ปลด[ปฺลด] ก. เอาออก (ใช้แก่สิ่งที่เกี่ยวอยู่ แขวนอยู่ คล้องอยู่ หรือขัดอยู่
เป็นต้น) เช่น ปลดม่านที่แขวนอยู่ ปลดห่วงที่เกี่ยวอยู่ ปลดลูกดุมที่
ขัดอยู่; โดยปริยายหมายความว่า ทําให้พ้นจากข้อผูกพันหรือพ้น
จากตําแหน่งหน้าที่ เช่น ปลดหนี้ ปลดออกจากราชการ.
ปลดเกษียณ, ปลดเกษียณอายุ (ปาก) ก. ให้ออกจากราชการหรืองาน
เพราะเหตุสูงอายุ.
ปลดทุกข์ ก. ทําให้หมดทุกข์; (ปาก) เยี่ยว, ขี้.
ปลดปลง (กลอน) ก. ตาย.
ปลดปล่อย ก. ปล่อยจากที่คุมขังหรือการผูกมัด, ให้เสรีภาพ.
ปลดเปลื้อง ก. ทําให้หลุดพ้นเพื่อแบ่งเบาหรือให้หมดไป, เปลื้อง ก็ว่า.
ปลดระวาง ก. ปลดจากตําแหน่ง, ปลดจากทําเนียบ, ปลดจาก
ประจําการ; โดยปริยายหมายความว่า หมดหน้าที่.
ปลดหนี้ (กฎ) ก. การที่เจ้าหนี้ยกหนี้ให้แก่ลูกหนี้ อันเป็นเหตุให้หนี้
นั้นเป็นอันระงับสิ้นไป.
ปลดออก (กฎ) น. โทษทางวินัยสถานหนึ่ง ที่ใช้ลงแก่ข้าราชการผู้
กระทําผิดวินัยอย่างร้ายแรง โดยสั่งให้ออกจากราชการ ผู้ถูกลงโทษ
ปลดออกมีสิทธิได้รับบําเหน็จบํานาญเสมือนว่าผู้นั้นลาออก.
ปลดอาวุธ ก. บังคับให้วางศัสตราวุธเพื่อไม่ให้ใช้ต่อสู้.
ปลดแอก ก. ทําให้พ้นจากอํานาจหรือการกดขี่, ทําให้เป็นอิสระ.
ปล้น[ปฺล้น] ก. ใช้กําลังลอบมาหักโหมแย่งชิงเอาโดยไม่รู้ตัว.
ปล้นทรัพย์ (กฎ) ก. ชื่อความผิดอาญาสถานหนึ่ง ซึ่งผู้ชิงทรัพย์ร่วม
กระทําความผิดด้วยกันตั้งแต่ ๓ คนขึ้นไป เรียกว่า ความผิดฐาน
ปล้นทรัพย์.
ปล้นบ้านปล้นเมือง (สำ) ก. โกงกินทรัพย์สมบัติของชาติ.
ปล้นสวาท (ปาก) ก. ข่มขืนกระทำชำเรา.
ปล้นสะดม (โบ) ก. ปล้นโดยใช้วิธีรมยาให้เจ้าของทรัพย์หลับสนิท
ไม่รู้สึกตัว.
ปลวก[ปฺลวก] น. ชื่อแมลงในอันดับ Isoptera รูปร่างคล้ายมด แต่ส่วนท้อง
กับอกมีขนาดไล่เลี่ยกัน หนวดมีลักษณะเป็นปล้องกลมคล้ายลูกปัด
ไม่หักงอเป็นข้อศอกเหมือนมด ส่วนใหญ่ตัวสีขาวหรือครีม ไม่ชอบ
แสง อาศัยทํารังรวมกันอยู่เป็นกลุ่มใหญ่บนพื้นหรือใต้ดิน มักจะเอา
ดินมาสร้างคลุมทางเดิน บางชนิดทําลายไม้ ต้นไม้ ฯลฯ.
ปลวังค-[ปะละวังคะ-] (แบบ) น. ลิง เช่น ปลวังคสังวัจฉร. (ส. ปฺลวงฺค).
ปลอก[ปฺลอก] น. สิ่งที่ทําเป็นวงสําหรับสวมหรือรัดของต่าง ๆ, เครื่องที่ทํา
สําหรับสวมสิ่งของต่าง ๆ เช่น ปลอกมีด ปลอกหมอน.
ปลอกกระสุน น. ส่วนของกระสุนปืนที่บรรจุดินปืนและลูกตะกั่ว.
