| นวาระ | [นะวาระ] น. กุหลาบ. (ช.). |
|
|
| นหาดก | [นะหาดก] น. ผู้อาบแล้ว, ผู้ล้างแล้ว, คําบัญญัติในลัทธิพราหมณ์สําหรับ |
| เรียกผู้ใหญ่ในวรรณะ เช่น พราหมณ์ผู้ได้กระทําพิธีอาบนํ้า ซึ่งจําต้อง |
| กระทําเมื่อเสร็จกิจศึกษาจากสํานักอาจารย์ และตั้งต้นเป็น ผู้ครองเรือน |
| คฤหัสถ์ คือ ผู้มีภรรยาและครอบครัว), ในพระพุทธศาสนา หมายเอา |
| ท่านที่ชําระกิเลสมลทินสิ้นแล้ว. (ป. นหาตก; ส. สฺนาตก). |
|
|
| นหานะ | น. การอาบนํ้า. (ป.; ส. สฺนาน). |
|
|
| นหารุ | [นะหารุ] (แบบ) น. เส้น, เอ็น. (ป.; ส. สฺนายุ). |
|
|
| นหุต ๑ | [นะหุด] ว. หมื่น. (ป.). |
|
|
| นหุต ๒ | [นะหุด] น. ชื่อสังขยา = ๑๐,๐๐๐,๐๐๐๔ หรือ เลข ๑ มีเลข ๐ ตามหลัง |
| ๒๘ ตัว. (ป.). |
|
|
| นฬ, นฬะ | [นะละ] น. ไม้อ้อ, ไม้รวก, ไม้ไผ่. (ป.). |
| นฬการ น. ช่างจักสาน. (ป.). |
|
|
| นฬป | [นะลบ] (แบบ) น. ปลาช่อน. (ป.). |
|
|
| นอ ๑ | น. สิ่งที่งอกขึ้นเหนือจมูกแรด ยาวประมาณ ๑๒-๑๕ เซนติเมตร แข็ง |
| เหมือนเขาสัตว์;ปมที่นูนขึ้นตามอวัยวะเช่นที่ข้อศอกที่ศีรษะ. (กลอน) |
| ก. โน เช่น แม้นมีไม้ใกล้ตัวหัวจะนอ. (คาวี). |
|
|
| นอ ๒ | น. เครื่องดุริยางค์ของชาวมูเซอ. |
|
|
| นอก | บ. ตรงข้ามกับใน, ไม่ใช่ใน. ว. พ้นออกไปจากภายในหรือร่วมใน เช่น |
| นอกเรือนนอกประเทศ นอกกาย นอกตําแหน่ง, ต่างประเทศ เช่น ของ |
| นอก ไปนอก, เรียกเขตที่พ้นจากเมืองหลวงออกไปว่า บ้านนอก, เรียก |
| ประเทศในทวีปยุโรปและอเมริกาว่า เมืองนอก, เรียกผลไม้ที่เอามาจาก |
| นอกกรุง เช่น เงาะนอก ทุเรียนนอก, คู่กับ ผลไม้ในกรุง เช่น เงาะสวน |
| ทุเรียนสวน. |
| นอกกฎหมาย ว. ไม่ถูกกฎหมาย เช่น บุตรนอกกฎหมาย. |
| นอกครู ก. ประพฤติไม่ตรงตามคําสั่งสอนของครูบาอาจารย์, ประพฤติ |
| ไม่ตรงตามแบบฉบับที่นิยมกันมา. |
| นอกคอก ว. ประพฤติไม่ตรงตามแบบตามธรรมเนียมประเพณีของ |
| บรรพบุรุษ. |
| นอกคัมภีร์ ว. นอกตำรา. |
| นอกจาก บ. เว้นเสียแต่. |
| นอกใจ ว. ไม่ซื่อตรงต่อสามีหรือภรรยาด้วยการคบชู้สู่สาว. |
| นอกชาน น. พื้นเรือนที่ยื่นพ้นชายคาระเบียงออกมา. |
| นอกตำรา ว. ผิดจากตํารา, ไม่มีในตํารา, นอกคัมภีร์ ก็ว่า. |
| นอกถนน น. ที่ท้องถนน. |
| นอกบาลี ก. พูดหรือทํานอกแบบฉบับ. |
| นอกรีต, นอกรีตนอกรอย ว. ไม่ประพฤติตามจารีตประเพณี. |
| นอกลู่นอกทาง ว. ไม่ประพฤติตามแนวทางที่พ่อแม่ครูอาจารย์ได้เคย |
| ดําเนินมา. |
| นอกสังเวียน ว. นอกวงการ, นอกเวที, เช่น เขาก็ดีแต่เก่งนอกสังเวียน |
| นอกเหนือ ว. ยิ่งกว่านี้, มากกว่านี้, ใช่แต่เท่านี้. |
|
|
| นอง | ก. ค้างขังอยู่บนพื้น (ใช้แก่นํ้า) เช่น นํ้านองถนน นํ้านองบ้าน. |
| นองเนือง ว. เนืองนอง. |
| นองเลือด ว. อย่างดุเดือดและต้องเสียเลือดเนื้อหรือล้มตายกันเป็น |
| จํานวนมาก เช่น รบกันนองเลือด. |
| นองหน้า ว. อาบหน้า (ใช้แก่นํ้าตา). |
|
|
| น่อง ๑ | น. กล้ามเนื้อที่อยู่ด้านหลังหน้าแข้ง. |
| น่องสิงห์ น. ชื่อลายชนิดหนึ่งมักประดับที่ส่วนหลังของขาโต๊ะ ตั่ง |
| หรือตู้แบบขาสิงห์ หรือประดับริมหรือขอบ เช่นริมโต๊ะหรือกรอบรูป. |
|
|
| น่อง ๒ | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Antiaris toxicaria Leschen. ในวงศ์ Moraceae |
| ยางมีพิษ ใช้ทำยางน่อง. |
|
|
| น้อง | น. ผู้ร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกันและเกิดทีหลัง, ลูกของอาหรือของน้า, |
| เรียกคนที่มีอายุคราวน้อง เช่น น้องแดง น้องเขียว; ออกทีหลัง, มาทีหลัง, |
| เช่น หมากทะลายน้อง มะพร้าวทะลายน้อง, คู่กับ ทะลายพี่; ลักษณนาม |
| ใช้นับอายุไม้จําพวกไม้ไผ่ เช่น ไม้น้องเดียว คือ ไม้ที่มีอายุ ๒ ปี ไม้ ๒ |
| น้อง คือ ไม้ที่มีอายุ ๓ ปี. |
|
|
| น้อง ๆ | ว. จวนจะเป็น, ใกล้จะเป็น, เกือบจะเป็น, เช่น น้อง ๆ อธิบดีเข้าไปแล้ว. |
|
|
| น้องเพล | น. เรียกเวลาก่อนเพล ระหว่าง ๑๐ นาฬิกา ถึง ๑๑ นาฬิกา. |
|
|
| น่องแน่ง | ว. ติดกันนุงนัง, เกี่ยวเนื่องกันยุ่ง. |
|
|
| นอต ๑ | น. หน่วยแสดงความเร็วของสิ่งใดสิ่งหนึ่งตามระบบการเดินเรือ มีค่า |
| เท่ากับ ๑ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง หรือ ๑.๘๕๒ กิโลเมตรต่อชั่วโมง เช่น |
| เรือแล่นได้เร็ว ๘ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า เรือมีความเร็ว ๘ นอต |
| ลมมีความเร็ว ๕๐ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า ลมมีความเร็ว ๕๐ นอต. |
| (อ. knot). |
|
|
| นอต ๒ | น. เครื่องตรึงหรือขันสิ่งอื่นให้แน่น ประกอบด้วยแท่งและแป้นโลหะ, |
