ดูกค่างดู กระดูกค่าง.
ดูกร[ดูกะระ, ดูกอน], ดูก่อน, ดูรา คำกล่าวขึ้นต้นข้อความกับผู้ที่จะพูดด้วย
ให้สนใจฟัง.
ดูดก. สูบด้วยปาก เช่น ดูดนม, สูบด้วยกําลัง เช่น นํ้าดูด ไฟฟ้าดูด.
ดูดดึง ก. เหนี่ยวเข้ามาด้วยกําลังอย่างหนึ่งเช่นแม่เหล็ก.
ดูดดื่ม ก. ซาบซึ้ง.
เดว. มาก ๆ, มักใช้ประกอบกับคํา เหลือ ว่า เหลือเด คือ เหลือมาก ๆ.
เด่ว. ใช้ประกอบคํากริยาบางคําเพื่อเน้นความหมายว่า ตรง เช่น ชี้เด่ ตั้งเด่.
เดกว. กระเดก, โยก, โคลง.
เด็กน. คนที่มีอายุยังน้อย; (กฎ) ผู้เยาว์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์;
ผู้ซึ่งอายุไม่ครบ ๑๘ ปีบริบูรณ์ และยังไม่บรรลุนิติภาวะด้วยการสมรส;
บุคคลอายุเกิน ๗ ปีบริบูรณ์ แต่ยังไม่เกิน ๑๔ ปีบริบูรณ์; บุคคลที่มีอายุแต่
๑๕ ปีลงมา; บุคคลผู้มีอายุไม่เกิน ๑๘ ปีบริบูรณ์. ว. ยังเล็ก; อ่อนวัยกว่า
ในคําว่า เด็กกว่า.
เด็กชา น. ข้าราชการชั้นผู้น้อยจําพวกรับใช้ในกรมมหาดเล็ก.
เด็กชาย (กฎ) น. คํานําหน้าชื่อเด็กผู้ชายที่มีอายุไม่ถึง ๑๕ ปีบริบูรณ์.
เด็กแดง น. เด็กที่ออกใหม่ ๆ.
เด็กเมื่อวานซืน (สํา) น. คํากล่าวเชิงดูหมิ่นหรือเชิงสั่งสอนว่า มีความรู้
หรือมีประสบการณ์น้อย.
เด็กหญิง (กฎ) น. คํานําหน้าชื่อเด็กผู้หญิงที่มีอายุไม่ถึง ๑๕ ปีบริบูรณ์.
เด็กอมมือ (สํา) น. ผู้ไม่รู้ประสีประสา.
เดกซ์โทรส[-โทฺรด] น. กลูโคส. (อ. dextrose).
เดคากรัม[-กฺรํา] น. ชื่อมาตราชั่งตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑๐ กรัม, อักษรย่อว่า
ดคก. (อ. decagramme).
เดคาเมตรน. ชื่อมาตราวัดตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑๐ เมตร, อักษรย่อว่า ดคม.
(อ. decametre).
เดคาลิตรน. ชื่อมาตราตวงตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑๐ ลิตร, อักษรย่อว่า ดคล.
(อ. decalitre).
เด้งก. ดีดหรือดันขึ้นเมื่อถูกกดหรือถูกบีบเป็นต้น, กระดอนขึ้น, กระเด้ง ก็ว่า.
เด็จก. ขาด. (ข. ฎาจ่).
เดช, เดชะ[เดด] (แบบ) น. อํานาจ; ความร้อน, ไฟ. (ป. เตช; ส. เตชสฺ).
เดชน์, เดชนะ[เดด, เดชะนะ] (แบบ) น. ลูกศร. (ป., ส.).
เดโชน. อํานาจ; ความร้อน, ไฟ. (ป. เตช; ส. เตชสฺ).
เดโชชัย น. ความชนะด้วยอํานาจ. (ป., ส.).
เดโชพล น. กําลังแห่งอํานาจ. (ป., ส.).
เดซิกรัม[-กฺรํา] น. ชื่อมาตราชั่งตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑๐ ของกรัม,
อักษรย่อว่า ดก. (อ. decigramme).
เดซิเมตรน. ชื่อมาตราวัดตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑๐ ของเมตร, อักษรย่อว่า
ดม. (อ. decimetre).
เดซิลิตรน. ชื่อมาตราตวงตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑๐ ของลิตร, อักษรย่อว่า
ดล. (อ. decilitre).
เด็ดก. ทําให้ขาดด้วยเล็บหรือนิ้ว เช่น เด็ดดอกไม้. ว. ทีเดียว, เป็นอันขาด, เช่น
ดีเด็ด ไม่เอาเด็ด.
เด็ดขาด ว. เฉียบขาด, ไม่เปลี่ยนแปลง, ว่าอย่างใดทําอย่างนั้น, ถึงที่สุด.
