| ขะยุก | ก. ดันเข้าไปทีละน้อย ๆ; ยุหรือหนุนส่ง. |
|
|
| ขะเย้อแขย่ง | [-ขะแหฺย่ง] ก. กระเย้อกระแหย่ง, เขียนเป็น เขย้อแขย่ง ก็มี. |
|
|
| ขะแยะ | ก. ตําเบา ๆ, ตําแซะ ๆ; เอาไหล่กระแทกเข้าไป. |
|
|
| ขัค ๑ | [ขัก] น. แรด เช่น พยัคฆขัคศฤงคาล. (สรรพสิทธิ์). (ป. ขคฺค; ส. ขฑฺค). |
|
|
| ขัค ๒ | (แบบ) น. ขรรค์ เช่น สุรขัคอนันต์. (สมุทรโฆษ). (ป. ขคฺค; ส. ขฑฺค). |
|
|
| ขัง | ก. ให้อยู่ในที่ล้อมเช่นกรง คอก หรือเล้า เป็นต้น, ให้อยู่ในที่ซึ่งกันไว้ |
| เช่น ขังนํ้า; (กฎ) กักขังจําเลยหรือผู้ต้องหาโดยศาล. |
| ขังข้อ ก. ตัดกระบอกไม้ไผ่เป็นต้นให้มีข้อติดอยู่ข้างหนึ่ง. |
| ขังปล้อง ว. ลักษณะกระบอกที่ตัดให้มีข้อติดอยู่ทั้ง ๒ ข้าง โดยฝาน |
| ข้าง ๆ ทั้ง ๒ ข้างให้เป็นขาแล้วผ่าตลอดด้านหนึ่งเพื่อทําเป็นตะขาบเป็นต้น. |
| ขังหน่วย ว. เรียกนํ้าตาที่ปริ่มอยู่ที่ขอบตาเมื่อร้องไห้ว่า นํ้าตาขังหน่วย, |
| น้ำตาคลอหน่วย หรือ น้ำตาล่อหน่วย ก็ว่า. |
|
|
| ขังขอก | น. ชาวเมือง. |
|
|
| ขัช, ขัชกะ | [ขัด, ขัดชะกะ] (แบบ) น. อาหารควรเคี้ยว เช่น ตั้งขัชกโภชนาหาร. |
| (ม. ร่ายยาว ชูชก). (ป. ขชฺช, ขชฺชก). |
|
|
| ขัณฑ- | [ขันทะ-] น. ภาค, ตอน, ท่อน, ส่วน, ก้อน, ชิ้น. (ป., ส. ขณฺฑ). |
| ขัณฑสกร [ขันทดสะกอน] (โบ) น. นํ้าตาลกรวด, เครื่องยาไทย |
| อย่างหนึ่งคล้ายนํ้าตาลกรวด, นํ้าตาลชนิดหนึ่งเชื่อกันว่าเกิดที่ใบบัว, |
| เช่น เมื่อเวลาพุ่มไม้มีดอกออกตระการบานเต็มที่พร้อมฤดู เสาวคนธรสเรณู |
| โรยร่วงลงบนใบอุบลซึ่งลอยลาดดาดาษอยู่บนหลังน้ำ เมื่อล่วงเวลากาล |
| ก็ก่อเกิดโอชะวิเศษหวานเป็นมธุรส มีนามกำหนดเรียกว่า โบกขรมธุ? |
| ผู้เรียนรู้ลุในตำราแพทยศาสตร์ ย่อมสืบเสาะแสวงหามาประกอบใช้ในการ |
| โอสถ มีนามปรากฏเรียกว่า ขัณฑสกร. (ม. ร่ายยาว จุลพน). (ป. ขณฺฑสกรา; |
| ส.ขณฺฑศรฺกรา). |
| ขัณฑสีมา น. เขตแดน, เขตแดนส่วนหนึ่ง ๆ. (ป., ส.). |
|
|
| ขัด ๑ | ก. ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก เช่น ขัดกระดุม ขัดกลอน; เหน็บ เช่น |
| ขัดกระบี่; ไม่ทําตาม, ฝ่าฝืน, ขืนไว้, เช่น ขัดคําสั่ง; แย้งกัน, ไม่ลงรอยกัน. |
| ขัดขวาง ก. ทําให้ไม่สะดวก, ทําให้ติดขัด. |
| ขัดข้อง ก. ไม่ยอมให้ทํา, ไม่ตกลงด้วย, ติดขัด. |
| ขัดขา ก. จงใจขัดขวางเพื่อไม่ให้ทำได้สะดวก, ขัดแข้งขัดขา ก็ว่า; แทน |
| ชั่วคราว เป็นการแก้ขัดในการเล่นไพ่เป็นต้น, คานขา หรือ คันขา ก็ว่า. |
| ขัดขืน ก. ไม่ประพฤติตาม, ไม่ทําตาม. |
| ขัดเขมร ก. ถกเขมร เช่น ทะเลาะกูกําหมัดขัดเขมร. (ดึกดําบรรพ์). |
| ขัดเขิน ก. กระดากอาย. |
| ขัดแข็ง ก. ไม่อ่อนน้อม. |
| ขัดแข้งขัดขา ก. จงใจขัดขวางเพื่อไม่ให้ทำได้สะดวก, ขัดขา ก็ว่า. |
| ขัดคอ ก. พูดแย้งขวางเข้ามา, ไม่ให้ทําได้โดยสะดวก. |
| ขัดเคือง ก. โกรธเพราะถูกขัดใจเป็นต้น. |
| ขัดแค้น ก. โกรธเจ็บใจอยู่ไม่หาย. |
| ขัดจังหวะ ก. แทรกเข้ามาในระหว่างร้องรํา; ขวางเข้ามาเพื่อไม่ให้ |
| ทําหรือพูดได้สะดวก. |
| ขัดใจ ก. โกรธเพราะทําไม่ถูกใจ, ไม่ยอมให้ทําตามใจ. |
| ขัดดอก (โบ) ก. ส่งลูกหรือเมียให้รับใช้แทนส่งดอกเบี้ย. |
| ขัดตะหมาด (ปาก) ว. เรียกท่านั่งคู้เข่าทั้ง ๒ ข้างให้แบะลงที่พื้น |
| แล้วเอาขาไขว้กันทับฝ่าเท้า ว่า นั่งขัดตะหมาด. |
| ขัดตา ก. ดูไม่ถูกตา, ดูไม่เหมาะตา, ขัดนัยน์ตา ขัดลูกตา หรือ |
| ขัดลูกหูลูกตา ก็ว่า. |
| ขัดตาทัพ ก. ยกทัพไปตั้งชั่วคราว กันไม่ให้ข้าศึกรุกลํ้าเข้ามา; (ปาก) |
| แก้ไขไปพลาง ๆ ก่อน. |
| ขัดตำนาน ก. สวดบทนําเป็นทํานองก่อนสวดมนต์. |
| ขัดแตะ ก. เรียกเรือนที่มีฝาเอาไม้ไผ่ซีกสอดขัดกับลูกตั้งว่า เรือน |
| ฝาขัดแตะ. |
| ขัดนัยน์ตา, ขัดลูกตา, ขัดลูกหูลูกตา ก. ขัดตา. |
| ขัดบท ก. แทรกเข้ามาเมื่อเขาพูดยังไม่จบเรื่อง, ใช้เลือนมาเป็น |
| ขัดคอ ก็มี. |
| ขัดเบา ก. ถ่ายปัสสาวะไม่ค่อยออก. |
| ขัดยอก ก. เคล็ดและรู้สึกเจ็บปวด. |
| ขัดแย้ง ก. ไม่ลงรอยกัน. |
| ขัดลาภ ก. ทําให้ไม่ได้รับสิ่งที่จะพึงได้, ทําให้ไม่มีโชค. |
| ขัดลำ ก. อาการที่กระสุนปืนค้างติดในลำกล้อง. |
| ขัดลำกล้อง (ปาก) ก. ถ่ายปัสสาวะไม่ค่อยออก (ใช้แก่ผู้ชาย). |
| ขัดสมาธิ [ขัดสะหฺมาด] ว. นั่งคู้เข่าทั้ง ๒ ข้างให้แบะลงที่พื้นแล้วเอา |
| ขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, ถ้าเอาขาซ้อนทับกันเรียกว่า ขัดสมาธิสองชั้น, |
| ถ้าเอาขาขวาทับขาซ้าย เรียกว่า ขัดสมาธิราบ, ถ้าเอาฝ่าเท้าทั้ง ๒ ข้างขึ้น |
| ข้างบน เรียกว่า ขัดสมาธิเพชร, ขัดสมาธิราบและขัดสมาธิเพชรนั้น เป็น |
| ท่าพระพุทธรูปนั่ง. น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถ |
| นั่งขัดสมาธิ พระหัตถ์ทั้ง ๒ วางซ้อนกันบนพระเพลา พระหัตถ์ขวา |
| ทับพระหัตถ์ซ้าย. |
| ขัดหนัก ก. ถ่ายอุจจาระไม่ค่อยออก. |
| ขัดห้าง ก. ทําที่พักบนต้นไม้ในป่าชั่วคราวสําหรับคอยเฝ้าดูเหตุการณ์ |
| หรือดักยิงสัตว์เป็นต้น. |
| ขัดหู ก. ฟังไม่ถูกหู, ฟังไม่เพราะหู. |
|
|
| ขัด ๒ | ก. ถูให้เกลี้ยง, ถูให้ผ่องใส, ถูให้ขึ้นเงา, เช่น ขัดขี้ไคล ขัดพื้น. |
| ขัดเกลา ก. ทําให้เกลี้ยงเกลา, ทําให้เรียบร้อย, อบรมพรํ่าสอน, |
| เช่น ขัดเกลานิสัย. |
|
|
| ขัด ๓ | ก. ไม่ใคร่จะมี, ฝืดเคือง, ไม่คล่อง, ไม่เป็นปรกติ. |
| ขัดสน ว. ฝืดเคือง, อัตคัด, ขาดแคลน; ลําบาก. |
|
|
| ขัด ๔ | (โบ; กลอน) ก. คาด เช่น มีพิกัดขัดค่าเป็นราคาน้อยมาก. |
| (ม. ร่ายยาว มหาราช). |
|
|
| ขัดมอน | ดู หญ้าขัด. |
| ขัดมอนตัวผู้ ดู หญ้าขัดหลวง ที่ หญ้าขัด. |
| ขัดมอนหลวง ดู หญ้าขัดหลวง ที่ หญ้าขัด. |
|
|
| ขัตติย- | [-ยะ-] น. พระเจ้าแผ่นดิน. (ป.). |
| ขัตติยมานะ น. การถือตัวว่าเป็นกษัตริย์หรือเชื้อสายกษัตริย์. |
|
|
| ขัน ๑ | น. ภาชนะสําหรับตักหรือใส่นํ้า มีหลายชนิด. |
| ขันข้าวบาตร น. ขันเชิงสำหรับใส่ข้าวตักบาตร. |
| ขันเชิง น. ขันชนิดที่มีเชิง. |
| ขันน้ำพานรอง น. ขันนํ้าที่มีพานรองรับ. |
| ขันลงหิน น. ขันที่ทำด้วยโลหะผสมทองแดงกับดีบุก แล้วขัดให้เป็นมัน. |
| ขันสาคร น. ขันขนาดใหญ่ทำด้วยโลหะผสม ได้แก่ สัมฤทธิ์ ทองเหลือง |
| ตัวขันเป็นทรงลูกมะนาวตัด ก้นขันมีเชิง ข้างขันทำเป็นรูปหน้าสิงโตปาก |
| คาบห่วงซึ่งใช้เป็นหูหิ้วข้างละหู ใช้บรรจุน้ำสำหรับทำน้ำมนต์หรือสำหรับ |
| ผู้มีบรรดาศักดิ์ใช้อาบ. |
| (รูปภาพ ขันสาคร) |
| ขันเหม น. ขันชนิดที่เล็กกว่าขันเชิงเล็กน้อย ใส่ข้าวสารไว้ในขันสำหรับ |
| ปักแว่นเวียนเทียน. |
|
|
| ขัน ๒ | ก. ทำให้ตึงหรือให้แน่นด้วยวิธีหมุนกวดเร่งเข้าไป เช่น ขันชะเนาะ |
| ขันเกลียว. ว. แข็งแรง, กล้าหาญ, เช่น กูนี้คนขัน จะขามคนใด. |
| (สมุทรโฆษ). |
| ขันกว้าน [-กฺว้าน] ก. ฉุดด้วยกว้าน. |
| ขันชะเนาะ ก. บิดลูกชะเนาะให้ตึง. |
| ขันต่อ ก. กล้าต่อ. (กฎ) น. การต่อรองซึ่งได้เสียกันโดยอาศัย |
| เหตุการณ์ในอนาคตที่ไม่แน่นอนเป็นข้อแพ้ชนะ. |
| ขันสมอ [-สะหฺมอ] ก. หมุนเครื่องเอาสมอขึ้น. |
| ขันสู้ ก. แข่งเข้าสู้, กล้าสู้. |
| ขันอาสา ก. เสนอตัวเข้ารับทําโดยเต็มใจ, กล้าอาสา. |
|
|
| ขัน ๓ | ก. อาการร้องอย่างหนึ่งของไก่หรือนกบางชนิด เฉพาะในตัวผู้ เช่น |
| ไก่ ไก่ฟ้า นกเขา ใช้เป็นสัญญาณติดต่อสื่อสารในสัตว์ประเภทเดียวกัน |
| จะร้องมากในระหว่างฤดูผสมพันธุ์ หรือในเวลาจำเพาะเช่นเช้าตรู่. |
|
|
| ขัน ๔ | ก. หัวเราะ, นึกอยากหัวเราะ. ว. น่าหัวเราะ, ชวนหัวเราะ, ขบขัน ก็ว่า. |
|
|
| ขัน ๕ | ดู คัน ๓. |
|
|
| ขั้น | น. ชั้นที่ทําลดหลั่นกันเป็นลําดับ เช่น ขั้นบันได; ลําดับ, ตอน, |
| เช่น ในขั้นนี้. |
|
|
| ขันแข็ง | ว. อย่างเอาจริงเอาจัง เช่น ขยันขันแข็ง รับปากขันแข็ง. |
|
|
| ขันติ, ขันตี | น. ความอดกลั้นต่อสิ่งที่ไม่พอใจ, ความอดทน. (ป. ขนฺติ = ความอดทน |
| เป็นบารมี ๑ ในบารมี ๑๐. |
|
|
| ขันโตก | (ถิ่น-พายัพ) น. ภาชนะทําด้วยไม้กลึง ไม้ไผ่สาน หวาย หรืออย่าง |
| เครื่องเขิน ส่วนบนลักษณะคล้ายถาด ส่วนล่างเป็นตีนลักษณะเป็น |
| วงแหวนมีขนาดเล็กกว่าถาดส่วนบน โดยมีซี่ไม้ลูกมะหวดประมาณ |
| ๖ ซี่ปักที่ตีนค้ำถาดไว้ ใช้สำหรับใส่อาหารเป็นต้น, โตก หรือ สะโตก |
| ก็ว่า, ลักษณนามว่า ใบ หรือ ลูก. |
|
|
| ขันทองพยาบาท | [-พะยาบาด] น. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Suregada multiflorum |
| (A. Juss.) Baill. ในวงศ์ Euphorbiaceae สูง ๕-๘ เมตร ใบรี หนา |
| ด้านบนสีเขียวแก่เป็นมัน ผลกลมมี ๓ พู ขนาดกว้างประมาณ ๒.๕ |
| เซนติเมตร ใช้ทํายาได้. |
|
|
| ขันที | น. ชายที่ถูกตอน บางประเทศทางเอเชียสมัยโบราณใช้สําหรับ |
| ควบคุมฝ่ายใน. |
|
|
| ขันธ์ | น. ตัว, หมู่, กอง, พวก, หมวด, ส่วนหนึ่ง ๆ ของรูปกับนามที่แยก |
| ออกเป็น ๕ กอง คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ซึ่งเรียกว่า |
| ขันธ์ ๕ หรือ ขันธ์ทั้ง ๕. (ป.; ส. สกนฺธ). |
|
|
| ขันธาวาร | [-ทาวาน] (แบบ) น. ค่าย, กองทัพ, เช่น เสด็จถึงขันธาวารประเทศ. |
| (ม. ร่ายยาว นครกัณฑ์). (ป.). |
|
|
| ขันหมาก ๑ | น. ขันใส่หมากพลูเป็นต้นซึ่งเชิญไปพร้อมกับของอื่น ๆ ในพิธีหมั้น |
| หรือแต่งงาน เป็นเครื่องคํานับผู้ปกครองฝ่ายหญิง. |
|
|
| ขันหมาก ๒ | น. ชื่อว่านชนิดหนึ่ง ต้นเหมือนจําปา รากเป็น ๓ แง่ ดอกเหมือนบอน |
| ลูกเหมือนแตงกวา. (กบิลว่าน). |
|
|
| ขันหมาก ๓ | (โบ; ราชา) น. เรียกพานใส่หมากพลูของพระเจ้าแผ่นดินว่า |
| พานพระขันหมาก หรือ พระขันหมาก, พานพระศรี ก็ว่า. |
|
|
| ขับ ๑ | ก. ต้อนให้ไป, บังคับให้ไป, ไล่; ไล่ตาม; บังคับให้เคลื่อนไปได้ เช่น |
| ขับเกวียน ขับรถม้า, สามารถบังคับเครื่องยนต์ ให้ยานพาหนะเคลื่อนที่ |
| ไปได้ เช่น ขับรถ ขับเรือ; บังคับให้ออก เช่น ขับปัสสาวะ; ประชดอย่าง |
| ล้อ, พูดล้อเพื่อสนุก. |
| ขับขัน ว. คับขัน. |
| ขับขี่ ว. (ปาก) เรียกใบอนุญาตให้ขับรถได้ว่า ใบขับขี่, (กฎ) ใช้ว่า |
| ใบอนุญาตขับขี่. ก. สามารถบังคับเครื่องยนต์ให้ยานพาหนะ |
| เคลื่อนที่ไปได้. |
| ขับเคลื่อน ก. ผลักหรือดันให้ไปด้วยแรงดันไอนํ้าหรือกังหันเป็นต้น. |
| ขับเคี่ยว ก. เร่งรัด, ต่อสู้หรือแข่งขันกันไปจนถึงที่สุด หรือจนแพ้ชนะ |
| ไปข้างหนึ่ง. |
| ขับถ่าย ก. รุหรือระบายสิ่งที่ไม่ต้องการออกจากร่างกาย. |
| ขับไล่ไสส่ง ก. ไล่ไปอย่างไม่มีเยื่อใย, ขับไสไล่ส่ง ก็ว่า. |
| ขับพล ก. ยกทัพ, เคลื่อนกองทัพเข้าโจมตีข้าศึก. |
|
|
| ขับ ๒ | ก. ร้องเป็นทํานอง เช่น ขับกล่อม ขับเสภา. |
| ขับซอ (ถิ่น) ก. ร้องเพลงโดยมีดนตรีประกอบ เช่น ขับซอยอยศอ้าง |
| ฦๅลูกกษัตริย์เจ้าช้าง ชื่นแท้ใครเทียมเทียบนา. (ลอ). |
| ขับไม้ น. การเล่นดนตรีอย่างหนึ่ง มีคนเล่น ๓ คนด้วยกัน คนหนึ่ง |
| ขับร้องลํานํา คนหนึ่งสีซอ ๓ สายประสานเสียง คนหนึ่งไกวบัณเฑาะว์ |
| ให้จังหวะ; ชื่อคําประพันธ์ชนิดหนึ่ง ใช้โคลงกับกาพย์สุรางคนางค์สลับกัน. |
| ขับไม้บัณเฑาะว์ [-บันเดาะ] น. วิธีบรรเลงอย่างหนึ่ง; ชื่อเพลงไทยชนิดหนึ่ง. |
| ขับร้อง ก. ร้องเพลง. |
|
|
| ขัย | [ไข] น. ความสิ้นไป, เขตอายุของคนที่นิยมกันว่าสูงสุด เรียกว่า |
| อายุขัย. (ป. ขย; ส. กฺษย). |
|
|
| ขัว | (ถิ่น; กลอน) น. สะพาน. |
|
|
| ขั้ว | น. ส่วนที่ต่อของก้านดอกไม้ ใบไม้ ผลไม้ และอื่น ๆ. |
| ขั้วกระจก น. จุดกึ่งกลางของผิวกระจกโค้งทรงกลม. |