| ตัวที่เป็นแท่งมีปลายข้างหนึ่งเป็นปุ่ม อีกข้างหนึ่งมีเกลียวด้านนอก |
| เรียกว่า นอตตัวผู้ และตัวที่เป็นแป้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยมมีรูตรงกลาง |
| และมีเกลียวด้านใน เรียกว่า นอตตัวเมีย. (อ. nut). |
|
|
| นอน | ก. เอนตัวลงกับพื้นหรือที่ใด ๆ, อาการที่สัตว์เอนตัวลงกับพื้นเพื่อพักผ่อน |
| เป็นต้นหรือยืนหลับอยู่กับที่, อาการที่ทําให้ของสูง ๆ ทอดลง เช่น เอาเสา |
| นอนลง, อาการที่พรรณไม้บางชนิด เช่น จามจุรี ผักกระเฉด ไมยราบ หลุบ |
| ใบในเวลาใกล้จะสิ้นแสงตะวัน. ว. ลักษณะที่ตรงข้ามกับ ยืน หรือ ตั้ง |
| เช่น แนวนอน แปนอน. |
| นอนก้น ก. อาการที่ผงหรือตะกอนเป็นต้นในของเหลวตกลงไปอยู่ก้น |
| ที่รองรับของเหลวนั้น เช่น ตะกอนนอนก้น. |
| นอนกิน ก. ไม่ต้องทํางานก็มีกิน โดยมีผลประโยชน์เป็นรายได้ เช่น |
| นอนกินดอกเบี้ย. |
| นอนกินบ้านกินเมือง (สำ) ก. นอนตื่นสายด้วยความเกียจคร้าน (ใช้เป็น |
| คำประชด). |
| นอนใจ ก. มั่นใจ, วางใจ, ไม่รีบร้อน. |
| นอนตาไม่หลับ ก. นอนหวาดต่อภัยหรือเป็นทุกข์หรือห่วงใย. |
| นอนตีพุง (ปาก) ก. ได้ผลประโยชน์โดยไม่ต้องทําอะไร; สบายใจ, |
| หมดกังวล. |
| นอนนก ก. นั่งหลับ. |
| นอนแบ็บ ก. นอนอย่างอ่อนเพลีย, นอนซม. (ดู แบ็บ). |
| นอนโรง ก. นอนค้างคืนล่วงหน้าที่โรงก่อนกําหนดงาน (ใช้แก่โขน |
| เป็นต้น) เช่น โขนนอนโรง. |
| นอนเล่น ก. นอนพักผ่อนโดยไม่คิดว่าจะหลับ. |
| นอนวัน ก. หมุนเร็วเที่ยงตรง (ใช้เรียกลูกข่างเป็นต้นที่หมุนเรียบ |
| อยู่กับที่). |
| นอนเวร ก. ผลัดเปลี่ยนกันมานอนรักษาการณ์นอกเวลาทํางาน. |
| นอนหลับทับสิทธิ์ ก. ไม่ใช้สิทธิ์ที่ตนมีอยู่เมื่อถึงคราวจะใช้, ทับสิทธิ์ |
| ก็ว่า. |
| นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น (สํา) ก. ไม่รู้เรื่องราวที่เกิดขึ้น, ไม่รู้อีโหน่ |
| อีเหน่. |
| นอนเอือก ก. นอนอืดอย่างเกียจคร้าน. |
|
|
| นอบ | ก. น้อม, หมอบย่อลง, มักใช้ประกอบคําอื่น เช่น นบนอบ นอบน้อม. |
| นอบนบ ก. น้อมกายลงไหว้, นบนอบ ก็ว่า. |
| นอบน้อม ก. อาการแสดงความเคารพอย่างสูง เช่น นอบน้อม พระ |
| รัตนตรัย, อาการที่ยอบตัวลงแสดงความเคารพอยู่ในที. |
|
|
| น้อม | ก. โน้ม เช่น น้อมลาภมาเพื่อตน, ค้อม เช่น กิ่งไม้น้อมลง, โอนลงเป็น |
| การแสดงความเคารพ เช่น น้อมกาย น้อมใจ, โอนอ่อนตาม เช่น |
| น้อมใจเชื่อ. |
| น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย (ราชา) ก. ถวาย (ใช้แก่ของที่ยกไม่ได้ |
| หรือนับไม่ได้ที่ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรม |
| ราชินีนาถ สมเด็จพระบรมราชินีสมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระ |
| ยุพราช สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช และสมเด็จพระบรมราชกุมารี), |
| ในการเขียนใช้ น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย หรือ น้อมเกล้าฯ ถวาย |
| ก็ได้. |
| น้อมนำ ก. นําไปโดยกิริยาอ่อนน้อม. |
|
|
| น้อย ๑ | ว. ตรงข้ามกับ มาก, ไม่มาก, เช่น ฝนน้อย น้ำน้อย มีเงินน้อย พูดน้อย, |
| ตรงข้ามกับ ใหญ่, ไม่ใหญ่, เช่น ข้าราชการชั้นผู้น้อย; โดยปริยายหมาย |
| ถึงลักษณะที่ไม่สําคัญ เช่น ครูน้อยผู้น้อย เณรน้อย, เกี่ยวกับความรู้สึก |
| เป็นไปในทางน่ารักน่าเอ็นดู เช่น เด็กน้อย น้องน้อย สาวน้อย หนูน้อย. |
| น้อยแง่ ก. น้อยหน้า; ไม่มีเล่ห์เหลี่ยม. |
| น้อยใจ, น้อยเนื้อต่ำใจ, น้อยอกน้อยใจ ก. รู้สึกเสียใจที่ไม่ได้รับความ |
| เป็นธรรมเป็นต้น. |
| น้อยหน้า ก. ไม่เทียมหน้าเขา. |
| น้อยหรือ ว. คําแสดงความหมายว่า มาก; คําเปล่งแสดงความไม่พอใจ |
| เช่น น้อยหรือทําได้, ตัดพ้อต่อว่าด้วยความเอ็นดู เช่น น้อยหรือช่างว่า. |
|
|
| น้อย ๒ | (ถิ่นพายัพ) น. คําเติมหน้าชื่อแห่งผู้ที่ได้บวชเป็นสามเณรแล้ว, ถ้าได้ |
| บวชเป็นภิกษุเติมหน้าชื่อว่า หนาน. (พงศ. ร. ๒). |
|
|
| น้อยหน่า | น. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กชนิด Annona squamosa L. ในวงศ์ Annonaceae |
| ดอกสีเหลืองแกมเขียว กลีบดอกหนา มี ๓ กลีบ ผลสีเขียว ผิวนูนเป็น |
| ตา ๆ เนื้อในผลหนาขาว รสหวาน มีเมล็ดมาก. |
|
|
| น้อยโหน่ง | น. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กถึงขนาดกลางชนิด Annona reticulata L. ในวงศ์ |
| Annonaceae ดอกคล้ายดอกน้อยหน่า แต่ผลโตกว่า เปลือกบางแต่เหนียว |
| ค่อนข้างเรียบ ไม่นูนเป็นตา ๆ สีเขียวจาง ๆ ปนสีแดงเรื่อ ๆ เนื้อในผล |
| หนาขาว รสหวานไม่สนิทเหมือนน้อยหน่า มีเมล็ดมาก. |