เด็ดดวง (ปาก) ว. ดีเด่นทีเดียว เช่น สวยเด็ดดวง.
เด็ดดอกไม้ร่วมต้น (สํา) ก. เคยทําบุญกุศลร่วมกันมาแต่ชาติก่อน จึงมาอยู่
ร่วมกันในชาตินี้, เก็บดอกไม้ร่วมต้น ก็ว่า.
เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว (สํา) ก. ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด, มักใช้เข้าคู่
กับ เด็ดบัวไม่ไว้ใย ว่า เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย.
เด็ดเดี่ยว ว. ตัดสินใจทําอย่างแน่วแน่ไม่ย่อท้อ.
เด็ดบัวไม่ไว้ใย (สํา) ก. ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด, มักใช้เข้าคู่กับ
เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว ว่า เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย.
เด็ดปลีไม่มีใย (สํา) ก. ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด, เด็ดบัวไม่ไว้ใย
ก็ว่า.
เดนน. ของเหลือที่ไม่ต้องการแล้ว เช่น คนกินเดน, โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่
เหลือเลือกแล้ว ทิ้งแล้ว ไม่ต้องการแล้วเป็นต้น เช่น ผลไม้เดนเลือก.
เดนตาย (ปาก) ว. ที่รอดตายมาได้ทั้ง ๆ ที่น่าจะตาย.
เด่นว. ที่ปรากฏเห็นได้ชัดจะแจ้งเพราะนูนขึ้นมา ยื่นลํ้าออกมา หรือสูงใหญ่กว่า
ธรรมดา, โดยปริยายหมายความว่า มีคุณสมบัติหรือความสามารถเยี่ยม เช่น
สวยเด่น ดีเด่น.
เดนมาร์ก[-หฺมาก] น. ชื่อประเทศและชนชาติหนึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของ
ทวีปยุโรป. (อ. Denmark).
เดรัจฉาน[-รัดฉาน] น. สัตว์เว้นจากมนุษย์ เช่นหมู หมา วัว ควาย (มักใช้เป็นคําด่า),
ใช้ว่า ดิรัจฉาน หรือ เดียรัจฉาน ก็มี.
เด๋อ, เด๋อด๋าว. เปิ่น, เร่อร่า.
เดาก. คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล.
เดาสวด ก. เดาไปอย่างไม่รู้อะไรเลย.
เดาสุ่ม ก. เดาโดยนึกเอาเองอย่างสุ่มปลา.
เด่า, เด่า ๆว. หรบ ๆ, เร่า ๆ, (ใช้แก่กริยาดิ้น), ด่าว ก็ว่า.
เด้าก. กระเด้า, ทําก้นขึ้น ๆ ลง ๆ.
เด้าดินน. ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Motacillidae ลําตัวสีนํ้าตาลลายดํา ปากแหลม ขา
เรียวยาว หางยาว กินแมลง มีหลายชนิด เช่น เด้าดินสวน (Anthus hodgsoni)
เด้าดินทุ่ง (A. novaeseelandiae) เด้าดินอกแดง (A. cervinus) เด้าดินอกสีชมพู
(A. roseatus), กระเด้าดิน ก็เรียก.
เด้าลมน. ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Motacillidae ตัวเรียวเล็ก หางยาว มักยกหาง
ขึ้น ๆ ลง ๆ พร้อมกับโคลงหัวไปมาเวลาเดิน กินแมลง มีหลายชนิด เช่น
เด้าลมหลังเทา (Motacilla cinerea) เด้าลมเหลือง (M. flava) เด้าลมดง
(Dendronanthus indicus), กระเด้าลม ก็เรียก.
เดาะ ๑ก. โยนสิ่งของขึ้นแล้วเอาไม้หรือมือตีรับให้กระท้อนขึ้น. ว. ร้าวจวนจะหัก
เช่น ไม้คานเดาะ แขนเดาะ; เติมลงนิดหน่อยเพื่อให้คุณภาพเด่นขึ้น เช่น จืด
ไปเดาะเกลือลงไปหน่อย; (ปาก) โดยปริยายใช้เรียกผู้ที่กําลังจะดี แต่กลับมี
ข้อบกพร่องเสียกลางคัน, ใช้เป็นคําแทนกริยาหมายความว่า ทําแปลกกว่า
ธรรมดาสามัญ เช่น ร้อนจะตายเดาะเสื้อสักหลาดเข้าให้.
เดาะ ๒น. นม. (ข.).
เดาะ ๓ว. อาการเดินอย่างกระปรี้กระเปร่า เช่น เดินเดาะเลาะทางมา.
