ทลาย[ทะ-] ก. อาการที่สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย
เช่น กองทรายทลาย, พังหรือทําให้พัง เช่น กําแพงทลาย ทลายกําแพง,
มักใช้เข้าคู่กับคำ พัง เป็น พังทลาย, โดยปริยายหมายความว่า ล้มเหลว
ไม่ได้ดังหวัง เช่น ความฝันพังทลาย วิมานทลาย.
ทลิท[ทะลิด] (แบบ) ว. ยากจน, เข็ญใจ, เช่น พราหมณพฤฒาเฒ่าทลิท
ยากยิ่งยาจก. (ม. ร่ายยาว ชูชก). (ป. ทลิทฺท).
ทลิททก[ทะลิดทก] (แบบ) ว. ยากจน, เข็ญใจ, เช่น ส่วนออเฒ่าพฤฒาทลิททก.
(ม. ร่ายยาว ชูชก). (ป. ทลิทฺทก).
ทวงก. เรียกเอาสิ่งที่เป็นของตนหรือที่ติดค้างกลับคืน เช่น ทวงหนี้ ทวงเงิน
ทวงค่าเช่า, เรียกร้องเอาสิ่งที่จะพึงมีพึงได้ เช่น ทวงสิทธิ ทวงบุญทวงคุณ.
ทวงถาม (กฎ) ก. เรียกร้องให้ชําระหนี้.
ท้วงก. พูดเป็นทํานองไม่เห็นด้วย; พยุง, ประคอง, พา, เช่น ท้วงตน
หนีไปได้.
ท้วงติง ก. ค้านไว้.
ท่วงท่าน. การรู้จักวางกิริยาท่าทาง.
ท่วงทำนองน. ลีลาที่เป็นไปตามจังหวะหรือทํานอง.
ท่วงทีน. ท่าทาง, หน่วยก้าน, ชั้นเชิง.
ทวดน. พ่อหรือแม่ของ ปู่ ย่า ตา ยาย, ชวด ก็ว่า.
ทวดน้อย น. เรียกคนชั้นน้องของทวดว่า ทวดน้อย.
ทวดึงส์, ทวัตดึงส์[ทะวะดึง, ทะวัดดึง] (แบบ) ว. สามสิบสอง. (ป. ทฺวตฺต??ส; ส. ทฺวาตฺร??ศตฺ).
ทวัตดึงสาการ (แบบ) น. อาการของร่างกาย ๓๒ อย่าง มี ผม ขน
เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เป็นต้น.
ทวน ๑น. อาวุธชนิดหนึ่งคล้ายหอก แต่เรียวเล็กและเบากว่า ด้ามยาวมาก;
ไม้ ๒ อันที่ตั้งขึ้นข้างหัวและท้ายเรือต่อ สำหรับติดกระดานต่อ
ขึ้นไป; เครื่องมือช่างทองทําด้วยไม้ ปลายข้างหนึ่งติดครั่งสําหรับ
ยึดรูปพรรณอีกข้างหนึ่งสําหรับยึดกับฐานที่ทําไว้โดยเฉพาะเพื่อ
นั่งสลักได้สะดวก; เครื่องมือช่างเจียระไนทำด้วยไม้ ปลายข้างหนึ่ง
ติดครั่งสำหรับยึดอัญมณี อีกข้างหนึ่งเป็นด้ามสำหรับถือเพื่อนำ
ไปเจียบนแท่นเจียให้เป็นเหลี่ยมหรือรูปตามต้องการ; ส่วนปลาย
คันซอไทยบริเวณที่มีลูกบิด; เครื่องดินเผาสําหรับรองตะคัน
อบนํ้าหอม.
ทวน ๒ก. ฝ่ากระแสนํ้าหรือกระแสลม ในคําว่า ทวนนํ้า ทวนลม, เอาใบพาย
รานํ้าไว้เพื่อชะลอให้เรือหยุด; กลับมาตั้งต้นใหม่, กลับซํ้าใหม่, เช่น
อ่านทวน ทวนเพลง; ย้อนทาง เช่น ทวนเข็มนาฬิกา ทวนแสง;
เฆี่ยนตีด้วยลวดหนัง; โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น
เช่น ทวนกระแสจิต ทวนกระแสโลก.
ทวนทบ ก. ย้อนกลับทําซํ้าอีกเพื่อให้แม่นยํา, ทบทวน ก็ว่า.
ทวนสบถ ก. ไม่ทําตามคําสบถ.
ทวนสาบาน ก. ไม่ทําตามคําสาบาน.
ท้วนว. อ้วนแข็งแรง, ใช้พูดประกอบกับคํา อ้วน เป็น อ้วนท้วน.
ท่วมก. ไหลหลาก บ่า หรือเอ่อท้นจนลบพื้นที่หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น
นํ้าท่วมทุ่ง นํ้าท่วมบ้าน, กลบ เช่น ทรายท่วมเท้า, ซาบซึมไปทั่ว
เช่น เหงื่อท่วมตัว, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น
เช่น หนี้ท่วมตัว ความรู้ท่วมหัว.
ท่วมท้น ว. มากมายเหลือล้น เช่น ได้คะแนนเสียงท่วมท้น.
ท้วม, ท้วม ๆว. มีรูปร่างสันทัดอ้วนน้อย ๆ และไม่สูงใหญ่ เช่น ผู้หญิงคนนี้ท้วม;
กลมกล่อม, นุ่มนวล, พอสมควร, พอประมาณ, เช่น พอท้วม ๆ.
ทวย ๑น. หมู่, เหล่า, เช่น ทวยราษฎร์.
ทวยโถง (กลอน) ก. จัดกระบวนกลางแปลง, ถ้วยโถง หรือ
ท่วยโถง ก็ใช้.
ทวย ๒น. ไม้เท้าแขนที่รับเต้า บางทีทําเป็นรูปนาค, เรียกว่า คันทวย ก็มี;
วัตถุอย่างหนึ่งเป็นคันสําหรับรองส่งเครื่องราชูปโภค เช่น ขัน
ใส่เงินทรงโปรยหรือพระสุพรรณศรีถวายพระมหากษัตริย์จาก
เบื้องตํ่าสู่ที่ประทับ เรียกว่า พระทวย. ว. ระทวย, อ่อน, งอน.
ท่วย(กลอน) น. หมู่, เหล่า.
ท่วยโถง (กลอน) ก. จัดกระบวนกลางแปลง, ถ้วยโถง หรือ
ทวยโถง ก็ใช้.
ท้วย(กลอน) ว. อ่อนช้อย, งอน.
ทวยะ[ทะวะยะ] น. หมวด ๒, ส่วนทั้ง ๒. (ป., ส.).
ทวอย[ทะ-] น. ชื่อเพลงร้องรําอย่างหนึ่ง.
ทวัย[ทะไว] (แบบ) น. หมวด ๒, ส่วนทั้ง ๒. (ป., ส.).
ทวา[ทะวา] (แบบ) ว. สอง. (ป., ส. ทฺวา).
ทวาตรึงประดับ น. ชื่อโคลงโบราณ.
ทวาทศะ . [ทะวาทะสะ] ว. สิบสอง (ส. ทฺวาทศนฺ; ป. ทฺวาทส).
ทวาทศม- [ทะวาทะสะมะ-] ว. ที่ ๑๒ เช่น ทวาทศมสุรทิน =
วันที่ ๑๒. (ส.; ป. ทฺวาทสม).
ทวาทศมณฑล น. กลมโดยรอบครบ ๑๒ ราศี; ชื่อมาตราวัด
จักรราศีเท่ากับ ๒ อัฒจักร เป็น ๑ จักรราศี คือ ทวาทศมณฑล
หนึ่ง. (ส.).