|
|
| นะ ๑ | ว. คําประกอบท้ายคําอื่น บอกความเป็นเชิงอ้อนวอน บังคับตกลง หรือ |
| เน้นให้หนักแน่น เป็นต้น เช่น อยู่นะ ไปละนะ. |
|
|
| นะ ๒ | น. ชื่อตัวตั้งธาตุน้ำของเวทมนตร์คาถาทางเมตตามหานิยม เช่น เขาคง |
| มีนะดี ใคร ๆ เห็นก็เมตตา. |
|
|
| นะแน่ง | (กลอน) ว. แน่งน้อย, ร่างน้อยงามกะทัดรัด. |
|
|
| นัก ๑ | น. ใช้ประกอบหน้าคําอื่นหมายความว่า ผู้ เช่น นักเรียน, ผู้ชอบ เช่น |
| นักดื่ม นักท่องเที่ยว, ผู้ชํานาญ เช่น นักเทศน์ นักดนตรี นักคํานวณ |
| นักสืบ, ผู้มีอาชีพในทางนั้น ๆ เช่น นักกฎหมาย นักแสดง นักเขียน. |
| (ข.). |
| นักการ น. พนักงานชั้นผู้น้อยตํ่ากว่าเสมียน ทําหน้าที่เดินหนังสือ. |
| นักการเมือง น. ผู้ฝักใฝ่ในทางการเมือง, ผู้ที่ทําหน้าที่ทางการเมือง เช่น |
| รัฐมนตรี สมาชิกรัฐสภา. |
| นักกีฬา น. ผู้ชอบเล่นกีฬา, ผู้เข้าแข่งขันกีฬา; โดยปริยายหมายความว่า |
| ผู้มีนํ้าใจไม่เอาเปรียบผู้อื่น. |
| นักข่าว น. ผู้สื่อข่าว, ผู้รายงานข่าว, ผู้เขียนข่าว, ผู้บอกข่าว, (ใช้เฉพาะ |
| ทางสื่อสารมวลชน), ผู้ส่งข่าว ก็เรียก. |
| นักท่องเที่ยว (กฎ) น. บุคคลที่เดินทางจากท้องที่อันเป็นถิ่นที่อยู่โดย |
| ปรกติของตนไปยังท้องที่อื่นเป็นการชั่วคราวด้วยความสมัครใจ และ |
| ด้วยวัตถุประสงค์อันมิใช่เพื่อไปประกอบอาชีพหรือหารายได้. |
| นักเทศ น. คนต่างประเทศที่สําหรับใช้ในราชสํานัก เช่น นักเทศจงไป |
| สั่งการ พนักงานของใครให้ขวายขวน. (สังข์ทอง). |
| นักเทศน์ น. ผู้ชํานาญในการเทศน์. |
| นักโทษ น. บุคคลซึ่งถูกลงโทษจําคุก. |
| นักโทษเด็ดขาด (กฎ) น. บุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามหมายจําคุกภายหลังคํา |
| พิพากษาถึงที่สุด และหมายความรวมถึงบุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามคําสั่งที่ |
| ชอบด้วยกฎหมายให้ลงโทษด้วย. |
| นักธรรม น. ผู้รู้ธรรม, ผู้สอบความรู้ธรรมได้ตามหลักสูตรที่กําหนดไว้ |
| มี ๓ ชั้น คือ ชั้นตรี ชั้นโท ชั้นเอก; ฤษี. |
| นักบวช น. ผู้ถือบวช. |
| นักบิน น. ผู้ขับขี่เครื่องบิน. |
| นักบุญ น. ผู้อ้างตัวว่าเป็นผู้วิเศษ, ผู้ที่ทําความดีไว้มากเมื่อตายแล้ว ได้รับ |
| ยกย่องว่าเป็นผู้สําเร็จในทางศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก, ผู้ยินดีใน |
| การบุญ. |
| นักปราชญ์ น. ผู้รู้, ผู้มีปัญญา. |
| นักพรต น. ผู้ประพฤติพรต, ลักษณนามว่า รูป. |
| นักรบ น. ผู้ชํานาญในการรบ, ทหาร. |
| นักเรียน น. ผู้ศึกษาเล่าเรียน; ผู้รับการศึกษาจากโรงเรียน. |
| นักเรียนนอก น. ผู้ที่ไปศึกษามาจากต่างประเทศ โดยเฉพาะหมายถึง |
| ประเทศในยุโรปและสหรัฐอเมริกา. |
| นักเลง น. ผู้ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น ๆ เช่น นักเลงหนังสือ นักเลงการพนัน; |
| ผู้เกะกะระราน เช่น เป็นนักเลง, นักเลงโต ก็ว่า. ว. มีใจกว้าง กล้าได้ |
| กล้าเสีย เช่น ใจนักเลง. |
|
|
| นักเลงโต | น. ผู้เกะกะระราน เช่น น้องชายเขาเป็นนักเลงโต ทำให้เพื่อนบ้าน |
| เดือดร้อนเสมอ ๆ, นักเลง ก็ว่า. |
| นักวิชาการ น. ผู้เชี่ยวชาญในวิชาความรู้สาขาใดสาขาหนึ่งหรือหลายสาขา. |
| นักศึกษา น. ผู้มีความรู้สอบไล่ได้ไม่ตํ่ากว่ามัธยมศึกษาตอนปลายตาม |
| หลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการหรือมีความรู้ตามที่กระทรวงศึกษา |
| ธิการเทียบเท่า ซึ่งเข้ารับการศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา. |
| นักสนม น. หญิงคนใช้ในพระราชวัง. |
| นักสวด น. ผู้ชํานาญในการสวด. |
| นักสิทธิ์ น. ผู้สําเร็จ, ฤษี, ลักษณนามว่า ตน. |
| นักสืบ น. ผู้ชํานาญในการสืบสวน. |
|
|
| นัก ๒ | ว. อย่างยิ่ง, มากหรือหนักไปในทางใดทางหนึ่ง, เช่น หนาวนัก ร้อนนัก. |
| นักหนา ว. มากยิ่ง, ยิ่งนัก, หนักหนา ก็ใช้. |
|
|
| นักกะ | (แบบ) น. จระเข้, เต่า. (ป.; ส. นกฺร). |
|
|
| นักขัต, นักขัต | [นักขัด, นักขัดตะ] น. ดาว, ดาวฤกษ์. (ดู นักษัตร). (ป. นกฺขตฺต; |
| ส. นกฺษตฺร). |
| นักขัตฤกษ์ น. ฤกษ์ที่ขึ้นกับการโคจรของดวงจันทร์ว่าผ่านดาวนักษัตร |
| หมู่ใดหมู่หนึ่งใน ๒๗ หมู่ รวมถึงฤกษ์ที่ขึ้นกับการโคจรของดวงดาว |
| ในสุริยจักรวาลว่าผ่านดาวนักษัตรหมู่ใดหมู่หนึ่งใน ๒๗ หมู่, เรียกงาน |
| ที่จัดขึ้นตามนักขัตฤกษ์ว่า งานนักขัตฤกษ์, เรียกวันที่มีงานนักขัตฤกษ์ว่า |
| วันนักขัตฤกษ์. |
|
|
| นักงาน | (กลอน; ตัดมาจาก พนักงาน) น. หน้าที่ เช่น อันการสงครามครั้งนี้ |
| ไว้นักงานพี่จะช่วยหัก. (รามเกียรติ์ ร. ๑). |
|
|