| ขั้วบวก น. ขั้วไฟฟ้าที่มีศักย์ไฟฟ้าสูงกว่าอีกขั้วหนึ่ง. |
| ขั้วแม่เหล็ก น. บริเวณที่ตัวแท่งแม่เหล็กซึ่งมีแรงแม่เหล็กมากที่สุด |
| โดยปรกติบริเวณดังกล่าวจะอยู่ใกล้ปลายทั้ง ๒ ของแท่งแม่เหล็ก, |
| ถ้าชี้ไปทางทิศเหนือ เรียกว่า ขั้วเหนือ ถ้าชี้ไปทางทิศใต้ เรียกว่า ขั้วใต้. |
| ขั้วแม่เหล็กโลก น. เรียกบริเวณที่มีแรงแม่เหล็กโลกมากที่สุดทาง |
| ซีกโลกเหนือและใต้ว่า ขั้วแม่เหล็กโลกเหนือ ขั้วแม่เหล็กโลกใต้. |
| ขั้วลบ น. ขั้วไฟฟ้าที่มีศักย์ไฟฟ้าตํ่ากว่าอีกขั้วหนึ่ง. |
| ขั้วโลก น. เรียกบริเวณปลายสุดของแกนโลกเหนือและใต้ที่มีละติจูด |
| ๙๐ องศาเหนือว่า ขั้วโลกเหนือและที่มีละติจูด ๙๐ องศาใต้ว่า ขั้วโลกใต้. |
|
|
| ขา ๑ | น. อวัยวะตั้งแต่ตะโพกถึงข้อเท้า สําหรับยันกายและเดินเป็นต้น |
| (ไทยถิ่นอื่น ขา หมายความตั้งแต่ตะโพกถึงเข่า); สิ่งของซึ่งมีลักษณะ |
| คล้ายขาสําหรับยันหรือรองรับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น ขาโต๊ะ ขาเก้าอี้ ขาตั้ง; |
| เรียกส่วนที่ยื่นออกไปจากส่วนใหญ่เหมือนรูปขา เช่น ขากางเกง. |
| ขากบ น. ขาของว่าวจุฬา. |
| ขากรรไกร [-กันไกฺร] น. กระดูกต้นคางที่อ้าขึ้นอ้าลง มีลักษณะอย่าง |
| กรรไกร, ขากรรไตร หรือ ขาตะไกร ก็ว่า. |
| ขากรรไตร น. ขากรรไกร. |
| ขากอม [-กอม] ว. ขาโก่ง. |
| ขาไก่ ๑ น. เรียกขนมปังกรอบค่อนข้างแข็ง ขนาดโตเท่านิ้วหัวแม่มือ |
| ยาวประมาณ ๘ นิ้ว ว่า ขนมปังขาไก่. |
| ขาขวิด ว. อาการที่เดินสะดุดขาตัวเองเพราะอายหรือรีบร้อน เรียกว่า |
| เดินขาขวิด. |
| ขาตะเกียบ น. ขาคนที่ลีบเล็ก. |
| ขาตะไกร น. ขากรรไกร. |
| ขาทราย น. ไม้ ๒ อันผูกหรือร้อยปลายให้อ้าออกเป็นง่ามสําหรับ |
| รับหรือคํ้าของ. |
| ขานกยาง ๑ น. ปืนโบราณที่ตั้งยิงบนขาคํ้า; เรียกตรวนที่มีลูกย่าง |
| ๒ อันว่า ตรวนขานกยาง. |
| ขาพับ น. ส่วนของขาที่พับได้อยู่หลังเข่า. |
| ขาม้า น. ครีบคู่ที่อยู่ตรงอกปลา, ตะเกียบ ก็เรียก. |
| ขาลาก ว. อาการที่เดินยกขาไม่ขึ้น. |
| ขาสิงห์ น. ขาโต๊ะ ตั่ง หรือตู้เป็นต้นที่ออกแบบให้คล้ายขาของสิงห์. |
| ขาหนีบ น. บริเวณโคนขาด้านหน้าตรงส่วนที่ต่อกับลำตัว. |
| ขาหมา น. ไม้ ๒ อันที่ทำเป็นขาไขว้กัน ใช้วางบนหลังช้าง สำหรับนั่ง |
| บรรทุกของ หรือลากไม้. |
| ขาหยั่ง [-หฺยั่ง] น. ไม้ ๓ อันผูกปลายรวมกันและกางออกไป สําหรับตั้ง |
| หรือห้อยของต่าง ๆ. |
| ขาอ่อน น. ส่วนหลังของขานับตั้งแต่โคนขาถึงขาพับ. |
|
|
| ขา ๒ | น. พวก, ฝ่าย, เช่น ขานักเลง ขาเจ้าชู้; เรียกผู้ร่วมเล่นการพนันเช่นไพ่ |
| ว่า ขา; คราว, เที่ยว, เช่น ขากลับ ขาเข้า ขาออก; (โบ) สลึง, ใช้เฉพาะ |
| ราคาทองคำที่คิดเป็นราคาเงินบาท เศษที่เป็นสลึงเรียกว่า ขา เช่น |
| ทองคำหนัก ๑ บาท เป็นราคาเงิน ๘ บาท ๒ สลึง เรียกว่า ทองเนื้อแปด |
| สองขา ถ้าเป็นราคาเงิน ๘ บาท ๓ สลึง เรียกว่า ทองเนื้อแปดสามขา |
| ขาจร [-จอน] น. ลูกค้าที่ไม่ใช่ขาประจำ. |
| ขาประจำ น. ลูกค้าที่ติดต่อสม่ำเสมอ. |
| ขาไพ่ น. ผู้ร่วมเล่นการพนันไพ่, ลักษณนามว่า ขา. |
| ขาใหญ่ (ปาก) น. นักเลงผู้มีอิทธิพล, นักโทษหรือผู้กักขังที่มีอิทธิพล. |
|
|
| ขา ๓ | ว. คําขานรับของผู้หญิง. |
|
|
| ขา ๔ | (โบ) ส. เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓ แทนคำว่า เขาสองคน เช่น |
| สองขาพ่อลูก หมายถึง เขาสองคนพ่อลูก. |
|
|
| ข่า ๑ | น. คนชาวเขาจำพวกหนึ่ง แบ่งออกเป็น ๒ พวก พวกหนึ่งพูดภาษา |
| ในตระกูลมอญ-เขมร เช่น ข่า อัตตะปือ ข่าตองเหลือง และอีกพวก |
| หนึ่งพูดภาษาในตระกูลอินโดนีเซียน ได้แก่ ข่าระแด และ ข่าจะราย. |
|
|
| ข่า ๒ | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Alpinia galanga (L.) Sw. ในวงศ์ Zingiberaceae |
| มีเหง้า ลําต้นเป็นกอ สูง ๑-๓ เมตร ดอกขาว ออกเป็นช่อที่ยอด เหง้ามี |
| กลิ่นฉุน ใช้ปรุงอาหารและทํายาได้. |
| ข่าแดง น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Achasma sphaerocephalum Holtt. ในวงศ์ |
| Zingiberaceae ดอกสีแดง ออกเป็นช่อสั้น ๆ ใกล้พื้นดิน กินได้. |
|
|
| ข่า ๓ | น. ชื่อสัตว์นํ้าชนิดหนึ่ง ในมหาชาติคําหลวงแปลจากศัพท์ว่า สุสู, คือ |
| จระเข้, เช่น มงงกรฉลองเข้ข่าก็มี. (ม. คําหลวง มหาพน). |
|
|
| ข่า ๔ | น. ไม้ที่ทําเป็นร้านขึ้นคร่อมกองไฟสําหรับปิ้งปลา, ไม้ไผ่ขัดเป็น |
| ตารางเล็ก ๆ สำหรับวางหรือห้อยอาหารแห้งให้อยู่เหนือเตาไฟในครัว. |
|
|
| ข้า ๑ | น. บ่าวไพร่, คนรับใช้. |
| ข้าเก่าเต่าเลี้ยง (สํา) น. คนเก่าคนแก่, คนที่อยู่ด้วยกันในฐานะ |
| รับใช้มานาน. |
| ข้าไท น. คนรับใช้ที่ไม่ใช่ทาส. |
| ข้านอกเจ้าข้าวนอกหม้อ (สํา; โบ) น. จำนวนคนซึ่งมีจำนวนมาก |
| ย่อมกระทำหรือประพฤตินอกออกไปจากคำสั่งหรือแบบอย่างขนบ |
| ธรรมเนียมที่ถือปฏิบัติกันมามากเช่นกัน ดังข้อความว่า กาลแต่ก่อน |
| เจ้านายน้อยตัวก็ไม่รั่วไม่ร้ำข้างไหนหนัก ครั้นภายหลังเจ้านายมากขึ้น |
| ก็เกิดการรั่วร้ำไปต่าง ๆ เป็นการข้านอกเจ้าเข้านอกหม้อ ลูกนอกพ่อ |
| หลานนอกปู่ เป็นขึ้น. (พระราชหัตถเลขารัชกาลที่ ๔). |
| ข้านอกเจ้าบ่าวนอกนาย (สำ) น. ผู้ที่กระทำหรือประพฤตินอกเหนือ |
| คำสั่งหรือแบบอย่างขนบธรรมเนียมที่ถือปฏิบัติกันมา. |
| ข้าแผ่นดิน น. พลเมือง. |
| ข้าเฝ้า น. ขุนนางที่มีตําแหน่งเข้าเฝ้า. |
| ข้าพระ (โบ) น. ผู้ที่นายเงินทำหนังสือสำคัญยกให้เป็นคนใช้ของสงฆ์, |
| คนที่พระเจ้าแผ่นดินพระราชทานแก่พระสงฆ์ เพื่อรักษาวัดและ |
| ปฏิบัติพระสงฆ์. |
| ข้าราชการ น. (โบ) คนที่ทําราชการตามทําเนียบ; ผู้ปฏิบัติราชการ |
| ในส่วนราชการ; (กฎ) บุคคลซึ่งรับราชการ โดยได้รับเงินเดือนจาก |
| เงินงบประมาณรายจ่ายหมวดเงินเดือน เช่น ข้าราชการพลเรือน |
| ข้าราชการการเมือง ข้าราชการครู ข้าราชการทหาร ข้าราชการตุลาการ |
| ข้าราชการอัยการ. |
| ข้าราชการอัยการ (กฎ) น. ข้าราชการผู้มีอำนาจและหน้าที่ในการ |
| ดำเนินคดีตามกฎหมายซึ่งบัญญัติว่าเป็นอำนาจและหน้าที่ของพนักงาน |
| อัยการ, ถ้ารวมถึงข้าราชการธุรการในสำนักงานอัยการสูงสุดด้วย เรียกว่า |
| ข้าราชการฝ่ายอัยการ. (ดู อัยการ). |
| ข้าหลวง ๑ น. (โบ) คนที่ถวายตัวเป็นข้าของพระเจ้าแผ่นดินหรือเจ้านาย, |
| คนใช้ของพระเจ้าแผ่นดินหรือเจ้านาย. |
| ข้าหลวงเดิม น. คนใช้เก่าแก่ของเจ้านาย, คนที่พระเจ้าแผ่นดินเคย |
| ใช้มาแต่เมื่อยังไม่ได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน, (ปาก) คนหรือสิ่งของที่ |
| ใช้สอยถูกใจมาเป็นเวลานาน ๆ. |
| ข้าหลวงน้อย น. คนใช้ของเจ้านาย. |
|
|
| ข้า ๒ | ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด พูดกับผู้ที่เสมอกันอย่างเป็นกันเองหรือผู้ใหญ่ |
| พูดกับผู้น้อย, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
| ข้าเจ้า (ถิ่น-พายัพ) ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
| ข้าน้อย (ถิ่น-อีสาน) ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
| ข้าพเจ้า [ข้าพะเจ้า] ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด มักใช้อย่างเป็นทางการ, |
| เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
| ข้าพระพุทธเจ้า [ข้าพฺระพุดทะเจ้า] ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด กราบบังคม |
| ทูลพระเจ้าแผ่นดินหรือกราบทูลเจ้านายชั้นสูง, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑. |
|
|
| ขาก ๑ | ก. อาการที่ทําให้เสมหะเป็นต้นในลําคอหลุดออก มักมีเสียงดังเช่นนั้น. |
|
|
| ขาก ๒ | (โบ) ก. ภูมิใจ เช่น ความยินลากขากดีจะมีไหน. (อภัย). (ไทยใหญ่). |
|
|
| ขาก๊วย | น. กางเกงจีนขาสั้นแค่เข่า. |
|
|
| ขาเกวียน | (โบ) น. ลูกล้อเกวียน เช่น ขาเกวียนขาหนึ่ง. (อัยการเบ็ดเสร็จ). |
|
|
| ขาไก่ ๑ | ดูใน ขา ๑. |
|
|
| ขาไก่ ๒ | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Strobilanthes dolicophylla R. Ben. ในวงศ์ |
| Acanthaceae ต้นสูงประมาณ ๑ เมตร ปลูกเป็นรั้ว. (๒) ชื่อเห็ด |
| ชนิดหนึ่งในพวกเห็ดโคน แต่ใหญ่และแข็งกว่า. (๓) เรียกอ้อย |
| ชนิดลําเล็กสีเหลืองว่าอ้อยขาไก่. |
|
|
| ขาไก่ ๓ | ดู หางแข็ง. |
|
|
| ขาเขียด | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Monochoria vaginalis (Burm.f.) Kunth ในวงศ์ |
| Pontederiaceae ดอกสีม่วงนํ้าเงิน เกิดในนํ้าและปลักตม กินได้. |
|
|
| ขาง ๑ | น. ไข่แมลงวัน เรียกว่า ไข่ขาง. (อะหม ขาง ว่า ขว้าง, วาง, ทิ้ง). |
|
|
| ขาง ๒ | (ถิ่น-อีสาน) น. รอดเรือน. |
| ขางดัง (ถิ่น-อีสาน) น. ดั้งจมูก. |
|
|
| ขาง ๓ | (ถิ่น-อีสาน) น. โลหะชนิดหนึ่งอย่างเหล็กกระทะ. |
|
|
| ขาง ๔ | (ถิ่น-อีสาน) ก. อัง, ทําให้ร้อน, ทําให้สุก, เช่น เอาขี้ผึ้งไปขางไฟ ว่า |
| เอาขี้ผึ้งไปอังไฟ. |
|
|
| ข่าง ๑ | น. ของเล่นอย่างหนึ่งเป็นลูกกลม ๆ มีเดือยใช้ปั่นให้หมุนด้วยมือ |
| หรือด้วยเชือก เรียกว่า ลูกข่าง; ชื่อดาวหมู่หนึ่งมี ๔ ดวงคล้ายรูปลูกข่าง. |
|
|
| ข่าง ๒ | น. ไม้ชนิดหนึ่ง อยู่ทางแถบทะเล เปลือกเรียบ ๆ ใบคล้ายมะขวิด |
| ไม้ใช้ทําฟืน. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ข่าง ๓ | (ถิ่น-พายัพ) ก. ระบาย, ถ่าย, เช่น ข่างนํ้า ว่า ระบายนํ้า. |
|
|
| ข้าง | น. เบื้อง เช่น ข้างหน้า ข้างหลัง; ส่วน เช่น ข้างหัว ข้างท้าย; ฝ่าย เช่น |
| ข้างไหน ข้างนี้; สีข้าง เช่น เอาข้างเข้าถู. บ. ใกล้, ริม, เช่น ต้นฝรั่งข้างรั้ว. |
| ข้าง ๆ ว. ใกล้ด้านข้าง เช่น ยืนอยู่ข้าง ๆ. |
| ข้างกบ น. กระดานกรุกระหนาบข้างเสาในพระระเบียง ปลายแผ่น |
| กระดานยันใต้ท้องสะพานที่พาดอยู่บนหัวเสา, กระดานกรุกระหนาบ |
| ข้างคูหาหรือช่องหน้าต่างโบสถ์ วิหาร พระที่นั่งต่าง ๆ, บานกบ ก็ว่า. |
| ข้างขึ้น น. ส่วนของเดือนจันทรคติที่มีพระจันทร์สว่าง คือ ตั้งแต่ |
| ขึ้นคํ่าหนึ่งไปถึงกลางเดือน. |
| ข้างควาย น. เรียกไม้ขนาบใกล้สันหลังคา ๒ ข้างจากหลบ มีไม้ |
| เสียบหนูยึดกลัดให้แน่น ว่า ไม้ข้างควาย. |
| ข้าง ๆ คู ๆ ว. ออกนอกแนวนอกเรื่องอย่างไม่สมเหตุสมผล เช่น |
| เถียงไปข้าง ๆ คู ๆ. |
| ข้างเคียง ว. ที่อยู่ใกล้ ๆ, ที่สนิทชิดชอบกันมาก, เช่น คนข้างเคียง. |
| ข้างจัน น. วิธีเหลาไม้ให้เป็นผิวนูนมีลักษณะอย่างข้างของลูกจัน. |
| ข้างตก (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ทิศตะวันตก. |
| ข้างตีน (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ทิศเหนือ. |
| ข้างแรม น. ส่วนของเดือนจันทรคติที่พระจันทร์มืด คือ ตั้งแต่แรม |
| คํ่าหนึ่งไปถึงสิ้นเดือน. |
| ข้างหัวนอน (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ทิศใต้. |
| ข้างออก (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ทิศตะวันออก. |
|
|
| ข้างกระดาน | น. ชื่อเรือต่อในจําพวกเรือข้าวชนิดหนึ่งที่เสริมข้างให้สูงขึ้น. |
|
|
| ข้างเงิน | น. ชื่อปลาทะเลขนาดเล็กทุกชนิดในสกุล Allanetta และ Stenatherina |
| วงศ์ Atherinidae ลําตัวค่อนข้างกลมยาว หัวโต เกล็ดใหญ่และแข็ง |
| ข้างลําตัวมีสีเด่นเป็นเพียงแถบสีเงินเหลือบนํ้าเงินพาดตลอดตามยาว |
| อยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ใกล้ผิวนํ้าชายฝั่ง, หัวแข็ง หรือ หัวตะกั่ว ก็เรียก. |
