นิ่ง, นิ่ง ๆ	ก. เฉย, ไม่กระดุกกระดิก, ไม่เคลื่อนไหว, เช่น นอนนิ่ง นํ้านิ่ง นั่งนิ่ง ๆ,
	เงียบ, ไม่ส่งเสียง, เช่น นิ่งเสีย อย่าร้อง, ไม่พูดจา เช่น ถามแล้วนิ่ง,
	ไม่แพร่งพราย เช่น รู้แล้วนิ่งเสีย.
	นิ่งเงียบ ว. นิ่งอยู่ไม่พูดอะไร.
	นิ่งเฉย ว. เฉยอยู่ไม่พูดไม่ทําอะไร.
	นิ่งแน่ ว. อาการที่ไม่ไหวติงไปชั่วระยะหนึ่งเพราะเป็นลมเป็นต้น,
	แน่นิ่ง ก็ว่า.
นิจ ๑, นิจ	[นิด, นิดจะ] ว. เสมอไป, สมํ่าเสมอ, มักใช้ว่า เป็นนิจ. (ป. นิจฺจ;
	ส. นิตฺย).
	นิจศีล [นิดจะสีน] น. ศีลที่ควรรักษาเป็นนิจ ได้แก่ ศีล ๕. ว. เป็นปรกติ
	เสมอไป, มักใช้ว่า เป็นนิจศีล. (ป. นิจฺจสีล).
นิจ ๒	ว. ตํ่า (คู่กับ อุจ ว่า สูง) ใช้แก่ดาวนพเคราะห์ เช่นว่า พระอาทิตย์ขึ้นอุจ
	ในเดือนเมษายน และตกนิจในเดือนตุลาคม. (ป. นีจ).
นิด	ว. เล็ก, น้อย.
	นิดเดียว ว. เล็กเหลือเกิน, น้อยเหลือเกิน.
	นิดหน่อย ว. ไม่มาก, เล็กน้อย.
	นิดหนึ่ง ว. หน่อยหนึ่ง.
นิตย ๑, นิตย์	[นิดตะยะ, นิด] ว. เสมอไป, สมํ่าเสมอ, มักใช้ว่า เป็นนิตย์. (ส.; ป. นิจฺจ).
	นิตยทาน น. การให้ทานทุกวัน. (ส.).
	นิตยภัต น. อาหารหรือค่าอาหารที่ถวายภิกษุสามเณรเป็นนิตย์.
	(ส. นิตฺย + ป. ภตฺต).
	นิตยสาร น. หนังสือพิมพ์ที่ออกเป็นรายคาบ เช่น นิตยสารรายสัปดาห์
	นิตยสารรายเดือน. (ส.).
นิตย ๒	[นิดตะยะ] น. นิติ เช่น ผู้ชํานินิตยสาตรไสย. (ตะเลงพ่าย).
	(แผลงมาจาก นิติ).
นิติ	[นิติ, นิด] น. นีติ, กฎหมาย, กฎปฏิบัติ, แบบแผน, เยี่ยงอย่าง, ขนบ
	ธรรมเนียม, ประเพณี, วิธีปกครอง, เครื่องแนะนํา, อุบายอันดี.
	(ป., ส. นีติ).
	นิติกร น. ชื่อตําแหน่งผู้มีหน้าที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับกฎหมาย.
	นิติกรณ์ (กฎ) น. การรับรองของเจ้าพนักงานว่าเป็นตราสารที่ถูกต้อง
	ตามกฎหมาย. (อ. legalization).
	นิติกรรม (กฎ) น. การใด ๆ อันทําลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจ
	สมัคร มุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคล เพื่อจะก่อ
	เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ.
	นิติกรรมอำพราง (กฎ) น. นิติกรรมอันหนึ่งที่ทำขึ้นด้วยเจตนาลวง
	เพื่อปิดบังนิติกรรมอีกอันหนึ่งที่ทำขึ้นด้วยเจตนาอันแท้จริง ซึ่งกฎหมาย
	ให้บังคับตามกฎหมายเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางนั้น.
	นิติการ น. สายงานที่มีหน้าที่ปฏิบัติงานทางกฎหมาย.
	นิติการณ์ (กฎ; โบ) น. เหตุการณ์หรือการเป็นไป ซึ่งมีผลตามกฎหมาย,
	ปัจจุบันใช้ว่า นิติเหตุ.
	นิติธรรม น. หลักพื้นฐานแห่งกฎหมาย.
	นิตินัย (กฎ) น. ความหมายตามกฎหมาย (ล. de jure), ต่างกับ
	พฤตินัย คือ ความหมายตามข้อเท็จจริง (ล. de facto).