| นักตะ | (แบบ) น. กลางคืน. (ส.). |
|
|
| นักนิ่น | ว. นิ่ม, อ่อน, โดยปริยายหมายถึงผู้หญิง เช่น จากมานักนิ่นเนื้อ นอน |
| หนาว. (กำสรวล). |
|
|
| นักระ | [นักกฺระ] (แบบ) น. จระเข้. (ส.; ป. นกฺก). |
| นักษัตร ๑, นักษัตร |
| [นักสัด, นักสัดตฺระ] น. ดาว, ดาวฤกษ์, มี ๒๗ หมู่ คือ ๑. อัศวินี, อัสสนี |
| (ดาวม้า ดาวคู่ม้า หรือ ดาวอัศวยุช) มี ๗ ดวง ๒. ภรณี (ดาวก้อนเส้า) มี |
| ๓ ดวง ๓. กฤติกา, กฤตติกา, กัตติกา (ดาวธงสามเหลี่ยม หรือ ดาวลูกไก่) |
| มี ๘ ดวง ๔. โรหิณี (ดาวพราหมีดาว ปลาตะเพียน หรือ ดาวคางหมู) มี |
| ๗ ดวง ๕. มฤคศิร, มฤคเศียร, มิคสิระ (ดาวหัวเต่าดาวหัวเนื้อ ดาวศีรษะ |
| เนื้อ ดาวศีรษะโค ดาวมฤคศิรัส หรือ ดาวอาครหายณี) มี ๓ ดวง ๖. |
| อารทรา, อทระ (ดาวอัททา ดาวตัวโค หรือ ดาวตาสําเภา) มี ๑ ดวง |
| ๗. ปุนัพสุ, ปุนัพพสู (ดาวหัวสําเภา ดาวสําเภาทอง ดาวสะเภา ดาวยามเกา |
| หรือ ดาวตาเรือชัย) มี ๓ ดวง ๘. บุษยะ, บุษย์, ปุษยะ, ปุสสะ (ดาวปุยฝ้าย |
| ดาวพวงดอกไม้ ดาวดอกบัว ดาวโลง ดาวปู ดาวสมอสําเภา หรือ ดาวสิธยะ) |
| มี ๕ ดวง ๙. อาศเลษา, อสิเลสะ (ดาวเรือน หรือ ดาวนกอยู่ในปล่อง) มี ๕ |
| ดวง ๑๐. มฆ, มฆา, มาฆะ (ดาวโคมูตร ดาววานร ดาวงอนไถ หรือ ดาวงูผู้) |
| มี ๕ ดวง ๑๑. บุรพผลคุนี, ปุรพผลคุนี, ปุพพผลคุนี (ดาววัวตัวผู้ หรือ ดาว |
| งูเมีย) มี ๒ ดวง ๑๒. อุตรผลคุนี, อุตตรผลคุนี (ดาวเพดาน หรือ ดาววัว |
| ตัวเมีย) มี ๒ ดวง ๑๓. หัสต, หัสตะ, หัฏฐะ (ดาวศอกคู้ หรือ ดาวศีรษะช้าง) |
| มี ๕ ดวง ๑๔. จิตระ, จิตรา (ดาวต่อมนํ้า ดาวไต้ไฟ ดาวตาจระเข้ หรือ |
| ดาวเสือ) มี ๑ ดวง ๑๕. สวาดิ, สวาตี, สวัสติ (ดาวช้างพัง หรือ ดาวงูเหลือม) |
| มี ๕ ดวง ๑๖. วิศาขา, วิสาขะ (ดาวคันฉัตร หรือ ดาวศีรษะกระบือ) มี ๕ |
| ดวง ๑๗. อนุราธ, อนุราธะ, อนุราธา (ดาวประจําฉัตร หรือ ดาวนกยูง) มี |
| ๔ ดวง ๑๘. เชฏฐะ, เชษฐา (ดาวงาช้าง ดาวช้างใหญ่ ดาวคอนาค หรือ |
| ดาวแพะ) มี ๑๔ ดวง ๑๙. มูล, มูละ, มูลา (ดาวช้างน้อย หรือ ดาวแมว) มี ๙ |
| ดวง ๒๐. ปุรพษาฒ, บุรพอาษาฒ,บุพพาสาฬหะ (ดาวสัปคับช้าง หรือ ดาว |
| ราชสีห์ตัวผู้) มี ๓ ดวง ๒๑. อุตราษาฒ, อุตตรอาษาฒ, อุตตราสาฬหะ |
| (ดาวแตรงอน หรือ ดาวราชสีห์ตัวเมีย) มี ๕ ดวง ๒๒. ศรวณะ, ศระวณ, |
| สาวนะ (ดาวหลักชัย หรือ ดาวพระฤๅษี) มี ๓ ดวง ๒๓. ธนิษฐะ, ธนิษฐา |
| (ดาวศรวิษฐา ดาวเศรษฐี หรือ ดาวไซ) มี ๔ ดวง ๒๔. ศตภิษัช, สตภิสชะ |
| (ดาวพิมพ์ทอง หรือ ดาวยักษ์) มี ๔ ดวง ๒๕. บุรพภัทรบท, ปุพพภัททะ |
| (ดาวโปฐบท ดาวแรดตัวผู้ หรือ ดาวหัวเนื้อทราย) มี ๒ ดวง ๒๖. |
| อุตรภัทรบท, อุตตรภัทรบท, อุตตรภัททะ (ดาวแรดตัวเมีย หรือ ดาวไม้เท้า) |
| มี ๒ดวง ๒๗. เรวดี (ดาวปลาตะเพียน หรือ ดาวนาง) มี ๑๖ ดวง. (ส.; ป. |
| นกฺขตฺต). |
| นักษัตรจักร น. แผนที่หมู่ดาวที่ไม่เคลื่อนฐาน. (ส.). |
| นักษัตรเนมี น. ดาวเหนือ. (ส.). |
| นักษัตรบดี น. ดาวพระพุธ. (ส.). |
| นักษัตรบถ น. ฟากฟ้า. (ส.). |
| นักษัตรปาฐก น. นักดาราศาสตร์. (ส.). |
| นักษัตรมณฑล น. ดาวหมู่หนึ่ง ๆ เช่น ดาวจระเข้ ดาวลูกไก่. (ส.). |
| นักษัตรมาลา น. จักรราศีที่ดาวเวียน. (ส.). |
| นักษัตรโยค น. การประจวบแห่ง (พระจันทร์กับ) ดาว. (ส.). |
| นักษัตรวิทยา น. วิชาดาว, โหราศาสตร์. (ส.). |
|
|
| นักษัตร ๒ | [นักสัด] น. ชื่อรอบเวลา กําหนด ๑๒ ปี เป็น ๑ รอบ เรียกว่า ๑๒ นักษัตร |
| โดยกําหนดให้สัตว์เป็นเครื่องหมายในปีนั้น ๆ คือ ชวด-หนู ฉลู-วัว |
| ขาล-เสือ เถาะ-กระต่าย มะโรง-งูใหญ่ มะเส็ง-งูเล็ก มะเมีย-ม้า |
| มะแม-แพะ วอก-ลิง ระกา-ไก่ จอ-หมา กุน-หมู. |
|
|
| นักสราช | [นักสะราด] น. ตําแหน่งคนถือธงท้ายเรือพระที่นั่งพาย. (วชิรญาณ). |
|
|
| นัข | (กลอน) น. เล็บ, นิ้วมือ เช่น ทศนัข. (ป., ส. นข). |
|
|
| นัค ๑ | (แบบ) น. ภูเขา. (ป., ส. นค). |
|
|
| นัค ๒, นัคคะ | [นักคะ] (แบบ) ว. เปลือยกาย เช่น นัคสมณะ ว่า ชีเปลือย. (ป. นคฺค). |
|
|
| นั่ง | ก. อาการที่หย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รองเช่นเก้าอี้. |
| นั่งกินนอนกิน ว. มีความสุขสบายมากโดยไม่ต้องทํามาหากินอะไร. |
| นั่งขัดตะหมาด (ปาก) ก. นั่งขัดสมาธิ. |
| นั่งขัดสมาธิ [สะหฺมาด] ก. นั่งคู้เข่าทั้ง ๒ ข้างให้แบะลงที่พื้น แล้วเอา |
| ขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, (ปาก) นั่งขัดตะหมาด. |
| นั่งคุกเข่า ก. นั่งโดยวิธีย่อเข่าลงให้ติดพื้น แล้วหย่อนก้นลงบนส้นเท้า. |
| นั่งซัง ก. เข้าอยู่ในที่ซึ่งไม่มีใครจะทําอันตรายได้แล้ว, ขึ้นซัง ก็ว่า. |