เดินก. ยกเท้าก้าวไป; โดยปริยายหมายความว่า เคลื่อนไปด้วยกําลังต่าง ๆ เช่น
นาฬิกาเดิน รถเดิน, ทําให้เคลื่อนไหว เช่น เดินเครื่อง, ทําให้เคลื่อนไป
เช่น เดินหมากรุก, คล่องไม่ติดขัด เช่น รับประทานอาหารเดิน สมองเดินดี,
นําไปส่ง เช่น เดินข่าว เดินหนังสือ เดินหมาย, ประกอบกิจการขนส่ง เช่น
เดินรถ เดินเรือ เดินอากาศ. (ข. เฎีร).
เดินขบวน ก. ยกกันไปเป็นหมู่เป็นพวกเพื่อร้องเรียนเป็นต้น.
เดินคาถา ก. ว่าคาถาในเทศน์มหาชาติเรื่อยไป.
เดินจักร ก. เย็บด้วยจักร.
เดินตลาด ก. วิ่งเต้นจําหน่ายสินค้า, เที่ยวเสาะแสวงหาแหล่งจําหน่ายสินค้า.
เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด (สํา) ก. ประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย.
เดินแต้ม ก. ใช้ชั้นเชิง.
เดินโต๊ะ ก. ยกอาหารและเครื่องดื่มมาให้ผู้นั่งโต๊ะกิน.
เดินทอง ก. ลงทองไปตามเส้นลวดลายหรือตัวหนังสือเป็นต้น เช่น ทําปก
แข็งเดินทอง.
เดินทัพ ก. ยกทัพ, เคลื่อนกองทัพ.
เดินทาง ก. ไปสู่จุดที่หมายอีกแห่งหนึ่งที่ไกลออกไป.
เดินทุ่ง ก. ตะลุยไป (ใช้ในการอ่าน แต่ง หรือแปลหนังสือ).
เดินเทียน ก. เวียนเทียน.
เดินธุระให้ ก. ไปประกอบการงานแทน.
เดินนา ก. สํารวจนาเพื่อเรียกเก็บภาษีอากร.
เดินป้าย ก. ส่งหนังสือ.
เดินรถ ก. ประกอบกิจการขนส่งทางรถ.
เดินเรือ ก. ประกอบกิจการขนส่งทางเรือ.
เดินเรื่อง ก. เริ่มกล่าวเนื้อเรื่องเรื่อยไป; ติดต่อวิ่งเต้นให้เรื่องราวสําเร็จ
ลุล่วงไป.
เดินสวน ก. สํารวจสวนเพื่อเรียกเก็บภาษีอากร.
เดินสะพัด ก. หมุนเวียน, เรียกบัญชีกระแสรายวันว่า บัญชีเดินสะพัด.
เดินสาย ก. ติดสายไฟฟ้าหรือสายโทรเลขโทรศัพท์เป็นต้น, โดยปริยาย
หมายถึงอาการที่นักร้องหรือนักแสดงเป็นต้นไปแสดงตามจังหวัดต่าง ๆ.
เดินเส้น น. วิธีปักแบบหนึ่ง โดยมากใช้ตัดเส้นที่ขอบใบหรือดอก.
เดินหน ก. เดินทางเรื่อยไป เช่น เทวดาเดินหน. น. ชื่อเทวดาที่อยู่ระหว่าง
สวรรค์กับพื้นดิน; ชื่อชฎาชนิดหนึ่ง เรียกว่า ชฎาเดินหน.
เดินเหิน ก. วิ่งเต้นเพื่อขอความช่วยเหลือ; (ปาก) เดิน.
เดินไหม ก. เย็บจักรด้วยไหมให้เป็นแนวหรือเป็นขอบ.
เดินอากาศ ก. ประกอบกิจการขนส่งทางอากาศ.
เดิ่นน. เนิน, เทิน, ที่สูง.
เดิมว. แรก เช่น แต่เดิม, เก่า เช่น บ้านเดิม พระราชวังเดิม, ก่อน เช่น เหมือนเดิม.
(ข. เฎีม ว่า ต้น).
เดิมที ว. แต่แรกเริ่ม.
เดิมพัน น. จํานวนเงินหรือทรัพย์สินอื่น ๆ ที่วางไว้เป็นประกันในการ
ได้เสียหรือแพ้ชนะก่อนเล่นการพนัน เช่น วางเดิมพัน เอาชีวิตเป็นเดิมพัน.
เดี้ยว. ตํ่า, สั้น.
เดียง ๑ก. รู้ เช่น มากูจะไปให้ดลเดียงถนัด. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). (ข. ฎึง).
เดียงสา ว. รู้ผิดรู้ชอบตามปรกติสามัญ (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น เด็ก
ยังไม่รู้เดียงสา.
เดียง ๒(โบ) ก. ตีลง, ทุบลง, ฟาดลง.
เดียดก. เกลียด, ริษยา.