	นิติบัญญัติ (กฎ) น. การบัญญัติกฎหมาย.
	นิติบุคคล (กฎ) น. กลุ่มบุคคล องค์กร หรือทรัพย์สินที่จัดสรรไว้เป็น
	กองทุนเพื่อดําเนินกิจการอันใดอันหนึ่ง ซึ่งกฎหมายบัญญัติให้เป็น
	บุคคลอีกประเภทหนึ่งที่มิใช่บุคคลธรรมดา นิติบุคคลจะมีขึ้นได้ก็แต่
	ด้วยอาศัยอำนาจแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่น
	นิติบุคคลย่อมมีสิทธิและหน้าที่ ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมาย
	แพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่น ภายในขอบแห่งอำนาจหน้าที่หรือ
	วัตถุประสงค์ดังได้บัญญัติหรือกำหนดไว้ในกฎหมาย ข้อบังคับหรือ
	ตราสารจัดตั้ง นอกจากนั้น นิติบุคคลย่อมมีสิทธิและหน้าที่เช่นเดียว
	กับบุคคลธรรมดา เว้นแต่สิทธิและหน้าที่ซึ่งโดยสภาพจะพึงมีพึงเป็น
	ได้เฉพาะแก่บุคคลธรรมดาเท่านั้น เช่น กระทรวง ทบวง กรม องค์การ
	บริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพ
	มหานคร เมืองพัทยา บริษัทจํากัด สมาคม มูลนิธิ.
	นิติภาวะ (กฎ) น. ความเป็นผู้มีความสามารถที่จะใช้สิทธิตามกฎหมาย
	ได้ด้วยตนเอง.
	นิติวิทยาศาสตร์ น. วิชาที่ว่าด้วยการนําหลักวิทยาศาสตร์สาขาต่าง ๆ
	มาประยุกต์เพื่อแก้ปัญหาทางกฎหมาย และการพิสูจน์ข้อเท็จจริงเกี่ยว
	กับคดีความ. (อ. forensic science).
	นิติเวชศาสตร์ น. วิชาที่ว่าด้วยการใช้หลักทางการแพทย์ช่วยแก้ปัญหา
	ทางกฎหมายและการพิสูจน์ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับคดีความ.
	(อ. forensic medicine).
	นิติศาสตร์ น. วิชากฎหมาย. (ส.).
	นิติสมมติ (กฎ) น. ความที่สมมุติขึ้นในกฎหมาย.
	นิติสัมพันธ์ (กฎ) น. ความเกี่ยวพันตามกฎหมาย.
	นิติเหตุ (กฎ) น. เหตุการณ์หรือการเป็นไป ซึ่งมีผลตามกฎหมาย
	เช่น การละเมิด, โบราณใช้ว่า นิติการณ์.
นิทร	[นิด] (กลอน) ก. นิทรา, นอน.
นิทรรศการ	[นิทัดสะกาน] น. การแสดงผลงาน สินค้า ผลิตภัณฑ์ หรือกิจกรรม
	ให้คนทั่วไปชม. (อ. exhibition).
นิทรา	[นิดทฺรา] น. การหลับ, การนอนหลับ. ก. หลับ, นอน, เช่น ให้หาว
	นิทราเป็นพ้นไป. (อิเหนา). (ส.; ป. นิทฺทา).
	นิทรารมณ์ น. การหลับ.
นิทัศน์	น. ตัวอย่างที่นํามาแสดงให้เห็น, อุทาหรณ์. (ส. นิทรฺศน; ป. นิทสฺสน).
นิทาฆะ	(แบบ) น. ความร้อน, ความอบอ้าว; หน้าร้อน (ระหว่างเดือนพฤษภาคม
	ถึงมิถุนายน). (ป.).
นิทาน	น. เรื่องที่เล่ากันมา เช่น นิทานชาดก นิทานอีสป; เหตุ เช่น โรคนิทาน;
	เรื่องเดิม เช่นวัตถุนิทาน. (ป.).
	นิทานวจนะ [นิทานนะวะจะนะ] น. คําแถลงเรื่องเดิม,
	ข้อความเบื้องต้น. (ป.).
นิเทศ	(แบบ) น. คําแสดง, คําจําแนกออก. ก. ชี้แจง, แสดง, จําแนก.
	(ป. นิทฺเทส; ส. นิรฺเทศ).
	นิเทศศาสตร์ [นิเทดสาด] น. วิชาว่าด้วยการสื่อสารมวลชน
	และการประชาสัมพันธ์.
