นวาระ[นะวาระ] น. กุหลาบ. (ช.).
นหาดก[นะหาดก] น. ผู้อาบแล้ว, ผู้ล้างแล้ว, คําบัญญัติในลัทธิพราหมณ์สําหรับ
เรียกผู้ใหญ่ในวรรณะ เช่น พราหมณ์ผู้ได้กระทําพิธีอาบนํ้า ซึ่งจําต้อง
กระทําเมื่อเสร็จกิจศึกษาจากสํานักอาจารย์ และตั้งต้นเป็น ผู้ครองเรือน
คฤหัสถ์ คือ ผู้มีภรรยาและครอบครัว), ในพระพุทธศาสนา หมายเอา
ท่านที่ชําระกิเลสมลทินสิ้นแล้ว. (ป. นหาตก; ส. สฺนาตก).
นหานะน. การอาบนํ้า. (ป.; ส. สฺนาน).
นหารุ[นะหารุ] (แบบ) น. เส้น, เอ็น. (ป.; ส. สฺนายุ).
นหุต ๑[นะหุด] ว. หมื่น. (ป.).
นหุต ๒[นะหุด] น. ชื่อสังขยา = ๑๐,๐๐๐,๐๐๐๔ หรือ เลข ๑ มีเลข ๐ ตามหลัง
๒๘ ตัว. (ป.).
นฬ, นฬะ[นะละ] น. ไม้อ้อ, ไม้รวก, ไม้ไผ่. (ป.).
นฬการ น. ช่างจักสาน. (ป.).
นฬป[นะลบ] (แบบ) น. ปลาช่อน. (ป.).
นอ ๑น. สิ่งที่งอกขึ้นเหนือจมูกแรด ยาวประมาณ ๑๒-๑๕ เซนติเมตร แข็ง
เหมือนเขาสัตว์;ปมที่นูนขึ้นตามอวัยวะเช่นที่ข้อศอกที่ศีรษะ. (กลอน)
ก. โน เช่น แม้นมีไม้ใกล้ตัวหัวจะนอ. (คาวี).
นอ ๒น. เครื่องดุริยางค์ของชาวมูเซอ.
นอกบ. ตรงข้ามกับใน, ไม่ใช่ใน. ว. พ้นออกไปจากภายในหรือร่วมใน เช่น
นอกเรือนนอกประเทศ นอกกาย นอกตําแหน่ง, ต่างประเทศ เช่น ของ
นอก ไปนอก, เรียกเขตที่พ้นจากเมืองหลวงออกไปว่า บ้านนอก, เรียก
ประเทศในทวีปยุโรปและอเมริกาว่า เมืองนอก, เรียกผลไม้ที่เอามาจาก
นอกกรุง เช่น เงาะนอก ทุเรียนนอก, คู่กับ ผลไม้ในกรุง เช่น เงาะสวน
ทุเรียนสวน.
นอกกฎหมาย ว. ไม่ถูกกฎหมาย เช่น บุตรนอกกฎหมาย.
นอกครู ก. ประพฤติไม่ตรงตามคําสั่งสอนของครูบาอาจารย์, ประพฤติ
ไม่ตรงตามแบบฉบับที่นิยมกันมา.
นอกคอก ว. ประพฤติไม่ตรงตามแบบตามธรรมเนียมประเพณีของ
บรรพบุรุษ.
นอกคัมภีร์ ว. นอกตำรา.
นอกจาก บ. เว้นเสียแต่.
นอกใจ ว. ไม่ซื่อตรงต่อสามีหรือภรรยาด้วยการคบชู้สู่สาว.
นอกชาน น. พื้นเรือนที่ยื่นพ้นชายคาระเบียงออกมา.
นอกตำรา ว. ผิดจากตํารา, ไม่มีในตํารา, นอกคัมภีร์ ก็ว่า.
นอกถนน น. ที่ท้องถนน.
นอกบาลี ก. พูดหรือทํานอกแบบฉบับ.
นอกรีต, นอกรีตนอกรอย ว. ไม่ประพฤติตามจารีตประเพณี.
นอกลู่นอกทาง ว. ไม่ประพฤติตามแนวทางที่พ่อแม่ครูอาจารย์ได้เคย
ดําเนินมา.
นอกสังเวียน ว. นอกวงการ, นอกเวที, เช่น เขาก็ดีแต่เก่งนอกสังเวียน
นอกเหนือ ว. ยิ่งกว่านี้, มากกว่านี้, ใช่แต่เท่านี้.
นองก. ค้างขังอยู่บนพื้น (ใช้แก่นํ้า) เช่น นํ้านองถนน นํ้านองบ้าน.
นองเนือง ว. เนืองนอง.
นองเลือด ว. อย่างดุเดือดและต้องเสียเลือดเนื้อหรือล้มตายกันเป็น
จํานวนมาก เช่น รบกันนองเลือด.
นองหน้า ว. อาบหน้า (ใช้แก่นํ้าตา).
น่อง ๑น. กล้ามเนื้อที่อยู่ด้านหลังหน้าแข้ง.
น่องสิงห์ น. ชื่อลายชนิดหนึ่งมักประดับที่ส่วนหลังของขาโต๊ะ ตั่ง
หรือตู้แบบขาสิงห์ หรือประดับริมหรือขอบ เช่นริมโต๊ะหรือกรอบรูป.
น่อง ๒น. ชื่อไม้ต้นชนิด Antiaris toxicaria Leschen. ในวงศ์ Moraceae
ยางมีพิษ ใช้ทำยางน่อง.
น้องน. ผู้ร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกันและเกิดทีหลัง, ลูกของอาหรือของน้า,
เรียกคนที่มีอายุคราวน้อง เช่น น้องแดง น้องเขียว; ออกทีหลัง, มาทีหลัง,
เช่น หมากทะลายน้อง มะพร้าวทะลายน้อง, คู่กับ ทะลายพี่; ลักษณนาม
ใช้นับอายุไม้จําพวกไม้ไผ่ เช่น ไม้น้องเดียว คือ ไม้ที่มีอายุ ๒ ปี ไม้ ๒
น้อง คือ ไม้ที่มีอายุ ๓ ปี.
น้อง ๆว. จวนจะเป็น, ใกล้จะเป็น, เกือบจะเป็น, เช่น น้อง ๆ อธิบดีเข้าไปแล้ว.
น้องเพลน. เรียกเวลาก่อนเพล ระหว่าง ๑๐ นาฬิกา ถึง ๑๑ นาฬิกา.
น่องแน่งว. ติดกันนุงนัง, เกี่ยวเนื่องกันยุ่ง.
นอต ๑น. หน่วยแสดงความเร็วของสิ่งใดสิ่งหนึ่งตามระบบการเดินเรือ มีค่า
เท่ากับ ๑ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง หรือ ๑.๘๕๒ กิโลเมตรต่อชั่วโมง เช่น
เรือแล่นได้เร็ว ๘ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า เรือมีความเร็ว ๘ นอต
ลมมีความเร็ว ๕๐ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า ลมมีความเร็ว ๕๐ นอต.
(อ. knot).
