. งาม, น่ารัก. |
|
|
| ดำรู ๒ | (กลอน; แผลงมาจาก ตรุ) น. ต้นไม้. |
|
|
| ดำไร | น. ช้าง, ใช้ว่า ดํารี ก็มี. |
|
|
| ดำฤษณา | [ดําริดสะหฺนา] น. ความปรารถนา, ความดิ้นรน, ความอยาก, ความเสน่หา. |
| (ส. ตฺฤษฺณา; ป. ตณฺหา). |
|
|
| ดำเลิง | (แบบ; กลอน; แผลงมาจาก เถลิง) ก. ขึ้น, ทําให้เลื่องลือ, เช่น ควันดําเลิง |
| แลเห็นไกล. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). |
|
|
| ดำแลง | (แบบ; กลอน; แผลงมาจาก แถลง) ว. ดัดแปลง; กล่าว, ชี้แจง; จําแลง เช่น |
| ก็ดําแลงเพศเป็นดาบส. (ม. คําหลวง ชูชก). |
|
|
| ดำหนัก | (แบบ) น. ตําหนัก เช่น ผิธยลเยื้องไพรพระดําหนัก. (ม. คําหลวง ชูชก). |
|
|
| ดำหนิ | [-หฺนิ] (แบบ) ก. ติทัก, ติเตียน. (แผลงมาจาก ติ). |
|
|
| ดำอวด | (แบบ; กลอน) ก. จําอวด. |
|
|
| ดิก | ว. ติด ๆ ไป ในคําว่า ตามดิก; จริง ๆ ในคําว่า กลมดิก ตรงดิก. |
|
|
| ดิก ๆ | ว. ระรัว ในคําว่า ไหวดิก ๆ สั่นดิก ๆ. |
|
|
| ดิง, ดึง | ก. ดีดทําเสียงดิง ๆ เช่น ดีดพิณ ใช้ว่า ดิงพิณ หรือ ดึงพิณ. (ไทยใหญ่ ดิง |
| ว่า พิณ). |
|
|
| ดิ่ง | ว. แน่ว เช่น เสาต้นนี้ตั้งตรงดิ่ง ทางตรงดิ่ง จมดิ่ง; เรียกโลหะรูปทรง |
| กรวยติดที่ปลายสายเชือกใช้วัดความลึกของน้ำ ตรวจสอบเสาหรือกำแพง |
| เป็นต้นว่าอยู่ในแนวดิ่งหรือไม่ว่า ลูกดิ่ง; เรียกตะกั่วหรือเหล็กเป็นต้นที่ |
| ผูกกับสายเชือกเป็นคู่สกัดหัวท้ายดอกจำปาของว่าวจุฬาว่า ลูกดิ่ง; วัตถุ |
| มงคลมีลักษณะคล้ายลูกดิ่งหรือเม็ดมะยมซ้อนกันเป็นต้น สำหรับห้อย |
| สายลูกประคำ พระมหากษัตริย์ทรงใช้ เรียกว่า พระดิ่ง และอาจพระราชทาน |
| แก่ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่มีความดีความชอบเพื่อใช้เป็นเครื่องเตือนสติ |
| เมื่อเกิดปัญหาจะได้พิจารณาให้รอบคอบด้วยวิธีบริกรรมนับลูกประคำ |
| ทำให้มีสติเพื่อก่อให้เกิดสมาธิและปัญญาสามารถแก้ไขปัญหาได้. |
| ดิ่งพสุธา น. เรียกการกระโดดร่มจากที่สูงโดยให้ตัวลอยอยู่ในอากาศก่อน |
| เมื่อใกล้พื้นดินประมาณ ๑,๐๐๐ เมตร จึงกระตุกสายร่มให้กางออก ว่า |
| กระโดดร่มแบบดิ่งพสุธา. |
|
|
| ดิฉัน | ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด เพศหญิง เป็นคําสุภาพ, ดีฉัน ก็ว่า, ตามแบบผู้ชาย |
| ใช้ว่า ดีฉัน ผู้หญิงใช้ว่า อีฉัน, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
|
|
| ดิฐ ๑ | ก. ตั้งอยู่, คงอยู่, เหลืออยู่, พักอยู่, หยุดอยู่. (ป. ติฏฺ?). |
|
|
| ดิฐ ๒, ดิตถ์ | (แบบ) น. ท่านํ้า, เขียนเป็น ดิษฐ์ ก็มี. (ป. ติตฺถ; ส. ตีรฺถ). |
|
|
| ดิถี | น. วันตามจันทรคติ เช่น ขึ้นคํ่าหนึ่ง แรม ๒ คํ่า, ใช้ว่า ดฤถี ก็มี. (ป., ส. ติถิ). |
|
|
| ดิน ๑ | น. ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง ๔ คือ ดิน นํ้า ไฟ ลม, วัตถุธาตุของพื้นโลก |
| ที่ใช้สําหรับปลูกพืชผลหรือปั้นสิ่งต่าง ๆ เป็นต้น; แผ่นดิน เช่น เทวดาเดินดิน. |
| ดินกรด น. ดินที่มีปฏิกิริยาเป็นกรด, ดินเปรี้ยว ก็เรียก. |
| ดินขาว น. ดินเหนียวบริสุทธิ์ที่มีไฮเดรเตดอะลูมิเนียมซิลิเกตเป็น |
| องค์ประกอบสําคัญ ปรกติมีสีขาว ใช้ทําเครื่องเคลือบดินเผา. |
| ดินเค็ม น. ดินที่มีปฏิกิริยาเป็นด่าง, ตรงข้ามกับ ดินกรดหรือดินเปรี้ยว. |