นิธาน	(แบบ) น. การฝังไว้, การบรรจุไว้; ที่ฝัง, ที่บรรจุ. (ป.).
นิธิ	(แบบ) น. ขุมทรัพย์. (ป., ส.).
นินทา	น. คําติเตียนลับหลัง. ก. ติเตียนลับหลัง. (ป., ส. นินฺทา ว่า การติเตียน).
นินนะ	[นิน] น. ที่ลุ่ม. (ป.; ส. นิมฺน).
นินนาท, นินาท	[นินนาด, นินาด] (แบบ) น. ความกึกก้อง, การบันลือ.
	(ป. นินฺนาท; ส. นินาท).
นินหุต	[นินนะหุด] (แบบ) น. ชื่อสังขยา คือ ๑ มี ๐ ตามหลัง ๓๕ ตัว.
	(ป. นินฺนหุต).
นิบาต	[บาด] น. เรียกคัมภีร์ในพระพุทธศาสนาประเภทหนึ่งที่รวบรวม
	พระสูตรเบ็ดเตล็ดหรือชาดกต่าง ๆ ไว้ด้วยกัน เช่น สุตตนิบาต = คัมภีร์
	ที่รวบรวมพระสูตรเบ็ดเตล็ดต่าง ๆ ไว้ด้วยกัน นิบาตชาดก = คัมภีร์ที่
	รวบรวมชาดกต่าง ๆ ในพระไตรปิฎกไว้ด้วยกัน โดยแบ่งย่อยเป็น
	หมวดต่าง ๆ; หมวดธรรม, ชุมนุมหลักธรรม, เช่น เอกนิบาต = หมวด
	หรือชุมนุมหลักธรรมที่มี ๑ ข้อ ทุกนิบาต = หมวดหรือชุมนุมหลักธรรม
	ที่มี ๒ ข้อ; (ไว)ศัพท์ประเภทหนึ่ง สำหรับใช้เติมลงข้างหน้าหรือ
	ข้างหลังคำหรือข้อความเพื่อเน้นความไขความ ยอมความอย่างไม่เต็มใจ
	เป็นต้น เช่น ก็ดี ก็ตาม หรือใช้เป็นคำขึ้นต้นข้อความใหม่ต่อจาก
	ข้อความเดิม เช่น ก็แหละ. (ป., ส. นิปาต).
	นิบาตชาดก น. คัมภีร์ที่รวบรวมชาดกต่าง ๆ ในพระไตรปิฎกไว้ด้วยกัน
	โดยแบ่งย่อยเป็นหมวดต่าง ๆ เช่น เอกกนิบาตชาดก ทุกนิบาตชาดก.
นิปริยาย	[นิปะริยาย] (แบบ) น. ความไม่อ้อมค้อม, ความตรง. (ตรงกันข้ามกับ
	ปริยาย = อย่างอ้อม). ว. สิ้นเชิง. (ป. นิปฺปริยาย).
นิปัจการ	[นิปัดจะกาน] น. การเคารพ. (ป. นิปจฺจการ).
นิพจน์	(คณิต) น. สัญลักษณ์ที่แทนหลาย ๆ พจน์บวกหรือลบกัน.
	(อ. expression).
นิพนธ์	น. เรื่องที่แต่งขึ้น, (ราชา) พระนิพนธ์, พระราชนิพนธ์. ก. ร้อยกรอง
	ถ้อยคํา, แต่งหนังสือ, (ราชา) ทรงนิพนธ์, ทรงพระนิพนธ์, ทรงพระราช
	นิพนธ์. (ป., ส. นิพนฺธ).
นิพพาน	[นิบพาน] น. ความดับสนิทแห่งกิเลสและกองทุกข์. ก. ดับกิเลสและ
	กองทุกข์, ตาย (ใช้แก่พระอรหันต์). (ป.; ส. นิรฺวาณ), โบราณใช้ว่า
	นิรพาณ ก็มี. (จารึกสยาม).
นิพพิทา	[นิบพิทา] น. ความเบื่อหน่ายในกองทุกข์. (ป.).
	นิพพิทาญาณ น. ความรู้ที่ทําให้เบื่อหน่ายในกองทุกข์. (ป.).
นิพัทธ, นิพัทธ์	[นิพัดทะ, นิพัด] (แบบ) ว. เนือง ๆ, เสมอ, เนื่องกัน. (ป.).
	นิพัทธกุศล [นิพัดทะ] น. กุศลที่ทําเป็นนิจ.
นิพันธ์	น. นิพนธ์, เรื่องที่แต่งขึ้น. ก. ร้อยกรองถ้อยคํา, แต่งหนังสือ. (ป., ส.).