นอต ๒น. เครื่องตรึงหรือขันสิ่งอื่นให้แน่น ประกอบด้วยแท่งและแป้นโลหะ,
ตัวที่เป็นแท่งมีปลายข้างหนึ่งเป็นปุ่ม อีกข้างหนึ่งมีเกลียวด้านนอก
เรียกว่า นอตตัวผู้ และตัวที่เป็นแป้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยมมีรูตรงกลาง
และมีเกลียวด้านใน เรียกว่า นอตตัวเมีย. (อ. nut).
นอนก. เอนตัวลงกับพื้นหรือที่ใด ๆ, อาการที่สัตว์เอนตัวลงกับพื้นเพื่อพักผ่อน
เป็นต้นหรือยืนหลับอยู่กับที่, อาการที่ทําให้ของสูง ๆ ทอดลง เช่น เอาเสา
นอนลง, อาการที่พรรณไม้บางชนิด เช่น จามจุรี ผักกระเฉด ไมยราบ หลุบ
ใบในเวลาใกล้จะสิ้นแสงตะวัน. ว. ลักษณะที่ตรงข้ามกับ ยืน หรือ ตั้ง
เช่น แนวนอน แปนอน.
นอนก้น ก. อาการที่ผงหรือตะกอนเป็นต้นในของเหลวตกลงไปอยู่ก้น
ที่รองรับของเหลวนั้น เช่น ตะกอนนอนก้น.
นอนกิน ก. ไม่ต้องทํางานก็มีกิน โดยมีผลประโยชน์เป็นรายได้ เช่น
นอนกินดอกเบี้ย.
นอนกินบ้านกินเมือง (สำ) ก. นอนตื่นสายด้วยความเกียจคร้าน (ใช้เป็น
คำประชด).
นอนใจ ก. มั่นใจ, วางใจ, ไม่รีบร้อน.
นอนตาไม่หลับ ก. นอนหวาดต่อภัยหรือเป็นทุกข์หรือห่วงใย.
นอนตีพุง (ปาก) ก. ได้ผลประโยชน์โดยไม่ต้องทําอะไร; สบายใจ,
หมดกังวล.
นอนนก ก. นั่งหลับ.
นอนแบ็บ ก. นอนอย่างอ่อนเพลีย, นอนซม. (ดู แบ็บ).
นอนโรง ก. นอนค้างคืนล่วงหน้าที่โรงก่อนกําหนดงาน (ใช้แก่โขน
เป็นต้น) เช่น โขนนอนโรง.
นอนเล่น ก. นอนพักผ่อนโดยไม่คิดว่าจะหลับ.
นอนวัน ก. หมุนเร็วเที่ยงตรง (ใช้เรียกลูกข่างเป็นต้นที่หมุนเรียบ
อยู่กับที่).
นอนเวร ก. ผลัดเปลี่ยนกันมานอนรักษาการณ์นอกเวลาทํางาน.
นอนหลับทับสิทธิ์ ก. ไม่ใช้สิทธิ์ที่ตนมีอยู่เมื่อถึงคราวจะใช้, ทับสิทธิ์
ก็ว่า.
นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น (สํา) ก. ไม่รู้เรื่องราวที่เกิดขึ้น, ไม่รู้อีโหน่
อีเหน่.
นอนเอือก ก. นอนอืดอย่างเกียจคร้าน.
นอบก. น้อม, หมอบย่อลง, มักใช้ประกอบคําอื่น เช่น นบนอบ นอบน้อม.
นอบนบ ก. น้อมกายลงไหว้, นบนอบ ก็ว่า.
นอบน้อม ก. อาการแสดงความเคารพอย่างสูง เช่น นอบน้อม พระ
รัตนตรัย, อาการที่ยอบตัวลงแสดงความเคารพอยู่ในที.
น้อมก. โน้ม เช่น น้อมลาภมาเพื่อตน, ค้อม เช่น กิ่งไม้น้อมลง, โอนลงเป็น
การแสดงความเคารพ เช่น น้อมกาย น้อมใจ, โอนอ่อนตาม เช่น
น้อมใจเชื่อ.
น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย (ราชา) ก. ถวาย (ใช้แก่ของที่ยกไม่ได้
หรือนับไม่ได้ที่ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรม
ราชินีนาถ สมเด็จพระบรมราชินีสมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระ
ยุพราช สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช และสมเด็จพระบรมราชกุมารี),
ในการเขียนใช้ น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย หรือ น้อมเกล้าฯ ถวาย
ก็ได้.
น้อมนำ ก. นําไปโดยกิริยาอ่อนน้อม.
น้อย ๑ว. ตรงข้ามกับ มาก, ไม่มาก, เช่น ฝนน้อย น้ำน้อย มีเงินน้อย พูดน้อย,
ตรงข้ามกับ ใหญ่, ไม่ใหญ่, เช่น ข้าราชการชั้นผู้น้อย; โดยปริยายหมาย
ถึงลักษณะที่ไม่สําคัญ เช่น ครูน้อยผู้น้อย เณรน้อย, เกี่ยวกับความรู้สึก
เป็นไปในทางน่ารักน่าเอ็นดู เช่น เด็กน้อย น้องน้อย สาวน้อย หนูน้อย.
น้อยแง่ ก. น้อยหน้า; ไม่มีเล่ห์เหลี่ยม.
น้อยใจ, น้อยเนื้อต่ำใจ, น้อยอกน้อยใจ ก. รู้สึกเสียใจที่ไม่ได้รับความ
เป็นธรรมเป็นต้น.
น้อยหน้า ก. ไม่เทียมหน้าเขา.
น้อยหรือ ว. คําแสดงความหมายว่า มาก; คําเปล่งแสดงความไม่พอใจ
เช่น น้อยหรือทําได้, ตัดพ้อต่อว่าด้วยความเอ็นดู เช่น น้อยหรือช่างว่า.
น้อย ๒(ถิ่น–พายัพ) น. คําเติมหน้าชื่อแห่งผู้ที่ได้บวชเป็นสามเณรแล้ว, ถ้าได้
บวชเป็นภิกษุเติมหน้าชื่อว่า หนาน. (พงศ. ร. ๒).
น้อยหน่าน. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กชนิด Annona squamosa L. ในวงศ์ Annonaceae
ดอกสีเหลืองแกมเขียว กลีบดอกหนา มี ๓ กลีบ ผลสีเขียว ผิวนูนเป็น
ตา ๆ เนื้อในผลหนาขาว รสหวาน มีเมล็ดมาก.
น้อยโหน่งน. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กถึงขนาดกลางชนิด Annona reticulata L. ในวงศ์
Annonaceae ดอกคล้ายดอกน้อยหน่า แต่ผลโตกว่า เปลือกบางแต่เหนียว
ค่อนข้างเรียบ ไม่นูนเป็นตา ๆ สีเขียวจาง ๆ ปนสีแดงเรื่อ ๆ เนื้อในผล
หนาขาว รสหวานไม่สนิทเหมือนน้อยหน่า มีเมล็ดมาก.