| นั่งทาง ก. ดักคอยทําร้ายกลางทาง, นั่งคอยระวังเหตุ. |
| นั่งทางใน ก. นั่งเข้าสมาธิเพื่อหยั่งรู้ด้วยพลังจิต. |
| นั่งเทียน น. เรียกวิธีทํานายอย่างหนึ่งโดยจุดเทียนติดไว้ที่ขอบปากบาตร |
| เป็นต้นแล้วนั่งเพ่งดูนํ้าในบาตร แล้วทํานายไปตามลักษณะของรูปที่ |
| ปรากฏในนํ้านั้น. |
| นั่งแท่น ก. ดำรงตำแหน่งที่มีอำนาจวาสนา. |
| นั่งในหัวใจ (สํา) ก. รู้ใจ, ทําถูกต้องตรงตามที่ผู้อื่นคิดไว้. |
| นั่งปรก [ปฺรก] ก. นั่งทําใจให้เป็นสมาธิกํากับพระสงฆ์ด้วยกันอีก ๔ |
| รูปซึ่งสวดในพิธีที่มีสวดภาณวาร, นั่งเข้าสมาธิส่งกระแสจิตเข้าไปยัง |
| วัตถุมงคลในพิธีต่าง ๆ. |
| นั่งโป่ง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์ที่มากินดินโป่ง. |
| นั่งพับเพียบ ก. นั่งพับขาทั้ง ๒ ข้าง ให้ปลายเท้าไปทางเดียวกัน. |
| นั่งเมือง ก. ครองเมือง. |
| นั่งยอง ๆ ก. นั่งโดยวิธีชันเข่าทั้ง ๒ ข้าง ไม่ให้ก้นถึงพื้น. |
| นั่งร้าน น. โครงร่างที่ทําด้วยไม้หรือโลหะ สําหรับนั่งหรือปีนป่ายใน |
| การก่อสร้างสิ่งสูง ๆ เช่นพระเจดีย์หรือตึก, ร่างร้าน ก็เรียก. |
| นั่งราว ว. เรียกอาการที่ตัวโขนแสดงบทของตนแล้วไปนั่งประจําที่ |
| บนราวที่พาดไปตามส่วนยาวของโรงตรงหน้าฉากแทนนั่งเตียงว่า |
| โขนนั่งราว หรือ โขนโรงนอก. |
| นั่งเล่น ก. นั่งพักผ่อน. |
| นั่งห้าง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์. |
|
|
| นังคัล | (แบบ) น. ไถ. (ป.). |
|
|
| นัจ | (แบบ) น. การฟ้อนรํา. (ป. นจฺจ). |
|
|
| นัฏ, นัฏกะ | [นัด, นัดตะกะ] (แบบ) น. ผู้ฟ้อนรํา. (ป., ส. นฏฺฏ, นฏฺฏก). |
|
|
| นัฑ | (แบบ) น. ไม้อ้อ. (ส.; ป. นฬ). |
|
|
| นัด ๑ | ก. ตกลงกันเพื่อการอย่างใดอย่างหนึ่งตามแต่จะกําหนด. น. การกําหนด |
| ตกลงว่าจะพบปะกันเป็นต้น เช่น มีนัด ผิดนัด; ลักษณนามเรียกการ |
| กําหนดประชุมครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ขาดประชุม ๓ นัด. |
| นัดแนะ ก. นัดและชี้แจงให้กันทราบ. |
| นัดหมาย ก. กําหนดและกะกันไว้. |
|
|
| นัด ๒ | ก. เป่าหรือสูดให้วัตถุที่เป็นผงอย่างยานัตถุ์เข้าในจมูก เช่น นัดยานัตถุ์. |
|
|
| นัด ๓ | ลักษณนามเรียกกระสุนปืนทั้งที่ยังมิได้ยิงและที่ได้ยิงออกไปแล้ว เช่น |
| กระสุน ๓ นัด ยิงสลุต ๒๑ นัด. |
|
|
| นัดดา | น. หลานปู่, หลานตา. (ป. นตฺตุ). |
|
|
| นัตถุ์ | [นัด] น. จมูก. (ป.; ส. นสฺตุ). |
|
|
| นั่น | ส. คําใช้แทนนามที่อยู่ไกลกว่า นี่ เช่น นั่นอะไร, คําใช้แทนนามที่หมายถึง |
| บุคคลสิ่งของ หรือเรื่องที่อ้างถึง เช่น เอานี่ผสมนั่น. ว. ที่อยู่ไกลกว่า นี่ |
| เช่น โต๊ะนั่น ที่นั่น. |
| นั่นซี, นั่นนะซี คําแสดงการเห็นพ้องด้วย. |
| นั่นแน่ คําแสดงการยืนยันการพบเห็นเป็นต้น เช่น นั่นแน่มาอยู่ที่นี่เอง |
| นั่นแน่ ว่าแล้วอย่างไรล่ะ. |
| นั่นปะไร, นั่นเป็นไร คํากล่าวแสดงว่าเหตุการณ์เป็นอย่างที่พูดไว้, (ปาก) |
| คำแสดงการซ้ำเติม เช่น นั่นปะไร ว่าแล้วไม่เชื่อ. |
| นั่นแหละ [แหฺละ] คําแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น นั่นแหละ |
| ใช่แล้ว คุณนั่นแหละ. |
| นั่นเอง คําประกอบคําอื่นแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น |
| เขานั่นเอง. |
|
|
| นั้น | ว. ใช้ประกอบนามหรือข้อความที่กล่าวอ้างมาแล้ว เช่น ในจดหมาย |
| ฉบับนั้น ตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นนั้น, ใช้ประกอบนามที่อยู่ไกล |
| กว่า นี้ เช่น คนนั้น สิ่งนั้น, ใช้ประกอบคําอื่นคู่กับคํา ใด แสดงความ |
| แน่นอน เช่น คนใดคนนั้น เมื่อใดเมื่อนั้น. |
| นั้นแล คําลงท้ายบอกว่าจบเรื่อง. |
|
|
| นันท | [นันทะ] น. ความสนุก, ความยินดี, ความรื่นเริง. (ป.). |
| นันทปักษี น. ชื่อโรคเด็กอย่างหนึ่ง. |
|
|
| นันททายี | [นันทะ] น. ชื่อโคลงโบราณอย่างหนึ่ง, คู่กับ มหานันททายี. |
|
|
| นันทนาการ | [นันทะ] น. กิจกรรมที่ทําตามสมัครใจในยามว่าง เพื่อให้เกิดความ |
| สนุกสนานเพลิดเพลินและผ่อนคลายความตึงเครียด, การสราญใจ. |
| (อ. recreation). |
|
|
| นันทวัน | [นันทะ] น. ชื่อสวนของพระอินทร์ ๑ ใน ๔ แห่ง ได้แก่ นันทวัน |
| ปารุสกวัน จิตรลดาวัน และมิสกวัน. (ป. นนฺทวน). |
|
|
| นันทิ | น. ผู้มีความยินดี. (ส.). |
|
|
| นับ | ก. ตรวจหรือบอกให้รู้จํานวน; ถือเอาว่า เช่น มีเงินนับเป็นน้อง มีทอง |
| นับเป็นพี่. |
| นับถือ ก. เชื่อถือยึดมั่น เช่น นับถือศาสนา, เคารพ เช่น นับถือผู้หลัก |
| ผู้ใหญ่, ยกย่อง เช่น นับถือว่าเป็นครูบาอาจารย์, ใช้เป็นคําลงท้าย |