นิพิท, นิเพท	[นิพิด, นิเพด] (แบบ) ก. ให้รู้ชัด, บอก. (ป. นิ + วิท).
นิภา	น. แสง, แสงสว่าง. (ป., ส.). (แบบ) ก. เทียม, เสมอ, เทียบ. (ป., ส. นิภ).
นิ่ม ๑	ว. อ่อนนุ่ม เช่น เนื้อนิ่ม มะตูมนิ่ม, ละเอียดอ่อน เช่น ผ้านี้เนื้อนิ่ม.
	นิ่มนวล ว. อ่อนโยน, ละมุนละม่อม, ไม่กระด้าง.
นิ่ม ๒	ดู ลิ่น.
นิ่ม ๓	ดู มิ้ม ๒.
นิ้ม	ดู มิ้ม ๒.
นิมนต์	ก. เชิญ, เชื้อเชิญ, (ใช้แก่พระภิกษุและสามเณร). (ป. นิมนฺต; ส. นิมนฺตฺร).
นิมมาน	น. การสร้าง, การแปลง, การทํา, การวัดส่วน. (ป.; ส. นิรฺมาณ).
นิมมานรดี	[นิมมานะระดี, นิมมานอระดี] น. ชื่อสวรรค์ชั้นที่ ๕ แห่งสวรรค์ ๖ ชั้น
	ได้แก่ จาตุมหาราชหรือจาตุมหาราชิกหรือจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์
	ยามา ดุสิต นิมมานรดี และปรนิมมิตวสวัตดี, มีท้าวสุนิมมิตเป็นผู้ครอง,
	ในบทกลอนใช้ว่า นิมมานรดีต ก็มี เช่น ช่อชั้นนิมมานรดีต. (อิเหนา).
	(ป.; ส. นิรฺมาณ + รติ).
นิมิต ๑	ก. นิรมิต, สร้าง, แปลง, ทํา. (ป. นิมฺมิต; ส. นิรฺมิต).
นิมิต ๒	น. เครื่องหมาย, ลาง, เหตุ, เค้ามูล; (แบบ) อวัยวะสืบพันธุ์. (ป., ส. นิมิตฺต).
นิยต, นิยต	[ยด, ยะตะ] (แบบ) ก. กําหนด เช่น พระพเนจรจรหลํ่า ได้หลายคํ่า
	หลายวัน ถึงแดนอันจะนิยต. (ลอ). (แบบ) ว. เที่ยง, แท้, แน่. (ป., ส.);
	(การศึกษา) ตระหนักแน่, เป็นที่ยอมรับ, เชิงสร้างสรรค์, ทางบวก.
	(อ. positive).
นิยม	(แบบ) น. การกําหนด. (ป., ส.). ก. ชมชอบ, ยอมรับนับถือ, ชื่นชมยินดี,
	ถ้าใช้ประกอบท้ายคําสมาสบางคํามีความหมายว่า ลัทธิ เช่น ชาตินิยม
	สังคมนิยม.
	นิยมนิยาย (ปาก) น. ความแน่นอน, ใช้ในความปฏิเสธว่า เอานิยมนิยาย
	ไม่ได้หมายความว่า หาความแน่นอนจริงจังอะไรไม่ได้.
นิยยานะ	[นิยะ] (แบบ) น. การนําออกไป, การออกไป. (ป.; ส. นิรฺยาณ).
นิยยานิก	[นิยะยานิกะ] (แบบ) ว. ที่นําออกไปจากทุกข์ เช่น นิยยานิกธรรม คือ
	ธรรมที่นําสัตว์ออกจากทุกข์. (ป., ส. นิรฺยาณิก).
นิยัตินิยม	[นิยัดติ] น. ลัทธิความเชื่อที่ว่า การกระทําทุกอย่างของมนุษย์หรือ
	เหตุการณ์ทั้งหลายได้ถูกกําหนดไว้ล่วงหน้าแล้ว. (อ. determinism).
นิยาม	[ยาม] (แบบ) น. การกําหนด, ทาง, อย่าง, วิธี. ก. กําหนดหรือจํากัด
	ความหมายที่แน่นอน. (ป., ส.).
นิยาย	น. เรื่องที่เล่ากันมา.
นิยุต ๑	(แบบ) น. สังขยาจํานวนสูงเท่ากับล้าน. (ป.).
นิยุต ๒	(แบบ) ก. ประกอบ, เทียม, ทําให้แน่น. (ป. นิยุตฺต).
นิร	[ระ] ว. คําประกอบหน้าคําอื่น แปลว่า ไม่, ไม่มี, ออก.