|
|
| ขางแดง | ดู กางขี้มอด ที่ กาง ๒. |
|
|
| ข้างตะเภา | น. (๑) ชื่อปลาทะเลหลายชนิดในสกุล Plectorhynchus และ Diagramma |
| วงศ์ Haemulidae ลำตัวป้อม แบนข้าง สันหัวโค้งลาดลง รอบปากมีเนื้อนุ่ม |
| ใต้คางมีรู ๑-๓ คู่ เกล็ดเล็กสากมือพื้นลำตัวและอกมักมีสีฉูดฉาด ในปลา |
| ขนาดเล็กมักมีลายสีทึบพาดตามยาวหลายเส้นและมักแตกเป็นจุดเมื่อตัว |
| โตขึ้น ขอบแผ่นปิดเหงือกและในโพรงปากมักมีสีแดงส้ม ส่วนใหญ่พบ |
| อาศัยอยู่ตามแนวปะการัง ขนาดตั้งแต่ ๓๐-๘๐ เซนติเมตร, สร้อยนกเขา |
| ก็เรียก. (๒) ดู ข้างลาย. |
|
|
| ข้างลาย | น. ชื่อปลาทะเลหลายชนิดในสกุล Therapon และ Pelates วงศ์ |
| Theraponidae มีเส้นดำข้างลำตัวข้างละ ๔-๖ เส้น แล้วแต่ชนิด |
| อาศัยอยู่ตามชายฝั่งทะเลและบริเวณน้ำกร่อย เช่น ชนิด T. jarbua, |
| P. quadrilineatus, ข้างตะเภา ออดแอด หรือ ครืดคราด ก็เรียก. |
|
|
| ขาณุ | (แบบ) น. ตอ. (ป.). |
|
|
| ขาด | ก. แยกออกจากกันเพราะถูกดึง ตัด หรือฉีก เป็นต้น เช่น เชือกขาด |
| แขนขาด ผ้าขาด; ควรจะมีแต่ไม่มี เช่น เศรษฐีขาดไฟ; มีไม่ครบ, มี |
| ไม่เต็ม, เช่น ขาดคุณสมบัติ; ไม่ครบ, บกพร่อง, เช่น ศีลขาด; ไม่เต็ม |
| ตามจํานวน เช่น นับเงินขาด; ไม่มาตามกําหนด เช่น ขาดเรียน ขาดประชุม. |
| ขาดกัน ก. แยกจากกัน ไม่คบค้าสมาคมกันต่อไป เช่น แม้นมิยก |
| พลไกรไปช่วย ถึงเราม้วยก็อย่ามาดูผี อย่าดูทั้งเปลวอัคคี แต่วันนี้ |
| ขาดกันจนบรรลัย. (อิเหนา). |
| ขาดคราว ก. ไม่มีไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง. |
| ขาดคอช้าง ก. ถูกฟันตายบนคอช้างเมื่อเวลาชนช้างกัน, ขาดหัวช้าง ก็เรียก. |
| ขาดค่า ก. จํากัดราคาตายตัว. |
| ขาดคำ, ขาดปาก ก. ทันทีที่สุดคําพูด, ทันทีที่จบคําพูด. |
| ขาดแคลน ก. ขัดสน, อัตคัด. |
| ขาดใจ ก. สิ้นใจ, ตาย; โดยปริยายหมายความว่า ยอด, มาก, เช่น |
| สุดสวาทขาดใจ. |
| ขาดตกบกพร่อง ก. ไม่ครบ, ไม่บริบูรณ์, ยังไม่เรียบร้อย. |
| ขาดตลาด ก. ไม่มีขายในท้องตลาดอย่างที่เคยมี. |
| ขาดตอน ก. ขาดระยะกัน, ไม่ติดต่อกัน. |
| ขาดตัว ว. จํากัดราคาคงที่ไม่เพิ่มไม่ลด, จํากัดราคาตายตัว. |
| ขาดทุน ก. ได้น้อยกว่าต้นทุน. |
| ขาดน้ำใจ ก. ไม่มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่. |
| ขาดมือ ก. เคยมีแล้วหมดไป, ไม่มีเป็นการชั่วคราว. |
| ขาดเม็ด ก. หายสนิท, หยุดตก, (ใช้แก่ฝน). |
| ขาดลอย ก. สูญไปโดยไม่มีหวังว่าจะได้คืน เช่น ว่าวขาดลอย, เด็ดขาด |
| เช่น ชนะขาดลอย. |
| ขาดหัวช้าง ก. ถูกฟันตายบนคอช้างเมื่อเวลาชนช้างกัน เช่น ผู้ใด |
| ชนช้างมีชัยและข้าศึกขาดหัวช้าง. (กฎมนเทียรบาลในกฎ. ราชบุรี), |
| ขาดคอช้าง ก็เรียก. |
| ขาดเหลือ ก. ไม่ครบตามที่ควรมี เช่น ถ้ามีสิ่งใดขาดเหลือ ก็ขอให้บอก. |
| ขาดอายุ ก. พ้นระยะเวลาที่กำหนดไว้ เช่น ใบขับขี่ขาดอายุ. |
|
|
| ข่าต้น | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Cinnamomum ilicioides Cheval. ในวงศ์ |
| Lauraceae เปลือกและเนื้อไม้มีกลิ่นหอม, พายัพเรียก พลูต้น. |
|
|
| ขาทนียะ | [ขาทะ-] (แบบ) น. อาหารควรเคี้ยว, มักใช้เข้าคู่กับคำ โภชนียะ เป็น |
| ขาทนียโภชนียะ หมายความว่า อาหารที่ควรเคี้ยวและอาหารที่ควร |
| บริโภค. (ป.). |
|
|
| ขาน ๑ | ก. กล่าว, เรียก, เอ่ย, พูด, ตอบ, เช่น ขานรับ ขานยาม. |
| ขานไข (กลอน) ก. กล่าวชี้แจง. |
| ขานนาค ก. กล่าวคําขอบวชในพิธีบวชนาค. |
| ขานยาม (โบ) ก. บอกเวลาเปลี่ยนชั่วโมง. |
| ขานรหัส ก. ร้องเรียกโดยใช้สัญญาณหรือสัญลักษณ์ที่กําหนด |
| รู้กันโดยเฉพาะ. |
|
|
| ขาน ๒ | ว. ใช้ประกอบต่อคํา ``ตาย'' ว่า ไม้ตายขาน หมายความว่า ต้นไม้ที่ |
| ยืนต้นตายเป็นแถว ๆ. |
|
|
| ขานกยาง ๑ | ดูใน ขา ๑. |
|
|
| ขานกยาง ๒ | ดู สีเสียด ๓. |
|
|
| ขานาง | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Homalium tomentosum (Vent.) Benth. |
| ในวงศ์ Flacourtiaceae ดอกเล็ก สีเหลืองอ่อน กลิ่นเหม็น. |
|
|
| ขาบ ๑ | ว. สีนํ้าเงินแก่อมม่วง. |
|
|
| ขาบ ๒ | (ถิ่น-พายัพ) ก. แอบ, ซ่อน. |
|
|
| ขาม ๑ | ก. คร้าม, เกรง, มักใช้เข้าคู่กับคํา เกรง เป็น เกรงขาม. |
|
|
| ขาม ๒ | (กลอน) น. มะขาม. |
|
|
| ข่าม | (ถิ่น-พายัพ) ก. อยู่ยงคงกระพัน. |
|
|
| ข้าม ๑ | ก. ยกเท้าย่างผ่านเหนือสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้พ้นไป เช่น ข้ามธรณีประตู, |
| ผ่านจากข้างหนึ่งไปยังอีกข้างหนึ่ง เช่น ข้ามฟาก ข้ามถนน, ล่วงพ้น |
| สิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยผ่านเหนือสิ่งนั้นไป เช่น บินข้ามมหาสมุทร, ล่วงพ้น |
| ช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่ง เช่น ข้ามวันข้ามคืน, ผ่านเลยลําดับ เช่น |
| ข้ามชั้น อ่านหนังสือข้าม. |
| ข้ามน้ำข้ามทะเล, ข้ามน้ำข้ามท่า (สํา) ก. ต้องฟันฝ่าอุปสรรคและ |
| ความลําบากต่าง ๆ กว่าจะได้ผลสําเร็จ. |
| ข้ามเรือ ก. ลงเรือข้ามน้ำไปยังอีกฝั่งหนึ่ง. |
| ข้ามสมุทร น. ชื่อเพลงไทยชนิดหนึ่ง. |
| ข้ามหน้า, ข้ามหน้าข้ามตา ก. ทําโดยไม่ไว้หน้าผู้ใด. |
| ข้ามหัว ก. ทําโดยพลการไม่บอกกล่าวหรือปรึกษาหารือผู้ที่ควร |
| บอกกล่าวหรือควรปรึกษาหารือ. |
|
|
| ข้าม ๒, ข้าม ๆ | ว. เลยลําดับ, ไม่เป็นไปตามลําดับ, เช่น อ่านข้าม อ่านข้าม ๆ. |
|
|
| ขาย | ก. เอาของแลกเงินตรา, โอนกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินให้แก่กันโดย |
| ตกลงกันว่าผู้รับโอนจะใช้ราคาแห่งทรัพย์สินนั้น มีหลายลักษณะ |
| คือ ชําระเงินในขณะที่ซื้อขายกัน เรียกว่า ขายเงินสด, ขายโดยยอม |
| เก็บเงินอันเป็นราคาของในวันหลัง เรียกว่า ขายเชื่อ, (เลิก) เอาเงินเขา |
| มาโดยยอมตนเข้ารับใช้การงานของเจ้าเงิน เรียกว่า ขายตัวลงเป็นทาส. |
| ขายขาด ก. ขายไม่รับคืน. |
| ขายเงินเชื่อ, ขายเชื่อ ก. ขายโดยยอมเก็บเงินอันเป็นมูลค่าในวันหลัง. |
| ขายเงินผ่อน ก. ขายโดยผู้ซื้อชำระเงินเป็นงวด ๆ. |
| ขายเงินสด ก. ขายโดยผู้ซื้อชำระเงินในขณะที่ซื้อขายกัน. |
| ขายชาติ ก. ขยายความลับประเทศชาติของตนแก่ศัตรูหรือเอาใจ |
| ออกหากไปเข้ากับศัตรู เพราะเห็นแก่สินจ้างหรือสิ่งตอบแทนเพื่อ |
| ทําลายล้างประเทศชาติของตน, ขายบ้านขายเมือง ก็ว่า. |
| ขายชื่อ ก. เอาชื่อเข้าแลกในทํานองขาย, ไม่รักชื่อ, ทําให้เสียชื่อเสียง, |
| ถ้าเอาชื่อผู้อื่นไปแอบอ้างหาผลประโยชน์ เรียกว่า เอาชื่อไปขาย. |
| ขายตัว ก. เอาตัวแลกเงิน, เอาชื่อเสียงแลกเงิน. |
| ขายตามคำพรรณนา (กฎ) น. สัญญาซื้อขายที่คู่สัญญาตกลงซื้อขาย |
| ทรัพย์สินตามลักษณะและคุณภาพที่ผู้ขายได้บรรยายไว้อย่างละเอียด. |
| ขายตามตัวอย่าง (กฎ) น. สัญญาซื้อขายที่คู่สัญญาตกลงซื้อขาย |
| ทรัพย์สินตามที่ผู้ขายได้แสดงไว้. |
| ขายทอดตลาด (กฎ) น. การขายทรัพย์สินที่กระทําโดยเปิดเผยแก่บุคคล |
| ทั่วไปด้วยวิธีเปิดโอกาสให้ผู้ซื้อสู้ราคากัน ผู้ใดให้ราคาสูงสุดและผู้ทอด |
| ตลาดแสดงความตกลงด้วยเคาะไม้หรือด้วยกิริยาอย่างอื่นตามจารีต |
| ประเพณีในการขายทอดตลาด ผู้นั้นเป็นผู้ซื้อทรัพย์สินนั้น. |
| ขายบ้านขายเมือง ก. ขายชาติ. |
| ขายปลีก ก. ขายเป็นส่วนย่อย, ขายตรงแก่ผู้บริโภคใช้สอย. |
| ขายผ้าเอาหน้ารอด (สํา) ก. ยอมเสียสละแม้แต่ของจําเป็นที่ตนมีอยู่ |
| เพื่อรักษาชื่อเสียงของตนไว้, ทําให้สําเร็จลุล่วงไป เพื่อรักษาชื่อเสียง |
| ของตนไว้. |
| ขายเผื่อชอบ (กฎ) น. สัญญาซื้อขายที่มีเงื่อนไขว่าให้ผู้ซื้อได้มีโอกาส |
| ตรวจดูทรัพย์สินก่อนรับซื้อ. |
| ขายฝาก (กฎ) น. สัญญาซื้อขายซึ่งกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินตกไปยังผู้ซื้อ |
| โดยมีข้อตกลงกันว่าผู้ขายอาจไถ่ทรัพย์นั้นคืนได้. |
| ขายส่ง ก. ขายเป็นจํานวนมาก ๆ แก่ร้านค้าย่อยหรือร้านที่เป็นลูกค้าประจํา. |
| ขายหน้า, ขายหน้าขายตา ก. อับอาย. |
| ขายหน้าวันละห้าเบี้ย (สํา) ก. ทําให้ต้องอับอายขายหน้าอยู่ทุกวัน. |
| ขายหู ก. ฟังแล้วละอาย ไม่อยากฟัง. |
| ขายหูขายตา (แบบ) ก. ได้ยินได้เห็นแล้วรู้สึกอายไม่อยากฟัง |
| ไม่อยากเห็น เช่น ดอกขายหูขายตา ดอกบนำพารู้. (ลอ), ใช้ว่า |
| ไขหูไขตา ก็มี. |
| ขายเหมา [-เหฺมา] ก. ขายเป็นจํานวนรวมทั้งหมด. |
| (กฎ) น. การขายซึ่งผู้ซื้อตกลงซื้อทรัพย์สินที่ผู้ขายเสนอขายหมด |
| ทั้งจํานวนในราคาตามที่ตกลงกัน ซึ่งผู้ซื้อต้องผูกพันชําระราคา |
| และผู้ขายต้องส่งมอบทรัพย์สินทั้งหมดตามที่ตกลงกันไว้ ทั้งนี้ ไม่ว่า |
| ทรัพย์สินที่ซื้อขายจะมีปริมาณมากหรือน้อยกว่าที่คิดคํานวณไว้. |
|
|
| ข่าย | น. เครื่องดักสัตว์ชนิดหนึ่ง ถักเป็นตาร่างแห; ขอบเขต เช่น เรื่องนี้ |
| ไม่อยู่ในข่ายที่จะพิจารณา. (พายัพ ว่าห่าย). |
| ข่ายงาน น. วงงานที่อยู่ในความควบคุมดูแลและประสานกัน. |
|
|
| ขาล | [ขาน] น. ชื่อปีที่ ๓ ของรอบปีนักษัตร มีเสือเป็นเครื่องหมาย; เสือ. (ข.). |
|
|
| ขาว ๑ | น. สีชนิดหนึ่งเหมือนสําลี. ว. มีสีอย่างสำลี, โดยปริยายหมายความว่า |
| แจ่มแจ้ง, สะอาดบริสุทธิ์, ปราศจากมลทิน. |
|
|
| ขาว ๒ | น. เทียนขาว. (ดู เทียนขาว ที่ เทียน ๓). |
|
|
| ข่าว | น. คําบอกเล่าเรื่องราวซึ่งโดยปรกติมักเป็นเรื่องเกิดใหม่หรือ |
| เป็นที่สนใจ, คําบอกกล่าว, คําเล่าลือ. |
| ข่าวกรอง น. ข่าวที่ได้ตรวจสอบหลักฐานแล้วว่าเป็นข่าวที่เชื่อถือได้. |
| ข่าวคราว น. คําบอกเล่าเรื่องทุกข์สุข. |
| ข่าวพาดหัว น. ข่าวสําคัญที่นํามาพิมพ์เป็นหัวเรื่องในหน้าแรกของ |
| หนังสือพิมพ์ด้วยอักษรขนาดใหญ่เพื่อให้เกิดความสนใจ. |
| ข่าวยกเมฆ น. ข่าวที่ไม่มีมูล, ข่าวเหลวไหล. |
| ข่าวล่า น. ข่าวที่ได้มาใหม่. |
| ข่าวลือ น. ข่าวที่พูดกันทั่วไป แต่ยังไม่มีอะไรยืนยันได้แน่นอน. |
| ข่าวสด น. ข่าวใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้น. |
| ข่าวสาร น. ข้อความที่ส่งมาให้รู้เรื่องกัน. |
|
|
| ข้าว | น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Gramineae โดยเฉพาะ |
| ชนิด Oryza sativa L. เมล็ดเป็นอาหารหลัก มีหลายพันธุ์ เช่น ข้าวเจ้า |
| ข้าวเหนียว. |
| ข้าวก้นบาตร (สำ) น. อาหารเหลือจากพระฉันแล้วที่ศิษย์วัดได้อาศัยกิน. |
| ข้าวกระยาทิพย์ น. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ปรุงด้วยเครื่องกวนมี น้ำผึ้ง |
| น้ำอ้อย น้ำนม ถั่ว งา เป็นต้น นิยมใช้หญิงพรหมจารีเป็นผู้กวน |
| มักทำในพิธีสารท, ข้าวทิพย์ ก็เรียก. |
| ข้าวกรู น. ข้าวชนิดที่ทําเพื่ออุทิศให้เปรตประเภทหนึ่งในพิธีสารท. |
| ข้าวกล้อง น. ข้าวที่สีเอาเปลือกออกโดยยังมีจมูกข้าวและเยื่อหุ้ม |
| เมล็ดข้าวอยู่, เดิมใช้วิธีใส่ครกตำเรียกว่า ข้าวซ้อม หรือ ข้าวซ้อมมือ. |
| ข้าวกล้า น. ต้นข้าวที่เพาะไว้สําหรับย้ายไปปลูกที่อื่น, กล้า ก็เรียก. |
| ข้าวกลาง น. กลุ่มพันธุ์ข้าวที่ออกรวงหลังข้าวเบา คือในช่วงกลางเดือน |
| ตุลาคมถึงปลายเดือนตุลาคม และเก็บเกี่ยวได้ในช่วงกลางเดือน |
| พฤศจิกายนถึงปลายเดือนพฤศจิกายน เช่น พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ |
| ๑๐๕ พันธุ์ข้าว กข ๖. |
| ข้าวเกรียบ น. ของกินทําด้วยแป้งข้าวเจ้าหรือแป้งข้าวเหนียว เป็นแผ่น |
| ตากให้แห้ง แล้วปิ้งหรือทอด มีหลายชนิด เช่น ข้าวเกรียบว่าว |