| จดหมายแสดงความสุภาพว่า ด้วยความนับถือ หรือ ขอแสดงความนับถือ. |
| นับหน้าถือตา ว. เป็นที่เคารพยกย่อง เช่น เขาเป็นที่นับหน้าถือตาของ |
| คนทั่วไป. |
|
|
| นับประสา | ว. สํามะหา, จะเสียเวลาพูดไปทําไม, มักใช้ว่า นับประสาอะไร. |
|
|
| นัย | [ไน, ไนยะ] น. ข้อสําคัญ เช่น นัยแห่งเรื่องนี้; ความ, ความหมาย, เช่น |
| หลายนัย; แนว, ทาง, เช่น ตีความได้หลายนัย; แง่ เช่น อีกนัยหนึ่ง. |
| (ป. นย). |
| นัยว่า [ไน] ว. มีเค้าว่า. |
|
|
| นัยน์ | น. ดวงตา. (ป., ส. นยน). |
| นัยน์ตา, นัยน์เนตร น. ดวงตา. |
| นัยนามพุ [ไนยะนามพุ] น. นํ้าตา. (ป. นยน + อมฺพุ). |
| นัยนา [ไนยะ] (กลอน) น. ดวงตา. (ป., ส. นยน). |
|
|
| นัว | ว. ยุ่ง, นุง; (ถิ่นอีสาน) อร่อย. |
| นัวเนีย ว. ปัวเปีย, พัลวัน, เกี่ยวพันกันยุ่ง. |
|
|
| นา ๑ | น. พื้นที่ราบทําเป็นคันกั้นนํ้าเป็นแปลง ๆ สําหรับปลูกข้าวเป็นต้น, |
| พื้นที่มีลักษณะคล้ายนาสําหรับทําประโยชน์อื่น ๆ เรียกตามสิ่งที่ทํา |
| เช่น นาเกลือ นากุ้ง นาผักกระเฉด, ใช้ประกอบกับคําอื่นที่เกิดหรือ |
| เกี่ยวข้องกับนา เช่น เต่านา ปูนา. |
| นาขอบเหล็ก น. นาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีก, นาเชิงทรง |
| ก็ว่า. |
| นาคู่โค น. นาที่ได้ทํามาแล้วนาน เป็นนาดี ทําแล้วไม่ใคร่เสีย. |
| นาเชิงทรง น. นาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีก, นาขอบเหล็ก |
| ก็ว่า. |
| นาดำ น. นาชนิดที่ใช้ถอนต้นกล้ามาปลูก. |
| นาปรัง น. นาที่ทำในฤดูแล้งนอกฤดูทํานา. |
| นาปี น. นาที่ทำในฤดูฝนซึ่งเป็นฤดูทํานา. |
| นาฟางลอย น. นาที่ปลูกข้าวชนิดหนึ่ง ซึ่งเรียกว่า ''ข้าวขึ้นน้ำ'' เนื่องจาก |
| มีรากยาวสามารถหนีน้ำที่บ่ามาท่วมได้รวดเร็ว สามารถแตกแขนงตามข้อ |
| และที่ข้อจะมีรากงอกออกมาสำหรับดูดหาอาหาร นิยมปลูกในท้องที่ซึ่งมี |
| ระดับน้ำสูงตั้งแต่ ๑-๔ เมตร,นาเมือง ก็เรียก. |
| นาเมือง น. นาฟางลอย; เรียกข้าวเปลือกที่มีเมล็ดสั้นเนื้อฟ่ามว่า |
| ข้าวนาเมือง. |
| นาสวน น. นาข้าวที่ปลูกในพื้นที่ซึ่งมีระดับน้ำลึกตั้งแต่ ๑ เมตรลงมา; |
| เรียกข้าวเปลือกที่มีเมล็ดแข็งเป็นมันว่า ข้าวนาสวน. |
| นาหว่าน น. นาชนิดที่หว่านเมล็ดข้าวลงในนา. |
|
|
| นา ๒ | (แบบ) คําบทบูรณ์ มักใช้ประกอบท้ายคําบทร้อยกรองให้มีความกระชับ |
| หรือสละสลวยขึ้น เช่น แลนา. |
|
|
| นา ๓ | (โบ; เลิก) น. ตำแหน่งเจ้ากระทรวงปกครองครั้งโบราณ มีหน้าที่ดูแล |
| รักษานาหลวงจัดหาและรักษาเสบียงอาหารสำหรับพระนคร ดูแล |
| ทุกข์สุขของชาวไร่ชาวนา. |
|
|
| น่า ๑ | ว. คําประกอบหน้ากริยา หมายความว่า ควร เช่น น่าจะทําอย่างนั้น |
| น่าจะเป็นอย่างนี้; ชวนให้, ทําให้อยากจะ, เช่น น่ากิน น่ารัก. |
| น่าเกลียดน่าชัง (สํา) ว. น่ารักน่าเอ็นดู (ใช้แก่เด็กเล็ก ๆ). |
|
|
| น่า ๒ | ว. คําประกอบท้ายความ หมายความไปในทางชักชวนหรือให้ทําตาม |
| เช่น กินเถิดน่า ไปเถิดน่า. |
|
|
| น้า | น. น้องของแม่, เรียกผู้ที่มีวัยอ่อนกว่าแม่. |
|
|
| นาก ๑ | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Mustelidae ขนลําตัวสีนํ้าตาลอมเทา |
| มี ๒ ชั้น ชั้นในละเอียด ชั้นนอกหยาบ หัวกว้างและแบน ระหว่างนิ้วมี |
| แผ่นพังผืดขึงอยู่คล้ายตีนเป็ดหางแบน ขาหลังใหญ่และแข็งแรงกว่า |
| ขาหน้า ใช้ว่ายนํ้าร่วมกับหาง ไล่จับปลาและสัตว์นํ้าเล็ก ๆ ในประเทศ |
| ไทย มี ๔ ชนิด ที่มีจํานวนมากและรู้จักกันทั่วไป คือ นากใหญ่ขนเรียบ |
| (Lutra perspicillata) และนากเล็กเล็บสั้น (Aonyx cinerea). |
|
|
| นาก ๒ | น. โลหะผสมชนิดหนึ่ง โดยเอาทองคํา เงิน กับทองแดงผสมเข้าด้วยกัน |
| นิยมใช้ทํารูปพรรณต่าง ๆ. ว. เรียกสีอย่างสีทองปนแดง เช่น ชมพู่สีนาก. |
| นากสวาด [สะหวาด] ว. เรียกสีสวาดชนิดที่มีสีนากเจือ, เรียกสีเนื้อโลหะ |
| พระพุทธรูปที่มีสีแดงอมส้ม. |
|
|
| นากบุด | (ถิ่นปักษ์ใต้) น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Mesua nervosa Planch. et |
| Triana ในวงศ์ Guttiferae กลีบดอกสีขาว มีเกสรเพศผู้สีเหลืองจำนวน |
| มาก. |
|
|
| นากาสาหรี | [หฺรี] น. ดอกสารภี. (ช.). |
|
|
| นาค ๑, นาค | [นาก, นากคะ] น. งูใหญ่มีหงอน เป็นสัตว์ในนิยาย. (ป., ส.). |
| นาคเกี่ยว, นาคเกี้ยว, นาคเกี่ยวพระสุเมรุ น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. |
| นาคเกี้ยวกระหวัด, นาคบริพันธ์ [นากคะบอริพัน] น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง. |