	นิรคุณ [ระ] ว. ไม่มีลักษณะดี, ไม่มีคุณ, เลว, ชั่วร้าย; เนรคุณ,
	ไม่รู้คุณ. (ส.).
	นิรโฆษ [ระโคด] (แบบ) น. เสียงดัง, เสียงกึกก้อง. ว. ไม่มีเสียง,
	เงียบ, สงบ, สงัด. (ส.).
	นิรชร [ระชอน] (แบบ) น. เทวดา. (ส.).
	นิรชรา [ระชะรา] (แบบ) น. นางอัปสร. (ส.).
	นิรทุกข์ [ระ] ว. ไม่มีทุกข์.
	นิรเทศ [ระ] (กลอน) ก. เนรเทศ, ขับไล่ออกจากที่เดิม. (ส. นิรฺ + เทศ).
	นิรโทษ [ระโทด] ว. ไม่มีโทษ.
	นิรโทษกรรม [นิระโทดสะกํา] (กฎ) น. ตามกฎหมายแพ่ง หมายถึง
	การกระทําที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น ซึ่งกฎหมายบัญญัติว่า
	ไม่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทน เช่น การกระทำการป้องกันโดยชอบ
	ด้วยกฎหมาย การกระทำตามคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมาย; ตามกฎหมาย
	อาญา หมายถึง การลบล้างการกระทําความผิดอาญาที่บุคคลได้กระทํา
	มาแล้ว โดยมีกฎหมายที่ออกภายหลังการกระทำผิดกำหนดให้การ
	กระทำนั้นไม่เป็นความผิด และให้ผู้ที่ได้กระทําการนั้นพ้นจากการ
	เป็นผู้กระทำความผิด.
	นิรนัย [–ระไน] น. วิธีการใช้เหตุผลที่ดําเนินจากส่วนรวมไปหาส่วน
	ย่อย, คู่กับอุปนัย. (อ. deduction).
	นิรนาม [ระนาม] ว. ไม่รู้ว่าชื่ออะไร.
	นิรภัย [ระไพ] ว. ไม่มีภัย, แคล้วคลาดจากภัยอันตราย. (ส.).
	นิรมล [ระมน] ว. ไม่มีมลทิน, ไม่มัวหมอง, ผ่องใส; โดยปริยาย
	หมายความว่า หญิงสวย, หญิงงาม. (ส.).
	นิรมาน [ระมาน] (แบบ) ว. ปราศจากการถือรั้น, ไม่มีความดื้อดึง,
	ไม่ถือตัว.
	นิรัติศัย [รัดติไส] (แบบ) ว. พิเศษยิ่ง, ประเสริฐยิ่ง. (ส. นิรฺ + อติศย).
	นิรันดร, นิรันตร [รันดอน, รันตะระ] ว. ตลอดไปไม่เว้นว่าง,
	ติดต่อกันตลอดไป. (ป.).
	นิรันตราย [รันตะราย] (แบบ) ว. ปราศจากอันตราย. (ป.).
	นิรา (กลอน) ก. ไปจาก. ว. ไม่มี. (ส. นิรฺ).
	นิราพาธ [พาด] (แบบ) ว. ไม่มีความเจ็บไข้. (ป., ส.).
	นิรามัย [ไม] (แบบ) ว. ไม่มีโรค, สบาย, เป็นสุข. (ป., ส.).
	นิรามิษ [มิด] (แบบ) ว. ไม่มีเหยื่อ, ไม่มีเครื่องล่อใจ, ไม่รับสินบน;
	ปราศจากความยินดีอันเป็นเครื่องล่อใจ. (ส.).
	นิราลัย [ไล] (แบบ) ว. ไม่มีที่อยู่, ไม่มีที่ห่วงใย. (ป.).
	นิราศรพ [สบ] (แบบ) ว. ไม่มีเครื่องหมักหมมในสันดาน,
	หมดมลทิน, หมายถึงพระอรหันต์. (ส. นิราศรฺว).
	นิราศรัย [ไส] (แบบ) ว. ไม่อยู่เป็นที่, ไม่ติดอยู่กับที่. (ส.).
	นิรินธน์ [ริน] (แบบ) ว. ไม่มีเชื้อ (ใช้แก่ไฟ). (ป.).
	นิรินธนพินาศ [รินทะนะ] น. ความหมดสิ้นอย่างไฟขาดเชื้อ คือ
	ไม่ลุกลามได้อีก (มักใช้เปรียบถึงความดับกิเลสของพระอรหันต์).
	นิรุทกะ [รุทะกะ] (แบบ) ว. ไม่มีนํ้า. (ป.).
