น ๑พยัญชนะตัวที่ ๒๕ เป็นพวกอักษรตํ่า ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กน.
น ๒น. ชื่อคณะฉันท์ มีลหุล้วน เรียกว่า น คณะ, ย่อจากคําว่า นภ (ฟ้า).
นก ๑น. ชื่อสัตว์มีกระดูกสันหลังเลือดอุ่น มี ๒ เท้า ๒ ปีก และมีขนปกคลุม
ร่างกาย ออกลูกเป็นไข่ก่อนแล้วจึงฟักเป็นตัว.
นกกระจอก ๑ น. ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง จุดแล้วจะพุ่งออกจากรังไปได้ไกล
เรียกเต็มว่า นกกระจอกออกจากรัง; ชื่อไพ่จีนชนิดหนึ่งมี ๑๑๔
ตัว; เรียกปากที่มีแผลเปื่อยที่มุมปากว่า ปากนกกระจอก.
นกกระจอกทอง น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. (บทดอกสร้อย).
นกกะปูด (ปาก) น. คนที่ทนเก็บความลับไว้ไม่ได้, คนที่ชอบพูดเปิดเผย
ความลับของผู้อื่น.
นกกางปีก น. กลอักษรชนิดหนึ่ง ตัวอย่างว่า แสนรักร้อน (ร้อนรัก)
หนักอกเอ๋ยฉันใดจะได้ชมชิด (ชิดชม) เชย ไม่ลืมเลย (เลยลืม) ปลื้มอาลัย.
นกเขา ๑ น. ชื่อเหยี่ยวในวงศ์ Accipitridae สีเทานํ้าตาลมีลายตลอดตัว
อกสีนํ้าตาลลายกระขาว มักเกาะซ่อนตัวบนต้นไม้เพื่อคอยโฉบล่าเหยื่อ
อยู่ตามลําพัง มีหลายชนิด เช่น เหยี่ยวนกเขาหงอน (Accipiter trivirgatus)
เหยี่ยวนกเขาชิครา (A. badiusA. gularis).
นกจาก น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. (เงาะป่า; ดึกดําบรรพ์).
นกต่อ (สํา) น. คนที่ทําหน้าที่ติดต่อหรือชักจูงหลอกล่อคนอื่นให้หลง
เชื่อ (ใช้ในทางไม่ดี).
นกยูง น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อนุราธา มี ๔ ดวง, ดาวประจําฉัตร
ดาวอนุราธ หรือ ดาวอนุราธะ ก็เรียก.
นกรู้ (สํา) น. ผู้ที่มีไหวพริบรู้เท่าทันเหตุการณ์หรือภัยที่จะมาถึงตน.
นกสองหัว (สํา) น. คนที่ทําตัวฝักใฝ่เข้าด้วยทั้ง ๒ ฝ่ายที่ไม่เป็นมิตรกัน
โดยหวังประโยชน์เพื่อตน.
นกหก น. นกต่าง ๆ.
นกหวีด น. เครื่องสําหรับใช้เป่าให้มีเสียงดังหวีด.
นกอยู่ในปล่อง น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อาศเลษา มี ๕ ดวง, ดาวเรือน
หรือ ดาวอสิเลสะ ก็เรียก.
นก ๒น. เครื่องสับแก๊ปปืนให้ลั่น.
นกคุ่ม น. ชื่อปืนชนิดหนึ่ง. (ตะเลงพ่าย).
นกกระจอก ๑ดูใน นก ๑.
นกกระจอก ๒น. ชื่อปลาทะเลในสกุล Parexocoetus และ Cypselurus วงศ์ Exocoetidae
ลําตัวยาวเพรียว แต่เป็นเหลี่ยมเกือบกลม ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว
แต่เชิดขึ้นเล็กน้อย ตาโต ครีบหลังและครีบก้นอยู่ค่อนไปทางหางซึ่ง
เป็นแฉกลึกโดยแฉกล่างยาวกว่าแฉกบน ที่สําคัญคือ ครีบอกซึ่งขยาย
ใหญ่มากคล้ายปีกนกใช้ช่วยในการร่อนถลาไปเหนือผิวนํ้า ครีบบนของ
ลําตัวสีเขียว หรือนํ้าเงินหม่น ข้างท้องสีขาวเงิน อาศัยอยู่บริเวณผิวนํ้า
ห่างฝั่ง ขนาดยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร, ปลาบิน ก็เรียก.
นกกระทุงดู เหนียงนกกระทุง (๒).
นกเขา ๑ดูใน นก ๑.
นกเขา ๒ดู ขี้ขม.
นกปล่อยดูใน กินสี่ถ้วย.
นกุล[นะกุน] (แบบ) น. พังพอน. (ป., ส.).
นข, นขะ[นะขะ] (แบบ) น. เล็บ, เล็บมือ, เล็บเท้า. (ป., ส.).
นขทารณ์ น. เหยี่ยว. (ส.).