ปลอกคอ น. สายรัดรอบคอ (มักใช้แก่หมา); โดยปริยายหมายถึง
ผู้มีอํานาจที่คอยให้ความคุ้มครองหรือช่วยเหลือ.
ปลอกนิ้ว น. สนับนิ้วมือ, ปลอกมือ ก็ว่า.
ปลอกมีด น. เรียกแหวนทองเกลี้ยง ๆ มีลักษณะคล้ายปลอกมีดว่า
แหวนปลอกมีด.
ปล่อง[ปฺล่อง] น. ช่องหรือรูที่ทะลุขึ้นจากพื้นดิน เช่น ปล่องงู ปล่องหนู,
สิ่งที่เป็นช่องกลวงคล้ายท่อตั้งตรงขึ้นไปสําหรับควันขึ้นหรือรับลม,
ช่องที่ทะลุขึ้นจากถํ้า.
ปล้อง ๑[ปฺล้อง] น. ช่วงระยะระหว่างข้อของไม้ไผ่หรืออ้อย ฯลฯ, โดยปริยาย
ใช้เรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น คอปล้อง คือ คอที่มีริ้วรอย
เห็นเป็นปล้อง ๆ.
ปล้องไฉน น. ส่วนหนึ่งของพระเจดีย์ต่อบัวกลุ่มขึ้นไป.
ปล้อง ๒[ปฺล้อง] น. (๑) ชื่อหญ้าชนิด Hymenachne pseudointerrupta
C. Muell. ในวงศ์ Gramineae ชอบขึ้นในที่ชื้นแฉะ ต้นเป็นข้อ ๆ
มีไส้ในระหว่างข้อเป็นปุยขาว. (๒) มะเดื่อปล้อง. (ดู มะเดื่อ).
ปล้องขน น. หญ้าปล้องขน. (ดู ขน ๓).
ปล้องฉนวนน. ชื่องูบกขนาดเล็กในวงศ์ Colubridae ตัวเล็กเรียว ยาว ๔๐-๖๐
เซนติเมตร มักมีลายเป็นปล้องสีนํ้าตาลหรือดําสลับขาว ไม่มีพิษ
มีหลายชนิด เช่น ปล้องฉนวนหลังเหลือง (Lycodon laoensis)
ปล้องฉนวนบ้าน (Dryocalamus davisonii)
ปล้องทองน. ชื่องูชนิด Boiga dendrophila ในวงศ์ Colubridae ตัวโต
ยาวประมาณ ๑.๗ เมตร สีดํามีลายสีเหลืองพาดขวางเป็นปล้อง ๆ
ตลอดตัวอาศัยตามป่าโกงกางในภาคใต้ของประเทศไทย มีพิษอ่อน.
ปล้องอ้อยน. ชื่อปลานํ้าจืดขนาดเล็กชนิด Acanthophthalmus kuhlii ในวงศ์
Cobitidae ตัวยาว แบนข้าง ท้องมน คอดหางกว้าง หัวเล็กปลายทู่
ปากเล็กอยู่ตํ่า ตาเล็ก มีกระดูกเป็นหนามอยู่ใต้ตา เกล็ดเล็กมาก
ครีบหลังและครีบก้นอยู่ค่อนไปทางหาง พื้นลําตัวสีเหลืองอ่อน
หรือส้ม มีแถบกว้างสีดําหรือนํ้าตาลเข้มพาดขวางเป็นปล้อง ๆ
โดยตลอด พบอาศัยอยู่ตามท้องน้ำที่เป็นกรวดเป็นทรายตามลําธาร
เขตภูเขา เคลื่อนไหวรวดเร็วคล้ายงูเลื้อย ขนาดยาวเพียงไม่เกิน ๘
เซนติเมตร, ปลางู ก็เรียก.
ปลอด[ปฺลอด] ก. พ้นจาก, ปราศจาก, เช่น ปลอดคน ปลอดภัย; ล้วน, แท้ ๆ,
เช่น ขาวปลอด ดําปลอด.
ปลอดทหาร น. เรียกดินแดนหรือเขตที่ไม่มีที่ตั้งกองทหารตามสนธิ
สัญญาหรือข้อตกลงว่า เขตปลอดทหาร.
ปลอดโปร่ง ว. ผ่องใสปราศจากความขุ่นมัว.
ปลอดภัย ก. พ้นภัย.