ทวาทศี ว. ที่ ๑๒ เช่น ทวาทศีดิถี = วัน ๑๒ คํ่า. (ส.).
ทวาบร [ทะวาบอน] น. ด้านของลูกสกาที่มี ๒ แต้ม. (ส. ทฺวาบร).
ทวาบรยุค [ทะวาบอระ-] น. ชื่อยุคที่ ๓ ของจตุรยุคตามคติของ
พราหมณ์ ในยุคนี้ธรรมะและอายุของมนุษย์ลดลงเหลือเพียง ๒
ใน ๔ ส่วนเมื่อเทียบกับในสมัยกฤดายุค. (ดู จตุรยุค).
ทว่า[ทะว่า] สัน. แต่ถ้าว่า, แต่ว่า, ย่อมาจาก แต่ทว่า.
ทวาย ๑[ทะ-] น. ชื่อเมืองทางภาคใต้ของประเทศพม่า, เรียกชาวเมือง
นั้นว่า ชาวทวาย.
ทวาย ๒[ทะ-] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ทวาย ๓[ทะ-] น. ชื่อยําชนิดหนึ่ง มีผักลวก เช่น ผักบุ้ง กะหลํ่าปลี ถั่วงอก
ราดด้วยหัวกะทิ นํ้าพริกรสเปรี้ยว เค็ม หวาน และโรยงาคั่ว
เรียกว่า ยําทวาย.
ทวาร, ทวาร-[ทะวาน, ทะวาระ-] น. ประตู เช่น นายทวาร; ช่อง ในคํา เช่น
ทวารหนัก ทวารเบา ใช้เป็นคําสุภาพ หมายถึง รูขี้ รูเยี่ยว, ทาง
เช่น กายทวาร. (ป., ส.).
ทวารทั้งเก้า น. ช่องตามร่างกายทั้ง ๙ ช่อง ได้แก่ ตา ๒ หู ๒
จมูก ๒ ปาก ๑ ทวารหนัก ๑ ทวารเบา ๑.
ทวารบถ [ทะวาระบด] น. ทางเข้าออก เช่น อันกําแพงเชิงเทิน
ป้อมปราการที่ล้อมกรุง รวมทั้งทวารบถทางเข้านครเล่า. (กามนิต).
ทวารบาล [ทะวาระบาน] น. ผู้เฝ้าประตู, นายประตู. (ป.).
ทวารประดับ [ทะวาน-] น. ชื่อโคลงโบราณ, สกัดแคร่ ก็เรียก.
ทวิ[ทะวิ] (แบบ) ว. สอง. (ป., ส.).
ทวิช, ทวิช- [ทะวิด, ทะวิชะ-] (แบบ) น. นก; พราหมณ์. (ป., ส.
ทฺวิช ว่า ผู้เกิด ๒ หน).
ทวิชงค์ น. พราหมณ์. (ส.).
ทวิชชาติ น. ผู้เกิด ๒ ครั้ง, นก, หมู่นก; พราหมณ์. (ป., ส.).
ทวิชากร [ทะวิ-] (แบบ) น. ฝูงนก. (ส.).
ทวิชาติ น. นก; พราหมณ์. (ส. ทฺวิชาติ ว่า ผู้เกิด ๒ หน).
ทวิบถ น. สถานที่ที่ทางทั้ง ๒ ตัดผ่านกัน, สี่แยก. (ส.).
ทวิบท, ทวิบาท น. สัตว์สองเท้า. (ส.).
ทวิป น. ช้าง. (ส. ทฺวิป ว่า ผู้ดื่ม ๒ หน คือ ด้วยงวงและด้วยปาก).
ทวิภาค น. ๒ ส่วน. (ส.).
ทวิภาคี (การทูต) ว. สองฝ่าย. น. เรียกสัญญาระหว่างประเทศที่มี
คู่สัญญา ๒ ฝ่ายว่า สัญญาทวิภาคี (bilateral treaty).
ทวิช, ทวิช-ดู ทวิ.
ทวิชชาติดู ทวิ.
ทวิตียะ, ทวิตียา[ทะวิ-] (แบบ) ว. ที่ ๒. (ส.).
ทวิปดู ทวิ.
ทวิระ[ทะวิ-] (แบบ) ว. สอง. (ส.).
ทวี[ทะวี] ก. เพิ่มขึ้น, มากขึ้น, เช่น งานทวีขึ้น. (ป., ส. ทฺวิ).
ทวีคูณ ว. ๒ เท่า. (ส. ทฺวิคุณ; ป. ทิคุณ).
ทวีธาภิเษก น. ชื่อพระราชพิธีการสมโภชที่รัชกาลที่ ๕ ได้ครอง
ราชสมบัติยืนนานมาเป็น ๒ เท่าของรัชกาลที่ ๔, เรียกเหรียญที่จัด
ทําขึ้นเป็นที่ระลึกในพระราชพิธีนี้ว่า เหรียญทวีธาภิเษก.
ทวีธาภิเษกดู ทวี.
ทวีป[ทะวีบ] น. เปลือกโลกส่วนที่เป็นพื้นดินซึ่งมีขนาดใหญ่โตกว้าง
ขวาง มี ๗ ทวีป คือ เอเชีย ยุโรป ออสเตรเลีย แอฟริกา อเมริกาเหนือ
อเมริกาใต้ และแอนตาร์กติกา บางทวีปกําหนดนํ้าล้อมรอบเป็น
ขอบเขต เช่น ทวีปออสเตรเลีย ทวีปแอนตาร์กติกา บางทวีปกําหนด
ภูเขา ทะเล แหล่งอารยธรรมเป็นต้น เป็นแนวแบ่งเขต เช่น ทวีปเอเชีย
ทวีปยุโรป; (โบ) เกาะ เช่น ลังกาทวีป สิงหฬทวีป; ในคัมภีร์ไตรภูมิ
กล่าวว่ามี ๔ ทวีป คือ ๑. ชมพูทวีป ๒. อมรโคยานทวีป ๓. อุตรกุรุทวีป
หรืออุตรกุรูทวีป ๔. บุพวิเทหทวีป. (ส.; ป. ทีป).
ทวีปี[ทะวี-] (แบบ) น. เสือ, เสือดาว. (ส.).
ทศ ๑, ทศ-[ทด, ทดสะ-] น. เรียกเหรียญทองสมัยรัชกาลที่ ๔ ชนิดหนึ่ง มีค่า
เท่ากับ ๑ ใน ๑๐ ของชั่ง = ๘ บาท ว่า ทองทศ. ว. สิบ, มักใช้เป็น
ส่วนหน้าสมาส.
ทศกัณฐ์ น. ''ผู้มีสิบคอ'' คือ ท้าวราพณ์ในเรื่องรามเกียรติ์.
ทศชาติ น. ๑๐ ชาติ, ชื่อคัมภีร์ชาดกว่าด้วยเรื่องพระพุทธเจ้าครั้ง
ยังเป็นพระโพธิสัตว์อยู่ ๑๐ ชาติ.
ทศทิศ น. ทิศทั้ง ๑๐ คือ ทิศทั้ง ๘ ทิศเบื้องบน ๑ ทิศเบื้องล่าง ๑. (ส.).
ทศนิยม น. จํานวนจริงในรูปเลขฐานสิบ โดยกําหนดจุดจุดหนึ่ง
ให้อยู่ข้างหน้าหรืออยู่ระหว่างตัวเลขต่าง ๆ เช่น .๘๕๖, ๑๒.๐๘.