นขลิขิต น. เครื่องหมายวงเล็บ รูปดังนี้ ( ).
นขเลขา น. การขีดด้วยเล็บ; การทาเล็บ. (ส.).
นขา [นะขา] (กลอน) น. เล็บ.
นขาดู นข, นขะ.
นค, นคะ[นะคะ] (แบบ) น. ภูเขา. (ป., ส.).
นคินทร, นคินทร์ (กลอน) น. เขาใหญ่ เช่น นคินทรราชวงกต.
(ม. ร่ายยาว ชูชก).
นเคนทร์, นเคศวร น. เจ้าเขา, เขาหิมพานต์, เขาไกรลาส. (ส.).
นโคทร น. เวิ้งเขา, หุบเขา. (ส.).
นคร, นคร[นะคอน, นะคะระ] น. เมืองใหญ่, กรุง. (ป., ส.).
นครบาล [นะคอนบาน] น. (เลิก) ผู้มีหน้าที่ในการปกครองนครหลวง;
ชื่อทบวงการเมืองระดับกระทรวงในสมัยก่อน คือ กระทรวงนครบาล
ซึ่งมีหน้าที่ปกครองเขตนครหลวง; เรียกตำรวจที่มีหน้าที่ระวังและระงับ
เหตุการณ์ทางอาญาในกรุงเทพมหานครว่า ตำรวจนครบาล.
นครบาลจังหวัด (เลิก) น. ผู้ว่าราชการจังหวัดในเขตนครหลวง.
นครรัฐ [นะคอนรัด] น. เมืองที่ปกครองตนเองเป็นอิสระ. (อ. city state).
นครวาสี [นะคะระ] น. ชาวนคร. (ป.).
นครโสภิณี, หญิงนครโสภิณี [นะคอน, หฺยิงนะคอน] (แบบ)
ดู นครโสเภณี, หญิงนครโสเภณี. (ป.).
นครโสเภณี, หญิงนครโสเภณี [นะคอน, หฺยิงนะคอน] น. หญิงที่หา
เลี้ยงชีพด้วยการค้าประเวณี, โสเภณี หญิงโสเภณี หญิงงามเมือง หรือ
หญิงหากิน ก็ว่า, (แบบ) นครโสภิณี, หญิงนครโสภิณี.
นคราทร [นะคะราทอน] (เลิก) น. ชื่อกรมมีหน้าที่ทําความสะอาด
ให้แก่พระนคร.
นครินทร์ [นะคะ] น. จอมนคร, เจ้าเมือง, เมืองใหญ่. (ส. นคร + อินฺทฺร).
นคเรศ [นะคะเรด] (กลอน) น. เมือง.
นคราทรดู นคร, นคร.
นครินทร์ดู นคร, นคร.
นคเรศดู นคร, นคร.
นคินทร, นคินทร์ดู นค, นคะ.
นเคนทร์, นเคศวรดู นค, นคะ.
นโคทรดู นค, นคะ.
นงน. นาง (ใช้นําหน้าคําอื่น).
นงคราญ น. นางงาม, นางสาว.
นงนุช น. นางน้อง.
นงพะงา น. นางงาม.
นงพาล น. นางรุ่นสาว, นางสาวเด็ก.
นงพุธ, นงโพธ น. นางงามเมื่อแรกรุ่น.
นงเยาว์ น. นางสาว.
นงราม น. นางงาม.
นงลักษณ์ น. นางผู้มีลักษณะดี, นางผู้มีขวัญดี.
นงคุฐ(แบบ) น. หาง. (ป. นงฺคุฏฺ?).
นท[นด] (แบบ) น. ผู้บันลือ, ผู้ร้อง, ผู้ลั่น; แม่นํ้า, ลํานํ้า, เช่น ชมพูนท
(แปลว่าเกิดในแม่น้ำชมพูนที คือ ทองคำบริสุทธิ์). (ป., ส.).
นที[นะ] (แบบ) น. แม่นํ้า. (ป.).
นทีรัย น. กระแสนํ้า. (ส.).
นนตรา[นนตฺรา] น. ต้นกระถิน. (ช.).
นนท์, นันทน์(แบบ) น. ความสนุก, ความยินดี, ความรื่นเริง. (ป., ส.).
นนทรี ๑[นนซี] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Peltophorum pterocarpum Backer ex Heyne
ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีเหลืองออกเป็นช่อตรงปลายกิ่ง ฝักแบน
สีนํ้าตาลแกมแดง.
นนทรี ๒[นนซี] น. ชื่อปลานํ้าเค็มชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓).
นนทลี[นนทะลี] น. แม่ เช่น สี่ไทธิเบศร์วรดิลก ชนกแลนนทลี. (สมุทรโฆษ).
นนทิ[นนทิ] น. ผู้มีความยินดี, มักใช้ประกอบหน้าศัพท์อื่น เช่น นนทิกร
นนทิการ; วัว. (ส.).
นบ(กลอน) ก. ไหว้, นอบน้อม.