นะ ๑ว. คําประกอบท้ายคําอื่น บอกความเป็นเชิงอ้อนวอน บังคับตกลง หรือ
เน้นให้หนักแน่น เป็นต้น เช่น อยู่นะ ไปละนะ.
นะ ๒น. ชื่อตัวตั้งธาตุน้ำของเวทมนตร์คาถาทางเมตตามหานิยม เช่น เขาคง
มีนะดี ใคร ๆ เห็นก็เมตตา.
นะแน่ง(กลอน) ว. แน่งน้อย, ร่างน้อยงามกะทัดรัด.
นัก ๑น. ใช้ประกอบหน้าคําอื่นหมายความว่า ผู้ เช่น นักเรียน, ผู้ชอบ เช่น
นักดื่ม นักท่องเที่ยว, ผู้ชํานาญ เช่น นักเทศน์ นักดนตรี นักคํานวณ
นักสืบ, ผู้มีอาชีพในทางนั้น ๆ เช่น นักกฎหมาย นักแสดง นักเขียน.
(ข.).
นักการ น. พนักงานชั้นผู้น้อยตํ่ากว่าเสมียน ทําหน้าที่เดินหนังสือ.
นักการเมือง น. ผู้ฝักใฝ่ในทางการเมือง, ผู้ที่ทําหน้าที่ทางการเมือง เช่น
รัฐมนตรี สมาชิกรัฐสภา.
นักกีฬา น. ผู้ชอบเล่นกีฬา, ผู้เข้าแข่งขันกีฬา; โดยปริยายหมายความว่า
ผู้มีนํ้าใจไม่เอาเปรียบผู้อื่น.
นักข่าว น. ผู้สื่อข่าว, ผู้รายงานข่าว, ผู้เขียนข่าว, ผู้บอกข่าว, (ใช้เฉพาะ
ทางสื่อสารมวลชน), ผู้ส่งข่าว ก็เรียก.
นักท่องเที่ยว (กฎ) น. บุคคลที่เดินทางจากท้องที่อันเป็นถิ่นที่อยู่โดย
ปรกติของตนไปยังท้องที่อื่นเป็นการชั่วคราวด้วยความสมัครใจ และ
ด้วยวัตถุประสงค์อันมิใช่เพื่อไปประกอบอาชีพหรือหารายได้.
นักเทศ น. คนต่างประเทศที่สําหรับใช้ในราชสํานัก เช่น นักเทศจงไป
สั่งการ พนักงานของใครให้ขวายขวน. (สังข์ทอง).
นักเทศน์ น. ผู้ชํานาญในการเทศน์.
นักโทษ น. บุคคลซึ่งถูกลงโทษจําคุก.
นักโทษเด็ดขาด (กฎ) น. บุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามหมายจําคุกภายหลังคํา
พิพากษาถึงที่สุด และหมายความรวมถึงบุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามคําสั่งที่
ชอบด้วยกฎหมายให้ลงโทษด้วย.
นักธรรม น. ผู้รู้ธรรม, ผู้สอบความรู้ธรรมได้ตามหลักสูตรที่กําหนดไว้
มี ๓ ชั้น คือ ชั้นตรี ชั้นโท ชั้นเอก; ฤษี.
นักบวช น. ผู้ถือบวช.
นักบิน น. ผู้ขับขี่เครื่องบิน.
นักบุญ น. ผู้อ้างตัวว่าเป็นผู้วิเศษ, ผู้ที่ทําความดีไว้มากเมื่อตายแล้ว ได้รับ
ยกย่องว่าเป็นผู้สําเร็จในทางศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก, ผู้ยินดีใน
การบุญ.
นักปราชญ์ น. ผู้รู้, ผู้มีปัญญา.
นักพรต น. ผู้ประพฤติพรต, ลักษณนามว่า รูป.
นักรบ น. ผู้ชํานาญในการรบ, ทหาร.
นักเรียน น. ผู้ศึกษาเล่าเรียน; ผู้รับการศึกษาจากโรงเรียน.
นักเรียนนอก น. ผู้ที่ไปศึกษามาจากต่างประเทศ โดยเฉพาะหมายถึง
ประเทศในยุโรปและสหรัฐอเมริกา.
นักเลง น. ผู้ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น ๆ เช่น นักเลงหนังสือ นักเลงการพนัน;
ผู้เกะกะระราน เช่น เป็นนักเลง, นักเลงโต ก็ว่า. ว. มีใจกว้าง กล้าได้
กล้าเสีย เช่น ใจนักเลง.
นักเลงโตน. ผู้เกะกะระราน เช่น น้องชายเขาเป็นนักเลงโต ทำให้เพื่อนบ้าน
เดือดร้อนเสมอ ๆ, นักเลง ก็ว่า.
นักวิชาการ น. ผู้เชี่ยวชาญในวิชาความรู้สาขาใดสาขาหนึ่งหรือหลายสาขา.
นักศึกษา น. ผู้มีความรู้สอบไล่ได้ไม่ตํ่ากว่ามัธยมศึกษาตอนปลายตาม
หลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการหรือมีความรู้ตามที่กระทรวงศึกษา
ธิการเทียบเท่า ซึ่งเข้ารับการศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา.
นักสนม น. หญิงคนใช้ในพระราชวัง.
นักสวด น. ผู้ชํานาญในการสวด.
นักสิทธิ์ น. ผู้สําเร็จ, ฤษี, ลักษณนามว่า ตน.
นักสืบ น. ผู้ชํานาญในการสืบสวน.
นัก ๒ว. อย่างยิ่ง, มากหรือหนักไปในทางใดทางหนึ่ง, เช่น หนาวนัก ร้อนนัก.
นักหนา ว. มากยิ่ง, ยิ่งนัก, หนักหนา ก็ใช้.
นักกะ(แบบ) น. จระเข้, เต่า. (ป.; ส. นกฺร).
นักขัต, นักขัต[นักขัด, นักขัดตะ] น. ดาว, ดาวฤกษ์. (ดู นักษัตร). (ป. นกฺขตฺต;
ส. นกฺษตฺร).
นักขัตฤกษ์ น. ฤกษ์ที่ขึ้นกับการโคจรของดวงจันทร์ว่าผ่านดาวนักษัตร
หมู่ใดหมู่หนึ่งใน ๒๗ หมู่ รวมถึงฤกษ์ที่ขึ้นกับการโคจรของดวงดาว
ในสุริยจักรวาลว่าผ่านดาวนักษัตรหมู่ใดหมู่หนึ่งใน ๒๗ หมู่, เรียกงาน
ที่จัดขึ้นตามนักขัตฤกษ์ว่า งานนักขัตฤกษ์, เรียกวันที่มีงานนักขัตฤกษ์ว่า
วันนักขัตฤกษ์.
นักงาน(กลอน; ตัดมาจาก พนักงาน) น. หน้าที่ เช่น อันการสงครามครั้งนี้
ไว้นักงานพี่จะช่วยหัก. (รามเกียรติ์ ร. ๑).
นักตะ(แบบ) น. กลางคืน. (ส.).
นักนิ่นว. นิ่ม, อ่อน, โดยปริยายหมายถึงผู้หญิง เช่น จากมานักนิ่นเนื้อ นอน
หนาว. (กำสรวล).