| นาคบาศ [นากคะบาด] น. บ่วงที่เป็นงู เป็นชื่อศรของอินทรชิตที่แผลง |
| ไปเป็นงู. (ส.). |
| นาคปรก [นากปฺรก] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถ |
| นั่งขัดสมาธิ หงายพระหัตถ์ทั้ง ๒ วางซ้อนกันบนพระเพลา มีพญานาค |
| แผ่พังพานปกคลุมเบื้องบนพระเศียร ที่สร้างเป็นแบบขัดสมาธิเพชรก็มี |
| มี ๒ แบบ แบบหนึ่งประทับนั่งสมาธิบนขนดพญานาคอีกแบบหนึ่ง |
| ประทับนั่งสมาธิภายในวงขนดพญานาค คือพญานาคขดตัวล้อมพระกาย |
| ไว้ถึงพระอังสา เพื่อป้องกันลมฝน. |
| นาคปัก [นากปัก] น. รูปหัวนาคที่ปักกับบันแถลงที่หลังคาปราสาท |
| หรือบุษบก. |
| นาคพันธ์ [นากคะ] น. ชื่อโคลงโบราณชนิดหนึ่ง, สนธิอลงกต ก็ว่า. |
| นาครวย [นากรวย] น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดตรงลงมาจาก |
| อกไก่ถึงแปหาญทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน. |
| นาคราช ๑ [นากคะ] น. พญางู; ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. |
| นาคราชแผลงฤทธิ์ น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง. |
| นาคลดา [นากคะ] น. เถาวัลย์งู, เถาพลู. |
| นาคเล่นน้ำ น. นํ้าที่พุ่งเป็นลําขึ้นไปในอากาศเนื่องจากลมงวง, พวยนํ้า |
| ก็ว่า. |
| นาควิถี [นากคะ] น. ทางที่พระจันทร์เดินไปในระหว่างดาวสวาดิ |
| (หรือ อัศวินี) ภรณี และกฤติกา. (ส.). |
| นาคสะดุ้ง น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดต่อลงมาจากแปหาญถึง |
| หางหงส์ ทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน โบราณเรียกว่า เครื่องสะดุ้ง. |
| นาคสังวัจฉระ [นากคะสังวัดฉะระ] น. ปีมะโรง. (ป.). |
|
|
| นาค ๒, นาคา ๑ | [นาก] น. ชื่อชนเผ่าหนึ่งอยู่ในบริเวณเทือกเขานาค ทางตะวันออกเฉียง |
| เหนือของประเทศอินเดีย และทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศพม่า |
| มีหลายสาขา เช่น อาโอนาค กูกินาค. |
|
|
| นาค ๓, นาค | [นาก, นากคะ] (แบบ) น. ช้าง. (ป.). |
| นาคทนต์ [นากคะ] น. งาช้าง. (ป., ส.). |
|
|
| นาค ๔ | [นาก] (แบบ) น. ไม้กากะทิง. (ป.). |
|
|
| นาค ๕ | [นาก] (แบบ) น. ผู้ประเสริฐ, ผู้ไม่ทําบาป; เรียกคนที่ไปอยู่วัดเตรียมตัว |
| จะบวชหรือกําลังจะบวช. (ป., ส.). |
|
|
| นาคร | [นาคอน] น. ชาวนคร, ชาวกรุง. (ป., ส.). |
|
|
| นาคราช ๑ | ดูใน นาค ๑, นาค. |
|
|
| นาคราช ๒ | น. ชื่อเฟินหลายชนิดในสกุล Davallia วงศ์ Davalliaceae ลําต้นสีนํ้าตาล |
| แซมดําเป็นเกล็ดคล้ายเกล็ดงู ใช้ทํายาได้ เช่น ชนิด D. denticulata Mett. |
|
|
| นาคา ๒ | (กลอน) น. งู. |
|
|
| นาคาวโลก | [คาวะ] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์ |
| ซ้ายห้อยเยื้องมาข้างหน้าประทับไว้ที่พระเพลาข้างซ้าย พระหัตถ์ขวา |
| ห้อยลงข้างพระองค์ตามปรกติเอี้ยวพระกายผินพระพักตร์เหลียวไป |
| ข้างหลัง เป็นกิริยาทอดพระเนตรพระนครไพศาลีผิดปรกติคล้ายดูอย่าง |
| ไว้อาลัย ด้วยจะเป็นการเห็นครั้งสุดท้าย จะไม่ได้เสด็จมาเห็นอีกต่อไป. |
|
|
| นาคินทร์, นาเคนทร์, นาเคศ, นาเคศวร | [นาคิน, เคน, เคด, เคสวน] น. พญาช้าง, พญางู. |
|
|
| นาคี ๑ | (กลอน) น. งู เช่น นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย. (โลกนิติ). |
|
|
| นาคี ๒ | (กลอน) น. ช้าง เช่น ขี่ยาตรานาคี. (ตะเลงพ่าย). |
|
|
| นาโครคินทระ | [นาโคระคินทฺระ] (แบบ) น. พญานาค เช่น อันว่าพระญานาโครคินทรก |
| คํานึง. (นันโท). (ส. นาค + อุรค + อินฺทฺร). |
|
|
| นาง ๑ | น. คําประกอบหน้าคําเพื่อแสดงว่าเป็นเพศหญิง เช่น นางฟ้า นางบําเรอ |
| นางละคร นางพระกํานัล; คําแทนชื่อหญิง เช่น นางก็ร้อยพวงมาลัย; |
| (กฎ) คํานําหน้าชื่อหญิงผู้มีสามีแล้ว, คํานําหน้าชื่อภรรยาที่เรียกตามราช |
| ทินนามของสามีที่มีบรรดาศักดิ์ตํ่ากว่าพระยาลงมา; คำเรียกสัตว์ตัวเมีย |
| โดยสุภาพ เช่น นางช้าง นางม้า; ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี ๑๖ ดวง, |
| ดาวปลาตะเพียน ก็เรียก. |
| นางกราย น. ท่ารําชนิดหนึ่งที่หมอช้างรําเมื่อนําช้างบํารูงาเสร็จครั้งแรก |
| แล้ว. |
| นางกวัก ๑ น. ชื่อรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ทําด้วยจะงอยงวงช้างหรือสิ่งอื่น โดย |
| เชื่อว่าเป็นเครื่องเรียกเอาโชคลาภมาให้. |
| นางกำนัล น. นางอยู่งานที่ทรงใช้สอยในพระราชมนเทียร และได้รับ |
| พระราชทานหีบหมากกาไหล่ แต่ยังไม่นับว่าเป็นเจ้าจอม. |
| นางงาม น. หญิงสาวที่ชนะการประกวดความงาม. |
| นางจรัล น. เสาที่ปักรายเป็นแถว ไว้ระยะแต่ละต้นห่างกันพอสมควร |