(อ. decimal).
ทศเบญจกูล น. เครื่องเผ็ดร้อน ๑๐ อย่างตามตําราแพทย์แผนโบราณ.
ทศพร น. พร ๑๐ ประการ, ชื่อกัณฑ์ที่ ๑ ของมหาชาติ ว่าด้วยพร
๑๐ ประการ.
ทศพล น. ผู้มีกําลัง ๑๐ เป็นพระนามของพระพุทธเจ้า.
ทศพิธราชธรรม น. จริยาวัตรที่พระเจ้าแผ่นดินทรงประพฤติเป็น
หลักธรรมประจําพระองค์ หรือคุณธรรมของผู้ปกครองบ้านเมือง
มี ๑๐ ประการ ได้แก่ ๑. ทาน - การให้ ๒. ศีล - การรักษากายวาจา
ให้เรียบร้อย ๓. บริจาค - ความเสียสละ ๔. อาชชวะ - ความซื่อตรง
๕. มัททวะ - ความอ่อนโยน ๖. ตบะ - การข่มกิเลส ๗. อักโกธะ -
ความไม่โกรธ ๘. อวิหิงสา - ความไม่เบียดเบียน ๙. ขันติ - ความ
อดทน ๑๐. อวิโรธนะ - ความไม่คลาดจากธรรม.
ทศมาส น. ๑๐ เดือน.
ทศวรรษ น. รอบ ๑๐ ปี. (อ. decade).
ทศ ๒, ทศา[ทด, ทะสา] (แบบ) น. ชายผ้า, ชายครุย. (ส.).
ทศม-[ทะสะมะ-, ทดสะมะ-] (แบบ) ว. ที่ ๑๐ เช่น ทศมสุรทิน =
วันที่ ๑๐. (ส.).
ทศมี[ทะสะมี, ทดสะมี] (แบบ) ว. ที่ ๑๐ เช่น ทศมีดิถี = วัน ๑๐ คํ่า. (ส.).
ทศางค์[ทะสาง] น. มาตราวัดนํ้าฝนเท่ากับ ๑๐ สตางค์ เป็น ๑ ทศางค์,
และ ๑๐ ทศางค์ เป็น ๑ นิ้ว.
ทสา[ทะ-] (แบบ) น. ชายผ้า, ชายครุย. (ป.).
ทหระ[ทะหะ-] (แบบ) น. เด็ก. ว. หนุ่ม. (ป., ส.).
ทหาร[ทะหาน] น. ผู้มีหน้าที่ในเรื่องรบ, นักรบ. (อะหม หาน ว่า นักรบ).
ทหารกองเกิน (กฎ) น. ชายที่มีสัญชาติไทย อายุตั้งแต่ ๑๘ ปีบริบูรณ์
และยังไม่ถึง ๓๐ ปีบริบูรณ์ ซึ่งได้ลงบัญชีทหารกองเกิน หรือผู้ที่มี
อายุยังไม่ถึง ๔๖ ปีบริบูรณ์ และยังมิได้ลงบัญชีทหารกองเกินที่อำเภอ
พร้อมกับคนชั้นปีเดียวกันเพราะเหตุใด ๆ ก็ดี ซึ่งได้ลงบัญชีทหาร
กองเกินตามหลักเกณฑ์ วิธีการและแบบที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่า
ด้วยการรับราชการทหารแล้ว.
ทหารกองประจำการ (กฎ) น. ผู้ซึ่งขึ้นทะเบียนกองประจำการและ
ได้เข้ารับราชการในกองประจำการจนกว่าจะได้ปลด, (ปาก)
ทหารเกณฑ์.
ทหารเกณฑ์ (ปาก) น. ทหารกองประจำการ.
ทหารผ่านศึก (กฎ) น. ทหารหรือบุคคลซึ่งมีตําแหน่งหน้าที่ใน
ราชการทหารหรือบุคคลซึ่งทําหน้าที่ทหารตามที่กระทรวง
กลาโหมกําหนด และได้กระทําหน้าที่นั้นในการสงครามหรือ
ในการรบไม่ว่าภายในหรือภายนอกราชอาณาจักรหรือในการ
ปราบปรามการจลาจล; ทหารหรือบุคคลซึ่งทําการป้องกันหรือ
ปราบปรามการกระทําอันเป็นภัยต่อความมั่นคงหรือความ
ปลอดภัยแห่งราชอาณาจักรตามที่กระทรวงกลาโหมหรือสํานัก
นายกรัฐมนตรีกําหนด.
ทหารเลว (โบ) น. พลทหาร.
ทอ ๑ก. พุ่งเส้นด้ายหรือเส้นไหมเป็นต้นให้ขัดกับเส้นยืนในเครื่องทอ
เช่น ทอผ้า ทอไหม ทอกระสอบ ทอเสื่อ.
ทอแสง ก. ฉายแสงอ่อน ๆ ขึ้นมา เช่น ตะวันทอแสง.
ทอหูก ก. ทอผ้าด้วยหูก.
ทอ ๒(ถิ่น) ก. ขวิด, กระทบ, ชน, เช่น วัวควายทอคนตาย.
ท่อ ๑น. สิ่งสําหรับให้สิ่งอื่นมีนํ้าเป็นต้นผ่านไปได้ มักมีลักษณะกลม
รูปคล้ายปล่อง เช่น ท่อนํ้า ท่อลม.
ท่อคงคา น. ส่วนของท่อเหล้าในโรงต้มกลั่น.
ท่อลม น. ทางเดินอากาศหายใจส่วนล่างที่อยู่ระหว่างกล่องเสียง
กับหลอดลม. (อ. trachea; windpipe).
ท่อไอเสีย น. ท่อที่ต่อจากห้องเผาไหม้ของเครื่องยนต์ เพื่อระบาย
แก๊สและช่วยลดเสียงระเบิดที่เกิดจากการเผาไหม้.
ท่อ ๒(โบ) ก. ตี เช่น ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่อเมืองตาก กูไปท่อบ้าน
ท่อเมือง. (จารึกพ่อขุนรามคำแหง).
ท่อ ๓ก. โต้ตอบ, ประสาน, เช่น นกท่อเสียงกัน.
ท่อถ้อย น. คําโต้. ก. กล่าวโต้, กล่าวประชัน, ใช้ว่า ถ้อถ้อย หรือ
ท้อถ้อย ก็มี.
ท่อ ๔(ถิ่น-อีสาน) ว. เท่า, เสมอ.
ท้อ, ท้อใจก. ไม่มีกําลังใจจะสู้.
ท้อถอย ก. มีความพยายามลดน้อยถอยลง.
ท้อแท้ ก. อ่อนเปลี้ยเพลียใจ.
ท้อ ๒น. ชื่อไม้ต้นชนิด Prunus persica (L.) Batsch ในวงศ์ Rosaceae
ผลกินได้, พายัพเรียก หมากม่วน.
ท้อ ๓(กลอน) ก. กล่าว, โต้, เถียง.
ท้อถ้อย น. คําโต้. ก. กล่าวโต้, กล่าวประชัน, ใช้ว่า ถ้อถ้อย หรือ
ท่อถ้อย ก็มี.
ทอกน. โบราณเรียกนกยางชนิดหนึ่งว่า ยางทอก; เรียกหมูขนาดใหญ่
เขี้ยวตันว่า หมูทอก; เรียกช้างตัวใหญ่ ๆ ที่เป็นจ่าฝูงว่า อ้ายทอก.