เดียดฉันท์ ก. ไม่พอใจด้วย, รังเกียจ, ลําเอียง.
เดียร, เดียระ[เดียน, เดียระ] (แบบ) น. ฝั่ง. (ป., ส. ตีร).
เดียรดาษ[เดียระดาด] ว. เกลื่อนกลาด, เกลื่อน, ดื่นดาษ, ดาษเดียร ก็ใช้.
เดียรถ์[เดียน] (แบบ) น. ท่านํ้า. (ส. ตีรฺถ; ป. ติตฺถ).
เดียรถีย์[-ระถี] น. นักบวชภายนอกพระพุทธศาสนาในอินเดียสมัยพุทธกาล.
(ส. ตีรฺถิย; ป. ติตฺถิย).
เดียรัจฉาน[-รัดฉาน] น. สัตว์เว้นจากมนุษย์ เช่นหมู หมา วัว ควาย (มักใช้เป็นคําด่า),
ใช้ว่า ดิรัจฉาน หรือ เดรัจฉาน ก็มี. (ป. ติรจฺฉาน ว่า ขวาง, ติรจฺฉานคต ว่า
สัตว์มีร่างกายเจริญโดยขวาง).
เดียวว. หนึ่งเท่านั้นไม่มีอื่นอีก เช่น คนเดียว พันเดียว นิดเดียว.
เดียวกัน ว. รวมเป็นหนึ่ง ไม่แบ่งแยกกัน เช่น เป็นอันเดียวกัน, เหมือนกัน
เช่น หัวอกเดียวกัน ใจเดียวกัน.
เดียวดาย ว. คนเดียวเท่านั้น, แต่ลําพังผู้เดียว, เช่น อยู่เดียวดาย.
เดี่ยวว. แต่ลําพังตัวโดยไม่มีใครหรืออะไรร่วมด้วย เช่น มาเดี่ยว ทําเดี่ยว ไล่เดี่ยว
เทียมเดี่ยว, เรียกการเล่นกีฬาบางชนิดซึ่งมีผู้เล่นข้างละคน เช่น เทนนิส
ประเภทเดี่ยว แบดมินตันประเภทเดี่ยว. ก. แสดงฝีมือการเล่นดนตรีคนเดียว
เช่น เดี่ยวปี่ เดี่ยวซอ เดี่ยวระนาด. น. ส่วนสูงของเรือนตั้งแต่พื้นถึงเพดาน,
โดยปริยายหมายถึงบางสิ่งที่มีลักษณะสูงเช่นนั้น.
เดี๋ยวว. ชั่วระยะเวลาหนึ่ง, ชั่วขณะหนึ่ง, ชั่วครู่หนึ่ง, เช่น คอยเดี๋ยว; อาจจะทํา
หรืออาจจะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น เดี๋ยวไม่ให้เลย เดี๋ยวตกนํ้านะ,
ประเดี๋ยวก็ว่า.
เดี๋ยวก่อน คําขอผัดไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง, ประเดี๋ยวก่อน ก็ว่า.
เดี๋ยวเดียว ว. ชั่วเวลานิดเดียว, ประเดี๋ยวเดียว ก็ว่า.
เดี๋ยวนี้ ว. เวลานี้, ในเวลานี้, ทันที, ประเดี๋ยวนี้ ก็ว่า.
เดียะว. คล่องแคล่ว เช่น ว่าเดียะ ว่าวปักเป้าส่ายเดียะ, อย่างกระชั้นชิดไม่ให้
คลาดสายตา เช่น ตามเดียะ.
เดื่อน. มะเดื่อ.
bเดือกก. กระเดือก, ดิ้นกระเสือก.
เดื่อง(แบบ) ก. กระเดื่อง เช่น แผ่นดินดื่นเดื่องไหว. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์).
เดือดก. อาการที่ของเหลวพลุ่งขึ้นเพราะความร้อนจัด เช่น นํ้าเดือด, โดยปริยาย
หมายความว่า บันดาลโทสะ.
เดือดดาล ก. โกรธมาก, โกรธพลุ่งพล่าน, ดาลเดือด ก็ใช้.
เดือดร้อน ก. เป็นทุกข์กังวลไม่เป็นสุข.
เดือนน. ดวงจันทร์; ส่วนของปี โดยปรกติมี ๓๐ วัน.
เดือนขาด น. เดือนทางจันทรคติที่มี ๒๙ วัน วันสิ้นเดือนตรงกับวันแรม
๑๔ คํ่า คือ เดือนอ้าย เดือน ๓ เดือน ๕ เดือน ๗ เดือน ๙ เดือน ๑๑, คู่กับ
เดือนเต็ม.
เดือนค้างฟ้า น. ดวงจันทร์ที่ยังมองเห็นได้ในท้องฟ้าเวลากลางวัน.