นักระ[นักกฺระ] (แบบ) น. จระเข้. (ส.; ป. นกฺก).
นักษัตร ๑, นักษัตร
[นักสัด, นักสัดตฺระ] น. ดาว, ดาวฤกษ์, มี ๒๗ หมู่ คือ ๑. อัศวินี, อัสสนี
(ดาวม้า ดาวคู่ม้า หรือ ดาวอัศวยุช) มี ๗ ดวง ๒. ภรณี (ดาวก้อนเส้า) มี
๓ ดวง ๓. กฤติกา, กฤตติกา, กัตติกา (ดาวธงสามเหลี่ยม หรือ ดาวลูกไก่)
มี ๘ ดวง ๔. โรหิณี (ดาวพราหมีดาว ปลาตะเพียน หรือ ดาวคางหมู) มี
๗ ดวง ๕. มฤคศิร, มฤคเศียร, มิคสิระ (ดาวหัวเต่าดาวหัวเนื้อ ดาวศีรษะ
เนื้อ ดาวศีรษะโค ดาวมฤคศิรัส หรือ ดาวอาครหายณี) มี ๓ ดวง ๖.
อารทรา, อทระ (ดาวอัททา ดาวตัวโค หรือ ดาวตาสําเภา) มี ๑ ดวง
๗. ปุนัพสุ, ปุนัพพสู (ดาวหัวสําเภา ดาวสําเภาทอง ดาวสะเภา ดาวยามเกา
หรือ ดาวตาเรือชัย) มี ๓ ดวง ๘. บุษยะ, บุษย์, ปุษยะ, ปุสสะ (ดาวปุยฝ้าย
ดาวพวงดอกไม้ ดาวดอกบัว ดาวโลง ดาวปู ดาวสมอสําเภา หรือ ดาวสิธยะ)
มี ๕ ดวง ๙. อาศเลษา, อสิเลสะ (ดาวเรือน หรือ ดาวนกอยู่ในปล่อง) มี ๕
ดวง ๑๐. มฆ, มฆา, มาฆะ (ดาวโคมูตร ดาววานร ดาวงอนไถ หรือ ดาวงูผู้)
มี ๕ ดวง ๑๑. บุรพผลคุนี, ปุรพผลคุนี, ปุพพผลคุนี (ดาววัวตัวผู้ หรือ ดาว
งูเมีย) มี ๒ ดวง ๑๒. อุตรผลคุนี, อุตตรผลคุนี (ดาวเพดาน หรือ ดาววัว
ตัวเมีย) มี ๒ ดวง ๑๓. หัสต, หัสตะ, หัฏฐะ (ดาวศอกคู้ หรือ ดาวศีรษะช้าง)
มี ๕ ดวง ๑๔. จิตระ, จิตรา (ดาวต่อมนํ้า ดาวไต้ไฟ ดาวตาจระเข้ หรือ
ดาวเสือ) มี ๑ ดวง ๑๕. สวาดิ, สวาตี, สวัสติ (ดาวช้างพัง หรือ ดาวงูเหลือม)
มี ๕ ดวง ๑๖. วิศาขา, วิสาขะ (ดาวคันฉัตร หรือ ดาวศีรษะกระบือ) มี ๕
ดวง ๑๗. อนุราธ, อนุราธะ, อนุราธา (ดาวประจําฉัตร หรือ ดาวนกยูง) มี
๔ ดวง ๑๘. เชฏฐะ, เชษฐา (ดาวงาช้าง ดาวช้างใหญ่ ดาวคอนาค หรือ
ดาวแพะ) มี ๑๔ ดวง ๑๙. มูล, มูละ, มูลา (ดาวช้างน้อย หรือ ดาวแมว) มี ๙
ดวง ๒๐. ปุรพษาฒ, บุรพอาษาฒ,บุพพาสาฬหะ (ดาวสัปคับช้าง หรือ ดาว
ราชสีห์ตัวผู้) มี ๓ ดวง ๒๑. อุตราษาฒ, อุตตรอาษาฒ, อุตตราสาฬหะ
(ดาวแตรงอน หรือ ดาวราชสีห์ตัวเมีย) มี ๕ ดวง ๒๒. ศรวณะ, ศระวณ,
สาวนะ (ดาวหลักชัย หรือ ดาวพระฤๅษี) มี ๓ ดวง ๒๓. ธนิษฐะ, ธนิษฐา
(ดาวศรวิษฐา ดาวเศรษฐี หรือ ดาวไซ) มี ๔ ดวง ๒๔. ศตภิษัช, สตภิสชะ
(ดาวพิมพ์ทอง หรือ ดาวยักษ์) มี ๔ ดวง ๒๕. บุรพภัทรบท, ปุพพภัททะ
(ดาวโปฐบท ดาวแรดตัวผู้ หรือ ดาวหัวเนื้อทราย) มี ๒ ดวง ๒๖.
อุตรภัทรบท, อุตตรภัทรบท, อุตตรภัททะ (ดาวแรดตัวเมีย หรือ ดาวไม้เท้า)
มี ๒ดวง ๒๗. เรวดี (ดาวปลาตะเพียน หรือ ดาวนาง) มี ๑๖ ดวง. (ส.; ป.
นกฺขตฺต).
นักษัตรจักร น. แผนที่หมู่ดาวที่ไม่เคลื่อนฐาน. (ส.).
นักษัตรเนมี น. ดาวเหนือ. (ส.).
นักษัตรบดี น. ดาวพระพุธ. (ส.).
นักษัตรบถ น. ฟากฟ้า. (ส.).
นักษัตรปาฐก น. นักดาราศาสตร์. (ส.).
นักษัตรมณฑล น. ดาวหมู่หนึ่ง ๆ เช่น ดาวจระเข้ ดาวลูกไก่. (ส.).
นักษัตรมาลา น. จักรราศีที่ดาวเวียน. (ส.).
นักษัตรโยค น. การประจวบแห่ง (พระจันทร์กับ) ดาว. (ส.).
นักษัตรวิทยา น. วิชาดาว, โหราศาสตร์. (ส.).
นักษัตร ๒[นักสัด] น. ชื่อรอบเวลา กําหนด ๑๒ ปี เป็น ๑ รอบ เรียกว่า ๑๒ นักษัตร
โดยกําหนดให้สัตว์เป็นเครื่องหมายในปีนั้น ๆ คือ ชวด-หนู ฉลู-วัว
ขาล-เสือ เถาะ-กระต่าย มะโรง-งูใหญ่ มะเส็ง-งูเล็ก มะเมีย-ม้า
มะแม-แพะ วอก-ลิง ระกา-ไก่ จอ-หมา กุน-หมู.
นักสราช[นักสะราด] น. ตําแหน่งคนถือธงท้ายเรือพระที่นั่งพาย. (วชิรญาณ).
นัข(กลอน) น. เล็บ, นิ้วมือ เช่น ทศนัข. (ป., ส. นข).
นัค ๑(แบบ) น. ภูเขา. (ป., ส. นค).