ทอง ๑น. ธาตุแท้ชนิดหนึ่งเนื้อแน่นมาก สีเหลืองสุกปลั่ง เป็นโลหะมีค่า
เช่น บ่อทอง เหรียญทอง ทองแท่ง ทองลิ่ม, เรียกเต็มว่า ทองคํา;
เรียกสิ่งที่ทําด้วยทองเหลืองว่า ทอง ก็มี เช่น กระทะทอง หม้อทอง,
โดยปริยายหมายถึงสีเหลือง ๆ อย่างสีทอง เช่น เนื้อทอง ผมทอง
แสงทอง, ใช้ประกอบสิ่งต่าง ๆ บางอย่างโดยอนุโลมตามลักษณะสี
เป็นชื่อเรียกเฉพาะ เช่น ขนมทอง คือขนมชนิดหนึ่ง รูปวงกลม
มีนํ้าตาลหยอดข้างบน, ปลาทอง คือปลาชนิดหนึ่ง ตัวสีเหลือง
หรือแดงส้ม.
ทองกร, ทองพระกร (ราชา) น. กําไลมือ.
ทองขาว (โบ) น. โลหะสีขาวแกมเทา บุเป็นแผ่นรีดเป็นลวดได้
อาจหมายถึงโลหะนิกเกิล หรือโลหะแพลทินัม ก็ได้; ส่วนประกอบ
ส่วนหนึ่งของจานจ่ายไฟในเครื่องยนต์ของรถยนต์ ทําหน้าที่เป็น
ทางเดินของกระแสไฟฟ้าแรงตํ่า และทําให้กระแสไฟฟ้าแรงตํ่า
ขาดวงจรเพื่อให้เกิดกระแสไฟฟ้าแรงสูงที่คอยล์ (coil) เป็นผลให้
มีประกายไฟฟ้าขึ้นที่ปลายเขี้ยวของหัวเทียนในจังหวะที่ถูกต้อง.
ทองคำ น. ธาตุลําดับที่ ๗๙ สัญลักษณ์ Au เป็นโลหะ ลักษณะเป็น
ของแข็งสีเหลือง หลอมละลายที่ ๑๐๖๓?ซ. เนื้ออ่อนมาก บุให้เป็น
แผ่นจนมีความหนาน้อยกว่า ๐.๐๐๐๑ มิลลิเมตรได้ ใช้ทํารูปพรรณ
ต่าง ๆ และทําเงินตรา ปัจจุบันกําหนดความบริสุทธิ์ของทองคําด้วย
หน่วยกะรัต โดยกําหนดว่า ทองคํา ๒๔ กะรัตเป็นทองคําบริสุทธิ์ที่สุด,
โบราณกําหนดคุณภาพของเนื้อ ตั้งแต่เนื้อสี่ถึงเนื้อเก้า โดยตั้งพิกัด
ราคาตามเนื้อทอง เช่น ทองเนื้อหก คือ ทองหนัก ๑ บาท ราคา ๖ บาท
ทองเนื้อเก้า คือ ทองหนัก ๑ บาท ราคา ๙ บาท. (ประกาศ ร. ๔),
ทองเนื้อเก้านี้เป็นทองแท้เป็นทองบริสุทธิ์ เรียกว่า ทองธรรมชาติ
ทองเนื้อแท้ ทองนพคุณ หรือบางทีเรียกว่า ทองชมพูนุท เช่นว่า
ดังทองชมพูนุทเนื้อเก้า. (สังข์ทอง ตอนตีคลี). (อ. gold).
ทองคำขาว น. โลหะเจือชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็นของแข็งสีเงิน
เป็นเงางาม บุให้เป็นแผ่นหรือรีดให้เป็นเส้นลวดได้ ประกอบ
ด้วยทองคําเจือโลหะอื่น เช่น เงิน นิกเกิล สังกะสี แพลเลเดียม
เพื่อให้ได้สีเงินคล้ายแพลทินัม มักใช้ทําเครื่องรูปพรรณ.
(อ. white gold).
ทองคำเปลว น. ทองคําที่ตีแผ่ให้บางที่สุด ตัดใส่แผ่นกระดาษ
ใช้สําหรับปิดบนสิ่งที่ลงรักเช่นพระพุทธรูป.
ทองเค น. เรียกทองคําที่มีเกณฑ์สําหรับวัดความบริสุทธิ์เป็นกะรัตว่า
ทองเค, ทอง ๒๔ กะรัต ถือเป็นทองแท้ ถ้ามีกะรัตตํ่าลงมา ก็มีโลหะ
อื่นเจือมากขึ้นตามส่วน เช่น ทองคํา ๑๔ กะรัต หมายถึงมีเนื้อทอง
๑๔ ส่วน มีโลหะอื่นปน ๑๐ ส่วน, ทองนอก ก็เรียก.
ทองจังโก (ถิ่น-พายัพ) น. ทองเหลืองที่ตีแผ่เป็นแผ่นบาง นิยมใช้
หุ้มองค์พระเจดีย์ป้องกันการผุกร่อน, ทองสักโก ก็ว่า.
ทองชมพูนุท น. ทองคําเนื้อเก้า เป็นทองบริสุทธิ์ มีสีเหลืองเข้ม
ออกแดง, ทองเนื้อเก้า ทองธรรมชาติ ทองเนื้อแท้ หรือ ทองนพคุณ
ก็เรียก.
ทองชุบ น. โลหะชุบทอง, ทองวิทยาศาสตร์ ก็เรียก.
ทองดอกบวบ น. ทองเนื้อหก มีสีเหลืองอ่อนคล้ายดอกบวบ.
ทองดำ ๑ น. ทองชนิดหนึ่ง โบราณเข้าใจกันว่ามีสีเนื้อดํา นับถือ
เป็นของวิเศษ.
ทองแดง ๑ น. ธาตุลําดับที่ ๒๙ สัญลักษณ์ Cu เป็นโลหะ ลักษณะ
เป็นของแข็งสีแดง หลอมละลายที่ ๑๐๘๓?ซ. เนื้ออ่อนบุให้เป็น
แผ่นบางและรีดเป็นเส้นลวดได้ง่าย เป็นตัวนําความร้อนและไฟฟ้า
ได้ดี. (อ. copper).
ทองต้นแขน น. เครื่องประดับชนิดหนึ่ง สวมรัดต้นแขน, พาหุรัด ก็ว่า.
ทองตะกู น. ทองตะโก
ทองตะโก น. สีทองที่เกิดจากการใช้รงผสมนํ้ามันยางอาบลงบน
แผ่นตะกั่ว ถ้าทาลงบนโลหะจะมีสมบัติจับแน่นและกันสนิมได้,
ทองตะกู หรือ ทองตากู ก็เรียก.
ทองตากู น. ทองตะโก.
ทองทราย น. ทองที่เป็นเม็ด ๆ อย่างทรายปนอยู่กับทราย. ว. มี
พื้นทาทองให้เป็นจุด ๆ อย่างเม็ดทราย.
ทองทศ น. ค่ากําหนดแลกเปลี่ยนของเหรียญทองกระษาปณ์ใน
สมัยรัชกาลที่ ๔ เท่ากับ ๑ ใน ๑๐ ของชั่ง = ๘ บาท.
ทองทึบ ว. มีพื้นเป็นทองทึบทั้งหมด.
ทองธรรมชาติ ๑ น. ทองคำเนื้อเก้า เป็นทองบริสุทธิ์, ทองเนื้อเก้า
ทองเนื้อแท้ ทองนพคุณ หรือ ทองชมพูนุท ก็เรียก.