| ข้าวเกรียบงา ข้าวเกรียบกุ้ง. |
| ข้าวเกรียบปากหม้อ น. ชื่อของว่างชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้า |
| ละเลงบนผ้าที่ขึงปากหม้อน้ำเดือด มีไส้ทําด้วยกุ้งหรือหมูเป็นต้น. |
| ข้าวเกรียบอ่อน น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้า ประสม |
| กับนํ้าตาลโตนดหรือนํ้าตาลมะพร้าว ละเลงบนผ้าที่ขึงปากหม้อน้ำ |
| เดือด มีไส้ทําด้วยถั่วและมะพร้าว กินกับนํ้าตาลคลุกงา. |
| ข้าวเก่า น. ข้าวที่เก็บเกี่ยวไว้ค้างปี. |
| ข้าวแกง น. อาหารที่ขายมีข้าวกับแกงเป็นต้น, เรียกร้านอาหาร |
| ประเภทนี้ว่า ร้านข้าวแกง. |
| ข้าวโกบ (ถิ่น-อีสาน) น. ขนมนางเล็ด. |
| ข้าวขวัญ น. ข้าวบายศรี. |
| ข้าวของ น. สิ่งของต่าง ๆ มีเครื่องใช้เครื่องประดับเป็นต้น. |
| ข้าวแขก น. ชื่อขนมชนิดหนึ่งทําด้วยข้าวเปียก มีหน้าคล้ายตะโก้ |
| แต่สีเหลือง มีรสเค็ม ๆ มัน ๆ. |
| ข้าวควบ (ถิ่น-พายัพ) น. ข้าวเกรียบใส่นํ้าตาลอ้อย มีรสหวานอย่าง |
| ข้าวเกรียบว่าว. |
| ข้าวแคบ (ถิ่น-พายัพ) น. ข้าวเกรียบที่มีรสเค็ม ๆ อย่างข้าวเกรียบกุ้ง. |
| ข้าวงัน (ถิ่น-อีสาน) น. ข้าวหนัก. |
| ข้าวจี่ ๑ (ถิ่น-พายัพ, อีสาน) น. ข้าวเหนียวนึ่งนวดกับเกลือปั้นเป็นก้อน |
| เสียบไม้ปิ้งไฟ บางทีใส่น้ำอ้อยงบข้างใน ทาไข่แล้วปิ้งไฟ. |
| ข้าวเจ้า น. ชื่อข้าวพันธุ์หนึ่งของชนิด Oryza sativa L. เนื้อเมล็ดใส |
| ใช้หุงเป็นอาหาร เมื่อหุงแล้วเมล็ดมักร่วนและสวย มีชื่อต่าง ๆ กัน |
| เช่น ข้าวปิ่นแก้ว ข้าวมันปู. (ไทยใหญ่ เจ้าว่า เปราะ, ร่วน, ไม่เหนียว). |
| ข้าวแจก (ถิ่น-อีสาน) น. ข้าวที่ทําบุญอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ตาย. |
| ข้าวแช่ น. ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง มีข้าวสุกขัดแช่นํ้าเย็น กินกับเครื่อง |
| กับข้าวต่าง ๆ. |
| ข้าวซ้อม, ข้าวซ้อมมือ น. ข้าวที่เอาเปลือกออกโดยใช้วิธีใส่ครกตำ |
| ยังมีจมูกข้าวและเยื่อหุ้มเมล็ดข้าวอยู่, ปัจจุบันใช้เครื่องจักรสีข้าวแทน |
| เรียกว่า ข้าวกล้อง. |
| ข้าวซอย (ถิ่น-พายัพ) น. ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง เป็นเส้นคล้ายบะหมี่ |
| แล้วปรุงเครื่อง, เดิมเรียก ก๋วยเตี๋ยวฮ่อ. |
| ข้าวแดกงา น. ข้าวเหนียวนึ่งโขลกปนงา. |
| ข้าวแดง, ข้าวเมล็ดแดง น. เมล็ดข้าวที่มีปลอกรำสีแดงหุ้มอยู่ร้อยละ |
| ๒๕ ของเนื้อที่เมล็ดข้าวหรือมากกว่า. |
| ข้าวแดงแกงร้อน (สํา) น. บุญคุณ. |
| ข้าวตก น. ข้าวที่หลงเหลืออยู่ในท้องนาหลังจากเก็บเกี่ยวแล้ว. |
| ข้าวต้ม ๑ น. ข้าวที่ต้มให้สุก; ข้าวเหนียวที่ห่อด้วยใบไม้เช่นใบตอง |
| หรือใบมะพร้าวอ่อน แล้วต้มหรือนึ่งให้สุกอยู่ในจําพวกขนม มีชื่อ |
| ต่าง ๆ เช่น ข้าวต้มมัด ข้าวต้มผัด. |
| ข้าวต้มน้ำวุ้น น. ชื่อของหวานชนิดหนึ่ง ทําด้วยข้าวเหนียวห่อ |
| ใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยม ต้มสุก กินกับนํ้าเชื่อม. |
| ข้าวต้มปัด น. ข้าวเหนียวต้มที่ห่อด้วยใบไม้เช่นใบมะพร้าวอ่อน |
| หรือใบเตย มักทําถวายพระในเทศกาลออกพรรษา, ข้าวปัด ก็ว่า. |
| ข้าวต้มลูกโยน น. ข้าวเหนียวที่ผัดกับกะทิใส่เกลือ น้ำตาล ห่อด้วย |
| ใบมะพร้าวอ่อนหรือใบเตยไว้หางยาว แล้วต้มให้สุก. |
| ข้าวตอก ๑ น. ข้าวเปลือกข้าวเจ้าที่เอามาคั่วให้แตกบานเป็นดอก. |
| ข้าวตอกตั้ง น. ชื่อของหวานทําด้วยข้าวตอกคลุกนํ้าตาลและมะพร้าว |
| ทําเป็นแว่น ๆ เกลือกแป้ง. |
| ข้าวตอกแตก (ถิ่น-อีสาน) น. ข้าวตอก; โดยปริยายหมายถึงเสียงดัง |
| อย่างเสียงแตกของข้าวตอกที่ดังรัว เช่น เสียงพิมพ์ดีดดังอย่างข้าวตอกแตก. |
| ข้าวต้อง น. ต้นข้าวในนาที่โศกใบเหลืองไป ซึ่งถือกันว่าถูกผีกระทำ. |
| ข้าวตัง น. ข้าวสุกที่ติดเป็นแผ่นเกรียมอยู่ก้นหม้อหรือกระทะ. |
| ข้าวตาก น. ข้าวสุกที่ตากแห้ง. |
| ข้าวตู น. ข้าวตากคั่วแล้วตําเป็นผงเคล้ากับนํ้าตาลและมะพร้าว. |
| ข้าวแตก (ถิ่น-พายัพ) น. ข้าวตอก. |
| ข้าวแตน น. ขนมรังแตน. (ดู รังแตน ๒). |
| ข้าวทิพย์ น. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ปรุงด้วยเครื่องกวนมี นํ้าผึ้ง นํ้าอ้อย |
| นํ้านม ถั่ว งา เป็นต้น นิยมใช้หญิงพรหมจารีเป็นผู้กวนมักทําในพิธี |
| สารท, ข้าวกระยาทิพย์ ก็เรียก. |
| ข้าวนก ๑ น. ชื่อไม้ล้มลุก ๒ ชนิดในวงศ์ Gramineae คือ ชนิด Oryza |
| granulata Nees et Arn. และชนิด Echinochloa colona (L.) Link. |
| ข้าวนาปรัง น. ข้าวที่ปลูกในฤดูแล้งนอกฤดูทำนา. |
| ข้าวนึ่ง น. ข้าวที่ได้จากการสีข้าวเปลือกซึ่งผ่านการแช่น้ำและอบ |
| ด้วยความร้อนแล้ว; (ถิ่น-พายัพ, อีสาน) ข้าวเหนียวนึ่ง. |
| ข้าวบาตร น. ข้าวสารเก่าหุงในน้ำเดือดเพื่อให้สวยเป็นตัวสำหรับ |
| ตักบาตร, เรียกขันเชิงสําหรับใส่ข้าวตักบาตรว่า ขันข้าวบาตร. |
| ข้าวบาร์เลย์ น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Hordeum vulgare L. ในวงศ์ |
| Gramineae เป็นพรรณไม้ต่างประเทศ ปลูกกันบ้างในภาคเหนือ |
| เมล็ดใช้ในอุตสาหกรรมผลิตเบียร์ และเป็นอาหารสัตว์. (อ. barley). |
| ข้าวบิณฑ์ น. ข้าวตอกปั้นเป็นรูปทรงคล้ายดอกบัวตูม. |
| ข้าวบุหรี่ น. ข้าวหุงอย่างวิธีของแขกมีเครื่องปรุงและเนื้ออยู่ในตัว. |
| (กะบุลี แปลว่า ข้าวปรุงอย่างแบบชาวกรุงกาบุล). |
| ข้าวเบา น. กลุ่มพันธุ์ข้าวที่ได้ผลเร็วกว่ากลุ่มพันธุ์ข้าวอื่น ออกรวง |
| ในช่วงปลายเดือนกันยายนถึงกลางเดือนตุลาคมและเก็บเกี่ยวได้ใน |
| ช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนถึงกลางเดือนพฤศจิกายน เช่น พันธุ์ข้าวเหนียว |
| หางยี ๗๑ พันธุ์ข้าวน้ำสะกุย ๑๙, พายัพและอีสานว่า ข้าวดอ. |
| ข้าวเบือ น. ข้าวสารที่ตําละเอียด ใช้ประสมกับนํ้าแกงเพื่อให้นํ้าแกงข้น. |
| ข้าวประดับดิน (ถิ่น-อีสาน) น. อาหารที่เอาไปวางไว้ตามต้นโพและ |
| พระเจดีย์เป็นต้นในเวลาเช้ามืดวันแรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๙. |
| ข้าวปลูก น. ข้าวเปลือกที่เก็บไว้สําหรับทําพันธุ์. |
| ข้าวปัด น. ข้าวเหนียวต้มที่ห่อด้วยใบไม้เช่นใบมะพร้าวอ่อนหรือใบเตย |
| มักทําถวายพระในเทศกาลออกพรรษา, ข้าวต้มปัด ก็ว่า. |
| ข้าวป่า น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดในสกุล Oryza วงศ์ Gramineae |
| เช่น ข้าวละมาน (O. minuta J. Presl) มักขึ้นแซมต้นข้าว. |
| ข้าวปาด (ถิ่น-อีสาน) น. ขนมชนิดหนึ่ง คล้ายขนมเปียกปูน แต่ |
| เหนียวมาก. |
| ข้าวปุ้น (ถิ่น-อีสาน) น. ขนมจีน. |
| ข้าวเปรต น. เครื่องเซ่นเปรตในเทศกาลตรุษสารท. |
| ข้าวเปลือก ๑ น. เมล็ดข้าวที่ยังไม่ได้เอาเปลือกออก. |
| ข้าวเปียก น. ข้าวที่ต้มและกวนให้เละ, ข้าวที่ต้มกับนํ้ากะทิเจือเกลือ |
| เล็กน้อย กวนให้สุกจนข้นหรือเละ มีรสเค็ม ๆ มัน ๆ. |
| ข้าวผอก น. ข้าวห่อหรือข้าวที่บรรจุกระบอกไปกินกลางวัน. |
| ข้าวผอกกระบอกน้ำ น. ของกินเล็ก ๆ น้อย ๆ และมีกระบอกนํ้าเล็ก ๆ |
| กรอกนํ้าแขวนกิ่งไม้ผูกไว้กับบันไดเรือน ใช้เซ่นผีในเทศกาลตรุษ. |
| ข้าวผัด น. ข้าวสุกผัดกับน้ำมันใส่หมูเป็นต้น. |
| ข้าวพระ น. อาหารคาวหวานที่จัดใส่สำรับสําหรับถวายพระพุทธ. |
| ข้าวพอง น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยเมล็ดข้าวเจ้าทอดน้ำมันให้พอง |
| เคล้ากับน้ำตาลแล้วอัดเป็นแผ่น. |
| ข้าวโพด น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Zea mays L. ในวงศ์ Gramineae |
| ลําต้นสูงคล้ายอ้อยหรือข้าวฟ่าง เมล็ดเรียงชิดกันแน่นรอบซังเป็น |
| ฝักกลม ๆ ยาว ๆ มีกาบหุ้มหลายชั้น. |
| ข้าวฟ่าง น. ชื่อไม้ล้มลุก ๒ ชนิด ในวงศ์ Gramineae คือ ข้าวฟ่าง |
| หางหมา [Setaria italica (L.) Pal.] ต้นสูงประมาณ ๑ เมตร เมล็ด |
| ขนาดเมล็ดงา และข้าวฟ่างสมุทรโคดม หรือข้าวฟ่างหางช้าง |
| [Sorghum bicolor (L.) Moench.] ต้นสูงประมาณ ๒ เมตร เมล็ด |
| ขนาดเมล็ดพริกไทย. |
| ข้าวเภา น. ชื่อข้าวในพิธีธนญชัยบาศรับช้างเผือกของพราหมณ์ |
| พฤฒิบาศ คลุกด้วยสีเหลือง สีแดง แล้วปั้นเป็นก้อน ๆ, ข้าว |
| กระยาสังแวง ก็เรียก. |
| ข้าวมัน น. ข้าวเจ้าที่หุงด้วยกะทิให้สุก มักกินกับส้มตำ, ข้าวเจ้า |
| ผัดกับมันไก่ แล้วหุงแบบไม่เช็ดน้ำ; (ถิ่น-พายัพ) ข้าวเหนียวหุง |
| แล้วมูนด้วยกะทิ. |
| ข้าวเม่า ๑ น. ข้าวเปลือกข้าวเหนียวที่ยังไม่แก่จัดเอามาคั่วแล้วตำ |
| ให้แบน, ข้าวเม่าที่เอามาคั่วให้กรอบ เรียกว่า ข้าวเม่าราง, ข้าวเม่าราง |
| ทอดแล้วใส่เครื่องปรุง มีกุ้งแห้งทอด ถั่วลิสงทอด เต้าหู้หั่นทอด |
| เรียกว่า ข้าวเม่าหมี่. |
| ข้าวเม่าทอด น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ใช้ข้าวเม่าตำคลุกกับมะพร้าว |
| และน้ำตาลปึกหุ้มกล้วยไข่สุก แล้วชุบแป้งทอดเป็นแพ ๆ. |
| ข้าวยากหมากแพง (สํา) น. ภาวะขาดแคลนอาหาร, ทุพภิกขภัย. |
| ข้าวยาคู น. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทําด้วยเมล็ดข้าวอ่อนตําแล้วคั้น |
| เอานํ้าตั้งไฟจนสุก ใส่น้ำตาล เรียกว่า ข้าวยาคูน้ำ, ถ้าเคี่ยวให้แห้ง |
| เรียกว่า ข้าวยาคูแห้ง. |
| ข้าวยำ น. อาหารชนิดหนึ่งของชาวปักษ์ใต้ ใช้ข้าวสุกคลุกกับ |
| เครื่องปรุง มีกุ้งแห้งป่น มะพร้าวคั่ว นํ้าเคยหรือนํ้าบูดู ส้มโอ |
| และผักต่าง ๆ หั่นละเอียด เช่น ใบมะกรูด ตะไคร้ ถั่วฝักยาว. |
| ข้าวไรย์ น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Secale cereale L. ในวงศ์ Gramineae |
| เป็นพรรณไม้ต่างประเทศ เมล็ดใช้ทําอาหารและเลี้ยงสัตว์. (อ. rye). |
| ข้าวละมาน (ถิ่น-อีสาน) น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Oryza minuta J. Presl |
| ในวงศ์ Gramineae เป็นข้าวป่าชนิดหนึ่ง มักขึ้นแซมต้นข้าว. |
| ข้าวสวย น. ข้าวที่หุงสุกแล้ว, ข้าวสุก ก็เรียก. |
| ข้าวสาก (ถิ่น-อีสาน) น. ของเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่เอาไปบูชาตามต้นโพ |
| และพระเจดีย์เวลาเช้ามืดในเดือน ๑๐. |
| ข้าวสามเดือน น. ชื่อข้าวเบาพันธุ์หนึ่งซึ่งได้ผลเร็วกว่าข้าวเบาพันธุ์อื่น |
| เก็บเกี่ยวได้ภายใน ๓ เดือนหลังจากปลูก. |
| ข้าวสาร ๑ น. ข้าวเปลือกที่สีซ้อมจนเหลือแต่เมล็ดขาวดีแล้ว. |
| ข้าวสาลี น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Triticum aestivum L. ในวงศ์ Gramineae |
| เป็นพรรณไม้ต่างประเทศ เมล็ดบดเป็นแป้ง เรียกว่า แป้งสาลี ใช้ทํา |
| ขนมปังเป็นต้น. |
| ข้าวสุก น. ข้าวที่หุงสุกแล้ว, ข้าวสวย ก็เรียก. |
| ข้าวเส้น (ถิ่น-พายัพ) น. ขนมจีน, ขนมเส้น ก็เรียก. (ไทยใหญ่ ว่า เส้นหมี่). |
| ข้าวเสียแม่ซื้อ น. ข้าวปั้นเป็นก้อน แล้วทาปูน ขมิ้น เขม่า คราม เป็นต้น |
| จำนวน ๓-๕ ก้อน นำมาวนตัวเด็กที่ป่วย เป็นการปัดรังควาน แล้วโยน |
| ข้าวทีละก้อนให้ข้ามหลังคาเรือน เพื่อทิ้งให้แม่ซื้อ. |
| ข้าวหนัก น. กลุ่มพันธุ์ข้าวที่ได้ผลช้ากว่ากลุ่มพันธุ์ข้าวอื่น ออกรวง |
| ประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนธันวาคม และเก็บเกี่ยวได้ใน |
| ช่วงเดือนธันวาคมถึงเดือนมกราคม เช่น พันธุ์ข้าวขาวตาแห้ง |
| ๑๗ พันธุ์ข้าวพวงนาก ๑๖. |
| ข้าวหมก น. อาหารชนิดหนึ่งของมุสลิม ประกอบด้วยข้าวสวย |
| ปรุงด้วยเครื่องเทศและขมิ้น มีเนื้อไก่หรือเนื้อแพะหมกในข้าว. |
| ข้าวหมาก น. ของกินอย่างหนึ่ง ทําด้วยข้าวเหนียวนึ่งแล้วหมัก |