นบนอบ ก. น้อมกายลงไหว้, นอบนบ ก็ว่า.
นปุงสกลิงค์, นปุงสกลึงค์[นะปุงสะกะ] (ไว) น. เพศของคําที่ไม่เป็นเพศชายและเพศหญิง เช่น
ภูเขา บ้าน โต๊ะ เก้าอี้ ดิน นํ้า. (ป., ส. นปุ?สก = กะเทย + ลิงฺค = เพศ).
นพ, นพ[นบ, นบพะ] ว. เก้า (ใช้ประกอบหน้าศัพท์อื่น). (ป. นว; ส. นวนฺ).
นพเก้า [นบพะ] น. ชื่อแหวนฝังพลอย ๙ อย่าง ทําเป็นยอดก็มี ฝัง
รอบวงแหวนก็มี สําหรับสวมในการมงคล; ชื่อแกงชนิดหนึ่งมี
ลักษณะคล้ายแกงส้ม ปรุงด้วยผักหลายชนิด เช่น ผักกระเฉด ผักบุ้ง
ประสมปลาร้า, แกงซั้ว ก็เรียก.
นพคุณ [นบพะ] น. ทองคําเนื้อเก้า เป็นทองบริสุทธิ์ โบราณกําหนด
ราคาตามคุณภาพของเนื้อ หนัก ๑ บาท เป็นราคาเงิน ๙ บาท เรียกว่า
ทองเนื้อเก้า หรือ ทองนพคุณเก้านํ้า, เรียกสั้น ๆ ว่า ทองนพคุณ.
นพเคราะห์ [นบพะเคฺราะ] (โหร) น. ดาวพระเคราะห์ทั้ง ๙ คือ อาทิตย์
จันทร์ อังคาร พุธ เสาร์ พฤหัสบดี ราหู ศุกร์ เกตุ.
นพปฎล [นบพะปะดน] ว. มีเพดาน ๙ ชั้น หมายถึง เศวตฉัตร.
(ป. นว + ปฏล).
นพพล, นพพวง, นพพัน [นบพน, นบพวง, นบพัน] น. วิธีฝึกหัด
เลขโบราณอย่างหนึ่ง.
นพรัตน์ [นบพะ] น. แก้ว ๙ อย่าง คือ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม
โกเมน นิล มุกดา เพทาย ไพฑูรย์, นวรัตน์ หรือ เนาวรัตน์ ก็ว่า. (ส.).
นพศก [นบพะ] น. เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข ๙ เช่น ปีเถาะ
นพศกจุลศักราช ๑๓๔๙.
นพศูล, นภศูล [นบพะสูน] น. เครื่องประดับยอดปรางค์ ทําเป็นรูป
หอก มีกิ่งเป็นรูปดาบแตกสาขาออกไป ๔ ทิศ, แง่งขิง ฝักเพกาลําภุขัน
หรือ สลัดได ก็เรียก.
นพกะ[นบพะ] น. ผู้ใหม่. (ป. นวก).
นพนิต[นบพะนิด] น. เนยข้นชนิดหนึ่ง. (ป. นวนีต).
นภ[นะพะ, นบพะ] น. ฟ้า, หาว, อากาศ. (ป., ส. นภ, นภสฺ).
นภจร [ [นบพะจอน] น. ผู้ไปในฟ้า. (ส. นภสฺจร).
นภดล [ [นบพะดน] น. พื้นฟ้า. (ส. นภสฺตล).
นภมณฑล[ [นบพะมนทน] น. ท้องฟ้า. (ส. นโภมณฺฑล).
นภวิถี [ [นะพะ] น. ทางฟ้า คือ วิถีโคจรแห่งตะวัน. (ส. นโภวิถี).
นภศูล, นพศูล [[นบพะสูน] น. เครื่องประดับยอดปรางค์ ทําเป็นรูป
หอก มีกิ่งเป็นรูปดาบแตกสาขาออกไป ๔ ทิศ, แง่งขิง ฝักเพกา
ลําภุขัน หรือ สลัดได ก็เรียก.
นภสินธุ์ [ [นบพะ] น. แม่นํ้าคงคา, แม่นํ้าในฟ้า คือ ทางช้างเผือกในตํารา
ดาว. (ส. นภสินฺธุ).
นภา [ (กลอน) น. ฟ้า.
นภาลัย [ น. ฟากฟ้า, กลางหาว. (ป.).
นภาดู นภ.