นัค ๒, นัคคะ[นักคะ] (แบบ) ว. เปลือยกาย เช่น นัคสมณะ ว่า ชีเปลือย. (ป. นคฺค).
นั่งก. อาการที่หย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รองเช่นเก้าอี้.
นั่งกินนอนกิน ว. มีความสุขสบายมากโดยไม่ต้องทํามาหากินอะไร.
นั่งขัดตะหมาด (ปาก) ก. นั่งขัดสมาธิ.
นั่งขัดสมาธิ [สะหฺมาด] ก. นั่งคู้เข่าทั้ง ๒ ข้างให้แบะลงที่พื้น แล้วเอา
ขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, (ปาก) นั่งขัดตะหมาด.
นั่งคุกเข่า ก. นั่งโดยวิธีย่อเข่าลงให้ติดพื้น แล้วหย่อนก้นลงบนส้นเท้า.
นั่งซัง ก. เข้าอยู่ในที่ซึ่งไม่มีใครจะทําอันตรายได้แล้ว, ขึ้นซัง ก็ว่า.
นั่งทาง ก. ดักคอยทําร้ายกลางทาง, นั่งคอยระวังเหตุ.
นั่งทางใน ก. นั่งเข้าสมาธิเพื่อหยั่งรู้ด้วยพลังจิต.
นั่งเทียน น. เรียกวิธีทํานายอย่างหนึ่งโดยจุดเทียนติดไว้ที่ขอบปากบาตร
เป็นต้นแล้วนั่งเพ่งดูนํ้าในบาตร แล้วทํานายไปตามลักษณะของรูปที่
ปรากฏในนํ้านั้น.
นั่งแท่น ก. ดำรงตำแหน่งที่มีอำนาจวาสนา.
นั่งในหัวใจ (สํา) ก. รู้ใจ, ทําถูกต้องตรงตามที่ผู้อื่นคิดไว้.
นั่งปรก [ปฺรก] ก. นั่งทําใจให้เป็นสมาธิกํากับพระสงฆ์ด้วยกันอีก ๔
รูปซึ่งสวดในพิธีที่มีสวดภาณวาร, นั่งเข้าสมาธิส่งกระแสจิตเข้าไปยัง
วัตถุมงคลในพิธีต่าง ๆ.
นั่งโป่ง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์ที่มากินดินโป่ง.
นั่งพับเพียบ ก. นั่งพับขาทั้ง ๒ ข้าง ให้ปลายเท้าไปทางเดียวกัน.
นั่งเมือง ก. ครองเมือง.
นั่งยอง ๆ ก. นั่งโดยวิธีชันเข่าทั้ง ๒ ข้าง ไม่ให้ก้นถึงพื้น.
นั่งร้าน น. โครงร่างที่ทําด้วยไม้หรือโลหะ สําหรับนั่งหรือปีนป่ายใน
การก่อสร้างสิ่งสูง ๆ เช่นพระเจดีย์หรือตึก, ร่างร้าน ก็เรียก.
นั่งราว ว. เรียกอาการที่ตัวโขนแสดงบทของตนแล้วไปนั่งประจําที่
บนราวที่พาดไปตามส่วนยาวของโรงตรงหน้าฉากแทนนั่งเตียงว่า
โขนนั่งราว หรือ โขนโรงนอก.
นั่งเล่น ก. นั่งพักผ่อน.
นั่งห้าง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์.
นังคัล(แบบ) น. ไถ. (ป.).
นัจ(แบบ) น. การฟ้อนรํา. (ป. นจฺจ).
นัฏ, นัฏกะ[นัด, นัดตะกะ] (แบบ) น. ผู้ฟ้อนรํา. (ป., ส. นฏฺฏ, นฏฺฏก).
นัฑ(แบบ) น. ไม้อ้อ. (ส.; ป. นฬ).
นัด ๑ก. ตกลงกันเพื่อการอย่างใดอย่างหนึ่งตามแต่จะกําหนด. น. การกําหนด
ตกลงว่าจะพบปะกันเป็นต้น เช่น มีนัด ผิดนัด; ลักษณนามเรียกการ
กําหนดประชุมครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ขาดประชุม ๓ นัด.
นัดแนะ ก. นัดและชี้แจงให้กันทราบ.
นัดหมาย ก. กําหนดและกะกันไว้.
นัด ๒ก. เป่าหรือสูดให้วัตถุที่เป็นผงอย่างยานัตถุ์เข้าในจมูก เช่น นัดยานัตถุ์.
นัด ๓ลักษณนามเรียกกระสุนปืนทั้งที่ยังมิได้ยิงและที่ได้ยิงออกไปแล้ว เช่น
กระสุน ๓ นัด ยิงสลุต ๒๑ นัด.
นัดดาน. หลานปู่, หลานตา. (ป. นตฺตุ).
นัตถุ์[นัด] น. จมูก. (ป.; ส. นสฺตุ).
นั่นส. คําใช้แทนนามที่อยู่ไกลกว่า นี่ เช่น นั่นอะไร, คําใช้แทนนามที่หมายถึง
บุคคลสิ่งของ หรือเรื่องที่อ้างถึง เช่น เอานี่ผสมนั่น. ว. ที่อยู่ไกลกว่า นี่
เช่น โต๊ะนั่น ที่นั่น.
นั่นซี, นั่นนะซี คําแสดงการเห็นพ้องด้วย.
นั่นแน่ คําแสดงการยืนยันการพบเห็นเป็นต้น เช่น นั่นแน่มาอยู่ที่นี่เอง
นั่นแน่ ว่าแล้วอย่างไรล่ะ.
นั่นปะไร, นั่นเป็นไร คํากล่าวแสดงว่าเหตุการณ์เป็นอย่างที่พูดไว้, (ปาก)
คำแสดงการซ้ำเติม เช่น นั่นปะไร ว่าแล้วไม่เชื่อ.
นั่นแหละ [แหฺละ] คําแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น นั่นแหละ
ใช่แล้ว คุณนั่นแหละ.
นั่นเอง คําประกอบคําอื่นแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น
เขานั่นเอง.
นั้นว. ใช้ประกอบนามหรือข้อความที่กล่าวอ้างมาแล้ว เช่น ในจดหมาย
ฉบับนั้น ตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นนั้น, ใช้ประกอบนามที่อยู่ไกล
กว่า นี้ เช่น คนนั้น สิ่งนั้น, ใช้ประกอบคําอื่นคู่กับคํา ใด แสดงความ
แน่นอน เช่น คนใดคนนั้น เมื่อใดเมื่อนั้น.
นั้นแล คําลงท้ายบอกว่าจบเรื่อง.
นันท[นันทะ] น. ความสนุก, ความยินดี, ความรื่นเริง. (ป.).
นันทปักษี น. ชื่อโรคเด็กอย่างหนึ่ง.
นันททายี[นันทะ] น. ชื่อโคลงโบราณอย่างหนึ่ง, คู่กับ มหานันททายี.
นันทนาการ[นันทะ] น. กิจกรรมที่ทําตามสมัครใจในยามว่าง เพื่อให้เกิดความ
สนุกสนานเพลิดเพลินและผ่อนคลายความตึงเครียด, การสราญใจ.