เดือนคี่ (ปาก) น. เดือนที่มีจํานวนคี่ คือ เดือนอ้าย เดือน ๓ เดือน ๕
เดือน ๗ เดือน ๙ เดือน ๑๑, คู่กับ เดือนคู่.
เดือนคู่ (ปาก) น. เดือนที่มีจํานวนคู่ คือ เดือนยี่ เดือน ๔ เดือน ๖ เดือน ๘
เดือน ๑๐ เดือน ๑๒, คู่กับ เดือนคี่.
เดือนจันทรคติ [-จันทฺระคะติ] น. การนับเดือนโดยถือเอาดวงจันทร์เดิน
รอบโลกเป็นเกณฑ์ โดยนับจากวันเดือนดับไปถึงวันเดือนดับที่ถัดไป มี
ระยะเวลาประมาณ ๒๙ วัน ๑๒ ชั่วโมง ๔๔ นาที แบ่งเป็น ข้างขึ้น ข้างแรม.
เดือนเต็ม น. เดือนทางจันทรคติที่มี ๓๐ วัน วันสิ้นเดือนตรงกับวันแรม ๑๕
คํ่า คือ เดือนยี่ เดือน ๔ เดือน ๖ เดือน ๘ เดือน ๑๐ เดือน ๑๒, คู่กับ เดือนขาด.
เดือนมืด น. เรียกคืนที่ไม่มีดวงจันทร์ส่องแสงว่า คืนเดือนมืด.
เดือนเย็น น. หน้าหนาว.
เดือนร้อน น. หน้าร้อน.
เดือนสุริยคติ [-สุริยะคะติ] น. การนับเดือนโดยถือเอาดวงอาทิตย์เป็นเกณฑ์.
เดือนหงาย น. เรียกคืนที่มีดวงจันทร์ส่องแสงสว่าง ว่า คืนเดือนหงาย.
เดือย ๑น. อวัยวะของไก่ตัวผู้และนกบางชนิด มีรูปเรียวแหลม งอกขึ้นที่เหนือ
ข้อตีนเบื้องหลัง; แกนที่ยื่นออกมาสําหรับเอาของอื่นสวม เช่น เดือยโม่
เดือยหัวเสา, โดยปริยายเรียกสิ่งอื่นที่ยื่นออกมามีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น.
เดือยไก่ ๑ น. โรคริดสีดวงทวารชนิดหนึ่งที่งอกออกมาคล้ายเดือยไก่.
เดือย ๒น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Coix lachryma-jobi L. ในวงศ์ Gramineae ลําต้นและ
ใบคล้ายต้นข้าวโพด แต่ใบสั้นกว่า ผลกลมหรือยาวรี สีขาว เหลือง หรือ
นํ้าเงิน พันธุ์ที่เปลือกหุ้มอ่อนใช้ทําเป็นอาหารและเหล้า พันธุ์ที่เปลือกหุ้ม
แข็ง เรียก เดือยหิน ใช้ทําเครื่องประดับ.
เดือยไก่ ๑ดูใน เดือย ๑.
เดือยไก่ ๒น. ชื่อพริกพันธุ์หนึ่งของชนิด Capsicum annuum L. ผลคล้ายเดือยไก่ แก่
แล้วสีเหลือง, พริกเหลือง ก็เรียก.
แด(กลอน) น. ใจ.
แดดาล ก. ถึงใจ, ดลใจ, เกิดขึ้นในใจ.
แดดิ้น ก. ใจกระสับกระส่าย, ใจทุรนทุราย.
แดยัน ก. แทบขาดใจ.
แด่บ. แก่ (ใช้ในที่เคารพ).
แดก ๑ก. อาการที่ลมในท้องดันขึ้นมา เรียกว่า ลมแดกขึ้น; (ปาก) กิน, กินอย่าง
เกินขนาด, (ใช้ในลักษณะที่ถือว่าไม่สุภาพ), โดยปริยายใช้แทนกริยา
อย่างอื่นที่มีอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น; พูดกระทบให้โกรธ โดยยกเอาสิ่ง
ที่อีกฝ่ายหนึ่งชอบขึ้นมาย้อนเปรียบเทียบ.
แดกดัน ก. กล่าวกระทบกระแทกหรือประชดเพราะความไม่พอใจ.
แดก ๒(ถิ่น-อีสาน) น. เรียกปลาที่หมักใส่เกลือโขลกปนกับรําแล้วยัดใส่ไหว่า
ปลาแดก, ปลาร้า.
แด็ก ๆว. อาการที่ดิ้นอยู่กับที่ เช่น ดิ้นแด็ก ๆ ชักแด็ก ๆ ติดแด็ก ๆ, กระแด็ก ๆ ก็ว่า.