	นิโรช [นิโรด] (แบบ) ว. ไม่มีรส, ไม่อร่อย, จืด. (ป.).
นิรมาณ	[ระมาน] (แบบ) น. การสร้าง, การแปลง, การทํา, การวัดส่วน. (ส.).
	นิรมาณกาย [ระมานนะกาย] น. กายที่ประกอบด้วยขันธ์ ๕ ของ
	พระพุทธเจ้า ซึ่งมีอันเปลี่ยนแปลงไปเหมือนสิ่งที่ประกอบด้วยขันธ์ ๕
	อื่น ๆ, ตามคติมหายานเชื่อว่าเป็นรูปปรากฏของพระวิญญาณบริสุทธิ์
	ของพระพุทธเจ้า คือ ธรรมกาย.
นิรมิต	[ระมิด] ก. นิมิต, เนรมิต, สร้าง, แปลง, ทํา, บันดาลให้เป็นขึ้นมีขึ้น.
	(ส. นิรฺมิต; ป. นิมฺมิต).
นิรย	[ระยะ] (แบบ) น. นรก. (ป.).
	นิรยบาล น. ผู้คุมนรก. (ป.).
นิระ	(แบบ) น. นํ้า. (ป., ส. นีร).
นิรัติศัย	ดู นิร.
นิรันดร, นิรันตร	ดู นิร.
นิรันตราย	ดู นิร.
นิรัพพุท	[รับพุด] น. สังขยาจํานวนสูง เท่ากับ ๑ มี ๐ ตามหลัง ๖๓ ตัว บ้างว่า
	๑๐๐ ล้าน. (ป.).
นิรา	ดู นิร.
นิราพาธ	ดู นิร.
นิรามัย	ดู นิร.
นิรามิษ	ดู นิร.
นิราลัย	ดู นิร.
นิราศ ๑	[ราด] ก. ไปจาก, ระเหระหน, ปราศจาก. น. เรื่องราวที่พรรณนาถึง
	การจากกันหรือจากที่อยู่ไปในที่ต่าง ๆ เป็นต้น มักแต่งเป็นกลอนหรือ
	โคลง เช่น นิราศนรินทร์ นิราศเมืองแกลง. (ส.).
นิราศ ๒	[ราด] ก. ปราศจากความหวัง, ไม่มีความต้องการ, หมดอยาก, เฉยอยู่.
	(ส.; ป. นิราสา).
นิราศรพ	ดู นิร.
นิราศรัย	ดู นิร.
นิรินธน์	ดู นิร.
นิรินธนพินาศ	ดู นิร.
นิรุกติ	น. ภาษา, คําพูด. (ส.; ป. นิรุตฺติ).
	นิรุกติศาสตร์ น. วิชาว่าด้วยที่มาและความหมายของคํา. (ส.).
นิรุตติ	น. ภาษา, คําพูด. (ป.; ส. นิรุกฺติ).
นิรุตติปฏิสัมภิทา	น. ปฏิสัมภิทา ๑ ใน ๔ อย่าง คือ ๑. อรรถปฏิสัมภิทา ๒. ธรรมปฏิสัมภิทา
	๓. นิรุตติปฏิสัมภิทา ๔. ปฏิภาณปฏิสัมภิทา หมายถึง ปัญญาอันแตกฉาน
	ในนิรุตติ คือ ความเข้าใจในภาษา รู้จักใช้ถ้อยคำพูดอธิบายให้คนเข้าใจ
	ตลอดจนรู้ภาษาต่าง ๆ อาจชักนำคนให้เชื่อถือหรือนิยมตามคำพูด,
	กล่าวสั้น ๆ ว่า เข้าใจพูด. (ป.).
นิรุทกะ	ดู นิร.
นิรุทธ์	(แบบ) ก. ดับแล้ว. (ป.).
นิโรช	ดู นิร.
นิโรธ, นิโรธ	[นิโรด, นิโรดทะ] (แบบ) น. ความดับ; นิพพาน. (ป.).
	นิโรธสมาบัติ [นิโรดทะสะมาบัด, นิโรดสะมาบัด] (แบบ) น. การเข้าสู่
	นิโรธ เป็นวิธีพักผ่อนของพระอรหันต์. (ป. นิโรธสมาปตฺติ).
นิล ๑, นิล	[นิน, นินละ] น. พลอยชนิดหนึ่ง มีสีดํา ถ้าสีนํ้าเงินแก่ เรียก นิลสีดอก
	ผักตบ. ว. สีอย่างนิล เรียกว่า สีนิล เช่น ตาสีนิล. (ป., ส. นีล).