| กับแป้งเชื้อ. |
| ข้าวหลาม น. ข้าวเหนียวที่บรรจุในกระบอกไม้ไผ่แล้วเผาให้สุก. |
| ข้าวหลามตัด น. ข้าวเหนียวนึ่งอัดใส่ถาดโรยถั่วทอง ตัดเป็นรูป |
| สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน มักกินกับข้าวหมาก; เรียกรูปสี่เหลี่ยมด้าน |
| ขนานที่มีด้านทั้ง ๔ ยาวเท่ากัน แต่ไม่มีมุมภายในเป็นมุมฉาก ว่า |
| สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด, สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ก็เรียก. |
| ข้าวหัวโขน น. ข้าวตากคั่วคลุกนํ้าตาลปึก. |
| ข้าวเหนียว น. ชื่อข้าวพันธุ์หนึ่งของชนิด Oryza sativa L. เนื้อเมล็ด |
| ขุ่นกว่าข้าวเจ้า เมื่อหุงหรือนึ่งแล้วเมล็ดจะเหนียวติดกัน มีชื่อต่าง ๆ กัน |
| เช่น ข้าวเหนียวเขี้ยวงู ข้าวเหนียวดํา, ข้าวเหนียวที่เอามากวนกับกะทิ |
| และนํ้าตาลทราย เรียกว่า ข้าวเหนียวแก้ว, ถ้าเอามากวนกับกะทิและ |
| นํ้าตาลหม้อมีสีแดงเป็นสีนํ้าตาลไหม้ เรียกว่า ข้าวเหนียวแดง, ถ้าเอา |
| มานึ่งใส่หน้ากะทิตัดเป็นชิ้น ๆ เรียกว่า ข้าวเหนียวตัด, ถ้าเอามาห่อ |
| แล้วนึ่งใส่หน้ากะทิ เรียกว่า ข้าวเหนียวห่อ; เรียกผลไม้ที่มีเนื้อนุ่ม |
| และเหนียวอย่างข้าวเหนียว เช่น สาเกข้าวเหนียว มะตาดข้าวเหนียว. |
| ข้าวเหนียวดำ น. ชื่อข้าวเหนียวพันธุ์หนึ่งเมล็ดสีดํา ๆ. |
| ข้าวเหลือเกลืออิ่ม (สํา) น. บ้านเมืองที่บริบูรณ์ด้วยข้าวปลาอาหาร. |
| ข้าวใหม่ น. ข้าวที่เก็บเกี่ยวใหม่ในปีนั้น ๆ; ชื่อหนึ่งของดอกชมนาด. |
| ข้าวใหม่ปลามัน (สํา) น. อะไรที่เป็นของใหม่ก็ถือว่าดี, นิยมเรียก |
| ช่วงเวลาที่สามีภรรยาเพิ่งแต่งงานกันใหม่ ๆ ว่า ระยะข้าวใหม่ปลามัน. |
| ข้าวโอ๊ต น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Avena sativa L. ในวงศ์ Gramineae |
| เป็นพรรณไม้ต่างประเทศ เมล็ดใช้เป็นอาหาร. (อ. oat). |
| ข้าวฮาง (ถิ่น-อีสาน) น. ข้าวเหนียวที่ยังไม่แก่จัด เอามาคั่วตากแดด |
| ให้แห้งแล้วตําและนึ่ง. |
|
|
| ข้าวข้า | น. ชื่อไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินชนิด Euphorbia sessiflora Roxb. ในวงศ์ |
| Euphorbiaceae สูงประมาณ ๒๐ เซนติเมตรต้นและใบอวบนํ้า เส้น |
| กลางใบด้านล่างเป็นสันแหลม ทุกส่วนมียางขาว หัวใช้ทํายาได้, |
| ว่านพระฉิม ก็เรียก, เขียนเป็น เข้าค่า ก็มี. |
|
|
| ข้าวคำ | น. (๑) ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ใช้ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓). (๒) ดู การบูรป่า. |
|
|
| ข้าวจี่ ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวจี่ ๒ | ดู ซ้องแมว. |
|
|
| ขาวจีบ | น. ชื่อส้มโอพันธุ์หนึ่ง ผลขนาดส้มโอพันธุ์ขาวใหญ่ แต่แป้นกว่า. |
|
|
| ข้าวต้ม ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวต้ม ๒ | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Wissadula periplocifolia (L.) C. Presl ex Thwaites |
| ในวงศ์ Malvaceae ต้นสูงประมาณ ๑ เมตร เปลือกเหนียว ใบรูปใบโพ |
| โคนป้าน ผลมี ๕ พู เมื่อแก่พูแยกออกจากกัน. (๒) ดู หญ้าขัดใบยาว |
| ที่ หญ้าขัด. |
|
|
| ข้าวตอก ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวตอก ๒ | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Serissa japonica (Thunb.) Thunb. ในวงศ์ |
| Rubiaceae ใบเล็กรูปไข่ เมื่อขยี้มีกลิ่นเหม็น ดอกสีขาวเล็ก ๆ เป็น |
| พรรณไม้ต่างประเทศ ปลูกเป็นไม้ดัดหรือไม้ประดับ. (๒) (ถิ่น-พายัพ) |
| ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Anaphalis margaritacea (L.) Benth. ex C.B. Clarke |
| ในวงศ์ Compositae ขึ้นอยู่บนเขาในระดับสูง ๑,๐๐๐ เมตรขึ้นไป ขนาด |
| สูงราว ๕๐ เซนติเมตร ต้น ใบ ดอก มีขนสีขาวทึบ ใช้ทํายาได้. (๓) ชื่อ |
| ไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Callicarpa longifolia Lam. ในวงศ์ Labiatae ดอกเล็ก |
| สีม่วง ผลกลมเล็ก สุกสีขาว ใช้ทํายาได้. (๔) ชื่อเห็ดหลายชนิดในสกุล |
| Hemimycena วงศ์ Tricholomataceae ขึ้นตามพื้นดินเป็นกลุ่มใหญ่ |
| ดอกเห็ดสีขาวขนาดเท่าดอกมะลิบาน ด้านล่างมีครีบ ก้านยาวตั้งตรง |
| เช่น ชนิด H. cucullata (Pers. ex Fr.) Sing. กินได้. (๕) ดู ตีนตุ๊กแก (๕). |
|
|
| ข้าวนก ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวนก ๒ | น. ชื่อเรือชนิดหนึ่ง เช่น ถ้าทรงเรือแผงและเรือข้าวนกประพาสบัว. (ลัทธิ). |
|
|
| ข้าวเปลือก ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวเปลือก ๒ | ดู เทียนข้าวเปลือก ที่ เทียน ๓. |
|
|
| ขาวพวง | น. ชื่อส้มโอพันธุ์หนึ่ง ผลคล้ายส้มจุก ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง |
| ประมาณ ๑๕ เซนติเมตร. |
|
|
| ขาวม้า | น. ชื่อเรียกผ้าฝ้ายทอเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักมีลายตาหมากรุก |
| ใช้ผลัดอาบนํ้าหรือเคียนพุงเป็นต้น เรียกว่า ผ้าขาวม้า, (ปาก) ผ้าขะม้า. |
|
|
| ข้าวมิ่น | (โบ) น. ขมิ้น. |
|
|
| ข้าวเม่า ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวเม่า ๒ | น. ชื่อปลาทะเลและปลานํ้าจืดหลายชนิด ในสกุล Ambassis วงศ์ |
| Ambassidae หรือมีผู้รวมไว้กับวงศ์ Centropomidae เป็นปลาขนาด |
| เล็ก ลําตัวแบนข้าง ค่อนข้างใส ก้านครีบแข็ง แหลม และมักชี้กาง |
| ทําให้ทิ่มตําเมื่อจับต้อง ยังพบมีผู้เรียกปลาทะเลชนิด Ephippus orbis |
| ในวงศ์ Ephippidae Chela วงศ์ Cyprinidae ว่า ปลาข้าวเม่า ด้วย. |
|
|
| ข้าวเย็นใต้ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Smilax glabra Roxb. ในวงศ์ Smilacaceae |
| เหง้าใช้ทํายาได้. |
|
|
| ข้าวเย็นเหนือ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Smilax china L. ในวงศ์ Smilacaceae เหง้าใช้ทํายาได้. |
|
|
| ข้าวสาร ๑ | ดูใน ข้าว. |
|
|
| ข้าวสาร ๒ | น. (๑) ชื่อไม้เถาในสกุล Raphistemma วงศ์ Asclepiadaceae เช่น |
| ข้าวสารดอกใหญ่ [R. pulchellum (Roxb.) Wall.] ข้าวสารดอกเล็ก |
| [R. hooperianum (Blume) Decne.] ทั้ง ๒ ชนิดนี้ดอกกินได้. (๒) |
| ดู ชะเอม (๑). |
|
|
| ข้าวหางช้าง | น. ข้าวฟ่างหางช้าง. (ดู ข้าวฟ่าง ที่ ข้าว). |
|
|
| ขาวใหญ่ | น. ชื่อส้มโอพันธุ์หนึ่ง ผลคล้ายส้มโอพันธุ์ขาวพวง แต่ขนาดใหญ่กว่า. |
|
|
| ข้าวใหม่ใหญ่ | น. ชื่อไข้ชนิดหนึ่ง มีอาการคล้ายไข้ข้าวใหม่น้อย. |
|
|
| ข้าวอังกุลี | ดู กบ ๕ (๒). |
|
|
| ข้าศึก | น. ศัตรูของบ้านเมือง, คู่สงคราม, โดยปริยายหมายความว่า |
| ผู้ขัดขวางหรือทําลาย. |
|
|
| ข้าหลวง ๑ | ดูใน ข้า ๑. |
|
|
| ข้าหลวง ๒ | น. ชื่อปลาทะเลชนิด Scolopsis leucotaenia ในวงศ์ Nemipteridae |
| มีแถบสีขาวเด่นพาดตามยาวใกล้แนวสันหลังข้างละเส้น พบอาศัย |
| อยู่ตามแนวหินปะการัง. |
|
|
| ข้าหลวงหลังลาย | น. ชื่อเฟินอิงอาศัยชนิด Asplenium nidus L. ในวงศ์ Aspleniaceae |
| รูปทรงคล้ายชาม แตกใบอ่อนตรงกลาง. |
|
|
| ขำ ๑ | ว. มีลักษณะหน้าตาคมชวนให้มอง เช่น งามขํา ดำขำ; ขบขัน เช่น นึกขํา. |
|
|
| ขำ ๒ | น. สิ่งหรือข้อความที่มีนัย ไม่ควรเปิดเผย เช่น แล้วทูลว่านางคันธมาลี |
| ให้ข้านี้นำของมาถวาย เป็นความขำกำชับมามากมาย พลางยอบกาย |
| เข้าไปให้ใกล้ชิด. (คาวี). |
|
|
| ข่ำเขียว | (กลอน) ว. รีบ, ด่วน, เร่ง. |
|
|
| ขิก | (ปาก) น. เรียกรูปจําลองอวัยวะเพศชาย ใช้เป็นเครื่องรางของขลัง |
| ว่า ไอ้ขิก อ้ายขิก หรือ ปลัดขิก, ขุนเพ็ด ก็เรียก. |
|
|
| ขิก ๆ | ว. หัวเราะเสียงอย่างนั้น. (โบ) ก. หัวเราะเบา ๆ เช่น พระลออดบ่ได้ |
| ขิกหัว. (ลอ). |
|
|
| ขิง | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Zingiber officinale Roscoe ในวงศ์ Zingiberaceae |
| เหง้ามีกลิ่น รสเผ็ด ใช้ประกอบอาหารและทํายาได้, ขิงแกลง หรือ |
| ขิงแครง ก็เรียก. |
| ขิงก็รา ข่าก็แรง (สํา) ต่างก็จัดจ้านพอ ๆ กัน, ต่างก็มีอารมณ์ร้อนพอ ๆ กัน, |
| ต่างไม่ยอมลดละกัน. |
| ขิงแห้ง น. ขิงชนิดหนึ่งที่ตากแห้ง ใช้เป็นเครื่องยาไทย. |
|
|
| ขิ่ง | ก. พยายามทําสิ่งที่ยากอันตนจะต้องทําให้เสร็จ เช่น ท้าวธผู้ข้อนขิ่ง |
| ทําทาน. (ม. คําหลวง ชูชก). |
|
|
| ขิงแกลง, ขิงแครง | [-แกฺลง, -แคฺรง] ดู ขิง. |
|
|
| ขิด | น. ชื่อผ้าทอชนิดหนึ่ง มีวิธีทําลวดลายโดยใช้ไม้แผ่นแบนบางปากโค้ง |
| ให้ปลายหนึ่งแหลมเป็นเครื่องมือสําหรับสะกิดเส้นเครือหรือเส้นยืน |
| เพื่อเก็บยกขึ้นตามรูปลักษณะลวดลายที่ต้องการในแต่ละแถว แต่ละลาย, |
| เขียนเป็น ขิต ก็มี. |
|
|
| ขิปสัทโท | [ขิปะ-] (ราชา) ก. กระแอม. (จินดามณี). (ป. ขิปิตสทฺท ว่า เสียงจาม). |
|
|
| ขิม | น. ชื่อเครื่องดนตรีจีนชนิดหนึ่ง รูปคล้ายพระจันทร์ครึ่งซีก ใช้ตี. |
|
|
| ขี่ | ก. นั่งเอาขาคร่อม, โดยปริยายหมายถึงนั่งไปในยานพาหนะ. |
| ขี่ช้างจับตั๊กแตน (สํา) ก. ลงทุนมากแต่ได้ผลนิดหน่อย. |
| ขี่ม้าตีคลี น. ชื่อท่ารำท่าหนึ่ง. |
| ขี่ม้าเลียบค่าย น. ชื่อท่ารำท่าหนึ่ง. |
| ขี่ม้าส่งเมือง น. ชื่อการเล่นของเด็กอย่างหนึ่ง ฝ่ายแพ้ต้องให้ฝ่ายชนะ |
| ขี่หลังไปส่งถึงที่ฝ่ายชนะ. |
|
|
| ขี้ | ก. กิริยาที่ถ่ายกากอาหารออกทางทวารหนัก, ถ่ายอุจจาระ, ราชาศัพท์ว่า |
| ลงพระบังคนหนัก. น. กากอาหารที่ร่างกายไม่ต้องการแล้วขับถ่ายออก |
| ทางทวารหนัก, อุจจาระ, สิ่งที่ร่างกายขับถ่ายออกมาเกรอะกรังอยู่ เช่น |
| ขี้ไคล ขี้รังแค ขี้หู ขี้ตา, โดยปริยายหมายความถึงสิ่งที่ไม่ต้องการ เช่น |
| ขี้ตะกั่ว, เศษหรือกากที่ออกมาจากสิ่งนั้น ๆ เช่น ขี้กบ ขี้เลื่อย. ว. ใช้ |
| ประกอบหน้าคําที่แสดงความหมายในทางที่ไม่ดี เช่น ขี้เกียจ ขี้เหนียว, |
| หรือมักเป็นเช่นนั้น เช่น ขี้หัวเราะ ขี้ขอ. |
| ขี้กบ น. เศษไม้ที่ออกมาด้วยการไสกบ. |
| ขี้กระทาเกลือ, ขี้ทา น. ขี้เกลืออันตกกระฉาบทาไปตามพื้นดิน |
| หรือพื้นที่มีเกลือแห้งเกรอะอยู่เป็นกระ. |
| ขี้กลาก น. ชื่อโรคผิวหนังอย่างหนึ่ง มีหลายชนิด เกิดจากเชื้อรา |
| ขึ้นเป็นวง มีอาการคัน, กลาก ก็ว่า. |
| ขี้ก้อนใหญ่ให้เด็กเห็น (สํา) ก. ทําสิ่งที่ไม่สมควรให้ผู้น้อยเห็น. |
| ขี้กะโล้โท้ (ปาก) ว. ไม่ดี, ไม่มีคุณภาพ, เอาเรื่องเอาราวไม่ได้. |
| ขี้ก้าง ๑ น. ขี้ดีบุกที่ถลุงแล้วเอาไปถลุงอีก. ว. ผอมจนเห็นซี่โครง |
| เป็นซี่ ๆ, ผอมเนื้อน้อย. |
| ขี้เกลือ น. คราบเหงื่อที่แห้งกรังจนขึ้นขาว. |
| ขี้เกลื้อน น. ชื่อโรคผิวหนังเกิดจากเชื้อรา Malassezia furfur ขึ้น |
| เป็นดวงขาว ๆ อาจมีอาการคัน, เกลื้อน ก็ว่า. |
| ขี้ข้า น. ทาส, ไพร่. |
| ขี้ครอก ๑ น. ลูกของขี้ข้า, ทาสโดยกําเนิด. |
| ขี้คร้าน ก. เชื่อว่าเป็นเช่นนั้น เช่น พอยอเข้าหน่อยขี้คร้านจะทำให้ทุกอย่าง. |
| ขี้คุก ว. เคยต้องโทษจําคุกมาแล้ว. |
| ขี้เค้า น. ขี้ข้า. |
| ขี้ไคล (ปาก) น. เหงื่อที่ปนกับฝุ่นละอองติดกรังอยู่กับหนังกำพร้า, ไคล ก็ว่า. |
| ขี้จาบ (ปาก) ว. หยาบคาย เช่น ชาติอ้ายขี้จาบปราบเพื่อนบ้าน. |
| (รามเกียรติ์ พลเสพย์). |
| ขี้ซ้าย, ขี้ไซ้ (ปาก) ว. ที่เลวกว่า (ใช้ในความปฏิเสธ) เช่น ไม่ได้ขี้ไซ้ของเขา. |
| ขี้เซา ว. นอนปลุกให้ตื่นยาก. |
| ขี้เดือด น. ขี้เมฆตามริมขอบฟ้าวิ่งเดือดพลุ่งขึ้นข้างบนซึ่งนัยว่าจะเกิดพายุ. |