แดกงาน. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทําด้วยข้าวเหนียวนึ่งแล้วเอามาตําคลุกกับงา.
แดกแด้, แด็กแด้ดู ดักแด้.
แดง ๑ว. สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด, ใช้ประกอบสิ่งต่าง ๆ บางอย่างโดยอนุโลม
ตามลักษณะสี เป็นชื่อเรียกเฉพาะ เช่น มดแดง ผ้าแดง. ก. ลักษณะที่
ความลับซึ่งปกปิดไว้ได้ปรากฏออกมา เช่น เรื่องนี้แดงออกมาแล้ว. (ปาก)
น. สตางค์ เช่น ไม่มีสักแดงเดียว. (ตัดมาจาก สตางค์แดง).
แดง ๒น. (๑) ไม้แดง. (๒) เทียนแดง. (ดู เทียนแดง ที่ เทียน ๓).
แดง ๓ดู ชะโอน และ เนื้ออ่อน.
แดงน้ำดู กางขี้มอด ที่ กาง ๒.
แดดน. แสงที่พุ่งจากดวงอาทิตย์ตรงมายังโลก, แสงตะวัน, แสงตะวันที่สว่าง
และร้อน.
แดนน. ที่ที่กําหนดไว้โดยตรงหรือโดยหมายรู้กัน เช่น ชายแดน ลํ้าแดน, ถิ่นที่
เช่น แดนเสือ แดนผู้ร้าย.
แดนไตร น. โลกทั้ง ๓ ได้แก่ กามภพ คือภพของเทวดาลงมา, รูปภพ คือ
ภพของพรหมที่มีรูป, อรูปภพ คือภพของพรหมที่ไม่มีรูป; หรือ สวรรค์
มนุษยโลกและบาดาล.
แดนสนธยา น. แดนที่เสมือนมีบางสิ่งบางอย่างที่ลึกลับและมีปัญหาสลับ
ซับซ้อนแอบแฝงให้น่าสงสัยอยู่มาก.
แด่น ๑ว. มีขนด่างเป็นดวงที่หน้าของสัตว์บางชนิด เช่น ม้า หมา.
แด่น ๒ก. แล่น, ไปถึง เช่น ทัพถึงหมื่นถึงแสนแด่นถึงล้าน. (ม. คําหลวง มหาราช).
(เทียบอะหม ดัน ว่าถึง).
แด่ว ๆว. อาการที่ดิ้นอย่างทุรนทุรายแต่หาทางไปไม่ได้ในคําว่า ดิ้นแด่ว ๆ,
กระแด่ว ๆ ก็ว่า.
แดะก. แอ่นตัวหรือดีดตัวขึ้น. น. เรียกท่าหนึ่งของวิชาพลศึกษาที่แอ่นตัวขึ้น
ก่อนที่จะทิ้งตัวลงในการแข่งขันกระโดดไกล กระโดดสูง ราวเดี่ยว เป็นต้น.
แดะแด๋(ปาก) ว. ดัดจริตดีดดิ้น, กระแดะกระแด๋ ก็ว่า.
โดดู ชะโด.
โด่ว. ใช้ประกอบคํากริยาบางคําเพื่อเน้นความหมายว่า ตรงขึ้นไป หรือเด่น
ตําตาอยู่ เช่น นั่งหัวโด่ ตั้งโด่.
โด่เด่ ว. อาการที่ตั้งตรงแล้วโย้ไปโย้มา.
โดกเดกว. โยกเยก, โอนไปโอนมา, กระโดกกระเดก ก็ว่า.
โด่งว. อาการที่พุ่งขึ้นไป เช่น พลุขึ้นโด่ง ตะไลขึ้นโด่ง, สูง เช่น ตะวันโด่ง
หัวโด่ง ท้ายโด่ง; เรียกจมูกที่เป็นสันเด่นออกมาว่า จมูกโด่ง.
โด่งดัง ว. แพร่สนั่นไป, เป็นที่เลื่องลือ.
โดด ๑ก. กระโดด, กระโจน.
โดดร่ม ก. โดดออกจากอากาศยานในขณะอยู่ในอากาศเพื่อลงสู่พื้นดิน
โดยอาศัยร่มชูชีพ, กระโดดร่ม ก็ว่า; โดยปริยายหมายความว่า หนีงาน
หนีโรงเรียน.
โดด ๒, โดด ๆว. อันเดียวเด่น เช่น ตั้งอยู่โดด ๆ ลูกโดด.
โดดเดี่ยว ว. เดียวเท่านั้น, อยู่ตามลําพังไม่เกี่ยวข้องกับใคร.
โดดแล่นน. ชื่อช้างศึกพวกหนึ่ง มีหน้าที่ขับไล่ข้าศึก.
โดน ๑ก. กระทบกระทั่ง, กระทบกระแทก, สัมผัสถูกต้อง; ถูก เช่น โดนตี.