| ดินดอนสามเหลี่ยม น. พื้นดินตรงบริเวณปากนํ้า ซึ่งมีรูปร่างคล้ายพัด |
| ด้ามจิ้ว เกิดขึ้นเพราะแม่นํ้าพาตะกอนมาทับถมอยู่ตลอดเวลา. (อ. delta). |
| ดินดาน น. ดินที่จับตัวแข็งเป็นชั้น โดยมากเป็นประเภทดินเหนียวเนื้อแน่น |
| ที่น้ำไหลผ่านไม่ได้ เกาะตัวแข็งอยู่ใต้ผิวดิน. |
| ดินดำ น. ผงถ่านประสมกํามะถันกับดินประสิวเป็นต้น ใช้เป็นวัตถุระเบิด, |
| ดินปืน ก็เรียก. |
| ดินแดง น. สารผสมละเอียดสีแดง ใช้ขัดเงินและทองแดง; ชื่อดินชนิดหนึ่ง |
| สีแดง ใช้ทาและย้อม. |
| ดินนวล น. ดินประสมอย่างหนึ่ง ใช้ในการหล่อ; ผงขาว ๆ ที่ใช้ในการ |
| เคลือบสิ่งของเช่นกระเบื้องมุงหลังคา. |
| ดินประสิว น. ชื่อวัตถุเคมีชนิดหนึ่งมักเกิดจากมูลค้างคาว สําหรับทําดินปืน. |
| ดินปืน น. ดินดํา. |
| ดินเปรี้ยว น. ดินกรด. |
| ดินพอกหางหมู (สํา) ที่คั่งค้างพอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ. |
| ดินร่วน น. ดินที่มีเนื้อดินเป็นดินเหนียวปนทรายกับขุยอินทรีย์ประกอบกัน |
| มีสภาพซุย. |
| ดินระเบิด น. ดินปืนอย่างแรงใช้สําหรับระเบิดให้แตกทําลายไป. |
| ดินส้ม น. วัตถุชนิดหนึ่ง มีลักษณะคล้ายดิน สีเหลืองนวล ใช้ขัดโลหะ. |
| ดินสอ น. เครื่องเขียนอย่างหนึ่ง ทําด้วยวัตถุต่าง ๆ ชนิดที่ไส้ทําด้วยแกรไฟต์ |
| ผสมดินเหนียว มีไม้หุ้ม เรียกว่า ดินสอ หรือ ดินสอดํา, ถ้าทําจากหินชนวน |
| เรียกว่า ดินสอหิน, ถ้าไส้มีสีต่าง ๆ เรียกว่า ดินสอสี. |
| ดินสอพอง น. ดินอย่างหนึ่งสีขาว ใช้ทาตัวอย่างแป้ง. |
| ดินสำลี น. ชื่อดินระเบิดชนิดหนึ่ง. |
| ดินหู น. ดินปืนอย่างแรง ใช้โรยที่รางชนวนในการยิงปืนคาบศิลาสมัย |
| โบราณ. |
| ดินอีหรอบ น. ดินปืนทํามาจากต่างประเทศ ใช้ต่างดินหู. |
|
|
| ดิน ๒ | น. ชื่องูในวงศ์ Typhlopidae ขนาดเล็กมากประมาณเท่าไส้ดินสอดํา ตัวสีดํา |
| หรือนํ้าตาลเข้มเกล็ดเรียบเป็นมัน อาศัยตามดินร่วนที่มีความชื้น ไม่มีพิษ |
| ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น งูดินโคราช (Typhlops khoratensis) งูดิน |
| ตรัง (T. trangensis). |
|
|
| ดิ้น ๑ | ก. อาการที่สะบัดหรือฟาดตัวไปมาอย่างแรง เช่น ดิ้นให้หลุด นอนดิ้น |
| ชักดิ้นชักงอ, สั่นไหวกระดุกกระดิก เช่น หางจิ้งจกขาดยังดิ้นได้, ไม่ตายตัว |
| เช่น คําพูดดิ้นได้; โดยปริยายหมายความว่า แก้ข้อหา, ปลดเปลื้องข้อหา, |
| ในคําว่า ดิ้นไม่หลุด. |
| ดิ้นรน ก. กระตือรือร้นขวนขวายเพื่อให้พ้นจากความยากลําบาก ความทุกข์ |
| ทรมาน หรือเพื่อให้ดียิ่ง ๆ ขึ้นไป เช่น ดิ้นรนจะให้พ้นทุกข์ ดิ้นรนอยากเป็น |
| นั่นเป็นนี่. |
|
|
| ดิ้น ๒ | น. เส้นเงิน ทอง หรือทองแดง สําหรับปักลวดลายบนผ้าหรือแพรเป็นต้น. |
|
|
| ดิบ | ว. ยังไม่สุก เช่น มะม่วงดิบ, ยังไม่สุกด้วยไฟ เช่น เนื้อดิบ ข้าวดิบ; เรียกสิ่ง |
| ที่ยังไม่ได้ทําให้สําเร็จรูปหรือยังไม่ได้เปลี่ยนรูปและลักษณะเดิมว่า วัตถุดิบ, |
| เรียกด้ายที่ยังไม่ได้ฟอกว่า ด้ายดิบ, เรียกผ้าที่ทอด้วยด้ายดิบว่า ผ้าดิบ; โดย |
| ปริยายเรียกชายที่ยังไม่ได้บวชเป็นพระภิกษุว่า คนดิบ, เรียกศพที่ไม่ได้เผาว่า |
| ผีดิบ, เรียกดงที่มีต้นไม้หนาแน่นเขียวชอุ่มอยู่ทั้งปีว่า ดงดิบ. |
|
|