	นิลบัตร [นินละ] น. พิษซางอย่างหนึ่งมีสีดําที่โคนแขนเป็นแผ่นเดียว.
	นิลปัทม์ [นินละ] น. บัวเขียว. (ส.).
	นิลรัตน์ [นินละ] น. แก้วสีขาบ, นิล. (ส.).
	นิลุบล, นิโลตบล [บน, โลดบน] น. บัวขาบ. (ป. นีลุปฺปล; ส. นีโลตฺปล).
	นิโลบล [บน] น. บัวขาบ. (ส. นีโลตฺปล); หินสีขาบ, แก้วมีค่าสีคราม
	อ่อน. (ส. นีโลปล).
นิล ๒	[นิน] น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Tilapia nilotica ในวงศ์ Cichlidae ลําตัวสี
	เขียวอมนํ้าตาลหรือเหลือง มีจุดดําด่างทั่วตัว ปลาขนาดเล็กจะมีลายเข้ม
	พาด ขวางลําตัว ครีบหลัง ครีบก้น และครีบหางมีลายหรือแนวจุดสีคลํ้า
	หรือขาวพาดขวางหรือทแยงอยู่โดยตลอด ขนาดยาวได้ถึง ๔๖ เซนติเมตร
	ทํารังเป็นแอ่งดินและปกป้องดูแลลูกอ่อนไว้ในโพรงปาก นํามาจาก
	ต่างประเทศเพื่อเลี้ยงเป็นอาหาร.
นิลุบล, นิโลตบล	ดู นิล ๑, นิล.
นิโลบล	ดู นิล ๑, นิล.
นิ่ว ๑	น. เกลือเคมีหรือสารเคมีอื่น เช่นคอเลสเทอรอลที่เกิดเป็นก้อนแข็งในไต
	กระเพาะปัสสาวะ ถุงนํ้าดี หรือท่อของต่อมบางชนิดในร่างกาย เช่นต่อม
	นํ้าลาย ตับอ่อน.
นิ่ว ๒	ก. ทําหน้าย่นขมวดคิ้วแสดงความโกรธหรือเจ็บปวดเป็นต้น. ว. มีสีหน้า
	เช่นนั้น ในคําว่า หน้านิ่ว.
นิ้ว	น. ส่วนสุดของมือหรือเท้า แยกออกเป็น ๕ กิ่ง คือ นิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้
	นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อย, ราชาศัพท์ว่า พระอังคุฐ พระดัชนี พระมัชฌิมา
	พระอนามิกา พระกนิษฐา โดยลําดับ, ถ้าเป็นนิ้วเท้านิ้วต้น เรียกว่า
	นิ้วหัวแม่เท้า นอกนั้นอนุโลมเรียกตามนิ้วมือ; มาตราวัดตามวิธีประเพณี
	๑ นิ้ว เท่ากับ ๔ กระเบียด, และ ๑๒ นิ้ว เป็น ๑ คืบ; มาตราวัดของอังกฤษ
	๑ นิ้ว เท่ากับ ๒.๕ เซนติเมตร, และ ๑๒ นิ้ว เป็น ๑ ฟุต.
	นิ้วไหนร้ายก็ตัดนิ้วนั้น (สํา) น. คนใดไม่ดี ก็ตัดออกไปจากหมู่คณะ.
นิวคลิอิก	น. ชื่อกรดชนิดหนึ่ง ซึ่งมีโมเลกุลใหญ่มากและมีโครงสร้างซับซ้อน มี
	๒ ชนิด คือ กรดดีออกซีไรโบนิวคลิอิก (Deoxyribonucleic acid) ซึ่ง
	เรียกย่อว่า DNA และกรดไรโบนิวคลิอิก (Ribonucleic acid) ซึ่งเรียก
	ย่อว่า RNA มีปรากฏอยู่ในสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย ทําหน้าที่เก็บรวบรวมและ
	ถ่ายทอดพันธุกรรม. (อ. nucleic acid).
นิวเคลียร์	ว. ที่ใช้พลังงานอะตอม, เกี่ยวกับนิวเคลียสของอะตอม. (อ. nuclear).
นิวเคลียส	น. ส่วนใจกลางของอะตอมของธาตุทุกชนิด ส่วนนี้ประกอบด้วยอนุภาค
	มูลฐานที่สําคัญ ๒ ชนิด คือ โปรตอน และ นิวตรอน (สําหรับอะตอม
	ของไฮโดรเจนธรรมดา นิวเคลียสมีแต่โปรตอนเท่านั้น ไม่มีนิวตรอน),
	ส่วนที่สําคัญยิ่งของเซลล์ ลักษณะเหนียวข้นเป็นก้อนประกอบด้วยส่วน
	ย่อย ๆ อีกหลายชนิด มักอยู่ตอนกลางของเซลล์ที่ยังอ่อนอยู่ และอาจร่น
	ไปอยู่ริมเซลล์เมื่อแก่เข้า. (อ. nucleus).