นภาลัยดู นภ
นม ๑น. ส่วนของร่างกาย อยู่บริเวณหน้าอก มี ๒ เต้า, ของผู้หญิงมีต่อม
สำหรับผลิตน้ำนมเป็นอาหารสำหรับลูกอ่อน ส่วนของผู้ชายมีขนาด
เล็กและไม่มีน้ำนม, นมของสัตว์บางชนิด เช่น ลิง ค่าง ก็มี ๒ เต้า
เช่นเดียวกับคน ส่วนของสัตว์บางชนิด เช่น สุนัข วัว ควาย มีหลาย
เต้าเรียงอยู่ที่ท้องเป็น ๒ แถว; แม่นม, ราชาศัพท์ว่า พระนม; น้ำนม
เช่น เลี้ยงลูกด้วยนม; ชื่อสิ่งที่เป็นเต้าเป็นปุ่มคล้ายนม เช่น นมทอง
หลาง นมจะเข้; เรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นปุยขาวห่อหุ้มต้นผักกระเฉด
ว่า นมผักกระเฉด,เรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นปุยขาวห้อยติดอยู่ตามข้อ
พังพวยว่า นมพังพวย.
นมข้น น. นมที่มีลักษณะข้นและมีรสหวานจัด ได้จากการทําให้นํ้า
บางส่วนในนํ้านมวัวระเหยไปแล้วเติมนํ้าตาล.
นมตาบอด, นมบอด น. นมที่หัวบุ๋มเข้าไป.
นมตาสะแก น. นมที่หัวยื่นออกมาเหมือนตาไม้สะแก.
นมนาง ๑ น. เครื่องหมายวิสรรชนีย์รูปดังนี้ ะ.
นมบกอกพร่อง (กฎ; โบ) น. ลักษณะของหญิงที่ชายทําให้เสียความ
บริสุทธิ์แล้วทอดทิ้งไป เช่น แลมันทําชู้แล้วมันทอดหญิงนั้นเสีย ท่าน
ว่ามันทําให้ลูกหลานท่านนมบกอกพร่อง ให้ไหมชายผู้เลมิดพ่อแม่
ผู้เถ้าผู้แก่นั้นโดยขนาฎ. (สามดวง), มักใช้เพี้ยนไปเป็น นมตกอกพร่อง.
นมผง น. สิ่งที่มีลักษณะเป็นผง ได้จากการนํานํ้านมวัวไปผ่านกรรมวิธี
ซึ่งทําให้ส่วนที่เป็นนํ้าระเหยออกไปหมด อาจเติมสารเคมีที่มีประโยชน์
ต่อร่างกายลงไปด้วยก็ได้.
นมผา น. หินงอกหรือหินย้อยซึ่งเกิดจากคราบหินปูนที่ย้อยลงมาจาก
เพดานถํ้า มีสีนวลอ่อนคล้ายนํ้านม เมื่อต้องแสงจะมีประกายแวววาว
นมพวง น. ชื่อนมที่มีฐานใหญ่ตั้งชิดกันทั้งคู่ ไม่ยานไม่งอน.
นมไม้ น. ไม้ทําเป็นรูปนม ๒ เต้า สําหรับหนุนหลังแก้เมื่อยเป็นต้น.
นมสาว ๑ น. ชื่อขนมชนิดหนึ่งทําด้วยแป้งถั่วหรือแป้งเท้ายายม่อม
กวนจนใส ไส้ทําด้วยถั่วเขียวกวนปั้นเป็นก้อนกลม ห่อด้วยใบตองสด
รูปอย่างขนมเทียน เรียกว่า ขนมเทียนนมสาว.
นมหนู น. ส่วนของปืนที่สวมแก๊ปเพื่อให้ประกายเข้าไปเผาดินปืน
ข้างใน; ส่วนของเครื่องใช้เป็นปุ่มมีรูเพื่อให้ฉีดนํ้ามันออกมา เช่น
นมหนูตะเกียง นมหนูเครื่องยนต์.
นม– ๒, นมะ[นะมะ–] น. การนอบน้อม, การเคารพ, การไหว้. (ป.; ส. นมสฺ).
นมักการ [นะมักกาน] (แบบ),
นมัสการ [นะมัดสะกาน] น. การแสดงความอ่อนน้อมด้วยการกราบ
ไหว้; คําที่ใช้ขึ้นต้นและลงท้ายจดหมายที่มีไปถึงพระภิกษุสามเณร.
(ป. นมกฺการ; ส. นมสฺการ).
นมกระแชงน. ต้นไม้เถาชนิดหนึ่ง ใช้ทํายาได้. (พจน. ๒๔๙๓).
นมควายน. ชื่อไม้เถาชนิด Uvaria hahnii J. Sinclair ในวงศ์ Annonaceae ดอก
สีแดงเข้ม.
นมชะนีน. ชื่อไม้เถาชนิด Artabotrys burmanicus A. DC. ในวงศ์ Annonaceae
ดอกสีเขียวอมขาว.
นมช้างน. ชื่อไม้เถาชนิด Uvaria cordata Alston ในวงศ์ Annonaceae ดอกสี
แดงเข้ม.
นมตำเรีย, นมตำเลียดู นมพิจิตร (๑).
นมนาง ๑ดูใน นม ๑.