| ดิบดี | [ดิบ-] ว. ดี, เรียบร้อย, เช่น เก็บไว้ดิบดี, บางทีใช้แยกกัน หมายความว่า ดี |
| เช่น ได้ดิบได้ดี. |
|
|
| ดิรัจฉาน | [-รัดฉาน] น. สัตว์เว้นจากมนุษย์ เช่นหมู หมา วัว ควาย (มักใช้เป็นคําด่า), |
| ใช้ว่า เดรัจฉาน หรือ เดียรัจฉาน ก็มี. (ป. ติรจฺฉาน ว่า ขวาง, ติรจฺฉานคต |
| ว่า สัตว์มีร่างกายเจริญโดยขวาง). |
|
|
| ดิเรกคุณาภรณ์ | น. ชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลหนึ่ง สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาท |
| สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช. |
|
|
| ดิลก | [ดิหฺลก] น. รอยแต้มหรือเจิมที่หน้าผากเพื่อเป็นมงคล, เลิศ, ยอด, เฉลิม. |
| (ป., ส. ติลก ว่า ไฝ, รอยตกกระที่ผิวหนัง). |
|
|
| ดิ่ว | ว. แน่ว, ใช้ประกอบคํา ตรง ว่า ตรงดิ่ว เช่น ถนนสายนี้ตรงดิ่วสุดลูกหู |
| ลูกตา. |
|
|
| ดิ้ว | น. หวายหรือไม้วงกลมสําหรับเสียบซี่กรงนก; ชื่อไม้อันเล็กประมาณเท่า |
| นิ้วมือ สําหรับเอาหวายผูกตรึงเข้ากับเซ็นฝาไม้ไผ่; ไม้ถือมีลักษณะแบน |
| หนา ยาวราวศอกหนึ่ง ที่พวกนักเลงถือ. |
|
|
| ดิ้วเดี้ยว | ก. อ่อนหิวนัก. |
|
|
| ดิษฐ์ | (โบ) น. ดิตถ์, ท่านํ้า, เขียนเป็น ดิฐ ก็มี. (ดู ดิฐ ๒ และ เดียรถ์). |
|
|
| ดิสโพรเซียม | น. ธาตุลําดับที่ ๖๖ สัญลักษณ์ Dy เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของแข็ง หลอม |
| ละลายที่ ๑๔๐๗๐ซ. (อ. dysprosium). |
|
|
| ดี ๑ | น. อวัยวะภายในของคนและสัตว์ที่บรรจุนํ้าข้นสีเขียว มีรสขม ซึ่งออก |
| จากตับ สําหรับช่วยย่อยอาหาร, เรียกนํ้าข้นสีเขียว มีรสขม ออกจากตับ |
| สําหรับช่วยย่อยอาหารว่า นํ้าดี. |
| ดีเกลือ น. เกลือชนิดหนึ่ง เม็ดละเอียดสีขาว มีรสเค็มจัดจนขม เกิดอยู่ |
| ใต้เกลือในนาเกลือ ใช้เป็นยาระบายหรือยาถ่าย. |
| ดีเกลือฝรั่ง น. เกลือปรกติชนิดหนึ่ง ชื่อแมกนีเซียมซัลเฟต มีสูตร |
| MgSO47H2O ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายนํ้าได้ มีสมบัติเป็นยาระบาย. |
| (อ. epsom salts). |
| ดีซ่าน น. ชื่อโรคซึ่งเกิดกับผู้ป่วยที่มีสารสีชนิดหนึ่งในนํ้าดี ซึ่งเรียกว่า |
| บิลิรูบิน ไปปรากฏในเลือดสูงกว่าระดับปรกติในคนธรรมดา ทําให้ผู้ป่วย |
| มีอาการตัวเหลือง. |
| ดีเดือด ว. มีอาการคลุ้มคลั่งมุทะลุดุดันเป็นคราว ๆ ในคําว่า บ้าดีเดือด. |
| ดีบัว น. ต้นอ่อนซึ่งอยู่ในเม็ดบัว มีรสขม. |
| ดีฝ่อ ว. ตกใจกลัวมาก, มักใช้เข้าคู่กับคํา ขวัญหนี เป็น ขวัญหนีดีฝ่อ. |
|
|
| ดี ๒ | ว. มีลักษณะที่เป็นไปในทางที่ต้องการ น่าปรารถนา น่าพอใจ ใช้ใน |
| ความหมายที่ตรงข้ามกับลักษณะบางอย่างแล้วแต่กรณี คือ ตรงข้ามกับ |
| ชั่ว เช่น คนดี ความดี, ตรงข้ามกับร้าย เช่น โชคดี เคราะห์ดี; สวย, งาม, |
| เช่น หน้าตาดี, เรียบร้อย เช่น มรรยาทดี, เพราะ เช่น เสียงดี, จัด เช่น แดดดี, |
| เก่ง เช่น ดีแต่พูด, ชอบ เช่น ดีแล้ว, อยู่ในสภาพปรกติ เช่น สุขภาพดี คืนดี. |
| ดี ๆ ว. ปรกติ, เฉย ๆ, เช่น อยู่ดี ๆ ก็มีคนเอาเงินมาให้; โดยดี, ไม่ขัดขืน, |
| เช่น มาเสียดี ๆ. |
| ดีใจ ก. ยินดี, ชอบใจ, พอใจ. |
| ดีแตก ว. เคยดีมาแล้วแต่กลับเสียในภายหลัง, ดีเกินไปจนเสีย. |
| ดีเนื้อดีใจ ก. ยินดี, ชอบใจ, ปลาบปลื้มใจ, ดีใจมาก, ดีอกดีใจ ก็ว่า. |