ทองนพคุณ น. ทองคำเนื้อเก้า เป็นทองบริสุทธิ์ โบราณกำหนด
ราคาตามคุณภาพของเนื้อทอง หนัก ๑ บาท เป็นเงิน ๙ บาท เรียกว่า
ทองเนื้อเก้า หรือ ทองนพคุณเก้าน้ำ, เรียกสั้น ๆ ว่า ทองนพคุณ,
ทองธรรมชาติ ทองเนื้อแท้ หรือ ทองชมพูนุท ก็เรียก.
ทองนพคุณเก้าน้ำ น. ทองนพคุณ.
ทองนอก น. ทองเค.
ทองเนื้อเก้า น. ทองคำบริสุทธิ์ โบราณกำหนดคุณภาพของเนื้อ
ตั้งแต่เนื้อสี่ถึงเนื้อเก้า โดยตั้งพิกัดราคาตามเนื้อทอง คือ ทองหนัก
๑ บาท ราคา ๙ บาท, ทองธรรมชาติ ทองเนื้อแท้ ทองนพคุณ หรือ
ทองชมพูนุท ก็เรียก.
ทองเนื้อแท้ น. ทองคำเนื้อเก้า เป็นทองบริสุทธิ์, ทองเนื้อเก้า
ทองธรรมชาติ ทองนพคุณ หรือ ทองชมพูนุท ก็เรียก.
ทองบรอนซ์ น. โลหะเจือชนิดหนึ่ง ส่วนใหญ่ประกอบด้วย
ทองแดงกับดีบุก, ทองสัมฤทธิ์ หรือ สัมฤทธิ์ ก็เรียก. (อ. bronze).
ทองใบ น. ทองคําที่แผ่ให้เป็นแผ่นบาง ๆ.
ทองปราย (โบ) น. ปืนโบราณชนิดหนึ่ง เช่น ล้วนถือทองปราย
ทุกคน. (รามเกียรติ์ ร. ๑).
ทองปลายแขน ๑ น. เครื่องประดับชนิดหนึ่ง สวมรัดข้อมือ.
ทองแป (โบ) น. ชื่อเหรียญทองตราโบราณที่ใช้แลกเปลี่ยนกัน
ได้อย่างเงินตรา.
ทองแผ่นเดียวกัน (สํา) ว. เกี่ยวดองกันโดยการแต่งงาน.
ทองพระบาท น. (ราชา) กำไลเท้า.
ทองพัดดึงส์ น. ค่ากําหนดแลกเปลี่ยนของเหรียญทองกระษาปณ์
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ เท่ากับ ๑ ใน ๓๒ ของชั่ง = ๒.๕๐ บาท.
ทองพิศ น. ค่ากําหนดแลกเปลี่ยนของเหรียญทองกระษาปณ์ใน
สมัยรัชกาลที่ ๔ เท่ากับ ๑ ใน ๒๐ ของชั่ง = ๔ บาท.
ทองไม่รู้ร้อน (สํา) ว. เฉยเมย, ไม่กระตือรือร้น, ไม่สะดุ้งสะเทือน.
ทองรูปพรรณ [-รูบปะพัน] น. ทองคําที่ทําสําเร็จเป็นเครื่องประดับ
และของใช้ต่าง ๆ.
ทองแล่ง น. ทองคําที่เอามาแล่งเป็นเส้นบาง ๆ ใช้สําหรับปัก
หรือทอผ้า.
ทองวิทยาศาสตร์ น. โลหะชุบทอง, ทองชุบ ก็เรียก.
ทองสักโก น. ทองเหลืองที่ตีแผ่เป็นแผ่นบาง นิยมใช้หุ้มองค์
พระเจดีย์ป้องกันการผุกร่อน, พายัพเรียก ทองจังโก.
ทองสัมฤทธิ์ น. โลหะเจือชนิดหนึ่ง ส่วนใหญ่ประกอบด้วย
ทองแดงกับดีบุก, สัมฤทธิ์ หรือ ทองบรอนซ์ ก็เรียก.
ทองหมั้น น. ทองคําที่ฝ่ายชายมอบให้ไว้แก่ฝ่ายหญิง แสดงความ
มั่นหมายว่าจะแต่งงานด้วย.
ทองหยอง (ปาก) น. ทองรูปพรรณ.
ทองหยอด น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยไข่แดงประสมแป้งเล็ก
น้อยหยอดเป็นลูกกลม ๆ อย่างหยดนํ้าในนํ้าเชื่อมเดือด ๆ,
ลักษณนามว่า ลูก.
ทองหยิบ น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยไข่แดงตีให้ขึ้นเล็กน้อย
หยอด เป็นแผ่นเล็ก ๆ ในนํ้าเชื่อมร้อน ๆ ตั้งไฟให้สุก แล้วช้อน
ออกมาหยิบเป็นกลีบ ๆ ๕ หรือ ๗ หยิบ ใส่ถ้วยตะไลทิ้งไว้ให้
คงรูป, ลักษณนามว่า ดอก.
ทองเหลือง น. โลหะเจือชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยทองแดงและ
สังกะสี ลักษณะเป็นโลหะสีเหลือง.
ทองอังกฤษ น. เรียกโลหะชนิดหนึ่งเป็นแผ่นบาง ๆ สีคล้ายทองคํา
หรือสีอื่น ๆ ก็มี ใช้สลักหรือปรุเป็นลายประดับเครื่องศพเป็นต้น.
ทองเอก น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง เคี่ยวน้ำกะทิกับน้ำตาลจนเหนียว
ทิ้งไว้ให้เย็นแล้วใส่ไข่แดง แป้งสาลี ตั้งไฟกวนจนแป้งร่อน อัด
ใส่พิมพ์เป็นรูปต่าง ๆ แต่งหน้าด้วยทองคำเปลวแผ่นเล็ก ๆ.
ทอง ๒น. ชื่อพรรณไม้ ๒ ชนิดในสกุล Butea วงศ์ Leguminosae ชนิด
B. monosperma (Lam.) Kuntze เป็นไม้ต้น ดอกสีแสด,
ทองธรรมชาติ ก็เรียก, พายัพเรียก ทองกวาว, อีสานเรียก จาน;
ชนิด B. superba Roxb. เป็นไม้เถา, ทองเครือ หรือ ตานจอมทอง
ก็เรียก.
ทอง ๓น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง เรียกว่า เพลงทอง และมีชนิดย่อยว่า
ทองย่อน ทองย้อย.
ท่องก. เดินก้าวไปในนํ้า เช่น ท่องนํ้า; ว่าซํ้า ๆ ให้จําได้ เช่น ท่องหนังสือ.
ท่องจำ ก. ท่องบ่นจนจําได้, ท่องบ่นจนขึ้นใจ.
ท่องเที่ยว ก. เที่ยวไป.
ท่องสื่อ น. ตําแหน่งล่ามจีนครั้งโบราณ เช่น ขุนพจนาพิจิตร
ท่องสื่อใหญ่. (พงศ. ร. ๓). (เทียบ จ. ท่อง ว่า ติดต่อ, สื่อ ว่า
ธุระ, การงาน).
ท้องน. ส่วนของร่างกายด้านหน้า ตั้งแต่ลิ้นปี่จนถึงบริเวณต้นขา มีสะดือ
อยู่ตรงกลาง มีกระเพาะและไส้พุงอยู่ภายใน; ครรภ์ เช่น น้องร่วมท้อง;
พื้นที่หรือบริเวณที่กว้างใหญ่ เช่น ท้องนํ้า ท้องฟ้า ท้องทุ่ง ท้องไร่
ท้องนา ท้องถนน; ส่วนที่มีลักษณะโค้ง เช่น ท้องแขน ท้องน่อง ท้องเรือ
ท้องร่อง. ก. มีลูกอยู่ในท้อง, ตั้งครรภ์.