นมนาง ๒น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวชนิด Trochus niloticus ในวงศ์ Trochidae
ขนาดใหญ่กว่าหอยนมสาว เปลือกเป็นรูปกรวยแหลม พื้นผิวขรุขระ
และเวียนเป็นวงขึ้นไปยังปลายยอด อาศัยอยู่ตามโขดหินและแนว
ปะการัง เมื่อขัดผิวเปลือกออกจะเห็นเป็นมุก ใช้ทำเป็นเครื่องประดับ.
นมนาง ๓น. ชื่อไม้ต้นชนิด Pouteria cambodiana Baehni ในวงศ์ Sapotaceae
ลําต้นมีหนามแข็ง.
นมนานว. นานมาก, นานนม ก็ว่า.
นมพิจิตรน. (๑) ชื่อพืชอิงอาศัยชนิด Hoya parasitica Wall. ในวงศ์ Asclepiadaceae
ใบรี หนา ดอกสีขาวกลางดอกสีม่วง กลิ่นหอม ทุกส่วนมียางขาวคล้าย
น้ำนม, นมตำเรีย หรือ นมตำเลีย ก็เรียก. (๒) ชื่อไม้เถาชนิด Trichosanthes
cucumerina L. ในวงศ์ Cucurbitaceae ผลมีรสขมใช้ทํายาได้, บวบขม
ก็เรียก.
นมแมวน. ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Rauwenhoffia siamensis Scheff. ในวงศ์
Annonaceae ดอกสีนํ้าตาลอ่อนเกือบนวล ออกเดี่ยว ๆ ตามง่ามใบ
บานเวลาเย็น กลิ่นหอม ผลสุกกินได้.
นมวัวน. ชื่อไม้พุ่มชนิด Anomianthus dulcis J. Sinclair ในวงศ์ Annonaceae
ผลสุกสีแดงอมส้ม รสเปรี้ยว ๆ หวาน ๆ.
นมสวรรค์น. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กชนิด Clerodendrum paniculatum L. ในวงศ์
Labiatae ขึ้นตามที่ชุ่มชื้น ที่โคนใบมีต่อมนูนหลายต่อม ดอกสีแดง
อมส้ม ออกเป็นช่อตามยอด ผลเล็กมี ๔ พู ใช้ทํายาได้, พนมสวรรค์
ก็เรียก.
นมสาว ๑ดูใน นม ๑.
นมสาว ๒น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวชนิด Trochus maculatus ในวงศ์ Trochidae
เปลือกม้วนเป็นวง ฐานเปลือกใหญ่ ปลายแหลม ขนาดเล็กกว่าหอย
นมนาง เมื่อขัดผิวเปลือกออกจะเห็นเป็นมุก ใช้ทําเป็นเครื่องประดับ.
นมักการ, นมัสการดู นม ๒, นมะ.
นมาซน. พิธีกรรมเกี่ยวกับการนมัสการในศาสนาอิสลาม เพื่อชำระจิตใจ
ให้บริสุทธิ์ ปฏิบัติวันละ ๕ เวลา, ละหมาด ก็เรียก.
นย, นยะ[นะยะ] น. เค้าความที่ส่อให้เข้าใจเอาเอง. (ป., ส.).
นโยบาย น. หลักและวิธีปฏิบัติซึ่งถือเป็นแนวดําเนินการ. (ป. นย +
อุปาย).
นยนะ, นยนา[นะยะ] น. ดวงตา. (ป., ส.).
นยักษ์[นะยัก] (แบบ) ว. ตํ่าต้อย, เลว. (ส.).
นโยบายดู นย, นยะ.
นร[นอระ] น. คน, ชาย, เพศหญิงใช้ว่า นรี หรือ นารี, นิยมใช้เป็นคําหน้า
สมาส เช่น นรเทพ นรสิงห์. (ป., ส.).
นรชาติ น. คน, หมู่คน.
นรเทพ, นรนาถ, นรนายก, นรบดี, นรบาล, นรราช [นอระ]
น. พระราชา. (ป., ส.).
นรพยัคฆ์ [นอระ] น. สมิงมิ่งชาย คือ คนเก่งกาจราวกับเสือ. (ป.).
นรเศรษฐ์ [นอระ] น. คนประเสริฐ; พระราชา. (ส.).
นรสิงห์, นรสีห์ [นอระ] น. คนปานสิงห์, นักรบผู้มหาโยธิน. (ส., ป.).
นรา (กลอน) น. คน.
นรากร น. คน, หมู่คน.
นราธิเบนทร์, นราธิเบศร์ น. พระมหากษัตริย์. (ส. นร + อธิป + อินฺทฺร;
ป. นร + อธิป + อิสฺสร).
นราธิป [นะราทิบ] (แบบ) น. พระราชา. (นร + อธิป).
นรินทร์, นริศ, นริศร, นริศวร [นะริน, นะริด, นะริดสวน] (แบบ)
น. พระราชา. (ส. นร + อินฺทฺร, นร + อีศ, นร + อีศฺร, นร + อีศฺวร).