| ดีไม่ดี คําแสดงความไม่แน่นอน, อาจได้อาจเสีย, เสี่ยงได้เสี่ยงเสีย, เช่น |
| ดีไม่ดีเขาอาจได้เป็นอธิบดี, ดีมิดี ก็ว่า. |
| ดีร้าย ว. ชะรอย, บางที, เช่น ดีร้ายของนี้จะขโมยเขามา. |
| ดีละ, ดีแล้ว ว. คําแสดงความพอใจก็ได้ คําแสดงความไม่พอใจเป็นเชิง |
| ประชดหรือแดกดันก็ได้. |
| ดีอกดีใจ ก. ยินดี, ชอบใจ, ปลาบปลื้มใจ, ดีใจมาก, ดีเนื้อดีใจ ก็ว่า. |
|
|
| ดีงู | น. สมอดีงู. (ดู สมอ ๒). |
|
|
| ดีฉัน | ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด เพศหญิง เป็นคําสุภาพ, ดิฉัน ก็ว่า, ตามแบบผู้ชาย |
| ใช้ว่า ดีฉัน ผู้หญิงใช้ว่า อีฉัน, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
|
|
| ดีฉาน | (โบ) ส. ดิฉัน, ดีฉัน, เป็นคําที่เจ้านายผู้ชายมักใช้กับพระสงฆ์ผู้ทรง |
| สมณศักดิ์, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
|
|
| ดีเซล | น. เครื่องยนต์ชนิดเผาไหม้ภายในที่มีระบบจุดระเบิดนํ้ามันเชื้อเพลิงด้วย |
| การอัดอากาศภายในเครื่องยนต์จนได้ความร้อนสูงมากพอ แล้วจึงฉีด |
| นํ้ามันเชื้อเพลิงให้เป็นฝอยผสมเข้ากับอากาศซึ่งมีอุณหภูมิสูงนั้น เป็นผล |
| ให้เกิดการจุดระเบิดนํ้ามันเชื้อเพลิงขึ้น, นํ้ามันที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงใน |
| เครื่องยนต์ชนิดนี้ เรียกว่า นํ้ามันดีเซล. (อ. diesel). |
|
|
| ดีด ๑ | ก. สลัดออกไปโดยแรง เช่น ดีดนิ้ว, สลัดตัวออกไปโดยเร็ว เช่น กุ้งดีด; |
| ยกขึ้นด้วยแม่แรงเป็นต้น เช่น ดีดเรือน; เอานิ้วมือหรือไม้สะกิดให้ดัง เช่น |
| ดีดจะเข้, เอานิ้วมือแตะแล้วเขี่ยให้เลื่อนไป เช่น ดีดลูกคิด, เอานิ้วกดแล้ว |
| ปล่อยทันที เช่น ดีดพิมพ์ ดีดเปียโน, เอานิ้วหัวแม่มือกดกับนิ้วอื่นให้แน่น |
| แล้วสลัดให้ออกจากกันเป็นเสียงดัง เรียกว่า ดีดนิ้ว, โดยปริยายหมายถึง |
| อาการที่ทําห่างเหินผู้ใหญ่ ไม่เข้าหน้า เช่น หมู่นี้ชักดีดไปไม่เข้าหน้า. |
| ดีดดิ้น ก. เล่นตัว, ตั้งแง่ไม่ยอมทำหรือไม่ยอมให้ทำง่าย ๆ. |
| ดีดฝ้าย ก. อาการที่เอาฝ้ายใส่กระชุแล้วเอาไม้กงดีดฝ้ายดีดสายให้กระทบ |
| ฝ้ายเพื่อให้ฝ้ายแตกเป็นปุย. |
| ดีดพิมพ์ ก. พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ดีด. |
| ดีดลูกคิด (สํา) ก. คํานวณผลได้ผลเสียหรือกําไรขาดทุนอย่างละเอียด; |
| ทําตอบแทนให้สาสม. |
| ดีดลูกคิดรางแก้ว (สํา) ก. คิดถึงผลที่จะได้ทางเดียว. |
|
|
| ดีด ๒, ดีดขัน ๑ | น. ชื่อแมลงพวกด้วงปีกแข็งหลายชนิดในวงศ์ Elateridae ลําตัวยาว แบน |
| เล็กน้อย และเรียวไปทางหาง สีดํา นํ้าตาล หรือเทาปลอด บางชนิดมีจุด |
| เป็นลาย แผ่นแข็งด้านล่างของอกปล้องแรกมีแกนยาวเป็นเครื่องดีด ซึ่ง |
| ยึดโดยร่องของแผ่นแข็งด้านล่างของอกปล้องที่ ๒ ทําให้สามารถดีดตัว |
| กลับได้เมื่อถูกจับให้หงายท้อง มีชื่อเรียกต่าง ๆ กัน เช่น ดีดกะลา คอลั่น. |
|
|
| ดีด ๓ | น. กุ้งดีด. (ดู กุ้งดีด, กุ้งดีดขัน ที่ กุ้ง ๑). |
|
|
| ดีดขัน ๒ | น. กุ้งดีดขัน. (ดู กุ้งดีด, กุ้งดีดขัน ที่ กุ้ง ๑). |
|
|
| -ดีดัก | ใช้เข้าคู่กับคํา หลายปี เป็น หลายปีดีดัก หมายความว่า นานมาแล้ว. |
|
|
| ดีดีที | น. ชื่อสารประกอบเคมี มีชื่อเต็มว่า Dichloro Diphenyl Trichloroethane |