(อ. recreation).
นันทวัน[นันทะ] น. ชื่อสวนของพระอินทร์ ๑ ใน ๔ แห่ง ได้แก่ นันทวัน
ปารุสกวัน จิตรลดาวัน และมิสกวัน. (ป. นนฺทวน).
นันทิน. ผู้มีความยินดี. (ส.).
นับก. ตรวจหรือบอกให้รู้จํานวน; ถือเอาว่า เช่น มีเงินนับเป็นน้อง มีทอง
นับเป็นพี่.
นับถือ ก. เชื่อถือยึดมั่น เช่น นับถือศาสนา, เคารพ เช่น นับถือผู้หลัก
ผู้ใหญ่, ยกย่อง เช่น นับถือว่าเป็นครูบาอาจารย์, ใช้เป็นคําลงท้าย
จดหมายแสดงความสุภาพว่า ด้วยความนับถือ หรือ ขอแสดงความนับถือ.
นับหน้าถือตา ว. เป็นที่เคารพยกย่อง เช่น เขาเป็นที่นับหน้าถือตาของ
คนทั่วไป.
นับประสาว. สํามะหา, จะเสียเวลาพูดไปทําไม, มักใช้ว่า นับประสาอะไร.
นัย[ไน, ไนยะ] น. ข้อสําคัญ เช่น นัยแห่งเรื่องนี้; ความ, ความหมาย, เช่น
หลายนัย; แนว, ทาง, เช่น ตีความได้หลายนัย; แง่ เช่น อีกนัยหนึ่ง.
(ป. นย).
นัยว่า [ไน] ว. มีเค้าว่า.
นัยน์น. ดวงตา. (ป., ส. นยน).
นัยน์ตา, นัยน์เนตร น. ดวงตา.
นัยนามพุ [ไนยะนามพุ] น. นํ้าตา. (ป. นยน + อมฺพุ).
นัยนา [ไนยะ] (กลอน) น. ดวงตา. (ป., ส. นยน).
นัวว. ยุ่ง, นุง; (ถิ่นอีสาน) อร่อย.
นัวเนีย ว. ปัวเปีย, พัลวัน, เกี่ยวพันกันยุ่ง.
นา ๑น. พื้นที่ราบทําเป็นคันกั้นนํ้าเป็นแปลง ๆ สําหรับปลูกข้าวเป็นต้น,
พื้นที่มีลักษณะคล้ายนาสําหรับทําประโยชน์อื่น ๆ เรียกตามสิ่งที่ทํา
เช่น นาเกลือ นากุ้ง นาผักกระเฉด, ใช้ประกอบกับคําอื่นที่เกิดหรือ
เกี่ยวข้องกับนา เช่น เต่านา ปูนา.
นาขอบเหล็ก น. นาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีก, นาเชิงทรง
ก็ว่า.
นาคู่โค น. นาที่ได้ทํามาแล้วนาน เป็นนาดี ทําแล้วไม่ใคร่เสีย.
นาเชิงทรง น. นาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีก, นาขอบเหล็ก
ก็ว่า.
นาดำ น. นาชนิดที่ใช้ถอนต้นกล้ามาปลูก.
นาปรัง น. นาที่ทำในฤดูแล้งนอกฤดูทํานา.
นาปี น. นาที่ทำในฤดูฝนซึ่งเป็นฤดูทํานา.
นาฟางลอย น. นาที่ปลูกข้าวชนิดหนึ่ง ซึ่งเรียกว่า ''ข้าวขึ้นน้ำ'' เนื่องจาก
มีรากยาวสามารถหนีน้ำที่บ่ามาท่วมได้รวดเร็ว สามารถแตกแขนงตามข้อ
และที่ข้อจะมีรากงอกออกมาสำหรับดูดหาอาหาร นิยมปลูกในท้องที่ซึ่งมี
ระดับน้ำสูงตั้งแต่ ๑-๔ เมตร,นาเมือง ก็เรียก.
นาเมือง น. นาฟางลอย; เรียกข้าวเปลือกที่มีเมล็ดสั้นเนื้อฟ่ามว่า
ข้าวนาเมือง.
นาสวน น. นาข้าวที่ปลูกในพื้นที่ซึ่งมีระดับน้ำลึกตั้งแต่ ๑ เมตรลงมา;
เรียกข้าวเปลือกที่มีเมล็ดแข็งเป็นมันว่า ข้าวนาสวน.
นาหว่าน น. นาชนิดที่หว่านเมล็ดข้าวลงในนา.
นา ๒(แบบ) คําบทบูรณ์ มักใช้ประกอบท้ายคําบทร้อยกรองให้มีความกระชับ
หรือสละสลวยขึ้น เช่น แลนา.
นา ๓(โบ; เลิก) น. ตำแหน่งเจ้ากระทรวงปกครองครั้งโบราณ มีหน้าที่ดูแล
รักษานาหลวงจัดหาและรักษาเสบียงอาหารสำหรับพระนคร ดูแล
ทุกข์สุขของชาวไร่ชาวนา.
น่า ๑ว. คําประกอบหน้ากริยา หมายความว่า ควร เช่น น่าจะทําอย่างนั้น
น่าจะเป็นอย่างนี้; ชวนให้, ทําให้อยากจะ, เช่น น่ากิน น่ารัก.
น่าเกลียดน่าชัง (สํา) ว. น่ารักน่าเอ็นดู (ใช้แก่เด็กเล็ก ๆ).
น่า ๒ว. คําประกอบท้ายความ หมายความไปในทางชักชวนหรือให้ทําตาม
เช่น กินเถิดน่า ไปเถิดน่า.
น้าน. น้องของแม่, เรียกผู้ที่มีวัยอ่อนกว่าแม่.
นาก ๑น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Mustelidae ขนลําตัวสีนํ้าตาลอมเทา
มี ๒ ชั้น ชั้นในละเอียด ชั้นนอกหยาบ หัวกว้างและแบน ระหว่างนิ้วมี
แผ่นพังผืดขึงอยู่คล้ายตีนเป็ดหางแบน ขาหลังใหญ่และแข็งแรงกว่า
ขาหน้า ใช้ว่ายนํ้าร่วมกับหาง ไล่จับปลาและสัตว์นํ้าเล็ก ๆ ในประเทศ
ไทย มี ๔ ชนิด ที่มีจํานวนมากและรู้จักกันทั่วไป คือ นากใหญ่ขนเรียบ
(Lutra perspicillata) และนากเล็กเล็บสั้น (Aonyx cinerea).
นาก ๒น. โลหะผสมชนิดหนึ่ง โดยเอาทองคํา เงิน กับทองแดงผสมเข้าด้วยกัน
นิยมใช้ทํารูปพรรณต่าง ๆ. ว. เรียกสีอย่างสีทองปนแดง เช่น ชมพู่สีนาก.
นากสวาด [สะหวาด] ว. เรียกสีสวาดชนิดที่มีสีนากเจือ, เรียกสีเนื้อโลหะ
พระพุทธรูปที่มีสีแดงอมส้ม.