| ขี้แดด น. ตะไคร่ที่จับบนผิวโคลนสีเขียว ๆ. |
| ขี้ตา, ขี้ตาเล็น (ปาก) ว. เล็กมาก. |
| ขี้ตืด (ปาก) ว. ตระหนี่, ขี้เหนียว ก็ว่า. |
| ขี้เต่า น. เมือกเหงื่อไคลที่ติดอยู่ตามรักแร้ มีกลิ่นเหม็น. |
| ขี้แต้ น. ดินที่แห้งแข็งเป็นตะปุ่มตะป่ำอยู่ตามทุ่งนา มักอูดขึ้นมา |
| จากรอยกีบเท้าวัวเท้าควาย เรียกว่า หัวขี้แต้. |
| ขี้ไต้ ๑ น. ส่วนของไต้ที่ใช้เป็นเชื้อไฟหรือส่วนของไต้ที่จุดและเขี่ย |
| ให้ร่วงหล่นลง. |
| ขี้ถัง (ปาก) ว. เลวทราม เช่น จงหลีกเลี่ยงเสียให้พ้นคนขี้ถัง. |
| (สุภาษิตสุนทรภู่). |
| ขี้เถ้า น. เถ้า. |
| ขี้ไถ ๑ ดู มูล ๓. |
| ขี้ทูด น. ชื่อโรคเรื้อนชนิดทําให้มือกุดเท้ากุด. |
| ขี้เท่อ ว. ไม่คม, ไม่ฉลาด, เซ่อ. น. ความโง่ เช่น ขยายขี้เท่อ. |
| ขี้เทา น. ขี้ที่ค้างอยู่ในลําไส้เด็กที่คลอดใหม่. |
| ขี้เทือก น. ที่ดินที่ไถและคราดเป็นต้นแล้วทำให้เป็นโคลนเป็นตม |
| เพื่อตกกล้า เช่น ทําขี้เทือกตกกล้า, เทือก ก็ว่า. |
| ขี้ปะติ๋ว ว. เล็กน้อย, ไม่สําคัญ. |
| ขี้ปาก น. คําที่เอาอย่างเขามาพูด; คนสําหรับเขาล้อด่าว่าและติเตียน. |
| ขี้เป้ ว. ไม่ได้เรื่อง เช่น คนขี้เป้ ของขี้เป้. |
| ขี้เป็ด น. ชื่อทรายหรือดินร่วนสีดําคล้ายขี้เป็ด. |
| ขี้ผง ว. เล็กน้อย, ไม่สําคัญ. |
| ขี้ผึ้ง ๑ น. รังผึ้งที่เอามาหุงใช้ในการต่าง ๆ เช่น ทําเทียน ทำสีผึ้ง. |
| ขี้ฝิ่น น. กากของฝิ่นที่สูบแล้ว, คนติดฝิ่น, ขี้ยา ก็เรียก. |
| ขี้แพ้ชวนตี (สํา) ก. แพ้ตามกติกาแล้วยังไม่ยอมรับว่าแพ้จะเอาชนะ |
| ด้วยกําลัง, แพ้แล้วพาล. |
| ขี้ม้า ๑ ว. เรียกสีกากีแกมเขียวว่า สีขี้ม้า. |
| ขี้มูก น. นํ้าเมือกที่ไหลออกทางจมูก. |
| ขี้เมฆ (ปาก) น. เมฆ. |
| ขี้แมลงวัน น. จุดดําเล็ก ๆ ที่ขึ้นตามร่างกาย, ราชาศัพท์ว่า พระปิลกะ. |
| ขี้แมว ๑ น. ชื่อขนมอย่างหนึ่งในพวกจันอับ. |
| ขี้ไม่ให้หมากิน (สํา) ก. ขี้เหนียว, ตระหนี่เหนียวแน่น. |
| ขี้ยา น. กากของฝิ่นที่สูบแล้ว, คนติดฝิ่น, ขี้ฝิ่น ก็เรียก. ว. ติดฝิ่น. |
| ขี้แย ว. มักร้องไห้บ่อย ๆ, ใจน้อย. |
| ขี้รังแค น. ขุยหนังหัว มีลักษณะเป็นผง ๆ สีขาว, ขี้ลม หรือ รังแค ก็เรียก. |
| ขี้ราดโทษล่อง (สํา) ก. ทําผิดเอง แล้วกลับโทษผู้อื่น. |
| ขี้ริ้ว น. เรียกผ้าเก่าที่ใช้เช็ดถูเป็นต้น. ว. ไม่สวย, ไม่งาม, บางทีใช้ |
| เข้าคู่กับคำ ขี้เหร่ เป็น ขี้ริ้วขี้เหร่. |
| ขี้เรื้อน น. เรื้อน. (ปาก) ว. ไม่มีคุณค่า เช่น คนขี้เรื้อน ของขี้เรื้อน. |
| ขี้เรื้อนกวาง น. ชื่อโรคผิวหนังเรื้อรังชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นผื่นคัน |
| ทําให้ผิวหนังหนา หยาบ และอาจแตกมีนํ้าเหลืองไหลหรือตกสะเก็ด |
| ในระยะหลัง มักเป็นตามบริเวณข้อเท้า หัวเข่า หรือบริเวณที่ที่มือ |
| เอื้อมไปเกาถึง. |
| ขี้ลม ๑ น. ขุยหนังหัว มีลักษณะเป็นผง ๆ สีขาว, ขี้รังแค หรือ รังแค ก็เรียก. |
| ขี้ลอก (ปาก) น. ดินที่ลอกขึ้นมาจากท้องร่อง. |
| ขี้ลีบ (ปาก) น. ข้าวลีบ เช่น ชาวนาคัดเอาขี้ลีบออก. |
| ขี้เล็บ (ปาก) ว. ใช้เปรียบของที่เล็กน้อย. |
| ขี้โล้ น. เรียกน้ำมันที่เป็นขี้ตะกอนว่า น้ำมันขี้โล้; กะทิที่เคี่ยวจนเป็น |
| น้ำมันใช้ทำอาหารบางอย่าง. |
| ขี้หดตดหาย (ปาก) ว. ใช้เป็นสำนวนประกอบคำ กลัว ว่า กลัวจน |
| ขี้หดตดหาย หมายความว่า กลัวมาก. |
| ขี้หมา น. ก้อนขี้หมา, หัวขี้หมา ก็เรียก. (ดู ก้อนขี้หมา ที่ก้อน). (ปาก) |
| ว. ไม่มีคุณค่า, ไร้สาระ, เช่น เรื่องขี้หมา ของขี้หมา. |
| ขี้หมูขี้หมา (ปาก) ว. ไร้สาระ, ไม่สำคัญ, ไม่มีค่า, ไม่มีราคา. |
| ขี้หมูราขี้หมาแห้ง ว. ไร้สาระ, ไร้ประโยชน์, เช่น เรื่องขี้หมูราขี้หมาแห้ง. |
| ขี้เหนียว ว. ตระหนี่, ขี้ตืด ก็ว่า. |
| ขี้เหร่ ว. ไม่สวย, ไม่งาม, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ ขี้ริ้ว เป็น ขี้ริ้วขี้เหร่. |
| ขี้ใหม่หมาหอม (ปาก) ก. เห่อของใหม่. |
|
|
| ขี้กา | น. ชื่อไม้เถาเนื้ออ่อนหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Cucurbitaceae |
| ผลกลมขนาดผลมะนาวถึงผลส้มเกลี้ยง สุกสีแดง เมล็ดสีเขียวแก่ |
| มีเยื่อเป็นเมือก ๆ หุ้ม และมีรสขม เช่น ขี้กาแดง หรือ กระดึงช้างเผือก |
| (Trichosanthes tricuspidata Lour.). |
|
|
| ขี้ก้าง ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ก้าง ๒ | ดู ก้าง ๒. |
|
|
| ขี้กาดง | ดู กระดอม. |
|
|
| ขี้กาแดง | น. ชื่อไม้เถาเนื้ออ่อนชนิด Trichosanthes tricuspidata Lour. ในวงศ์ |
| Cucurbitaceae เถาเป็นเหลี่ยม มีมือเกาะแยกเป็น ๓ แฉก ใบใหญ่มน |
| บางทีเป็น ๕ เหลี่ยม กลีบเลี้ยงสีแดง กลีบดอกสีขาวหรือขาวอมชมพู |
| ผลกลมใหญ่ขนาดผลส้ม สุกสีแดง เมล็ดเป็นพิษเบื่อเมา, กระดึงช้างเผือก |
| ก็เรียก. |
|
|
| ขี้กาเหลี่ยม | ดู กระดอม. |
|
|
| ขี้กุ่ง | (ถิ่น-พายัพ) น. จิ้งโกร่ง. (ดู จิ้งโกร่ง). |
|
|
| ขี้ขม | น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Osteochilus hasselti ในวงศ์ Cyprinidae เกล็ด |
| ข้างตัวมีจุดสีดําจนเห็นเรียงกันเป็นลายตามยาว ๖-๘ เส้น ที่โคนครีบ |
| หางมีจุดสีดําใหญ่ ครีบต่าง ๆ สีแดงส้ม เฉพาะครีบอกสีเขียวอ่อน |
| พบทั้งในแหล่งนํ้านิ่งและนํ้าไหลทั่วทุกภาคของประเทศไทย ขนาดยาว |
| ได้ถึง ๓๐ เซนติเมตร, ซ่าสร้อยนกเขา นกเขา หรือ พรหมหัวเหม็น ก็เรียก. |
|
|
| ขี้ขวง | น. ผักขี้ขวง. (ดู ขวง ๑). |
|
|
| ขี้ขุย | ดู ขี้ควาย. |
|
|
| ขี้เข็บ | ดู ตะเข็บ ๑. |
|
|
| ขี้ครอก ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ครอก ๒ | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Urena lobata L. ในวงศ์ Malvaceae ดอกสีชมพู |
| ผลมีขนปลายเงี่ยงคลุม. (๒) ดู กระชับ ๑. |
|
|
| ขี้ครั่ง | น. สารซึ่งตัวครั่งผลิตออกมาหุ้มลําตัว ประกอบด้วยชันเป็น |
| ส่วนใหญ่ ไข และสารสีแดง. |
|
|
| ขี้ควาย | น. ชื่อปลาทะเลชนิด Polycaulus uranoscopus ในวงศ์ Synanceiidae |
| ตัวแบนข้างเล็กน้อย หัวสั้น ปากกว้างเชิดขึ้น ลําตัวมีรอยด่างสีนํ้าตาล |
| มักมีจุดขาวประปราย ขอบครีบเป็นสีดําคลํ้า เงี่ยงมีพิษ ซ่อนตัวอยู่ตาม |
| ซอกหินหรือพื้นท้องทะเล, ขี้ขุย ก็เรียก. |
|
|
| ขี้โครง | (ปาก) น. ซี่โครง. |
|
|
| ขีณะ | (แบบ) ว. สิ้นไป เช่น ถั่นคํ่าขีณะแล้ว. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). (ป.). |
|
|
| ขีณาสพ | [ขีนาสบ] (แบบ) น. พระผู้สิ้นอาสวะ, พระอรหันต์. (ป. ขีณ + อาสว). |
|
|
| ขีด | ก. ใช้ของแหลมหรือมีดเป็นต้นทําให้เป็นเส้นหรือรอยยาว. น. แนวเส้น; |
| ระดับ เช่น เกินขีด, ขีดขั้น ก็ว่า; ลักษณนามเรียกสิ่งที่เป็นเส้นหรือรอยยาว |
| ปรากฏอยู่บนพื้นสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น มีรอย ๓ ขีด; (ปาก) เรียกเครื่องหมาย |
| แสดงระดับชั้นของข้าราชการพลเรือน เช่น ข้าราชการชั้นตรีที่บ่ามีขีดใหญ่ |
| ๑ ขีด; เรียกน้ำหนัก ๑ ใน ๑๐ ของกิโลกรัมว่า ขีดหนึ่ง. |
| ขีดขั้น น. ระดับแห่งความรู้ความสามารถเป็นต้น เช่น ขีดขั้นแห่งสติปัญญา. |
| ขีดคร่อม (กฎ) ก. ขีดเส้นขนานคู่ขวางไว้ข้างด้านหน้าเช็ค. (ดู เช็คขีดคร่อม). |
| ขีดคั่น ก. ขีดกั้นไว้, กำหนดไว้โดยเฉพาะ เช่น อ่านหนังสือไปถึงไหนแล้ว |
| ให้ทำเครื่องหมายขีดคั่นไว้. |
| ขีดฆ่า (กฎ) ก. ขีดเส้นตัดข้อความในเอกสารออกและลงลายมือ |
| ชื่อกำกับเพื่อแก้ไขเพิ่มเติม หรือยกเลิกข้อความนั้น; ตามประมวล |
| รัษฎากร หมายความว่า การกระทำเพื่อมิให้ใช้แสตมป์ได้อีกโดยขีด |
| เส้นคร่อมฆ่าแสตมป์ที่ปิดทับกระดาษและลงวันเดือนปีที่ขีดฆ่าไว้ด้วย. |
| ขีดเส้นตาย ก. กำหนดเวลาสุดท้ายให้. |
| ขีดเส้นใต้ น. ชื่อหนึ่งของเครื่องหมายสัญประกาศ. (ดู สัญประกาศ). |
|
|
| ขี้ตด | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. แมลงตด. (ดู ตด ๒). |
|
|
| ขี้ตังนี | ดู ชันโรง. |
|
|
| ขี้ติ้ว | ดู ติ้ว ๑. |
|
|
| ขี้ไต้ ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ไต้ ๒ | ดู กะล่อน ๑. |
|
|
| ขี้ไถ ๑ | ดู มูล ๓. |
|
|
| ขี้ไถ ๒ | ดู มูลไถ. |
|
|
| ขี้นก | น. (๑) ชื่อฝรั่งพันธุ์หนึ่ง ผลเล็ก ไส้แดง. (๒) ชื่อพริกขี้หนูพันธุ์หนึ่ง |
| รสเผ็ดร้อนกว่าพริกขี้หนูธรรมดา. |
|
|
| ขีปนาวุธ | [ขีปะ-] น. อาวุธซึ่งถูกส่งออกไปจากผิวพิภพเพื่อใช้ประหัตประหาร |
| หรือทําลายในการสงคราม โดยมีการบังคับวิถีในตัวเองเพื่อนําไปสู่ |
| เป้าหมาย การบังคับวิถีนี้บังคับเฉพาะตอนขึ้นเท่านั้น มีหลายชนิด |
| เช่น ขีปนาวุธข้ามทวีป. (อ. ballistic missile). |
|
|
| ขี้ผึ้ง ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ผึ้ง ๒ | ดู เต่าเหลือง ที่ เต่า ๑. |
|
|
| ขี้มอด | น. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็ก ๒ ชนิด ในวงศ์ Leguminosae คือ ชนิด |
| Dalbergia lanceolaria L.f. var. lakhonensis (Gagnep.) Niyomdham |
| ดอกสีขาวหรือขาวแกมม่วงน้ำเงิน และชนิด Derris robusta Benth. |
| ดอกสีชมพูถึงม่วงอ่อน เนื้อไม้ฟ่าม ใช้ทําหีบหรือลัง. |
|
|
| ขี้ม้า ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ม้า ๒ | น. ชื่อส้มพันธุ์หนึ่งของชนิด Citrus reticulata Blanco. |
|
|
| ขี้มิ่น | (ถิ่น-อีสาน, ปักษ์ใต้) น. ขมิ้น. (ดู ขมิ้น ๑). |
|
|
| ขี้แมว ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้แมว ๒ | น. ชื่อมะขามพันธุ์ฝักเล็ก. (ดู มะขาม). |
|
|
| ขี้ยอก | น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Mystacoleucus marginatus ในวงศ์ Cyprinidae |
| รูปร่างทั่วไปคล้ายปลาตะเพียน เว้นแต่มีหนามแข็งยื่นจากต้นครีบหลัง |
| ออกไปข้างหน้า, ชื่อนี้เรียกกันเฉพาะในเขตแม่นํ้าปิงเท่านั้น ในเขต |
| แม่นํ้าน่านเรียก หนามไผ่, ปักษ์ใต้เรียก หญ้า. |
|
|
| ขีระ | (แบบ) น. นํ้านม. (ป.). |
|
|
| ขี้แรด | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นข่อยนํ้า. (ดู ข่อยนํ้า ที่ข่อย). |
|
|
| ขี้แรดล้อมปรวด | ดู ล้อมปรวด. |
|
|
| ขี้ลม ๑ | ดูใน ขี้. |
|
|
| ขี้ลม ๒ | น. ชื่อผักที่ขึ้นปกคลุมตามต้นไม้ชายทะเล มีสีเหลืองคล้ายฝอยทอง. |
| (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ขี้สูด | (ถิ่น-อีสาน) ดู ชันโรง. |
|
|
| ขี้หนอน | [-หฺนอน] น. (๑) ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Zollingeria dongnaiensis |
| Pierre ในวงศ์ Sapindaceae ขึ้นตามป่าโปร่งที่ตํ่า ผลมี ๓ ครีบ. (๒) |
| ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Scleropyrum wallichianum (Wight et Arn.) |
| Arn. ในวงศ์ Santalaceae ลําต้นมีหนามแข็ง ใบอ่อนและดอกเป็นพิษ |
| อย่างแรง. (๓) ดู สําเภา ๒. |
|
|
| ขี้หน้า | น. หน้า (ใช้ในความหมั่นไส้ รังเกียจ หรือ ดูหมิ่น) เช่น เกลียดขี้หน้า |
| ขายขี้หน้า. |
|
|
| ขี้หนู ๑ | น. (๑) ชื่อพริกชนิด Capsicum frutescens L. ในวงศ์ Solanaceae เม็ดเล็ก, |
| พริกแกว ก็เรียก. (๒) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Coleus parvifolius Benth. ในวงศ์ |
| Labiatae หัวกินได้ เรียกว่า มันขี้หนู. |
|
|
| ขี้หนู ๒ | น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำจากแป้งข้าวเจ้าโม่ทับน้ำ ยีให้ร่วนแล้วนึ่งให้สุก |