ท้องกาง ว. เรียกท้องที่กางออกมากกว่าปรกติเพราะกินเกินขนาด.
ท้องกิ่ว ว. หิวจัด, มักใช้เข้าคู่กับคำ ท้องแขวน เป็น ท้องกิ่วท้องแขวน
เช่น หิวจนท้องกิ่วท้องแขวน, ไส้กิ่วไส้แขวน ก็ว่า.
ท้องแก่ ว. มีครรภ์จวนจะคลอด.
ท้องขาว ๑ น. เรียกผ้าที่มีส่วนกลางขาวว่า ผ้าท้องขาว เช่น ผ้าท้องขาว
เชิงชายเขียน. (พงศ. เลขา), ถ้ามีส่วนกลางเขียว เรียกว่า ผ้าท้องเขียว
เช่น ผ้าท้องเขียวชายกรวย. (พงศ. เลขา).
ท้องขึ้น ว. อาการที่ท้องอืดเพราะลมในกระเพาะอาหารเฟ้อขึ้น;
เรียกปลาจวนจะเน่าว่า ปลาท้องขึ้น.
ท้องขึ้นท้องพอง ว. เรียกผลไม้บางอย่างที่ชํ้าจวนจะเสีย เช่น
กล้วยท้องขึ้นท้องพอง คือกล้วยที่ชํ้าจวนจะเสีย, ท้องขึ้น ก็ว่า.
ท้องแข็ง ว. อาการที่หน้าท้องตึงเพราะหัวเราะเต็มที่, ท้องคัด
ท้องแข็ง ก็ว่า.
ท้องแขน น. ส่วนของแขนด้านใน มีลักษณะโค้งนูน.
ท้องแขวน [-แขฺวน] ว. หิวจัด, มักใช้เข้าคู่กับคำ ท้องกิ่ว เป็น
ท้องกิ่วท้องแขวน เช่น หิวจนท้องกิ่วท้องแขวน, ไส้กิ่ว
ไส้แขวน ก็ว่า.
ท้องคัดท้องแข็ง ว. อาการที่หน้าท้องตึงเพราะหัวเราะเต็มที่,
ท้องแข็ง ก็ว่า.
ท้องคุ้ง น. ส่วนกลางของคุ้งนํ้า.
ท้องฉนวน น. ทางเดินสําหรับฝ่ายในซึ่งกั้นด้วยผ้าหรือม่านเป็นต้น.
ท้องเดิน ว. อาการที่ถ่ายอุจจาระเหลวมากบ่อย ๆ.
ท้องตรา น. หนังสือคําสั่งที่ประทับตราของเจ้ากระทรวง, เดิม
เรียกว่า สารตรา.
ท้องตลาด น. ตลาดทั่ว ๆ ไป, ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของต่าง ๆ.
ท้องถิ่น น. ท้องที่ใดท้องที่หนึ่งโดยเฉพาะ เช่น เวลาท้องถิ่น
ประเพณีท้องถิ่น; (กฎ) พื้นที่ภายในเขตการปกครองของราชการ
บริหารส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล.
ท้องที่ น. พื้นที่หรือถิ่นที่แห่งใดแห่งหนึ่ง เช่น ท้องที่จังหวัด
ท้องที่อําเภอ ท้องที่ที่เกิดเหตุ ท้องที่ที่มีภูมิลําเนา; (กฎ) พื้นที่
ภายในเขตการปกครองส่วนภูมิภาค ได้แก่ จังหวัด อําเภอ
กิ่งอําเภอ ตําบล และหมู่บ้าน; พื้นที่ที่อยู่ในเขตอํานาจของ
พนักงานสอบสวนหรือศาล.
ท้องน่อง น. ส่วนของขาเบื้องหลัง มีลักษณะโค้งนูน ด้าน
ตรงกันข้ามกับหน้าแข้ง.
ท้องน้อย น. ส่วนของท้องระหว่างสะดือกับหัวหน่าว.
ท้องแบน น. ชื่อเรือชนิดหนึ่งมีท้องแบน กินนํ้าตื้น สําหรับลําเลียง
ทหารหรืออาวุธยุทโธปกรณ์ขึ้นบก.
ท้องปลิง น. ชื่อตะไบชนิดหนึ่ง มีรูปเหมือนท้องปลิง คือข้างหนึ่ง
กลม อีกข้างหนึ่งแบน. ว. เรียกสิ่งอื่น ๆ ที่มีรูปเหมือนท้องปลิง
เช่น กําไลท้องปลิง.
ท้องผุท้องพัง ว. เรียกท้องปลาทูเป็นต้นที่ไม่ค่อยสด เมื่อทอดแล้ว
มีลักษณะแตกโหว่.
ท้องผูก ว. อาการที่อุจจาระแข็งถ่ายออกลําบาก.
ท้องพระคลัง น. สถานที่เก็บพระราชทรัพย์หรือสิ่งของอันมีค่าอื่น ๆ
ของพระมหากษัตริย์.
ท้องพระโรง น. ห้องโถงใหญ่ในพระราชวังหรือในวังของ
พระราชโอรสพระราชธิดา.
ท้องพลุ (โบ) น. ขนมทองพลุ.
ท้องพอง ว. ท้องอืด, ใช้เข้าคู่กับคํา ท้องขึ้น เป็น ท้องขึ้นท้องพอง.
ท้องเฟ้อ ว. อาการที่ลมในกระเพาะตีขึ้นเพราะอาหารไม่ย่อยและ
เป็นพิษ.
ท้องมาน น. ชื่อโรคจําพวกหนึ่งมีอาการให้ท้องโตอย่างหญิงมีครรภ์.
ท้องไม้ น. ส่วนกลางของฐานที่เป็นหน้าเรียบ.
ท้องยุ้งพุงกระสอบ (สํา) น. คนกินจุ. (ปาก) ว. ที่กินจุผิดปรกติ.
ท้องร่วง ว. อาการที่ท้องเดินอย่างแรง.
ท้องร่อง น. ทางนํ้าที่ขุดลงไปเป็นลํารางเพื่อขังนํ้าไว้รดต้นไม้เป็นต้น.
ท้องเรื่อง น. เนื้อเรื่องที่ดําเนินไปตั้งแต่ต้นจนจบ.
ท้องลาน ว. มีรูปแบน ๆ เหมือนท้องแห่งลาน อย่างรูปคันกระสุน
ที่เหลาแบน ๆ.
ท้องเล็น ว. เรียกข้าวสารที่หุงยังไม่สุกดี ยังมีแกนเมล็ดข้าวเหลือ
อยู่บ้างว่า ข้าวท้องเล็น.
ท้องเลว ว. โซ, อดอยาก, เช่น ชะรอยผีท้องเลวในเหวถํ้า. (ไกรทอง).
ท้องสาว น. ท้องลูกคนแรก.
ท้องสำนวน น. เนื้อหาของเรื่อง.
ท้องเสีย ว. อาการที่เกิดจากเครื่องย่อยอาหารไม่ทําหน้าที่ตาม
ปรกติทําให้ถ่ายอุจจาระกะปริบกะปรอย.
ท้องหมา น. หน้าท้องแฟบ, เรียกครรภ์ของหญิงที่มีลักษณะเล็ก.
ท้องหมู น. หน้าท้องมีไขมันมากอย่างท้องคนอ้วน, เรียกครรภ์
ของหญิงที่มีลักษณะใหญ่มาก.
ท้องแห้ง (ปาก) ก. ฝืดเคือง, อด.