| สำหรับแสดงแนวถนนหรือกั้นเขต, นางเรียง ก็ว่า. |
| นางตานี น. ผีผู้หญิงที่เชื่อว่าสิงอยู่ที่ต้นกล้วยตานี. |
| นางแต่งตัวสะ น. หญิงสาววัยรุ่นแต่งตัวใส่เกี้ยว นุ่งผ้าลายพื้นเขียว |
| ห่มผ้าแพรพื้นแดงเดินประนมมือตามกระบวนแห่เต็มยศขนาบ |
| พระราชยานในพระราชพิธีโสกันต์, นางสะ หรือ สาวสะ ก็เรียก. |
| นางท้าว น. หญิงซึ่งรับบรรดาศักดิ์และมีหน้าที่ระวังรักษาราชการฝ่ายใน |
| ในพระบรมมหาราชวัง; นางพญา. |
| นางแนบ น. เสาหินคู่หนึ่ง สลักลวดลายตั้งแนบกรอบเช็ดหน้า สำหรับ |
| ประดับตกแต่ง ๒ ข้างประตูปราสาทหินให้ดูงดงาม และมีส่วนช่วย |
| ค้ำจุนทับหลังด้วย, บังอวด ก็ว่า. |
| นางใน น. นางพนักงานฝ่ายใน. |
| นางบำเรอ น. หญิงที่ปรนเปรอเฉพาะชายคนใดคนหนึ่งในทางกามารมณ์ |
| โดยมิได้อยู่ในฐานะภรรยา. |
| นางแบบ น. ผู้หญิงที่แสดงแบบเสื้อหรือเครื่องประดับเป็นต้น. |
| นางพญา น. พระราชินี, นางผู้เป็นใหญ่. |
| นางพระกำนัล น. คุณพนักงานหญิงที่ยังมิได้แต่งงาน มีหน้าที่ปฏิบัติ |
| รับใช้พระราชินีในการเสด็จไปในพระราชพิธีต่าง ๆ. |
| นางฟ้า น. นางในเทพนิยายที่ถือว่าอยู่บนสวรรค์. |
| นางเมือง (โบ) น. มเหสี, พระชายา. |
| นางไม้ น. ผีผู้หญิงที่เชื่อว่าสิงอยู่ตามต้นไม้ใหญ่มีต้นตะเคียนเป็นต้น. |
| นางรอง น. ตัวรองฝ่ายหญิงในการแสดงละครหรือภาพยนตร์เป็นต้น. |
| นางร้องไห้ น. หญิงที่ทําหน้าที่หรือรับจ้างร้องไห้ครํ่าครวญถึงคุณความดี |
| ของผู้ตาย. |
| นางเรียง น. เสาที่ปักรายเป็นแถว ไว้ระยะแต่ละต้นห่างกันพอสมควร |
| สำหรับแสดงแนวถนนหรือกั้นเขต, นางจรัล ก็ว่า. |
| นางโลม (ปาก) น. หญิงโสเภณี. |
| นางสนองพระโอษฐ์ น. คุณพนักงานหญิงที่แต่งงานแล้ว มีหน้าที่รับ |
| พระราชเสาวนีย์ไปปฏิบัติหรือเชิญพระราชเสาวนีย์ไปติดต่อข้อราชการ |
| ตามพระราชประสงค์ของพระราชินี. |
| นางสะ น. หญิงสาววัยรุ่นแต่งตัวใส่เกี้ยว นุ่งผ้าลายพื้นเขียว ห่มผ้าแพร |
| พื้นแดง เดินประนมมือตามกระบวนแห่เต็มยศขนาบพระราชยานใน |
| พระราชพิธีโสกันต์, นางแต่งตัวสะ หรือ สาวสะ ก็เรียก. |
| นางสาว (กฎ) น. คํานําหน้าชื่อหญิงที่มีอายุตั้งแต่ ๑๕ ปีบริบูรณ์ขึ้นไป |
| และยังไม่มีสามี. |
| นางห้าม น. หญิงสามัญที่เป็นภรรยาของเจ้านายที่ไม่ใช่สะใภ้หลวง. |
| นางอ้อม น. คร่าวเสาเพนียด. |
| นางเอก น. ตัวเอกฝ่ายหญิงในการแสดงละครหรือภาพยนตร์เป็นต้น. |
|
|
| นาง ๒ | ใช้แทนคําว่า อี ที่เป็นพยางค์ต้นของบางคําเพื่อความสุภาพ เช่น นางรม |
| นางแอ่น. (ดู อี). น. คําเรียกหญิง มักกล่าวเป็นเชิงเหยียดหยามเป็นต้น, |
| พูดเป็นเสียงสั้นว่า นัง ก็มี. |
|
|
| นาง ๓ | น. ชื่อเพลงไทยทํานองต่าง ๆ ที่มีคําว่า นาง ขึ้นต้น เช่น นางครวญ |
| นางนาค นางนก. (รามเกียรติ์ ร. ๒). |
|
|
| นาง ๔ | ดู ชะโอน และ เนื้ออ่อน. |
|
|
| นางกวัก ๑ | ดูใน นาง ๑. |
|
|
| นางกวัก ๒ | น. ชื่อไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินชนิด Eucharis grandiflora Planch. et Link. |
| ในวงศ์ Amaryllidaceae ดอกสีขาว กลิ่นหอมในตอนเย็น นิยมปลูกไว้ |
| ในบ้านโดยเชื่อว่านําโชคลาภมาให้, ว่านนางกวัก ก็เรียก. |
|
|
| นางเกล็ด | น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Thynnichthys thynnoides ในวงศ์ Cyprinidae ลําตัว |
| เพรียวแบนข้างเล็กน้อย ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว ไม่มีหนวด เกล็ดเล็ก |
| เฉพาะบนเส้นข้างตัวมี ๕๘-๖๕ เกล็ด พื้นลําตัวสีเงินเป็นประกาย พบ |
| ทั่วไปแต่มีชุกชุมในเขตภาคกลางของประเทศไทย ขนาดยาวได้ถึง ๒๕ |
| เซนติเมตร, เกล็ดถี่ พรม หรือ ลิง ก็เรียก. |
|
|
| นางจุม, นางชม | ดู กะทกรก (๑). |
|
|
| นางดำ | (ถิ่นอีสาน) น. ต้นหยี. (ดู หยี ๒). |
|
|
| นางนวล | น. ชื่อนกนํ้าในวงศ์ Laridae มี ๒ วงศ์ย่อย คือ นางนวลใหญ่ ในวงศ์ |
| ย่อย Larinae ตัวใหญ่แข็งแรง ปากงองุ้มเล็กน้อย ปีกกว้าง ปลายหาง |
| กลม กินปลาโดยโฉบกินตามผิวนํ้าหรือรวมฝูงกันจับปลาขณะว่ายนํ้า |
| ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น นางนวลธรรมดา (Larus |
| brunnicephalus) นางนวลขอบปีกขาว (L. ridibundus), และนางนวล |
| แกลบในวงศ์ย่อย Sterninae ตัวเล็กเพรียวลม ปลายปากแหลม ปลาย |
| หางมี ๒ แฉก กินปลาและสัตว์นํ้าขนาดเล็กโดยดําลงไปจับเหยื่อหรือ |
| โฉบกินตามผิวนํ้า แต่มักไม่ชอบว่ายนํ้าเหมือนนางนวลใหญ่ มีหลาย |
| ชนิด เช่น นางนวลแกลบธรรมดา (Sterna hirundo) นางนวลแกลบ |
| ท้ายทอยดํา (S. sumatrana) นางนวลแกลบเล็ก (S. albifrons). |
|
|