โดนดี (ปาก) คําพูดเชิงประชดประชัน มีความหมายต่าง ๆ แล้วแต่
ข้อความแวดล้อม (มักใช้ในทางไม่ดี) เช่น ระวังเถอะเดี๋ยวโดนดีดอก.
โดน ๒ดู กระโดน.
โดม ๑น. แนว, แถว, สายนํ้า. (ข. ฎง).
โดมไพร น. แนวป่า. (ข. ฎงไพฺร).
โดม ๒ว. สูง. (ข. โฎม).
โดม ๓น. หลังคาส่วนใดส่วนหนึ่งของอาคารที่มีลักษณะโค้งกลมคล้ายผลส้มผ่า
ครึ่งควํ่า, ส่วนที่มีลักษณะโค้งกลมซึ่งครอบอยู่บนสิ่งก่อสร้าง. (ฝ. d๔me).
โดมร[โดมอน] น. หอก, หอกซัด. (ป., ส. โตมร).
โด่ไม่รู้ล้มน. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Elephantopus scaber L. ในวงศ์ Compositae ใบ
แนบอยู่กับพื้นดิน ดอกสีม่วงอ่อน ก้านช่อดอกตั้งตรงขึ้นไป ใช้ทํายาได้.
โดย ๑[โดย, โดยะ] น. นํ้า. (ป. โตย).
โดย ๒บ. ด้วย, ตาม, เช่น โดยจริง โดยธรรม. (ข. โฎย). (ถิ่น) ว. จ้ะ, ขอรับ.
โดยจริง ว. ตามความมุ่งหวัง, ตามความประสงค์.
โดยเจตนา (กฎ) ดู กระทำโดยเจตนา.
โดยที่ สัน. เพราะเหตุว่า.
โดยทุจริต (กฎ) ว. เพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมาย
สำหรับตนเองหรือผู้อื่น.
โดยปริยาย ว. โดยอ้อม, โดยผิดเพี้ยนไปจากความหมายเดิม, เช่น โดดร่ม
ความหมายตรงว่า โดดจากเครื่องบินโดยมีร่มชูชีพเป็นเครื่องพยุง
ความหมายโดยปริยายว่า หนีงาน, หนีโรงเรียน.
โดยพยัญชนะ ว. ตามตัวหนังสือ.
โดยสังเขป ว. โดยย่อ, โดยใจความย่อ, เช่น กล่าวโดยสังเขป.
โดยสาร ก. อาศัยไปด้วย เช่น โดยสารเรือ, เดินทางไปโดยยานพาหนะ
โดยเสียค่าโดยสาร, เรียกคนที่ใช้รถหรือเรือรับจ้างว่า คนโดยสาร. (ข.).
โดยสิ้นเชิง, อย่างสิ้นเชิง ว. ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, เช่น เขาพ้นข้อหาโดยสิ้นเชิง
โครงการนี้ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง.
โดยสุจริต (กฎ) ว. โดยซื่อสัตย์ เปิดเผย หรือโดยไม่รู้ถึงสิทธิของบุคคลอื่น
ที่ดีกว่า.
โดยเสด็จ (ราชา) ก. ตามไปด้วย; ร่วม เช่น โดยเสด็จพระราชกุศล.
โดยอรรถ ว. ตามเนื้อความ.
โดร[โดน] (กลอน; ตัดมาจาก ข. พิโดร) ก. หอม, กลิ่นหอมที่ฟุ้งไป; โดยปริยาย
หมายถึง ดอกไม้ เช่น กระทึงทอง ลําดวนโดร รสอ่อน พี่แม่. (กําสรวล).
โดรณ, โดรณะ[โดน, โดระนะ] (แบบ) น. ซุ้ม, ประตูซุ้ม, เสาต้าย, เสาค่าย, เสาระเนียด.
(ป., ส. โตรณ).
ใดว. ใช้ประกอบคําอื่นแสดงความไม่เจาะจงหรือเป็นคําถาม เช่น คนใด เมื่อใด.
...ใด...หนึ่ง ว. ใครก็ได้, อะไรก็ได้, เช่น คนใดคนหนึ่ง สิ่งใดสิ่งหนึ่ง.
ไดน. มือ. (ข.).
ได้ก. รับมาหรือตกมาเป็นของตัว เช่น ได้เงิน ได้ลูก ได้แผล; ใช้ประกอบท้าย
คํากริยามีความหมายต่าง ๆ แล้วแต่ความแวดล้อม คือ อาจ, สามารถ, เช่น
เดินได้ เขียนได้; สําเร็จผล เช่น สอบได้; อนุญาต เช่น ลงมือกินได้ ไปได้;
(ไว) คําช่วยกริยาบอกอดีต เช่น ได้กิน ได้ไป; เรียกเงินหรือสิ่งที่ได้มาว่า
เงินได้ รายได้.