ท้องอัสดงคต น. รูปบัวประกอบฐานผนังโบสถ์ หัวท้ายงอนขึ้น.
(รูปภาพ ท้องอัสดงคต)
ท้องอืด ว. อาการที่ท้องขึ้นทําให้รู้สึกอึดอัด.
ทองกวาว[-กฺวาว] (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นทอง. (ดู ทอง ๒).
ท้องขาว ๑ดูใน ท้อง.
ท้องขาว ๒น. ชื่อหนูขนาดกลางชนิด Rattus rattus ในวงศ์ Muridae ตัวสี
นํ้าตาลอ่อนถึงนํ้าตาลแดง พื้นท้องสีขาว มีเส้นสีนํ้าตาลหรือ
ดําพาดขวางหน้าอก จมูกแหลม ใบหูใหญ่ หางสีดํายาวไล่เลี่ย
กับความยาวของส่วนหัวและลําตัว กินเมล็ดพืชและเศษอาหาร
มีชุกชุมทั่วทุกภาคของประเทศไทย.
ทองเครือดู ทอง ๒.
ทองดำ ๑ดูใน ทอง ๑.
ทองดำ ๒น. ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่งของชนิด Mangifera indica L. ผลสีเขียว
ค่อนข้างดํา.
ทองดำ ๓น. ชื่อจิ้งหรีดชนิด Acheta bimaculatus ในวงศ์ Gryllidae
ลําตัวยาวประมาณ ๓ เซนติเมตร อกกว้างประมาณ ๙ มิลลิเมตร
โดยทั่วไปสีดําตลอดทั้งตัว ยกเว้นบริเวณโคนปีกคู่แรกมีจุดโต
สีเหลืองหรือแดงปนเหลือง ๒ จุด ขาคู่สุดท้ายสีนํ้าตาลแดง.
ทองแดง ๑ดูใน ทอง ๑.
ทองแดง ๒น. ชื่อจิ้งหรีดชนิด Gryllus testaceus ในวงศ์ Gryllidae ตัวยาว
ประมาณ ๒.๘ เซนติเมตร อกกว้างประมาณ ๘ มิลลิเมตร โดย
ทั่วไปสีนํ้าตาลทั้งตัว โดยเฉพาะด้านล่างของหัว อก ท้อง และ
ขาส่วนทางด้านหลังสีนํ้าตาลอมแดง ลายปีกเป็นเส้นสีนํ้าตาล
ยาวเกือบตลอด.
ทองธรรมชาติ ๑ดูใน ทอง ๑.
ทองธรรมชาติ ๒ดู ทอง ๒.
ทองปลายแขน ๑ดูใน ทอง ๑.
ทองปลายแขน ๒น. ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่งของชนิด Mangifera indica L. ผลยาว
ปลายงอ.
ทองเผือกดู ทองหลาง.
ทองพระขุน(ราชา) น. ขุนเพ็ด.
ทองพลุน. ขนมแป้งทอดชนิดหนึ่ง ทอดเป็นก้อนกลมแล้วผ่ายัดไส้ภายหลัง,
โบราณเรียก ท้องพลุ. (ปาเลกัว).
ท้องพลุน. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Machrochirichthys machrochirus ในวงศ์
Cyprinidae รูปร่างคล้ายปลาดาบลาว เว้นแต่มีเส้นข้างตัว อกเชิดขึ้น
และต่อเนื่องกับคางซึ่งเงยขึ้นไปอีก ฟันเล็ก ด้านหลังลําตัวสีเขียว
อมเหลือง ด้านข้างและท้องสีขาวเงิน พบตามแม่นํ้าและแหล่งนํ้า
ขนาดใหญ่ทั่วไป, ดาบ หรือ ฝักพร้า ก็เรียก; ชื่อนี้ยังใช้เรียกปลา
แปบบางชนิด. (ดู แปบ ๒).
ทองพันชั่งน. ชื่อไม้พุ่มชนิด Rhinacanthus nasutus Kurz ในวงศ์
Acanthaceae ดอกสีขาว ใบและรากใช้ทํายาได้.
ทองพันดุลน. ชื่อไม้พุ่มชนิด Decaschistia parviflora Kurz ในวงศ์
Malvaceae ดอกสีชมพูอมส้ม.
ทองภูน. ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ใช้ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓).
ทองม้วนน. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งประสมกับกะทิและไข่ เทราด
ลงในพิมพ์ซึ่งมักมีลักษณะกลมให้เป็นแผ่นบาง ๆ ผิงไฟให้สุก
แล้วม้วนเป็นหลอด, ถ้าพับเป็นชิ้น เรียก ทองพับ, มีทั้งอย่าง
รสเค็มและรสหวาน.
ทองย้อยน. ชื่อทุเรียนพันธุ์หนึ่ง.
ทองลินน. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Labiobarbus kuhlii ในวงศ์ Cyprinidae
รูปร่างยาวเรียว แบนข้าง หนวดสั้น ครีบหลังยาวทํานองเดียวกับ
ปลาซ่าซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน เกล็ดข้างลําตัวมีจุดสีดําจนเห็นเรียง
กันเป็นสายตามยาวหลายเส้น ที่คอดหางมีจุดใหญ่สีดํา ขนาดยาว
กว่า ๒๐ เซนติเมตร, สร้อยนกเขา ก็เรียก.
ทองหลางน. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Erythrina วงศ์ Leguminosae เช่น
ทองหลางป่า [E. subumbrans (Hassk.) Merr.], ทองหลางลาย
หรือ ทองเผือก (E. variegata L.), ทองหลางนํ้า หรือ ทองโหลง
(E. fusca Lour.) ดอกออกเป็นช่อสีแดงคล้ำ.
ทองโหลงดู ทองหลาง.
ทองอุไรน. ชื่อไม้พุ่มชนิด Tecoma stans (L.) Kunth ในวงศ์ Bignoniaceae
ขอบใบหยัก ดอกสีเหลืองสด รูปแตร, พวงอุไร ก็เรียก.
ทอด ๑น. ระยะจากจุดหนึ่งถึงอีกจุดหนึ่ง เช่น นอนทอดเดียวตลอดคืน
ขึ้นรถ ๒ ทอด, ระยะเดียวหรือหลายระยะต่อเนื่องกัน เช่น มรดก
ตกทอด ส่งต่อกันเป็นทอด ๆ.
ทอด ๒ก. ทําให้สุกด้วยนํ้ามันเป็นต้นที่เดือด เช่น ทอดปลา ทอดเนื้อ,
เรียกสิ่งที่ทําให้สุกเช่นนั้น เช่น ปลาทอด เนื้อทอด.
ทอดมัน น. ของกินชนิดหนึ่ง เอาปลาหรือกุ้งผสมกับนํ้าพริกโขลก
ให้เข้ากันจนเหนียวแล้วทอดในนํ้ามัน.
ทอด ๓ก. ทิ้ง เช่น มันทําชู้แล้วมันทอดหญิงนั้นเสีย. (สามดวง), ปล่อย,
วาง, เช่น ทอดธุระ ทอดทุ่น; พาดจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง
เช่น ทอดสะพาน, เหยียดยาวออกไป เช่น ทอดแขน ทอดขา;
ปล่อยลง, ทิ้งลง, เช่น ทอดหมากเก็บ ทอดลูกเต๋า.
ทอดกฐิน ก. ทําพิธีถวายผ้ากฐินแก่พระสงฆ์.
ทอดโกลน [-โกฺลน] น. เอาไม้ท่อนกลม ๆ วางเป็นระยะเพื่อลาก
ของที่หนักมาบนนั้น.
ทอดตัว ก. เอนตัวลงนอน.