| มีสูตร (C6H4Cl)2CHCCl3 ลักษณะเป็นของแข็งสีขาว ใช้ประโยชน์เป็น |
| สารอย่างแรงในการฆ่าแมลง. |
|
|
| ดีนาคราช | [-นากคะ-] น. ต้นไม้ชนิดหนึ่งเป็นเถามีเกล็ดคล้ายกับเกล็ดงู สําหรับใช้ |
| ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ดีบุก | น. ธาตุลําดับที่ ๕๐ สัญลักษณ์ Sn เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของแข็งสีขาว |
| คล้ายโลหะเงิน เนื้ออ่อน หลอมละลายที่ ๒๓๑.๙๐ซ. มี ๓ อัญรูป คือ ดีบุก |
| สีเทา ดีบุกสีขาว และดีบุกรอมบิก ใช้ประโยชน์ฉาบผิวเหล็กเพื่อกันไม่ให้ |
| เป็นสนิม ใช้ทําโลหะเจือ แผ่นดีบุกบาง ๆ ใช้สําหรับห่อของเพื่อกันชื้น. |
| (ป. ติปุ; ส. ตฺรปุ; อ. tin). |
|
|
| ดีปลี | [-ปฺลี] น. ชื่อไม้เถา ๓ ชนิดในสกุล Piper วงศ์ Piperaceae คือ ชนิด |
| P. longum L., P. peepuloides Roxb. และ P. retrofractum Vahl มีราก |
| ตามข้อของลําต้นเพื่อยึดเกาะ ผลอัดแน่นเป็นช่อ ทุกส่วนมีกลิ่น โดย |
| เฉพาะผลกลิ่นหอมฉุน รสเผ็ดร้อนใช้เป็นเครื่องเทศและทํายาได้. |
|
|
| ดีเปรสชัน | น. ชื่อพายุหมุนที่มีกําลังอ่อน ทําให้มีฝนตกปานกลางถึงตกหนัก เกิดขึ้น |
| ในละติจูดกลางหรือละติจูดสูง มีความเร็วลมสูงสุดใกล้บริเวณศูนย์กลาง |
| ไม่เกิน ๓๓ นอต หรือ ๖๑ กิโลเมตรต่อชั่วโมง. (อ. depression). |
|
|
| ดีผา | น. หินสีดําเลื่อมคล้ายถ่านหิน ใช้ทํายาไทย. |
|
|
| ดีพร | [ดีบ] (แบบ) ว. กล้า, แข็ง, มาก, เช่น ม่ายเดือดดีพรในโลกย. (ม. คําหลวง |
| ทานกัณฑ์). (ส. ตีวฺร; ป. ติพฺพ). |
|
|
| ดียา, ดีหิน | น. เส้นดําของหินลายหรือหินอื่น ๆ. |
|
|
| ดีหมี | น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในหลายวงศ์ เช่น ชนิด Cleidion spiciflorum |
| Merr. ในวงศ์ Euphorbiaceae ขึ้นในป่า มีรสขม ใบคล้ายมะไฟ ใช้ทํายาได้. |
|
|
| ดีหลี | (ถิ่น) ว. แน่, แท้, แท้จริง, เช่น ธก็แจ้งจริงแท้ดีหลี. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์), |
| อีหลี ก็ว่า. |
|
|
| ดึก | น. เวลามืดนานแล้ว, เวลาคํ่ามากแล้ว, (ใช้แทนคําว่า สาย ในเวลากลางคืน). |
| ว. ลึก เช่น ดงดึก. |
| ดึกดำบรรพ์ ว. ลึกลํ้านมนานมาแล้ว. |
| ดึกดื่น ก. ดึกมาก, ดื่นดึก ก็ว่า. |
| ดึกสงัด น. เวลาดึกมากบรรยากาศเงียบเชียบทำให้รู้สึกวังเวง. |
|
|
| ดึง | ก. เหนี่ยวมา, ฉุดมา, รั้งมา; ดีด เช่น ดึงพิณ ว่า ดีดพิณ. |
| ดึงดัน ก. ดื้อรั้น, ดื้อ. |
| ดึงดื้อ ว. ดื้อไม่ยอมฟังเหตุผล ดึงไม่ไป, ดื้อดึง ก็ว่า. |
| ดึงดูด ก. เหนี่ยวเข้ามาด้วยกําลังอย่างหนึ่งอย่างแม่เหล็ก. |
|
|
| ดึ่ง | ก. ดิ่ง, ตรงลงไป. |
|
|
| ดึงสะ | ว. สามสิบ. (ป. ต??ส). |
|
|
| ดึ่ม | ว. ลึก. |
|
|
| ดื่น | ก. มากทั่วไปจนเป็นปรกติธรรมดา. |
| ดื่นดาษ ว. เกลื่อนกลาด, มากหลาย, ดาษดื่น ก็ว่า. |
| ดื่นดึก ก. ดึกมาก, ดึกดื่น ก็ว่า. |
|
|
| ดื่ม | ก. กินของเหลวเช่นนํ้า. |
| ดื่มด่ำ ว. ซาบซึ้ง. |
|
|
| ดือ | (กลอน) น. สะดือ เช่น ขุนช้างฉุดผ้าคว้าจิ้มดือ. (ขุนช้างขุนแผน). |
|
|
| ดื้อ | ว. ไม่ยอมเชื่อฟังหรือทําตาม. ก. ทื่อ, ไม่คม, (ใช้แก่มีด). |
| ดื้อดัน ว. ดื้ออย่างขัดขืนจะเอาชนะ. |
| ดื้อด้าน ว. ดื้อเสียจนเคยชิน. |