นากบุด(ถิ่นปักษ์ใต้) น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Mesua nervosa Planch. et
Triana ในวงศ์ Guttiferae กลีบดอกสีขาว มีเกสรเพศผู้สีเหลืองจำนวน
มาก.
นากาสาหรี[หฺรี] น. ดอกสารภี. (ช.).
นาค ๑, นาค[นาก, นากคะ] น. งูใหญ่มีหงอน เป็นสัตว์ในนิยาย. (ป., ส.).
นาคเกี่ยว, นาคเกี้ยว, นาคเกี่ยวพระสุเมรุ น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
นาคเกี้ยวกระหวัด, นาคบริพันธ์ [นากคะบอริพัน] น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง.
นาคบาศ [นากคะบาด] น. บ่วงที่เป็นงู เป็นชื่อศรของอินทรชิตที่แผลง
ไปเป็นงู. (ส.).
นาคปรก [นากปฺรก] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถ
นั่งขัดสมาธิ หงายพระหัตถ์ทั้ง ๒ วางซ้อนกันบนพระเพลา มีพญานาค
แผ่พังพานปกคลุมเบื้องบนพระเศียร ที่สร้างเป็นแบบขัดสมาธิเพชรก็มี
มี ๒ แบบ แบบหนึ่งประทับนั่งสมาธิบนขนดพญานาคอีกแบบหนึ่ง
ประทับนั่งสมาธิภายในวงขนดพญานาค คือพญานาคขดตัวล้อมพระกาย
ไว้ถึงพระอังสา เพื่อป้องกันลมฝน.
นาคปัก [นากปัก] น. รูปหัวนาคที่ปักกับบันแถลงที่หลังคาปราสาท
หรือบุษบก.
นาคพันธ์ [นากคะ] น. ชื่อโคลงโบราณชนิดหนึ่ง, สนธิอลงกต ก็ว่า.
นาครวย [นากรวย] น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดตรงลงมาจาก
อกไก่ถึงแปหาญทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน.
นาคราช ๑ [นากคะ] น. พญางู; ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
นาคราชแผลงฤทธิ์ น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง.
นาคลดา [นากคะ] น. เถาวัลย์งู, เถาพลู.
นาคเล่นน้ำ น. นํ้าที่พุ่งเป็นลําขึ้นไปในอากาศเนื่องจากลมงวง, พวยนํ้า
ก็ว่า.
นาควิถี [นากคะ] น. ทางที่พระจันทร์เดินไปในระหว่างดาวสวาดิ
(หรือ อัศวินี) ภรณี และกฤติกา. (ส.).
นาคสะดุ้ง น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดต่อลงมาจากแปหาญถึง
หางหงส์ ทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน โบราณเรียกว่า เครื่องสะดุ้ง.
นาคสังวัจฉระ [นากคะสังวัดฉะระ] น. ปีมะโรง. (ป.).
นาค ๒, นาคา ๑[นาก] น. ชื่อชนเผ่าหนึ่งอยู่ในบริเวณเทือกเขานาค ทางตะวันออกเฉียง
เหนือของประเทศอินเดีย และทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศพม่า
มีหลายสาขา เช่น อาโอนาค กูกินาค.
นาค ๓, นาค[นาก, นากคะ] (แบบ) น. ช้าง. (ป.).
นาคทนต์ [นากคะ] น. งาช้าง. (ป., ส.).
นาค ๔[นาก] (แบบ) น. ไม้กากะทิง. (ป.).
นาค ๕[นาก] (แบบ) น. ผู้ประเสริฐ, ผู้ไม่ทําบาป; เรียกคนที่ไปอยู่วัดเตรียมตัว
จะบวชหรือกําลังจะบวช. (ป., ส.).
นาคร[นาคอน] น. ชาวนคร, ชาวกรุง. (ป., ส.).
นาคราช ๑ดูใน นาค ๑, นาค.
นาคราช ๒น. ชื่อเฟินหลายชนิดในสกุล Davallia วงศ์ Davalliaceae ลําต้นสีนํ้าตาล
แซมดําเป็นเกล็ดคล้ายเกล็ดงู ใช้ทํายาได้ เช่น ชนิด D. denticulata Mett.
นาคา ๒(กลอน) น. งู.
นาคาวโลก[คาวะ] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์
ซ้ายห้อยเยื้องมาข้างหน้าประทับไว้ที่พระเพลาข้างซ้าย พระหัตถ์ขวา
ห้อยลงข้างพระองค์ตามปรกติเอี้ยวพระกายผินพระพักตร์เหลียวไป
ข้างหลัง เป็นกิริยาทอดพระเนตรพระนครไพศาลีผิดปรกติคล้ายดูอย่าง
ไว้อาลัย ด้วยจะเป็นการเห็นครั้งสุดท้าย จะไม่ได้เสด็จมาเห็นอีกต่อไป.
นาคินทร์, นาเคนทร์, นาเคศ, นาเคศวร[นาคิน, เคน, เคด, เคสวน] น. พญาช้าง, พญางู.
นาคี ๑(กลอน) น. งู เช่น นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย. (โลกนิติ).
นาคี ๒(กลอน) น. ช้าง เช่น ขี่ยาตรานาคี. (ตะเลงพ่าย).
นาโครคินทระ[นาโคระคินทฺระ] (แบบ) น. พญานาค เช่น อันว่าพระญานาโครคินทรก
คํานึง. (นันโท). (ส. นาค + อุรค + อินฺทฺร).
นาง ๑น. คําประกอบหน้าคําเพื่อแสดงว่าเป็นเพศหญิง เช่น นางฟ้า นางบําเรอ
นางละคร นางพระกํานัล; คําแทนชื่อหญิง เช่น นางก็ร้อยพวงมาลัย;
(กฎ) คํานําหน้าชื่อหญิงผู้มีสามีแล้ว, คํานําหน้าชื่อภรรยาที่เรียกตามราช
ทินนามของสามีที่มีบรรดาศักดิ์ตํ่ากว่าพระยาลงมา; คำเรียกสัตว์ตัวเมีย
โดยสุภาพ เช่น นางช้าง นางม้า; ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี ๑๖ ดวง,
ดาวปลาตะเพียน ก็เรียก.
นางกราย น. ท่ารําชนิดหนึ่งที่หมอช้างรําเมื่อนําช้างบํารูงาเสร็จครั้งแรก
แล้ว.
นางกวัก ๑ น. ชื่อรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ทําด้วยจะงอยงวงช้างหรือสิ่งอื่น โดย
เชื่อว่าเป็นเครื่องเรียกเอาโชคลาภมาให้.
นางกำนัล น. นางอยู่งานที่ทรงใช้สอยในพระราชมนเทียร และได้รับ
พระราชทานหีบหมากกาไหล่ แต่ยังไม่นับว่าเป็นเจ้าจอม.
นางงาม น. หญิงสาวที่ชนะการประกวดความงาม.
นางจรัล น. เสาที่ปักรายเป็นแถว ไว้ระยะแต่ละต้นห่างกันพอสมควร
สำหรับแสดงแนวถนนหรือกั้นเขต, นางเรียง ก็ว่า.