นิวตรอน	น. อนุภาคมูลฐานชนิดหนึ่งซึ่งเป็นองค์ประกอบของนิวเคลียสของ
	อะตอมของธาตุทุกชนิดยกเว้นไฮโดรเจนธรรมดา อนุภาคนี้ไม่มี
	ประจุไฟฟ้าและมีมวล ๑.๖๗๔๘๒ x ๑๐ x ๒๗ กิโลกรัม. (อ. neutron).
นิวรณ์	น. สิ่งห้ามกันจิตไว้มิให้บรรลุความดี มี ๕ ประการ คือ ความพอใจ
	รักใคร่ ๑ ความพยาบาท ๑ ความง่วงเหงาหาวนอน ๑ ความฟุ้งซ่าน
	รําคาญ ๑ ความลังเลใจ ๑. (ป.).
นิวัต, นิวัตน์	[วัด] (แบบ) ก. กลับ. (ป. นิวตฺต, นิวตฺตน).
นิวาต	[วาด] (แบบ) ว. สงัดลม, สงัด; เสงี่ยม, เจียมตัว, สุภาพ. (ป.).
นิวาส	[วาด] (แบบ) น. ที่อยู่อาศัย, ที่พัก. (ป.).
นิเวศ, นิเวศ, นิเวศน์	[นิเวด, นิเวดสะ] (แบบ) น. ที่อยู่, บ้าน, วัง. (ส.; ป. นิเวสน).
	นิเวศวิทยา [นิเวดสะวิดทะยา, นิเวดวิดทะยา] น. วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ
	ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับถิ่นที่อยู่และสิ่งแวดล้อม; (มานุษย)
	การศึกษาเกี่ยวกับการดัดแปลงวัฒนธรรมของมนุษย์ให้เข้ากับ
	สิ่งแวดล้อม. (อ. ecology).
นิศา	(แบบ) น. กลางคืน. (ส.).
	นิศากร น. พระจันทร์. (ส.; ป. นิสากร).
	นิศากาล น. เวลามืด. (ส.).
	นิศาคม น. เวลาโพล้เพล้. (ส.).
	นิศาชล น. นํ้าค้าง. (ส.).
	นิศาทิ น. เวลาขมุกขมัว. (ส.).
	นิศานาถ, นิศาบดี, นิศามณี, นิศารัตน์ น. พระจันทร์. (ส.).
นิษกรม	[นิดสะกฺรม] (แบบ; กลอน) ก. เฉย, ปราศจากกิริยา, เช่น ใจเน่งนิษกรม.
	(อนิรุทธ์). (ส.).
นิษาท	(แบบ) น. พรานป่า, เงาะป่า; ชาวประมง; โจร. (ส.; ป. เนสาท).
นิสภ–	[–สะพะ–] (แบบ) ว. ผู้ประเสริฐ เช่น นิสภขัตติยวราเรืองพระยศ.
	(ม. ร่ายยาว ชูชก). (ป.).
นิสัช	(แบบ) น. การนั่ง. (ป. นิสชฺชา).
	นิสัชชาการ น. อาการนั่ง. (ป.), ในบทกลอนใช้ว่า นิสัชชนาการ ก็มี
	เช่น จึงเสด็จนิสัชชนาการนั่งในร่มไม้. (ม. ร่ายยาว วนปเวสน์).
นิสัย	น. ความประพฤติที่เคยชิน เช่น ทําจนเป็นนิสัย; ที่พึ่ง, ที่พักพิง, ที่อาศัย,
	เช่น ขอนิสัยในการอุปสมบท. (ป. นิสฺสย).
	นิสัยใจคอ น. อัธยาศัย, นิสัยที่เกิดจากใจจริง เช่น นิสัยใจคอมีเมตตา
	กรุณา นิสัยใจคอโหดเหี้ยมทารุณ.
นิสาท	(โหร) น. เวลาตั้งแต่ยํ่าคํ่าถึงเที่ยงคืน.
นิสิต	น. ผู้ที่ศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัยบางแห่ง เช่น นิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
	นิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; ศิษย์ที่เล่าเรียนอยู่ในสํานัก, ผู้อาศัย.
	(ป. นิสฺสิต).