| ดื้อดึง ว. ดื้อไม่ยอมฟังเหตุผล ดึงไม่ไป, ดึงดื้อ ก็ว่า. |
| ดื้อแพ่ง ก. ขัดขืนไม่ยอมปฏิบัติตาม, ขัดขืนไม่ยอมให้ความร่วมมือ. |
| ดื้อยา ก. ต้านทานฤทธิ์ยา (ใช้แก่เชื้อโรค เช่น แบคทีเรีย ไวรัส). |
| ดื้อรั้น ว. ดื้อดันทุรัง. |
|
|
| ดุ | ก. ว่ากล่าวหรือทักท้วงด้วยความโกรธหรือไม่พอใจเพราะมีความผิดหรือ |
| ไม่อยู่ในโอวาทเป็นต้น, โดยปริยายหมายความว่า มีอันตรายมาก, มีคนเสีย |
| ชีวิตมาก, เช่น นํ้าปีนี้ดุ ที่ตรงนี้ดุ. ว. มีลักษณะทําให้ดูน่ากลัวหรือน่า |
| เกรงขาม เช่น หน้าดุ ตาดุ; ร้าย, ร้ายกาจ, เหี้ยมโหด, เช่น หมาดุ เสือดุ. |
| ดุดัน ว. ดุอย่างไม่ลดละ. |
| ดุเดือด ว. ร้ายแรง, รุนแรง. |
| ดุร้าย ว. เหี้ยมโหด. |
|
|
| ดุก | น. ชื่อปลานํ้าจืดทุกชนิดในสกุล Clarias และ Prophagorus วงศ์ Clariidae |
| ไม่มีเกล็ด มีเงี่ยงเฉพาะที่ครีบอก ส่วนครีบหลังและครีบก้นยาวแต่ไม่ติดต่อ |
| กับครีบหาง เช่น ดุกอุย (C. macrocephalus) ดุกด้าน (C. batrachus) |
| ดุกลําพัน (P. nieuhofii). |
| ดุกลำพัน น. ชื่อปลาชนิด Prophagorus nieuhofii ในวงศ์ Clariidae ครึ่งบน |
| ของลําตัวมีจุดสีขาวเรียงอยู่ในแนวตั้ง ๑๓-๒๐ แถว พบทางภาคใต้ของ |
| ประเทศไทย ขนาดยาวได้ถึง ๕๐ เซนติเมตร. |
|
|
| ดุกดิก | ก. อาการที่ขยับไปขยับมาไม่อยู่นิ่ง ๆ, ยักไปยักมา, กระดุกกระดิก ก็ว่า. |
|
|
| ดุกทะเล | น. ชื่อปลาทะเลหรือนํ้ากร่อยชนิด Plotosus lineatus และ P. canius ในวงศ์ |
| Plotosidae มีเงี่ยงที่ครีบอกและครีบหลังตอนแรก ส่วนครีบหลังตอนที่ ๒ |
| ครีบก้น และครีบหางยาวติดต่อกันโดยตลอด, สามแก้ว หรือ เป็ดแก้ว ก็เรียก. |
|
|
| ดุ้ง | ว. โค้งหรือนูนหรือแอ่นจากแนวหรือระดับ เช่น พื้นกระดานดุ้ง. |
|
|
| ดุ้งดิ้ง | ว. กระตุ้งกระติ้ง, ตุ้งติ้ง ก็ว่า. |
|
|
| ดุจ | [ดุด, ดุดจะ] ว. เหมือน, คล้าย, เช่น, เพียงดัง, ราวกะ, บางทีในกลอนใช้ว่า |
| ดวจ ก็มี. |
| ดุจดัง, ดุจหนึ่ง [ดุด-] ว. เหมือน, คล้าย, เช่น, เพียงดัง, ราวกะ. |
|
|
| ดุด | ก. กิริยาที่หมูเอาจมูกดุนดิน. |
|
|
| ดุน | ก. รุน, ทําให้เคลื่อนไปเรื่อย ๆ ด้วยแรงดัน; ทําให้ลวดลายบางอย่างนูนขึ้น |
| เช่น ดุนลาย. ว. เรียกลวดลายที่มีลักษณะเช่นนั้นว่า ลายดุน. |
|
|
| ดุ้น | น. ท่อน เช่น กลืนเข้าไปทั้งดุ้น, ท่อนไม้ขนาดเล็ก เช่น ดุ้นฟืน, ลักษณนาม |
| เรียกท่อนไม้ขนาดเล็กว่า ดุ้น เช่น ฟืนดุ้นหนึ่ง ฟืน ๒ ดุ้น. |
|
|
| ดุบ ๆ | ว. เต้นตุบ ๆ, กระดุบ ๆ ก็ว่า. |
|
|
| ดุม | น. ส่วนกลางของล้อเกวียนหรือล้อรถที่มีรูสําหรับสอดเพลา; เครื่องกลัด |
| ส่วนต่าง ๆ ของเสื้อผ้าไม่ให้แยกออกจากกัน ทําเป็นรูปต่าง ๆ มักมีรังดุม |
| สําหรับขัดหรือบางทีก็ติดเป็นเครื่องประดับ, กระดุม ลูกกระดุม หรือ |
| ลูกดุม ก็เรียก. |
|
|
| ดุ่ม, ดุ่ม ๆ | ว. อาการก้มหน้าก้มตาเดินไปเรื่อย ๆ โดยไม่ดูอะไรหรือแวะเวียน. |
|
|
| ดุ่ย | ว. เรื่อย ๆ ไปโดยไม่มีจุดหมาย. |
|
|
| ดุรค, ดุรคะ | [ดุรก, ดุระคะ] (แบบ) น. ม้า. (ป., ส. ตุรค ว่า สัตว์ไปเร็ว). |
|
|
| ดุรงค์ | น. ม้า เช่น เทียมดุรงค์รวดเรี่ยว. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). (ป., ส. ตุรงฺค, ตุรค). |
|
|