| ใส่น้ำเชื่อม เคล้าให้ฟูเป็นเม็ดเล็ก ๆ คล้ายเม็ดทราย โรยด้วยมะพร้าว |
| ทึนทึกขูด, (ราชา) ขนมทราย. |
|
|
| ขี้เหล็ก | น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ชนิด Cassia siamea Lam. ในวงศ์ |
| Leguminosae มักขึ้นตามริมนํ้าหรือป่าชื้น ดอกเหลืองดกเป็นช่อใหญ่ |
| เนื้อไม้สีนํ้าตาลแก่หรือบางทีเกือบดํา มีลายเป็นเส้นสีแก่หรือสีอ่อนกว่าพื้น |
| แข็ง เหนียว และหนักมาก ใช้ทําเครื่องเรือนและเครื่องใช้ต่าง ๆ ใบอ่อน |
| และดอกกินได้. |
|
|
| ขี้อ้น | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดในสกุล Helicteres วงศ์ Sterculiaceae |
| ลูกเป็นขน ๆ. (๒) ดู กระชับ ๑. |
|
|
| ขี้อ้าย | น. (๑) ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Terminalia triptera Stapf. ในวงศ์ |
| Combretaceae เปลือกชั้นในสีแสด รสฝาด ใช้เคี้ยวกับหมาก, กําจาย |
| ก็เรียก, จันทบุรีเรียก หอมกราย. (๒) ชื่อไม้ต้น ๓ ชนิดในสกุล Walsura |
| วงศ์ Meliaceae คือ ชนิด W. robusta Roxb., W. trichostemon Miq. |
| และ W. villosa Wall. |
|
|
| ขึง | ก. ทําให้ตึง เช่น ขึงเชือก ขึงจอภาพยนตร์, ผูกสิ่งเป็นเส้นให้ยาวเหยียด |
| ออกไปเป็นราว เช่น ขึงราว, โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น |
| เช่น หน้าขึง. |
| ขึงขัง ว. ผึ่งผาย, เอาจริงเอาจัง, แข็งแรง. |
| ขึงตา ก. จ้องดูอย่างเขม็งด้วยอาการโกรธ หรือด้วยประสงค์จะห้าม. |
| ขึงพืด ก. จับให้นอนเหยียดยาวกางแขนกางขา. |
| ขึงอูด ก. นอนหงายเหยียดตรง แล้วใช้ผ้าที่ขมวดปมหัวท้ายคลุมศีรษะ |
| ด้านหนึ่ง อีกด้านหนึ่งใช้ปลายเท้ายันผ้าให้ตึงเพื่อกันยุงเป็นต้น. |
|
|
| ขึ้ง | ก. แค้น, เคือง, โกรธ, มักใช้เข้าคู่กับคําอื่น เช่น โกรธขึ้ง ขึ้งโกรธ ขึ้งเคียด. |
| ขึ้งโกรธ ก. โกรธเอาจริงเอาจัง, โกรธมาก, โกรธขึ้ง ก็ว่า. |
| ขึ้งเคียด ก. โกรธอย่างชิงชัง. |
|
|
| ขึ้น ๑ | ก. ไปสู่เบื้องบน เบื้องสูง หรือ เบื้องหน้า, ไปสู่เบื้องที่ถือว่าตรงข้าม |
| กับลง; เพิ่มหรือทําให้เพิ่ม เช่น ขึ้นราคา ขึ้นภาษี ราคาขึ้น ภาษีขึ้น; |
| เริ่ม เช่น ขึ้นหนุ่ม ขึ้นบรรทัดใหม่; เอาเข้าไว้เป็นหลักฐาน เช่น |
| ขึ้นทะเบียน ขึ้นทําเนียบ; เอ่ยคําหยาบออกมาด้วยความโกรธ เช่น |
| ขึ้นมึง ขึ้นกู; เกิด, มี, เช่น ฝีขึ้น สนิมขึ้น; นิยมนับถือ,เลื่อมใส, เช่น |
| อาจารย์คนนี้มีคนขึ้นมาก; อยู่ในสังกัด เช่น กรมศิลปากรขึ้นกับ |
| กระทรวงศึกษาธิการ; อืดพอง เช่น ศพขึ้น ท้องขึ้น; ฟู เช่น ขนมขึ้น; |
| แรกปรากฏจากขอบฟ้า เช่น ตะวันขึ้น; งอก เช่น ต้นไม้ขึ้น; มีโชค |
| จะทําอะไรก็ประสบผล เช่น มือขึ้น ชะตาขึ้น; ก่ง เช่น ขึ้นธนู; ขึง เช่น |
| ขึ้นกลอง ขึ้นฆ้อง; เริ่มเดินเป็นครั้งแรก เช่น ขึ้นขุน ขึ้นโคน; ทําให้เป็น |
| รูปร่าง เช่น ขึ้นรูป ขึ้นกระบุง; เอาเช็คเป็นต้นไปขอรับเป็นตัวเงินจาก |
| ธนาคาร เรียกว่า ขึ้นเงิน; เอาเข้าเก็บไว้ เช่น ขึ้นคลัง; (ปาก) แล่นไปตาม |
| ทางจากใต้ไปเหนือ เช่น รถขึ้น ขาขึ้น. น. ข้างขึ้น เช่น ขึ้นคํ่าหนึ่ง ขึ้น ๒ คํ่า. |
| ขึ้นเขียง (ปาก)ก. ตกอยู่ในภาวะที่แทบไม่มีทางจะต่อสู้หรือเอาชนะ |
| หรือหลีกเลี่ยงได้เลย. |
| ขึ้นครู ก. ทําพิธีคํานับครูที่ประสาทวิชาให้เมื่อแรกเรียน. |
| ขึ้นคาน ก. มีฝีมือในทางใดทางหนึ่งจนไม่มีคู่แข่งขัน; (ปาก) โดยปริยาย |
| หมายถึงหญิงโสดที่มีอายุแต่ยังไม่มีสามี. |
| ขึ้นใจ ก. เจนใจ, จําได้แม่นยํา. |
| ขึ้นชื่อ ก. ลือชื่อ, เอ่ยถึงบ่อย ๆ; ยกขึ้นมาอ้าง เช่น อย่ามาขึ้นชื่อฉัน. |
| ขึ้นซัง ก. เข้าอยู่ในที่ซึ่งไม่มีใครจะทําอันตรายได้แล้ว, นั่งซัง ก็ว่า. |
| ขึ้นต้นไม้สุดยอด (สํา) ก. ขึ้นถึงตําแหน่งสูงสุดแล้ว. |
| ขึ้นโต๊ะ ว. เรียกลักษณะของสิ่งที่ดีมีราคา, (ปาก) เรียกลักษณะของสิ่ง |
| ที่ไม่มีราคาแต่ยกย่องให้เป็นสิ่งที่มีราคา. |
| ขึ้นทะเบียนทหาร ก. แสดงตนเพื่อลงบัญชีทหารกองเกินเมื่อมีอายุ |
| ย่างเข้า ๑๘ ปี, ผู้ที่ได้ลงบัญชีทหารกองเกินแล้ว ถือว่าเป็นทหารกองเกิน. |
| ขึ้นนวล ก. เกิดละอองสีขาวบนผิวผลไม้หรือใบไม้บางชนิดแสดงว่า |
| แก่จัด เช่น ใบตองขึ้นนวล มะม่วงขึ้นนวล ฟักขึ้นนวล. |
| ขึ้นปาก ก. เจนปาก, คล่องปาก. |
| ขึ้นพลับพลา น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง. |
| ขึ้นไม้ขึ้นมือ ก. ชี้หน้าในเวลาโกรธ เช่น มาขึ้นไม้ขึ้นมืออยู่หรบหรบ. |
| (ขุนช้างขุนแผน). |
| ขึ้นระวาง ก. เข้าทําเนียบ, เข้าประจําการ, (ใช้แก่พาหนะของหลวง คือ |
| ม้า ช้าง รถ และเรือ). |
| ขึ้นร้าน น. วิธีนับคะแนนในการเล่นหมากเก็บ โดยเอาตัวหมากทั้งหมด |
| วางบนหลังมือกระดกมือให้หมากลอยขึ้นแล้วหงายมือรับอย่างรวดเร็ว. |
| ขึ้นสนิม ก. ฝืด, ไม่คล่อง, เช่น ความรู้ขึ้นสนิมหมดแล้ว. |
| ขึ้นสมอง ก. นิยมมาก เช่น เขาชอบกีฬาจนขึ้นสมอง. |
| ขึ้นสาย ก. เทียบเสียงเครื่องดนตรีที่มีสาย. |
| ขึ้นเสียง ก. ออกเสียงดังด้วยความโกรธ; เทียบเสียงเครื่องดนตรี. |
| ขึ้นหน้าขึ้นตา ก. มีชื่อเสียง, เด่น. |
| ขึ้นหม้อ น. เรียกข้าวที่หุงแล้วพองตัวมากกว่าข้าวธรรมดาว่า |
| ข้าวขึ้นหม้อ. ว. โดยปริยายหมายความว่า มีผลประโยชน์รวดเร็ว |
| มากผิดปรกติ, โดดเด่น, เป็นที่โปรดปราน, โชคดี. |
| ขึ้นหา ก. ลอบขึ้นห้องหญิงเพื่อการชู้สาว. |
| ขึ้นหิ้ง (ปาก) ก. เก็บไว้โดยไม่ได้ใช้ประโยชน์; ขึ้นคาน. |
| ขึ้นเหนือล่องใต้ ก. เดินทางไกลไปยังที่ต่าง ๆ โดยมักไปเป็นประจํา. |
|
|
| ขึ้น ๒ | ว. ใช้ประกอบคําอื่นเพื่อเน้นความให้เด่นหรือให้ชัดแจ้งกว่าเดิม เช่น |
| เกิดขึ้น เป็นขึ้น สวยขึ้น สูงขึ้น; เป็นคําประกอบท้าย หมายความว่า |
| มากกว่าเดิม เช่น ดีขึ้น เร็วขึ้น อ้วนขึ้น; เป็นไปตามคําที่ยอหรือยุเป็นต้น |
| เช่น ยกขึ้น ยุขึ้น หนุนขึ้น; ดูสวยกว่าตัวจริง เช่น แต่งตัวขึ้น ถ่ายรูปขึ้น; |
| มีเหตุผลสมควร เช่น ฟังขึ้น, ถ้าใช้ในความปฏิเสธ เช่น เถียงไม่ขึ้น |
| หมายความว่า เถียงไม่ชนะ. |
| ขึ้นชื่อว่า ใช้เป็นคําประกอบหน้านามที่เป็นประธานหรือใช้ขึ้นต้น |
| ข้อความ เช่น ขึ้นชื่อว่าคนพาลละก็ต้องหลีกให้ห่างไกล. |
|
|
| ขึ้นฉ่าย | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Apium graveolens L. ในวงศ์ Umbelliferae |
| ใบคล้ายผักชีแต่โตกว่า กลิ่นฉุน เป็นพรรณไม้ที่นําเข้ามาปลูก |
| เพื่อเป็นอาหาร. |
|
|
| ขีน | ก. ยั้งไว้หรือบังคับไว้ไม่ให้เป็นไปตาม เช่น ขืนตัว ขืนเรือ; ไม่ควรทํา |
| แต่ยังกล้าทํา เช่น ขืนกิน ขืนสู้, ไม่ยอมทําตาม เช่น ขืนคําสั่ง. |
| ขืนใจ ก. บังคับให้ยอมทําตาม เช่น ขืนใจเด็กให้กินยา; ข่มขืน. |
|
|
| ขื่น ๑ | ว. รสฝาดเฝื่อนชวนให้คลื่นไส้ ไม่ชวนกิน; (ถิ่น-พายัพ) ฉุน. |
| ขื่นขม ก. รู้สึกชํ้าใจแต่ฝืนไว้ เพราะไม่สามารถแสดงออกมาได้, |
| ขมขื่น ก็ใช้. |
|
|
| ขื่อ | น. ชื่อไม้เครื่องบนสําหรับยึดหัวเสาด้านขวาง; เครื่องจองจํานักโทษ |
| ทําด้วยไม้มีช่องสําหรับสอดมือหรือเท้าแล้วมีลิ่มตอกกำกับกันขื่อหลุด; |
| เรียกกระดูกเชิงกรานที่ขวางอยู่ด้านหน้า. |
| ขื่อกะละปังหา น. ขื่อด้านสกัดหัวท้ายสําหรับรับหน้าจั่วและ |
| ติดกลอนปีกนก. |
| ขื่อขวาง, ขื่อคัด น. ขื่อที่ ๒ อยู่ใต้ขื่อเดิม อยู่ในพวกเครื่องเรือน. |
| ขื่อจมูก น. แกนกลางระหว่างช่องจมูก. |
| ขื่อเท่าต่อ ก. รู้เท่าทันกัน. |
| ขื่อมุก น. แกนเปลือกที่อยู่ในตัวหอยจำพวกหอยสังข์ใช้ทำ |
| ด้ามทัพพีเป็นต้น. |
| ขื่อหมู่ น. ขื่อไม่น้อยกว่า ๒ ตัว เจาะฝังเข้าไปในเสาร่วมในซึ่งเป็นมุม |
| แล้วทอดไปหาเสาหรือผนังของระเบียงคล้ายเต้าที่รับเชิงกลอน. |
|
|
| ขื่อผี | น. ชื่อกําไลที่ทําด้วยเงินหรือทองเกลี้ยง ๆ หัวท้ายรีดเป็นลวด ทําเป็น |
| ห่วงสอดไขว้กันเพื่อรูดเข้าออกได้, กําไลคู่ผี ก็เรียก. |
|
|
| ขุก ๑ | ว. พลัน, ทันทีทันใด, เช่น ขุกเข็ญ ว่า เกิดความลําบากขึ้นทันที. |
| ก. คิดขึ้นได้ทันที, เกิดขึ้นในปัจจุบันทันด่วน, เช่น อาวุธอย่าวางไกล |
| ขุกคํ่า คืนแฮ. (โลกนิติ). |
|
|
| ขุก ๒, ขุก ๆ | ว. เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงไอ, ขลุก หรือ ขลุก ๆ ก็ว่า. |
|
|
| ขุด | ก. กิริยาที่สับ เจาะ แทง หรือ คุ้ยเอาดินหรือสิ่งที่อยู่ในดินขึ้น เช่น |
| ขุดดิน ขุดศพ, อาการที่ขุดดินหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้มีรูปร่างตามที่ |
| ต้องการ เช่น ขุดหลุม; เรียกเรือชนิดที่ทําด้วยไม้ซุงทั้งต้นหรือทั้งท่อน |
| ขุดด้านบนให้เป็นรางแล้วเบิกปากออกให้กว้าง ถากหัวและท้ายเรือ |
| ให้เรียวเชิดขึ้นตามส่วน ว่า เรือขุด; โดยปริยายหมายถึงอาการที่ |
| คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ขุดเรื่องเก่า ๆ ขึ้นมาพูด, ขุดคุ้ย หรือ คุ้ยเขี่ย ก็ว่า. |
| ขุดคุ้ย ก. ค้นเอาเรื่องเก่าขึ้นมาเปิดเผย, ขุด หรือ คุ้ยเขี่ย ก็ว่า. |
| ขุดด้วยปากถากด้วยตา (สํา) ก. แสดงอาการเหยียดหยามทั้งด้วย |
| วาจาและสายตา. |
| ขุดดินกินหญ้า (สํา) ก. ทํางานกระท้อมกระแท้มพอเลี้ยงตัวไป |
| วันหนึ่ง ๆ เช่นทําไร่เล็ก ๆ น้อย ๆ. |
| ขุดบ่อล่อปลา (สํา) ก. ทํากลอุบายเพื่อให้ฝ่ายหนึ่งหลงเชื่อโดย |
| หวังประโยชน์จากอีกฝ่ายหนึ่ง. |
|
|
| ขุทกนิกาย | น. ชื่อคัมภีร์นิกายที่ ๕ แห่งพระสุตตันตปิฎก แปลว่า หมวดเล็กน้อย |
| รวบรวมข้อธรรมะที่ไม่อยู่ใน ๔ นิกายข้างต้น มี ๑๕ เรื่อง ซึ่งมี |
| ธรรมบทและชาดก รวมอยู่ในคัมภีร์นี้ด้วย. |
|
|
| ขุน ๑ | น. ผู้เป็นใหญ่, หัวหน้า, บรรดาศักดิ์ข้าราชการรองจากหลวงลงมา |
| เช่น ขุนวิจิตรมาตรา; เรียกหมากรุกตัวสําคัญที่สุด. ว. ใหญ่ เช่น ขุนเขา. |
| ขุนนาง (โบ) น. ข้าราชการที่ได้รับพระราชทานสัญญาบัตร ตามปรกติ |
| ต้องมีศักดินาตั้งแต่ ๔๐๐ ขึ้นไป. |
| ขุนนางใช่พ่อแม่ หินแง่ใช่ตายาย (สำ) ถ้าไม่ใช่ พ่อ แม่ ปู่ ย่า ตา ยาย |
| ของตน ก็ไม่ควรไว้วางใจใคร, ทํานองเดียวกับภาษิตที่ว่า อย่าไว้ใจทาง |
| อย่าวางใจคน จะจนใจเอง. |
| ขุนน้ำ น. สายนํ้าที่ไหลจากยอดเขา. |
| ขุนน้ำขุนนาง (ปาก) น. ขุนนาง. |
| ขุนบาล (โบ) น. นายอากรหวย ก ข. |
| ขุนแผน ๑ (โบ) น. พรหมธาดา. (เจ้าแห่งแผน คือพระพรหม). |
| ขุนพล น. แม่ทัพ. |
| ขุนพัฒน์ (โบ) น. นายอากรบ่อนเบี้ย. |
| ขุนศาล (โบ) น. ผู้พิพากษาความ. |
| ขุนศึก น. แม่ทัพผู้มีความสามารถในการรบ. |
| ขุนหมื่น (โบ) น. ข้าราชการชั้นต่ำพวกหนึ่งที่เจ้าสังกัดเอาประทวน |
| ตั้งเป็นขุนบ้างเป็นหมื่นบ้าง. |
| ขุนหลวง (โบ) น. พระเจ้าแผ่นดิน เช่น เป็นขุนหลวงเสวยราชย์ |
| ได้สองปี. (พงศ. ร. ๓). |
|
|
| ขุน ๒ | ก. ให้อาหารแก่สัตว์เลี้ยง, โดยปริยายหมายถึงเลี้ยงดูอย่างดี. |
| ขุนไม่ขึ้น, ขุนไม่เชื่อง (สํา) ว. เลี้ยงไม่เชื่อง มีแต่เนรคุณ. |
|
|
| ขุ่น | ว. มีลักษณะมัว ไม่ใส ไม่ชัดเจน. |
| ขุ่นข้องหมองใจ ก. ผิดใจกัน. |
| ขุ่นเคือง ก. โกรธกรุ่น ๆ อยู่ในใจ, เคืองขุ่น ก็ว่า. |
| ขุ่นแค้น ก. โกรธอย่างเจ็บใจ. |
| ขุ่นใจ ก. หมองใจ, ไม่พอใจ, ขัดเคืองกัน. |
| ขุ่นมัว ว. ไม่แจ่มใส. |
| ขุ่นหมอง ว. ไม่ผ่องใส. |
|
|
| ขุนทอง | น. ชื่อนกในวงศ์ Sturnidae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับนกเอี้ยงและนกกิ้งโครง |
| ขนดําเลื่อมเป็นมัน ที่ปีกมีขนสีขาวแซม และมีติ่งหรือเหนียงสีเหลือง |