นเรนทรสูร, นเรศ, นเรศวร, นเรศูร [นะเรนทฺระสูน, นะเรด, นะเรสวน,
นะเรสูน] (แบบ) น. พระราชา. (ส. นร + อินฺทฺร + สูร, นร + อีศ,
นร + อีศฺวร).
นโรดม (แบบ) น. พระราชา. (ส. นโรตฺตม; ป. นรุตฺตม).
นรก[นะ] น. แดนหรือภูมิที่เชื่อกันว่าผู้ทําบาปจะต้องไปเกิดและถูกลงโทษ,
โดยปริยายหมายถึงแดนที่มีแต่ความทุกข์ทรมาน. (ป., ส.).
นรกานต์ [นะระ] น. นรก. (ป. นรก + อนฺต).
นรกจกเปรต น. คนที่เหี้ยมโหด คล้ายกับเปรตมาจากนรก.
นรกานต์ดู นรก.
นรการ[นอระกาน, นะระกาน] น. ช้างสีดอ, ช้างตัวผู้ มีงาสั้น.
นราดู นร.
นรากรดู นร.
นราธิเบนทร์, นราธิเบศร์ดู นร.
นราธิปดู นร.
นรินทร์, นริศ, นริศร, นริศวรดู นร.
นรี[นะรี] (แบบ) น. นาง. (ส.).
นรีเวชวิทยา [เวดวิดทะยา] น. วิชาว่าด้วยโรคเกี่ยวกับระบบการ
สืบพันธุ์ของสตรี.
นเรนทรสูร, นเรศ, นเรศวร, นเรศูรดู นร.
นเรศวร์ชนช้าง[นะเรด] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
นโรดมดู นร.
นฤ ๑[นะรึ] น. คน (ใช้นําหน้าคำอื่น). (ส.).
นฤดม ว. เลิศชายหรือแข็งแรงที่สุด. (ส.).
นฤเทพ, นฤบดี น. พระราชา. (ส.).
นฤบาล น. พระราชา. (ส.).
นฤเบศ น. พระราชา.
นฤปนีติ [ปะนีติ] น. พระราโชบาย. (ส.).
นฤปเวศม์ [ปะเวด] น. ราชสํานัก; ศาล. (ส.).
นฤปะ น. ผู้ปกครอง, พระราชา.
นฤปัตนี [ปัดตะนี] น. พระราชินี. (ส.).
นฤ ๒[นะรึ] ว. ไม่มี, ออก, มักใช้นําหน้าศัพท์อื่น เช่น นฤมล ว่า ไม่มีมลทิน,
นฤโฆษ ว่า ดังออก. (คํานี้เขียนแผลงมาจาก นิ ในบาลี ซึ่งสันสกฤต เป็น
นิสฺ).
นฤคหิต [นะรึคะหิด] (โบ) น. ชื่อเครื่องหมายรูปดังนี้ ?, นิคหิต หรือ
หยาดนํ้าค้าง ก็เรียก. (ส. นิคฺฤหีต; ป. นิคฺคหีต). (ดู นิคหิต).
นฤโฆษ [นะรึโคด] (แบบ) ก. ดังออก, กึกก้อง. (ส.).
นฤนาท [นะรึนาด] (แบบ) น. ความกึกก้อง; การบันลือ.
นฤมล [นะรึมน] ว. ไม่มีมลทิน. น. นาง.
นฤตย, นฤตย์[นะริดตะยะ, นะริด] น. การระบํา, การฟ้อนรํา, การเต้นรํา. (ส.).
นฤตยศาลา น. ห้องเต้นรํา. (ส.).
นฤตยศาสตร์ น. วิทยาหรือศิลปะแห่งการระบํา. (ส.).
นฤตยสถาน น. ที่สําหรับการระบํา. (ส.).
นฤพาน[นะรึ] น. ความดับกิเลสและกองทุกข์. (โบ) ก. ตาย (ใช้แก่
พระมหากษัตริย์) เช่น ครั้งนั้นสมเด็จพระรามาธิบดีเจ้าเสด็จ
นฤพาน. (พงศ. กรุงเก่า). (ส. นิรฺวาณ; ป. นิพฺพาน).
นฤมาณ[นะรึ] (แบบ) น. การสร้าง, การแปลง, การทํา, การวัดส่วน.
(ส. นิรฺมาณ).
นฤมิต[นะรึ] ก. สร้าง, แปลง, ทํา. (ส. นิรฺมิต; ป. นิมฺมิต).
นลาฏ[นะลาด] (ราชา) น. หน้าผาก. (ป.; ส. ลลาฏ).
นลิน[นะลิน] (แบบ) น. ดอกบัว. (ป., ส.).
นลินี [นะ] (แบบ) น. หมู่บัว, สระบัว. (ป., ส.).
นลินีดู นลิน.
นว ๑[นะวะ] ว. ใหม่ (ใช้เป็นคําหน้าสมาส). (ป., ส.).
นวกรรม, นวการ, นวกิจ น. การก่อสร้าง.