| ดุรงคี | น. ม้าตัวเมีย; คนขี่ม้า, ทหารม้า. (ป. ตุรงฺคี; ส. ตุรงฺคินฺ). |
|
|
| ดุริย-, ดุริยะ | น. เครื่องดีดสีตีเป่า. (ป. ตุริย). |
|
|
| ดุริยางค-, ดุริยางค์ | น. เครื่องดีดสีตีเป่า. (ป. ตุริย + องฺค). |
| ดุริยางค์จำเรียง น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง. |
| ดุริยางคศาสตร์ [ดุริยางคะ-] น. วิชาว่าด้วยการบรรเลงเครื่องดุริยางค์. |
| ดุริยางคศิลป์ [ดุริยางคะ-] น. ศิลปะของการบรรเลงเครื่องดุริยางค์. |
|
|
| ดุล, ดุล- | [ดุน, ดุนละ-] น. ตราชู, คันชั่ง, มาตราชั่งนํ้าหนักโบราณ เช่น ทองคําหนัก |
| ๒๐ ชั่งเรียกว่า ดุลหนึ่ง; ความเท่ากัน, ความเสมอกัน, เช่น รายรับรายจ่าย |
| เท่ากัน เรียกว่า งบประมาณสู่ดุล; ชื่อกลุ่มดาวรูปคันชั่ง เรียกว่า ราศีดุล เป็น |
| ราศีที่ ๖ ในจักรราศี, ราศีตุล ก็ว่า. ว. เท่ากัน, เสมอกัน, ทัดเทียมกัน. (ป., ส.). |
| ดุลการค้า [ดุน-] น. ความต่างกันระหว่างมูลค่าของสินค้าที่ส่งออกนอก |
| ประเทศกับสินค้าที่นําเข้ามาในประเทศ, ถ้ามูลค่าของสินค้าที่ส่งออกสูง |
| กว่ามูลค่าของที่สินค้านําเข้ามาในประเทศ เรียกว่า ดุลการค้าได้เปรียบ, ถ้า |
| มูลค่าของสินค้าที่นําเข้าสูงกว่ามูลค่าของสินค้าที่ส่งออก เรียกว่า ดุลการค้า |
| เสียเปรียบ. |
| ดุลการชำระเงิน [ดุน-] น. ความต่างกันระหว่างปริมาณเงินที่ส่งออกนอก |
| ประเทศกับปริมาณเงินที่นําเข้ามาในประเทศ, ถ้าปริมาณเงินที่นําเข้ามาใน |
| ประเทศสูงกว่าปริมาณเงินที่ส่งออกนอกประเทศ เรียกว่า ดุลการชําระเงิน |
| เกินดุล, ถ้าปริมาณเงินที่ส่งออกนอกประเทศสูงกว่าปริมาณเงินที่นําเข้าใน |
| ประเทศ เรียกว่า ดุลการชําระเงินขาดดุล. |
| ดุลชำระหนี้ [ดุน-] น. ความต่างกันระหว่างปริมาณเงินที่ส่งออกนอก |
| ประเทศกับปริมาณเงินที่นําเข้ามาในประเทศ. |
| ดุลพินิจ [ดุนละ-] น. การวินิจฉัยที่เห็นสมควร, ดุลยพินิจ ก็ใช้. |
| ดุลภาค [ดุนละ-] น. ภาวะที่เสมอกัน. |
| ดุลอำนาจ [ดุน-] น. การถ่วงอํานาจระหว่างประเทศให้มีพลังทางเศรษฐกิจ |
| หรือทางทหารทัดเทียมกัน. |
|
|
| ดุลย- | [ดุนละยะ-, ดุนยะ-] ว. เท่ากัน, เสมอกัน, ทัดเทียมกัน. (ป., ส.). |
| ดุลยพินิจ น. การวินิจฉัยที่เห็นสมควร, ดุลพินิจ ก็ใช้. |
| ดุลยภาพ น. ความเท่ากัน, ความเสมอกัน. |
|
|
| ดุษฎี | [ดุดสะดี] น. ความยินดี, ความชื่นชม. (ส.). |
| ดุษฎีนิพนธ์ น. วิทยานิพนธ์ชั้นปริญญาเอก. |
| ดุษฎีบัณฑิต น. ปริญญาเอก; ผู้ได้รับปริญญาเอก. |
| ดุษฎีมาลา น. ชื่อเหรียญที่พระราชทานเฉพาะแก่ผู้ได้ใช้ศิลปวิทยาให้เป็น |
| คุณประโยชน์แก่บ้านเมืองถึงขนาด ทั้งอาจได้รับพระราชทานเงินพิเศษ |
| ประจําเดือนไปตลอดชีวิต เดิมกําหนดให้มีเข็มพระราชทานประกอบกับ |
| เหรียญรวม ๕ ชนิด คือ เข็มราชการในพระองค์ เข็มราชการแผ่นดิน เข็ม |
| ศิลปวิทยา เข็มความกรุณา และเข็มกล้าหาญ ต่อมาคงเหลือแต่เหรียญ |
| ดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา เพียงอย่างเดียว. |
| ดุษฎีสังเวย น. บทร้อยกรองที่แต่งเป็นฉันท์สําหรับกล่อมช้าง. |
|
|
| ดุษณี, ดุษณีภาพ | [ดุดสะนี-] น. อาการนิ่งซึ่งแสดงถึงการยอมรับ. (ส. ตุษฺณีมฺ; ป. ตุณฺหี). |
|
|
| ดุษิต, ดุสิต | น. ชื่อสวรรค์ชั้นที่ ๔ แห่งสวรรค์ ๖ ชั้น ได้แก่ จาตุมหาราชหรือจาตุมหา |
| ราชิกหรือจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี และปรนิมมิตว |
| สวัตดี, มีท้าวสันดุสิตเป็นผู้ครอง. (ส. ตุษิต; ป. ตุสิต). |
|
|
| ดุเหว่า | [-เหฺว่า] น. ชื่อนกชนิด Eudynamys scolopacea ในวงศ์ Cuculidae ตัวเล็ก |
| กว่ากาเล็กน้อย ตาแดง หางยาว ตัวผู้สีดํา ตัวเมียสีนํ้าตาล มีลายและจุดสีขาว |
| พาดตลอดตัว วางไข่ให้นกชนิดอื่นฟัก มักหากินตามลําพัง กินแมลงและ |
| ผลไม้, กาเหว่า ก็เรียก. |
|
|
| ดู | ก. ใช้สายตาเพื่อให้เห็น เช่น ดูภาพ ดูละคร, ระวังรักษา เช่น ดูบ้านให้ด้วย |
| ไม่มีคนดูเด็ก, พินิจพิจารณา เช่น ดูให้ดี, ศึกษาเล่าเรียน เช่น ดูหนังสือ, |
| เห็นจะ เช่น ดูจะเกินไปละ, ทํานาย เช่น ดูโชคชะตาราศี, ใช้ประกอบกริยา |
| เพื่อให้รู้ให้เห็นประจักษ์แจ้ง เช่น คิดดูให้ดี ลองกินดู. |
| ดูแคลน, ดูถูก, ดูถูกดูแคลน ก. แสดงอาการเป็นเชิงดูหมิ่นหรือเหยียดหยามเขา. |
| ดูใจ ก. ลองดูนํ้าใจ; ดูหน้าไว้อาลัยขณะจะสิ้นใจ. |
| ดูชา ก. ดูแคลน, ดูถูก, เช่น ตูจะให้สูทั้งหลายฆ่า ว่าผู้ดูชาดูแคลน แหนความ |
| เราจงมิด. (ลอ.) |
| ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ (สํา) ก. ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือ |
| ผู้หญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง, ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ ก็ว่า. |
| ดูดอมดูดาย ก. ละทิ้ง เช่น บมิควรดูดอมดูดาย. (สมุทรโฆษ). |
| ดูดาย ก. เพิกเฉย, ไม่เอาใจใส่. |
| ดูดำ (โบ) ก. ดูหมิ่น เช่น เปนม่ายชายดูดำ กุมเกษ กำแก้ผม ผลักล้มจมดิน |
| ทราย แสร้งอวยอายอยดยศ. (ม. คำหลวง ทานกัณฑ์). |
| ดูดำดูดี ก. เอาใจใส่ดูแลทั้งในเวลามีทุกข์และมีสุข เช่น จะหวังอะไรให้ |
| เขามาดูดำดูดีกับคนอย่างเรา, (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น เขาไม่ดูดำดูดี |
| เด็กคนนี้เลย. |
| ดูดู๋, ดูหรู (กลอน) อ. เสียงที่เปล่งออกมาแสดงความแค้นใจ. |
| ดูตาม้าตาเรือ (สํา) ก. พิจารณาให้รอบคอบ (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น |
| ไม่ดูตาม้าตาเรือ. |
| ดูเถอะ, ดูเถิด คําบอกกล่าวให้รับรู้ไว้. |
| ดูเบา ก. เห็นเป็นการเล็กน้อย, เห็นไม่เป็นสําคัญ, (มักใช้ในความปฏิเสธ) |
| เช่น อย่าดูเบา. |
| ดูไปก่อน ก. รอไว้ก่อน. |
| ดูร้าย น. ตาร้าย. (ดู ตาร้าย ที่ ตา ๒). |
| ดูรึ อ. เสียงที่เปล่งออกมาแสดงความแปลกใจ. |
| ดูแล ก. เอาใจใส่, ปกปักรักษา, ปกครอง. |
| ดูหมิ่น ๑ (กฎ) ก. ดูถูกเหยียดหยามผู้อื่น. |
| ดูหมิ่น ๒, ดูหมิ่นถิ่นแคลน ก. แสดงกิริยาท่าทาง พูดจา หรือเขียนเป็นลาย |
| ลักษณ์อักษรเป็นเชิงดูถูกว่ามีฐานะตํ่าต้อย หรือไม่ดีจริงไม่เก่งจริงเป็นต้น, |
| หมิ่น ก็ว่า. |
| ดูหรือ อ. เสียงที่เปล่งออกมาแสดงความแปลกใจ เช่น ดูหรือมาเป็นไปได้. |
| ดูเหมือน ว. เข้าใจว่า, คะเนว่า, เห็นจะ. |
|
|
| ดูกไก่ดำ | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Prismatomeris malayana Ridl. ในวงศ์ Rubiaceae สูง |
| ได้ถึง ๓ เมตร ใบรี ออกตรงข้ามกัน ปลายและโคนใบแหลม ดอกสีขาว |
| กลิ่นหอม. |
|
|
| ดูกค่าง | ดู กระดูกค่าง. |
|
|