ได้กัน ก. ได้เป็นผัวเมียกัน.
ได้การ ว. ใช้ได้, ได้ผล.
ได้แก่ สัน. คือ, เท่ากับ, เช่น หนังสือสําหรับค้นความหมายของคําที่เรียง
ลําดับตามตัวอักษร ได้แก่พจนานุกรม.
ได้แกงเทน้ำพริก (สํา) ก. ได้ใหม่ลืมเก่า.
ได้ความ ก. ได้เรื่อง, ได้การ.
ได้คิด ก. รู้สึกผิดชอบชั่วดี, กลับรู้สึกสํานึกตน, กลับคิดได้.
ได้คืบจะเอาศอก (สำ) ต้องการได้มากกว่าที่ได้มาแล้ว.
ได้ใจ ก. เหิมใจ, ย่ามใจ, ชะล่าใจ, กำเริบ.
ได้ช่อง, ได้ท่า ก. ได้โอกาส.
ได้ชื่อ ก. ขึ้นชื่อ, มีชื่อเสียง.
ได้ดิบได้ดี (สำ) ได้ดี.
ได้ท้าย ก. ได้ผู้หนุนหลัง.
ได้ที ก. เป็นต่อ, ได้โอกาส, ได้ช่อง, ได้เปรียบ, เช่น ได้ทีขี่แพะไล่.
ได้ที่ ก. ถึงที่เหมาะ, ถึงที่กะไว้, พอดี.
ได้ทีขี่แพะไล่ (สํา) ก. ซํ้าเติมเมื่อผู้อื่นเพลี่ยงพลํ้าลง.
ได้ยิน ก. รับรู้เสียงด้วยหู.
ได้ราคา ก. ขายได้เงินมากกว่าที่คาดไว้.
ได้ฤกษ์ ก. ถึงเวลาอันเป็นมงคล.
ได้สติ ก. ได้คิด, กลับระลึกขึ้นได้, กลับรู้สึกตัวได้; ฟื้นคืนสติ; (ปาก) ใช้
ในความปฏิเสธหมายความว่า ไม่ดี ใช้การไม่ได้ ในคําว่า ไม่ได้สติ.
ได้ส่วน, ได้ส่วนสัด ก. ได้ขนาดที่พอเหมาะพอดี.
ได้เสีย ก. ร่วมประเวณี; ได้เงินเสียเงิน, ได้ผล.
ได้เสียกัน ก. เป็นผัวเมียกันแล้ว.
ได้หน้า ว. ได้เกียรติ, ได้ชื่อเสียง, ได้หน้าได้ตา ก็ว่า.
ได้หน้าลืมหลัง ก. หลง ๆ ลืม ๆ.
ไดแซ็กคาไรด์(วิทยา) น. สารประกอบคาร์โบไฮเดรตจําพวกนํ้าตาลที่ประกอบด้วย
โมโนแซ็กคาไรด์ ๒ โมเลกุลเชื่อมกัน มีสูตรโมเลกุล C12H22O11.
(อ. disaccharide).
ไดนาโมน. เครื่องกลที่ใช้สําหรับเปลี่ยนพลังงานกลให้เป็นพลังงานไฟฟ้า โดยอาศัย
หลักการคือ ให้ลวดตัวนําเคลื่อนที่ตัดเส้นแรงแม่เหล็ก เป็นเหตุให้เกิด
กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ในลวดตัวนําได้, ใช้ว่า ไดนะโม ก็มี. (อ. dynamo).
ไดนาไมต์น. ดินระเบิดอย่างร้ายแรงประเภทหนึ่ง ประกอบด้วยดินฟูชนิดหนึ่งซึ่ง
เรียกว่าดินเบา ชุบสารไนโทรกลีเซอรีนซึ่งเป็นวัตถุระเบิดแล้วอัดให้เป็น
ชิ้นเล็ก ๆ. (อ. dynamite).
ไดโนเสาร์น. ชื่อสัตว์เลื้อยคลานยุคก่อนประวัติศาสตร์พวกหนึ่ง รูปร่างคล้ายกิ้งก่ายักษ์
แต่มีขนาดใหญ่กว่ามาก มีหลายชนิด บางชนิดกินพืช บางชนิดกินเนื้อสัตว์.
(อ.dinosaur).
ไดเรกตริกซ์(คณิต) น. เส้นตรงที่ตรึงอยู่กับที่ซึ่งคู่กับจุดโฟกัส ใช้กําหนดบังคับเซต
ของจุดชุดหนึ่งให้เรียงกันเป็นเส้นโค้งในระบบภาคตัดกรวย, ปัจจุบัน
ใช้ว่า เส้นบังคับ. (อ. directrix).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