นวกรรมิก น. ผู้ดูแลการก่อสร้าง. (ส.; ป. นวกมฺมิก).
นวชาต ว. ใหม่. (ส.).
นวนิต น. นพนิต, เนยข้นชนิดหนึ่ง. (ชาวอินเดียเรียกว่า ghee). (ป., ส.).
นวนิยาย น. บันเทิงคดีร้อยแก้วขนาดยาวรูปแบบหนึ่ง มีตัวละคร โครง
เรื่อง เหตุการณ์ในเรื่อง และสถานที่ ที่ทำให้เนื้อเรื่องมีความสมจริง เช่น
เรื่องหญิงคนชั่ว ของ ก. สุรางคนางค์ เรื่องผู้ชนะสิบทิศ ของ ยาขอบ เรื่อง
สี่แผ่นดิน ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เรื่องเรือมนุษย์ ของ กฤษณา
อโศกสิน, ถ้ามีขนาดสั้น เรียกว่า นวนิยายขนาดสั้น เช่น เรื่องดรรชนีนาง.
นวพธู น. ลูกสะใภ้. (ส.).
นว ๒[นะวะ] ว. เก้า, จํานวน ๙, (ใช้เป็นคําหน้าสมาส). (ป.; ส. นวนฺ).
นวครหะ, นวเคราะห์ [คฺระหะ, เคฺราะ] น. นพเคราะห์, ดาวพระเคราะห์
ทั้ง ๙ คือ อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ เสาร์ พฤหัสบดี ราหู ศุกร์ เกตุ. (ส.).
นวคุณ น. นพคุณ. (ป.).
นวทวาร น. ช่องทั้ง ๙ แห่งร่างกาย คือ ตา ๒ หู ๒ จมูก ๒ ปาก ๑
ทวารเบา ๑ ทวารหนัก ๑; ร่างกาย. (ส.).
นวปฎล [นะวะปะดน] ว. นพปฎล, มีเพดาน ๙ ชั้น หมายความถึง
เศวตฉัตร. (ป.).
นวมุข น. นวทวาร. (ส.).
นวรัตน์ น. นพรัตน์, แก้ว ๙ อย่าง คือ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม
โกเมน นิล มุกดา เพทาย ไพฑูรย์, เนาวรัตน์ ก็ว่า. (ส.).
นวโลหะ น. โลหะ ๙ ชนิด คือ เหล็ก ๑ ปรอท ๑ ทองแดง ๑ เงิน ๑
และทองคํา ๑ เพียงนี้เรียกว่า เบญจโลหะ, ถ้าเติมอีก ๒ ชนิด คือ เจ้า ๑
(เป็นคําตัดมาจาก ''เจ้านํ้าเงินว่า เป็นแร่ชนิดหนึ่ง สีเขียวเป็นสีนํ้าเงิน)
และสังกะสี ๑ เรียกว่า สัตโลหะ, ถ้าเติมอีก ๒ ชนิด คือ ชิน ๑ และ
บริสุทธิ์ ๑ (คือทองแดงบริสุทธิ์) เรียกว่า นวโลหะ. (ตําราสร้าง
พระพุทธรูป).
นววิธ [วิด] ว. ๙ ประการ, ๙ อย่าง. (ป.).
นวอรหาทิคุณ, นวารหาทิคุณ [นะวะอะระหาทิคุน, นะวาระหาทิคุน]
น. คุณพระพุทธเจ้า ๙ ประการ มีบท อรหํ เป็นต้น. (พูดเลือนมาเป็น
นวหรคุณ).
นวังคสัตถุศาสน์ [นะวังคะสัดถุสาด] น. คําสอนของพระศาสดา คือ
พระพุทธเจ้ามีองค์ ๙ คือ สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน
อิติวุตตกะ ชาดก อัพภูตธรรม เวทัลละ. (ป.).
นวก ๑, นวกะ[นะวะกะ] น. ผู้ใหม่, ผู้อ่อน. (ป.). ว. ใหม่, อ่อน, เช่น พระนวกะ
นวกภูมิ.
นวกภูมิ [นะวะกะพูม] น. ขั้นหรือชั้นแห่งผู้ใหม่, ในคณะสงฆ์หมายถึง
ภิกษุที่มีพรรษาต่ำกว่า ๕, ภิกษุจัดเป็น ๓ ชั้น ชั้นต้น คือ นวกภูมิ
(ชั้นใหม่), ชั้นกลาง คือ มัชฌิมภูมิมีพรรษาตั้งแต่ ๕ ถึง ๙, และ ชั้นสูง
คือ เถรภูมิ (ชั้นพระเถระ) มีพรรษาตั้งแต่ ๑๐ ขึ้นไป. (ป.).
นวโกวาท [นะวะโกวาด] น. โอวาทเพื่อผู้บวชใหม่. (ป.).