ทอดตา ก. แลไป, มองดูในระยะไกล.
ทอดทฤษฎี (แบบ) ก. มองไปรอบ ๆ, ตั้งใจดู, เช่น เวลาท่านทอด
ทฤษฎี. (เสือโค).
ทอดทิ้ง ก. ละเลย, ทิ้งขว้าง, ไม่เอาเป็นธุระ, ไม่เอาใจใส่, ไม่นําพา.
ทอดที่ (ราชา) ก. จัดที่นั่งที่นอน เช่น ทอดที่พระราชอาสน์.
ทอดน่อง ว. อาการที่เดินช้า ๆ ตามสบาย.
ทอดน้ำ ก. วางนํ้าให้สัตว์เช่นช้างม้าเป็นต้นกิน.
ทอดผ้าป่า ก. เอาผ้าถวายพระโดยวางไว้เพื่อให้พระชักเอาเอง,
โดยปริยายหมายถึงอาการที่วางไว้อย่างนั้น เช่น ทอดผ้าป่า
เรียงวางไว้กลางสนาม. (อภัย).
ทอดพระที่ (ราชา) ก. จัดที่บรรทม (ใช้แก่เจ้านาย).
ทอดพระเนตร (ราชา) ก. ดู.
ทอดยอด ก. เลื้อยไป (ใช้แก่ยอดไม้เลื้อย). (ราชา) น. ผักบุ้ง
เรียกว่า ผักทอดยอด.
ทอดรวง ก. ออกรวง (ใช้แก่ต้นข้าว).
ทอดสกา ก. เทลูกเต๋าลงในเติ่ง.
ทอดสนิท ก. ผูกไมตรี, สร้างความสัมพันธ์, เช่น ซื้อของ
มาฝากบ่อย ๆ เพื่อทอดสนิทให้เขารัก.
ทอดสมอ ก. ทิ้งสมอลงไปในนํ้าเพื่อให้เรือจอดอยู่กับที่.
ทอดสะพาน ก. ใช้สื่อสายเข้าไปติดต่อทําความสนิทสนมกับผู้ที่
ต้องการคุ้นเคย, แสดงกิริยาท่าทางเป็นทํานองอยากติดต่อด้วย.
ทอดสายตา ก. มองด้วยอาการสํารวม; ใช้สายตาเป็นสื่อ.
ทอดเสียง ก. เอื้อนเสียงให้ยาวกว่าปรกติ.
ทอดหญ้า ก. วางหญ้าให้สัตว์เช่นช้างม้าเป็นต้นกิน.
ทอดหุ่ย (ปาก) ว. อาการที่ไม่เอาธุระปล่อยให้เป็นไปตามเรื่อง
ตามราว, อาการที่ปล่อยอารมณ์ตามสบาย, มักใช้ประกอบคำนอน
ว่า นอนทอดหุ่ย.
ทอดแห ก. เหวี่ยงแหให้แผ่กว้างออกไปเพื่อจับปลาเป็นต้น.
ทอดอาลัย ก. ปล่อยไปตามบุญตามกรรมทั้ง ๆ ที่ยังมีใจผูกพันหรือ
มีความเสียดายอยู่.
ทอนก. ตัดหรือหั่นให้เป็นท่อน เช่น ทอนฟืน, ทําให้ลดลงหรือให้สั้นลง
เช่น ทอนกําลัง ทอนอายุ; หักจํานวนเงินตามราคาแล้วคืนส่วนที่เหลือ
ไป เช่น ทอนเงิน ทอนสตางค์.
ท่อนน. ส่วนที่ตัดหรือทอนออกเป็นตอน ๆ เช่น ท่อนหัว ท่อนกลาง
ท่อนหาง, ตอนหนึ่ง ๆ ของเพลงไทย เช่น ท่อน ๑ ท่อน ๒ ท่อน ๓;
ลักษณนามเรียกสิ่งที่ตัดแบ่งหรือทอนออกเป็นท่อน ๆ เช่น ฟืนท่อน
หนึ่ง ฟืน ๒ ท่อน เพลง ๓ ท่อน.
ทอนซิลน. ปุ่มเนื้อเยื่อนํ้าเหลือง อยู่ในบริเวณลําคอข้างละปุ่ม มีหน้าที่ช่วย
ป้องกันการแผ่กระจายของแบคทีเรียที่เข้าสู่ร่างกายผ่านทางลําคอ.
(อ. tonsil).
ทอฟฟี่น. ของหวานแบบฝรั่ง ใช้อม ทําด้วยนํ้าตาลกวนกับนมหรือเนย
เป็นต้น มักปั้นเป็นก้อนห่อกระดาษแก้วบิดหัวท้าย. (อ. toffee).
ท่อม ๆว. อาการที่เดินก้ม ๆ เงย ๆ ไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีจุดหมายที่แน่นอน.
ทอย ๑ก. โยนให้เรียดหรือเรี่ยดินไปให้ถูกเป้า.
ทอยกอง น. ชื่อการเล่นพนันอย่างหนึ่ง ใช้สตางค์หรือสิ่งอื่นตั้ง
ซ้อน ๆ กันแล้วทอยให้ล้ม.
ทอย ๒ก. กิริยาที่ตอกลูกประสักหรือตะปูเป็นต้นให้ถอยออกมาจากที่เดิม.
ว. ทยอยติด ๆ กันไปไม่ขาดระยะ เช่น เดินทอย ๆ กันเข้าไป. น. เรียก
ไม้แหลมสําหรับตอกต้นไม้เป็นระยะ ๆ เพื่อเหยียบขึ้นไปว่า ลูกทอย,
เรียกกิริยาที่ตอกลูกทอยอย่างนั้นว่า ตอกทอย.
ทอร์นาโดน. ชื่อพายุประจำถิ่นขนาดเล็ก แต่มีความรุนแรงมาก มีขนาดเส้น
ผ่านศูนย์กลาง ๒-๓ กิโลเมตร บริเวณศูนย์กลางพายุมีความกด
อากาศต่ำมาก จึงทำให้อากาศรอบนอกที่พัดเข้าหาศูนย์กลางพายุ
มีความเร็วสูงมาก เมื่อเริ่มเกิดเมฆจะม้วนตัวเป็นรูปกรวยหรืองวง
ยื่นออกมาจากฐานเมฆ ส่วนมากเกิดในบริเวณตอนกลางของ
สหรัฐอเมริกาและทางตะวันตกของออสเตรเลีย, ลมงวง หรือ
ลมงวงช้าง ก็เรียก. (อ. tornado).
ทอเรียมน. ธาตุลําดับที่ ๙๐ สัญลักษณ์ Th เป็นโลหะ ลักษณะ
เป็นของแข็งสีเทาเข้ม หลอมละลายที่ ๑๗๕๐?ซ. เป็น
ธาตุกัมมันตรังสีใช้ประโยชน์นําไปผสมกับโลหะอื่นให้
เป็นโลหะเจือ. (อ. thorium).
ทะ ๑คําใช้นําหน้าคําที่ขึ้นต้นด้วยตัว ท ในบทกลอน มีความแปล
อย่างเดียวกับคําเดิมนั้น หรือเป็นคําซํ้าซึ่งคําหน้าเสียงกร่อน
ไป เช่น ทะทัด ก. สะบัด. ทะทา น. นกกระทา. ทะทาย
ก. จับ, ถือ. ทะท่าว ก. ล้ม, ทบ, ซํ้า, ยอบ, เติม. ทะท้าว
ว. อาการที่ตัวสั่นเทา ๆ. ทะทึก ว. อาการที่ใจเต้นตึก ๆ.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