นางตานี น. ผีผู้หญิงที่เชื่อว่าสิงอยู่ที่ต้นกล้วยตานี.
นางแต่งตัวสะ น. หญิงสาววัยรุ่นแต่งตัวใส่เกี้ยว นุ่งผ้าลายพื้นเขียว
ห่มผ้าแพรพื้นแดงเดินประนมมือตามกระบวนแห่เต็มยศขนาบ
พระราชยานในพระราชพิธีโสกันต์, นางสะ หรือ สาวสะ ก็เรียก.
นางท้าว น. หญิงซึ่งรับบรรดาศักดิ์และมีหน้าที่ระวังรักษาราชการฝ่ายใน
ในพระบรมมหาราชวัง; นางพญา.
นางแนบ น. เสาหินคู่หนึ่ง สลักลวดลายตั้งแนบกรอบเช็ดหน้า สำหรับ
ประดับตกแต่ง ๒ ข้างประตูปราสาทหินให้ดูงดงาม และมีส่วนช่วย
ค้ำจุนทับหลังด้วย, บังอวด ก็ว่า.
นางใน น. นางพนักงานฝ่ายใน.
นางบำเรอ น. หญิงที่ปรนเปรอเฉพาะชายคนใดคนหนึ่งในทางกามารมณ์
โดยมิได้อยู่ในฐานะภรรยา.
นางแบบ น. ผู้หญิงที่แสดงแบบเสื้อหรือเครื่องประดับเป็นต้น.
นางพญา น. พระราชินี, นางผู้เป็นใหญ่.
นางพระกำนัล น. คุณพนักงานหญิงที่ยังมิได้แต่งงาน มีหน้าที่ปฏิบัติ
รับใช้พระราชินีในการเสด็จไปในพระราชพิธีต่าง ๆ.
นางฟ้า น. นางในเทพนิยายที่ถือว่าอยู่บนสวรรค์.
นางเมือง (โบ) น. มเหสี, พระชายา.
นางไม้ น. ผีผู้หญิงที่เชื่อว่าสิงอยู่ตามต้นไม้ใหญ่มีต้นตะเคียนเป็นต้น.
นางรอง น. ตัวรองฝ่ายหญิงในการแสดงละครหรือภาพยนตร์เป็นต้น.
นางร้องไห้ น. หญิงที่ทําหน้าที่หรือรับจ้างร้องไห้ครํ่าครวญถึงคุณความดี
ของผู้ตาย.
นางเรียง น. เสาที่ปักรายเป็นแถว ไว้ระยะแต่ละต้นห่างกันพอสมควร
สำหรับแสดงแนวถนนหรือกั้นเขต, นางจรัล ก็ว่า.
นางโลม (ปาก) น. หญิงโสเภณี.
นางสนองพระโอษฐ์ น. คุณพนักงานหญิงที่แต่งงานแล้ว มีหน้าที่รับ
พระราชเสาวนีย์ไปปฏิบัติหรือเชิญพระราชเสาวนีย์ไปติดต่อข้อราชการ
ตามพระราชประสงค์ของพระราชินี.
นางสะ น. หญิงสาววัยรุ่นแต่งตัวใส่เกี้ยว นุ่งผ้าลายพื้นเขียว ห่มผ้าแพร
พื้นแดง เดินประนมมือตามกระบวนแห่เต็มยศขนาบพระราชยานใน
พระราชพิธีโสกันต์, นางแต่งตัวสะ หรือ สาวสะ ก็เรียก.
นางสาว (กฎ) น. คํานําหน้าชื่อหญิงที่มีอายุตั้งแต่ ๑๕ ปีบริบูรณ์ขึ้นไป
และยังไม่มีสามี.
นางห้าม น. หญิงสามัญที่เป็นภรรยาของเจ้านายที่ไม่ใช่สะใภ้หลวง.
นางอ้อม น. คร่าวเสาเพนียด.
นางเอก น. ตัวเอกฝ่ายหญิงในการแสดงละครหรือภาพยนตร์เป็นต้น.
นาง ๒ใช้แทนคําว่า อี ที่เป็นพยางค์ต้นของบางคําเพื่อความสุภาพ เช่น นางรม
นางแอ่น. (ดู อี). น. คําเรียกหญิง มักกล่าวเป็นเชิงเหยียดหยามเป็นต้น,
พูดเป็นเสียงสั้นว่า นัง ก็มี.
นาง ๓น. ชื่อเพลงไทยทํานองต่าง ๆ ที่มีคําว่า นาง ขึ้นต้น เช่น นางครวญ
นางนาค นางนก. (รามเกียรติ์ ร. ๒).
นาง ๔ดู ชะโอน และ เนื้ออ่อน.
นางกวัก ๑ดูใน นาง ๑.
นางกวัก ๒น. ชื่อไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินชนิด Eucharis grandiflora Planch. et Link.
ในวงศ์ Amaryllidaceae ดอกสีขาว กลิ่นหอมในตอนเย็น นิยมปลูกไว้
ในบ้านโดยเชื่อว่านําโชคลาภมาให้, ว่านนางกวัก ก็เรียก.
นางเกล็ดน. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Thynnichthys thynnoides ในวงศ์ Cyprinidae ลําตัว
เพรียวแบนข้างเล็กน้อย ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว ไม่มีหนวด เกล็ดเล็ก
เฉพาะบนเส้นข้างตัวมี ๕๘-๖๕ เกล็ด พื้นลําตัวสีเงินเป็นประกาย พบ
ทั่วไปแต่มีชุกชุมในเขตภาคกลางของประเทศไทย ขนาดยาวได้ถึง ๒๕
เซนติเมตร, เกล็ดถี่ พรม หรือ ลิง ก็เรียก.
นางจุม, นางชมดู กะทกรก (๑).
นางดำ(ถิ่นอีสาน) น. ต้นหยี. (ดู หยี ๒).
นางนวลน. ชื่อนกนํ้าในวงศ์ Laridae มี ๒ วงศ์ย่อย คือ นางนวลใหญ่ ในวงศ์
ย่อย Larinae ตัวใหญ่แข็งแรง ปากงองุ้มเล็กน้อย ปีกกว้าง ปลายหาง
กลม กินปลาโดยโฉบกินตามผิวนํ้าหรือรวมฝูงกันจับปลาขณะว่ายนํ้า
ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น นางนวลธรรมดา (Larus
brunnicephalus) นางนวลขอบปีกขาว (L. ridibundus), และนางนวล
แกลบในวงศ์ย่อย Sterninae ตัวเล็กเพรียวลม ปลายปากแหลม ปลาย
หางมี ๒ แฉก กินปลาและสัตว์นํ้าขนาดเล็กโดยดําลงไปจับเหยื่อหรือ
โฉบกินตามผิวนํ้า แต่มักไม่ชอบว่ายนํ้าเหมือนนางนวลใหญ่ มีหลาย
ชนิด เช่น นางนวลแกลบธรรมดา (Sterna hirundo) นางนวลแกลบ
ท้ายทอยดํา (S. sumatrana) นางนวลแกลบเล็ก (S. albifrons).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