| ติดอยู่ทางหางตาทั้ง ๒ ข้าง ปากสีแสด ขาและตีนสีเหลืองจัด ร้องเลียน |
| เสียงคนหรือเสียงอื่น ๆ บางอย่างได้ ในประเทศไทยมี ๒ ชนิดย่อย คือ |
| ขุนทองเหนือ (Gracula religiosa intermedia) และ ขุนทองใต้ หรือ |
| ขุนทองควาย (G. r. religiosa) ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าชนิดย่อยแรก, |
| พายัพเรียก เอี้ยงคํา. |
|
|
| ขุนแผน ๑ | ดูใน ขุน ๑. |
|
|
| ขุนแผน ๒ | น. ชื่อนกชนิด Urocissa erythrorhyncha ในวงศ์ Corvidae ซึ่งเป็น |
| วงศ์เดียวกับอีกา ปากสีแดง หัวและคอสีดํา ลําตัวสีฟ้าอมเทา หางยาว |
| กินนกเล็ก ๆ และสัตว์เลื้อยคลาน. |
|
|
| ขุดเพ็ด | น. รูปจำลองอวัยวะเพศชาย ใช้เป็นเครื่องรางของขลัง, ปลัดขิก ไอ้ขิก |
| หรือ อ้ายขิก ก็เรียก, ถ้าใช้เป็นเครื่องบูชาตามศาลเจ้า เรียกว่า ดอกไม้เจ้า, |
| ราชาศัพท์ว่า ทองพระขุน. |
|
|
| ขุม | น. หลุม, ใช้ในบางลักษณะ เช่น ขุมขน ขุมนรก; แหล่งที่เกิดที่เก็บ เช่น |
| ขุมทรัพย์; ลักษณนามใช้เรียกหน่วยที่ต่อรองกันในการพนันคราวหนึ่ง ๆ |
| เช่น ๕ เอา ๑ เป็นหน่วยหนึ่ง เรียกว่า ขุมหนึ่ง. |
|
|
| ขุย | น. ผงที่เกิดจากเนื้อของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ติดอยู่ที่เนื้อนั้นเอง หรือหลุด |
| ออกมากองอยู่เป็นกลุ่ม ๆ เช่น ผิวหนังเป็นขุย ขุยกระดาษ ขุยมด. |
| ขุยไผ่ น. เมล็ดไผ่ที่ตกลงมากองอยู่ที่กอไผ่. |
| ขุยอินทรีย์ น. อินทรียวัตถุที่สลายตัวปะปนอยู่ในดิน ทําให้ดิน |
| อุดมสมบูรณ์. (อ. humus). |
|
|
| ขู | (กลอน) ว. มาก. (เลือนมาจาก โข). |
|
|
| ขู่ | ก. แสดงอาการให้อีกฝ่ายหนึ่งเกรงกลัว เช่น ผู้ใหญ่ขู่เด็ก งูขู่ฟ่อ ๆ. |
| ขู่กรรโชก ก. ทําให้กลัวโดยแสดงกิริยาอาการจะทําร้าย. |
| ขู่ขวัญ ก. ทําให้หวาดกลัว, ทําให้เสียขวัญ. |
| ขู่เข็ญ ก. ทําให้กลัวโดยบังคับ; (กฎ) แสดงกิริยาหรือวาจาให้ผู้อื่น |
| ต้องกลัวว่าจะเป็นอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือ |
| ทรัพย์สินของผู้นั้น หรือของบุคคลที่สาม. |
|
|
| ขูด | ก. เอาของมีคมเป็นต้นครูด เช่น เอาช้อนขูดมะพร้าว เอาเล็บขูดขี้ผึ้ง, |
| ครูดสิ่งใดสิ่งหนึ่งกับของมีคม เช่น เอามะพร้าวไปขูดกับกระต่าย. |
| ขูดรีด ก. แสวงหาประโยชน์โดยวิธีบีบบังคับเอา, แสวงหาประโยชน์ |
| โดยวิธีบีบบังคับให้จํายอม. |
| ขูดเลือด, ขูดเลือดขูดเนื้อ ก. เรียกเอาราคาหรือดอกเบี้ยเกินสมควร. |
|
|
| เข ๑ | ว. เหล่น้อย (ใช้แก่ตา). |
|
|
| เข ๒ | ดู แลแก. |
|
|
| เข้ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. จระเข้. (ดู จระเข้). |
|
|
| เขก | ก. ใช้ด้านหลังของข้อนิ้วที่งอเข้าด้วยกันเคาะลงไป เช่น ใช้มะเหงกเขกหัว. |
|
|
| เข็ง | (ถิ่น-อีสาน) น. ปลาหมอ. (ดู หมอ ๒). |
|
|
| เข่ง | น. ภาชนะสานอย่างหนึ่งมีรูปและขนาดต่าง ๆ เช่น เข่งลําไย เข่งปลาทู; |
| ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเหนียวกับนํ้าตาล ใส่กระทงวางใน |
| เข่งเล็ก ๆ นึ่งให้สุกเรียกว่า ขนมเข่ง. |
|
|
| เขจร | [-จอน] ก. บินไป, เหาะไป. (ส. เขจร ว่า ไปในอากาศ). |
|
|
| เข็ญ | [เข็น] ว. ยาก, ยากจน, เช่น ลําบากแสนเข็ญ. |
| เข็ญใจ ว. ยากจนข้นแค้น. |
|
|
| เข็ด ๑ | ลักษณนามเรียกด้ายหรือไหมหลาย ๆ ไจรวมกัน. |
|
|
| เข็ด ๒ | ก. กลัวจนไม่กล้าทําเช่นนั้นอีก เพราะเคยได้รับผลร้ายมาแล้ว, หลาบจํา, |
| ไม่กล้าสู้, เช่นในคําว่า เข็ดข้อ เข็ดข้อเข็ดลํา เข็ดเขี้ยว. |
| เข็ดขยาด ก. กลัวมากจนไม่กล้าทำ. |
| เข็ดข้อ, เข็ดข้อเข็ดลำ ก. ไม่กล้าสู้เพราะคร้ามข้อคร้ามลํา. |
| เข็ดเขี้ยว ก. ไม่กล้าสู้เพราะเคยต่อสู้กัน แล้วสู้ไม่ได้. |
| เข็ดฟัน ก. เสียวฟันเพราะกินของเปรี้ยว. |
|
|
| เขดา | [ขะเดา] น. กําเดา, ความร้อน, เช่น ชลเขดาเดือดดาลพอง. |
| (ม. คําหลวง ฉกษัตริย์). (ข. เกฺดา). |
|
|
| เขต | [เขด] น. แดนที่กําหนดขีดคั่นไว้ เช่น เขตป่า เขตบ้าน, เวลาที่กําหนด |
| ขีดคั่นไว้ เช่น หมดเขตวันที่ ๑๕. (ป. เขตฺต). (โบราณเขียนว่า เขตร). |
| เขตแดน น. พื้นที่ที่กําหนดขีดคั่นไว้, เส้นแบ่งพื้นที่ระหว่าง ๒ ประเทศ, |
| อาณาเขต. |
| เขตเลือกตั้ง (กฎ) น. ท้องที่ซึ่งจัดเป็นเขตอันจะมีการเลือกตั้งสมาชิกสภา |
| ผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกสภาท้องถิ่น. |
| เขตอำนาจศาล (กฎ) น. พื้นที่และประเภทคดีที่ศาลมีอํานาจพิจารณา. |
|
|
| เขน ๑ | น. เครื่องปิดป้องศัสตราวุธ รูปกลมคล้ายกระทะ ทำด้วยโลหะ ด้านหลัง |
| มีห่วงสำหรับสอดแขนและมือจับ มักใช้คู่กับดาบหรือหอก. |
|
|
| เขน ๒ | น. เรียกตัวแสดงโขนพวกหนึ่งซึ่งเป็นพลรบ มีหน้าที่ออกเต้น |
| ในเวลายกทัพ ว่า พลเขน, เรียกอาการเต้นของพลเขนว่า เต้นเขน. |
|
|
| เขน ๓ | ก. คลี่ (ขนหางนก), มักใช้เข้าคู่กับคํา กาง เป็น กางเขน. |
|
|
| เขน ๔ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. พระจันทร์. |
|
|
| เข็น | ก. ดันสิ่งที่ติดขัดไม่อาจเคลื่อนไปได้โดยปรกติให้เคลื่อนไป เช่น |
| เข็นเรือ เข็นเกวียน, ดันให้เคลื่อนที่ไป เช่น เข็นรถ, ใช้เกวียนเป็นต้น |
| บรรทุกไป เช่น เข็นข้าว เข็นไม้; โดยปริยายหมายความว่า เร่งรัดให้ดี |
| เช่น เด็กคนนี้เข็นไม่ขึ้น. เข็นครกขึ้นเขา, เข็นครกขึ้นภูเขา (สํา) |
| ก. ทํางานที่ยากลำบากอย่างยิ่งโดยต้องใช้ความเพียรพยายามและอดทน |
| อย่างมาก หรือบางทีก็เกินกำลังความสามารถหรือสติปัญญาของตน. |
|
|
| เข่น | ก. ทุบหรือตีอย่างแรงเพื่อให้แบนเป็นต้น เช่น เข่นมีด. |
| เข่นเขี้ยว ก. กัดฟันด้วยความโกรธ, มักใช้เข้าคู่กับคำ เคี้ยวฟัน |
| เป็น เข่นเขี้ยวเคี้ยวฟัน. |
| เข่นฆ่า ก. ฆ่าด้วยความโกรธแค้น. |
|
|
| เขนง | [ขะเหฺนง] น. เขาสัตว์, เขาวัวเขาควายที่ใช้เป่าบอกอาณัติสัญญาณ; |
| ภาชนะใส่ดินปืน เดิมใช้เขาสัตว์; ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง. |
|
|
| เขนงนายพราน | [ขะเหฺนง-] น. ชื่อไม้เถาล้มลุกชนิด Nepenthes mirabilis (Lour.) Druce |
| ในวงศ์ Nepenthaceae ชอบขึ้นตามพงหญ้าบนดินทรายที่ชุ่มแฉะ ปลาย |
| ใบเปลี่ยนเป็นรูปคล้ายกระบอก มีฝาปิด ใช้ดักจับแมลง, กระดึงพระราม |
| แล่งพระราม เหนงนายพราน หรือ ลึงค์นายพราน ก็เรียก. |
|
|
| เขน็ด | [ขะเหฺน็ด] น. ฟางที่ทำเป็นเชือกมัดฟ่อนข้าว, ขะเน็ด ก็ว่า. |
|
|
| เขนย | [ขะเหฺนย] (กลอน) น. หมอนหนุน, ราชาศัพท์ว่า พระเขนย. (ข. เขฺนิย). |
|
|
| เขบ็จขบวน | [ขะเบ็ดขะบวน] น. ท่าทาง, ระเบียบ, ชั้นเชิง, ท่วงที. |
|
|
| เขบ็ต | [ขะเบ็ด] น. ชื่อตัวหมายเสียงอย่างหนึ่งที่ใช้บันทึกเสียงดนตรีสากลมี |
| ๔ ชนิด คือ เขบ็ตชั้นเดียว เขบ็ต ๒ ชั้น เขบ็ต ๓ ชั้น และเขบ็ต ๔ ชั้น. |
|
|
| เขม-, เขมา ๑ | [เขมะ-, เข-มา] น. เกษม, ความสบายใจ, ความพ้นภัย. (ป.; ส. เกฺษม). |
|
|
| เข็ม ๑ | น. เหล็กแหลมใช้เย็บผ้าเป็นต้นหรือกลัดสิ่งของ, ของอื่น ๆ ที่มีรูปร่าง |
| คล้ายเข็ม เช่น เข็มนาฬิกา เข็มฉีดยา; ไม้ที่เสี้ยมให้แหลมหรือวัตถุอื่น |
| ที่มีลักษณะเช่นนั้นสําหรับฝังเป็นรากสิ่งก่อสร้างกันทรุด, เสาเข็ม ก็ว่า; |
| เครื่องประดับสําหรับกลัดเป็นเครื่องหมาย เช่น เข็มข้าหลวงเดิม; โดย |
| ปริยายหมายความว่า จุดมุ่งหมาย เช่น ตั้งเข็มชีวิต. |
| เข็มกลัด น. เครื่องประดับสําหรับกลัดสไบและเสื้อเป็นต้น, เข็มซ่อนปลาย. |
| เข็มขัด น. เครื่องคาดเอวชนิดหนึ่ง, สายรัดเอว. |
| เข็มขัดนิรภัย น. เข็มขัดที่ติดอยู่ที่นั่งในรถยนต์หรือเครื่องบินเพื่อ |
| ป้องกันไม่ให้ผู้โดยสารถูกเหวี่ยงกระเด็นจากที่นั่งเมื่อมีอุบัติเหตุ. |
| เข็มควัก น. เข็มที่มีปลายงอเป็นเงี่ยง สําหรับควักด้ายหรือไหมให้เป็น |
| ลูกไม้เป็นต้น. |
| เข็มซ่อนปลาย น. เข็มสําหรับใช้กลัดเสื้อผ้า, เข็มกลัด ก็ว่า. |
| เข็มทิศ น. ชื่อเครื่องชี้บอกทิศ มีเข็มเป็นแม่เหล็กซึ่งปลายข้างหนึ่ง |
| ชี้ไปทางเหนือเสมอ. |
| เข็มหมุด น. เข็มที่มีหัวเป็นปุ่มใช้กลัดกระดาษหรือผ้าเป็นต้น. |
|
|
| เข็ม ๒ | น. ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดในสกุล Ixora วงศ์ Rubiaceae ดอกตูมมีลักษณะ |
| คล้ายเข็ม ดอกมี ๔ กลีบ สีต่าง ๆ เช่น เข็มพวงขาว (I. finlaysoniana Wall. |
| ex G. Don) ดอกสีขาว กลิ่นหอม ใช้ทํายาได้, เข็มเศรษฐี (I. congesta Roxb.) |
| ดอกสีแดง ออกเป็นช่อใหญ่. |
|
|
| เข็ม ๓ | น. (๑) ชื่อปลานํ้าจืดขนาดเล็กชนิด Dermogenys pusillus ในวงศ์ |
| Hemirhamphidae ปากล่างยื่นยาวแหลม ลําตัวกลมเรียวยาวคล้ายเข็ม |
| ขอบหางกลม ยาวไม่เกิน ๘ เซนติเมตร ออกลูกเป็นตัว พบว่ายตาม |
| ผิวนํ้าในแหล่งนํ้านิ่งทั่วไป. (๒) ดู กระทุงเหว. |
|
|
| เข้ม | ว. แรงกล้า เช่น รสเข้ม เหล้าเข้ม; แก่, จัด, (มักใช้แก่สีและรส) เช่น สีเข้ม. |
| เข้มข้น ว. เข้มมาก, เข้มจัด; ดุเดือด. |
| เข้มแข็ง ก. แข็งแรงในการงาน, ขยันขันแข็ง, ไม่ย่อท้อหวั่นไหว. |
| เข้มงวด ก. กวดขัน, เคร่งครัด. |
|
|
| เข้มขาบ | น. ผ้าที่ทอควบกับทองแล่งเป็นริ้ว ๆ ตามยาว. (อิหร่าน). |
| เข้มขาบไหม น. ผ้ามัสรู่. |
|
|
| เขม็ง | [ขะเหฺม็ง] ว. ตึงเครียด; แน่น, แข็ง; อย่างแน่วแน่ เช่น จ้องเขม็ง. |
| ก. ทำให้ตึง เช่น เขม็งเกลียว. |
|
|
| เขม็ดแขม่ | [ขะเหฺม็ดขะแหฺม่] ก. กระเหม็ดกระแหม่, ใช้จ่ายอย่างระมัดระวัง |
| เพราะเกรงว่าจะไม่พอใช้. |
|
|
| เขม่น | [ขะเหฺม่น] ก. อาการที่กล้ามเนื้อกระตุกเต้นเบา ๆ ขึ้นเอง ตามความเชื่อ |
| โบราณถือว่าเป็นนิมิตบอกเหตุร้ายหรือดีได้, กระเหม่น ก็ว่า; (ปาก) |
| รู้สึกไม่ชอบหน้า หรือไม่พอใจ. |
|
|
| เขม้น | [ขะเม่น] ก. เพ่ง, จ้องดู, มุ่งโดยเฉพาะ เช่น ฝ่ายผู้ได้พิจารณาว่ากล่าว |
| บางคนก็ลำเอียงไปว่าทรัพจะได้เปนหลวง เขม้นว่ากล่าวกันโชกข่มขี่ |
| จเอาแต่ทรัพเปนหลวงจงได้. (สามดวง), มักใช้เข้าคู่กับคำ มอง เป็น |
| เขม้นมอง หรือ มองเขม้น, (โบ) เขียนเป็น ขเม่น ก็มี เช่น ขเม่น, คือ |
| คนฤๅสัตวแลดูสิ่งของใด ๆ เพ่งตาดูไม่ใคร่จะกพริบ. (ปรัดเล) |
|
|
| เขม้นขะมัก | [ขะเม่น-] ก. ตั้งใจทําอย่างรีบเร่งเพื่อให้แล้วเสร็จไป, ก้มหน้าก้มตาทํา, |
| ขะมักเขม้น ก็ว่า. |
|
|
| เขมร ๑ | [ขะเหฺมน] น. ชื่อประเทศและชนชาติที่อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ |
| มีพรมแดนติดต่อกับไทย ลาว และเวียดนาม มีภาษาพูดอยู่ในตระกูล |
| มอญ-เขมร และมีอักษรของตนเองใช้ เรียกว่า อักษรขอม. |
|
|
| เขมร ๒ | [ขะเหฺมน] น. ชื่อเพลงไทยจําพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า เขมร |
| เช่น เขมรไทรโยค เขมรโพธิสัตว์ เขมรลออองค์. |
|
|
| เขมา ๑ | ดู เขม-. |
|
|
| เขมา ๒ | [ขะเหฺมา] น. โกฐเขมา. (ดู โกฐเขมา ที่ โกฐ). (ข. เขฺมา ว่า ดํา). |
|
|
| เขม่า | [ขะเหฺม่า] น. ละอองดํา ๆ ที่เกิดจากควันไฟหรือดินปืน. |
| เขม่าซาง น. ชื่อโรคชนิดหนึ่งตามตําราแพทย์แผนโบราณ. |
|
|
| เขมาโกรย | [ขะเหฺมาโกฺรย] น. ชื่อปลาชนิดหนึ่งมีหลังดํา. (ข. ใช้ในความว่า หลังดํา). |
| (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| เขมือบ | [ขะเหฺมือบ] ก. กลืนกินอย่างปลา, กินอย่างตะกละ. |
|
|
| เขย | น. ชายที่มาแต่งงานกับญาติผู้หญิง, ผัวของญาติ, เช่น ถ้าเป็นผัวของ |
| ลูกสาว เรียก ลูกเขย ถ้าเป็นผัวของป้า เรียก ลุงเขย. |
|
|