นวก ๒[นะวะกะ] น. หมวด ๙ หมายความว่า วัตถุอันมีจํานวน ๙ ทุกอย่าง
เช่น รัตนะ ๙ คําสอนของพระศาสดา ๙ พุทธคุณ ๙ เอามารวมไว้ใน
หมวดนั้น เรียกว่า นวก เช่น นวกนิบาต. (ป.).
นวโกวาทดู นวก ๑, นวกะ.
นวดก. ใช้มือบีบหรือกดเพื่อให้คลายจากความปวดเมื่อยหรือเมื่อยขบ.
นวดข้าว ก. ใช้วัวควายหรือคนยํ่ารวงข้าวให้เมล็ดหลุดจากรวง.
นวดแป้ง ก. ขยําแป้งให้เข้ากัน.
นวดฟั้น ก. บีบขยําให้หายปวดเมื่อยหรือเมื่อยขบ.
นวม ๑น. สิ่งที่มีของอ่อนนุ่มอยู่ข้างใน เพื่อให้ความอบอุ่นหรือเพื่อป้องกันการ
เสียดสี การกดดัน การกระทบกระทั่งเป็นต้น เช่น เสื้อนวม เกราะนวม
นวมคอ, เรียกผ้าห่มนอนที่มีลักษณะเช่นนั้นว่า ผ้านวม, เรียกกานํ้าที่มี
นวมหุ้มเพื่อเก็บความร้อนไว้ได้นานว่า กานวม, เรียกปี่พาทย์ที่ตีด้วย
ไม้พันด้วยนวมว่า ปี่พาทย์ไม้นวม.
นวม ๒[นะวะมะ] (แบบ) ว. ที่ ๙ เช่น นวมสุรทิน = วันที่ ๙. (ป.).
นวมี [นะวะมี] (แบบ) ว. ที่ ๙ เช่น นวมีดิถี = วัน ๙ คํ่า. (ป.).
น่วมว. อ่อนนุ่มจนเกือบเหลว เช่น บีบเสียจนน่วม.
นวมีดู นวม ๒.
นวยก. เยื้องกราย, กรีดกราย; น้อม เช่น คิดคิ้วคํานวณนวย คือธนูอันก่งยง.
(สมุทรโฆษ).
นวยนาด ก. เยื้องกราย, กรีดกราย; ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. (เงาะป่า).
นวลว. สีขาวปนเหลืองเล็กน้อย; ผ่องเป็นยองใย, งามผุดผ่อง, เช่น ผิวนวล.
น. ผงแป้งที่โรยบนก้อนแป้งเวลานวดหรือปั้นเพื่อไม่ให้ติดมือติดภาชนะ
เป็นต้น; ละอองสีขาวบนผิวผลไม้หรือใบไม้บางชนิดแสดงว่าแก่จัด
เช่น นวลมะม่วง นวลแตง นวลใบตอง.
นวลระหง ว. มีรูปทรงงาม.
นวลลออ ว. ผุดผ่อง, งามดี.
นวลละออง ว. ผุดผ่องเป็นยองใย.
นวลหง [นวนละหง] ว. มีสีเนื้อนวลงาม.
นวลจันทร์น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Cirrhinus microlepis ในวงศ์ Cyprinidae ลําตัว
ยาวเรียว แบนข้างเล็กน้อย ตาเล็ก ปากเล็กอยู่ตํ่าที่ปลายหัว ไม่มีหนวด
เกล็ดเล็ก เฉพาะในแนวเส้นข้างตัวมีประมาณ ๖๐ เกล็ด ลําตัวด้านหลัง
สีนํ้าตาลเทา ข้างท้องสีขาว ปลายครีบหลังและครีบท้องสีชมพู อาศัย
ตามลํานํ้าในเขตที่ลุ่มภาคกลางไปจนถึงแม่นํ้าโขง ขนาดยาวได้ถึง ๖๕
เซนติเมตร.
นวลจันทร์ทะเลน. ชื่อปลาทะเลหรือน้ำกร่อยชนิด Chanos chanos ในวงศ์ Chanidae
ลำตัวยาวเพรียว แบนข้างเล็กน้อย หัวหลิม ตาโต ครีบหลังมีครีบเดียว
ตั้งอยู่ในแนวกลางตัว ครีบหางเป็นแฉกลึก เกล็ดทั่วตัวมีสีเงิน ขนาด
ยาวได้ถึง ๑.๕ เมตร อยู่ในน้ำจืดได้, ชะลิน หรือทูน้ำจืด ก็เรียก.
นวลน้อยน. ชื่อหญ้าชนิด Zoysia matrella (L.) Merr. ในวงศ์ Gramineae ใช้เป็น
หญ้าสนาม.
นวังคสัตถุศาสน์ดู นว ๒.
นวัตกรรมน. สิ่งที่ทำขึ้นใหม่หรือแปลกจากเดิมซึ่งอาจจะเป็นความคิด วิธีการ
หรืออุปกรณ์ เป็นต้น. (ป. นวต + ส. กรฺม; อ. innovation).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