ปล้อน[ปฺล้อน] ก. ปลิ้นเปลือกหรือเมล็ดในผลไม้ออกจากปาก เช่น ปล้อน
เมล็ดลําไย ปล้อนเมล็ดน้อยหน่า, ลอกเปลือกผลไม้ออก เช่น ปล้อน
มะพร้าว, มักใช้เข้าคู่กับคำ ปลิ้น เป็น ปล้อนปลิ้น หรือ ปลิ้นปล้อน
มีความหมายอย่างปล้อน; โดยปริยายหมายความว่า ใช้อุบายล่อลวง
เพื่อให้สำเร็จประโยชน์ตน.
ปลอบ, ปลอบโยน[ปฺลอบ] ก. พูดเอาอกเอาใจให้คลายอารมณ์ขุ่นหมอง.
ปลอบขวัญ ก. ปลอบโยนหรือบํารุงขวัญให้มีกําลังใจ.
ปลอม[ปฺลอม] ก. ทําให้เหมือนคนอื่นหรือสิ่งอื่น เพื่อให้หลงผิดว่าเป็น
คนนั้นหรือสิ่งนั้น เช่น ปลอมตัว. ว. ไม่แท้หรือไม่จริงตามสภาพ
ของสิ่งนั้น เช่น ฟันปลอม ผมปลอม.
ปลอมปน ก. เอาของเลวไปผสมกับของดีเพื่อให้เข้าใจว่าเป็นของดี.
ปลอมแปลง [-แปฺลง] ก. ทําเลียนแบบให้ดูเหมือนของจริง.
ปล่อย[ปฺล่อย] ก. ทําให้ออกจากสิ่งที่ติดอยู่ ผูกอยู่ หรือข้องอยู่ เป็นต้น เช่น
ปล่อยนักโทษ ปล่อยนก; ยอมให้ เช่น ปล่อยให้เข้ามา; ละเลย เช่น
ปล่อยให้บ้านรกรุงรัง ปล่อยให้นํ้าล้น; (ปาก) โดยปริยายหมายถึง
ขาย เช่น ที่ที่ซื้อไว้ปล่อยไปแล้วราคา ๕ ล้านบาท
ปล่อยเกาะ ก. เนรเทศให้ไปอยู่เกาะ; โดยปริยายหมายความว่า
ไม่เอาเป็นธุระ.
ปล่อยแก่ ก. ถือว่าแก่แล้วไม่เอาธุระในการแต่งตัว; ทําเป็นหนุ่ม.
ปล่อยไก่ (ปาก) ก. แสดงความโง่ออกมา.
ปล่อยของ ก. ทําพิธีทางไสยศาสตร์ให้ของไปทําร้ายผู้อื่น เช่น
เสกหนังควายเข้าท้องศัตรู.
ปล่อยใจ ก. เคลิบเคลิ้ม, คิดฝันไป, เช่น ปล่อยใจไปตามอารมณ์.
ปล่อยชั่วคราว (กฎ) ก. ปล่อยผู้ต้องหาหรือจำเลยจากการควบคุม
หรือขังชั่วระยะเวลาหนึ่งในระหว่างการสอบสวนหรือระหว่างการ
พิจารณาของศาล.
ปล่อยตัว ก. ไม่เอาธุระในการแต่งตัว; ไม่สงวนตัว; ปล่อยเนื้อปล่อยตัว
ก็ว่า; ให้ตัวละครออกแสดงตามวาระ.
ปล่อยตัวปล่อยใจ ว. ใจแตก.
ปล่อยนกปล่อยกา (สํา) ก. ปล่อยให้เป็นอิสระ, ไม่เอาผิด, ปล่อยให้พ้น
จากความผูกพัน, ปล่อยลูกนกลูกกา ก็ว่า.
ปล่อยเนื้อปล่อยตัว ก. ไม่เอาธุระในการแต่งตัว; ไม่สงวนตัว; ปล่อยตัว ก็ว่า.
ปล่อยปละละเลย ก. ไม่เอาใจใส่, ทอดทิ้ง.
ปล่อยปลาลงน้ำ (สํา) ก. ปล่อยศัตรูไปแล้วเขาจะไม่นึกถึงบุญคุณ,
มักใช้เข้าคู่กับ ปล่อยเสือเข้าป่า เป็น ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงนํ้า.
ปล่อยปลิง ก. เอาปลิงมาวางไว้ตรงที่ที่ต้องการให้ดูดเลือดเสียออก.
ปล่อยมือ ก. วางมือ, ไม่เอาเป็นธุระ.
ปล่อยเสือเข้าป่า (สํา) ก. ปล่อยศัตรูไปอาจกลับมาทําร้ายภายหลังอีก,
มักใช้เข้าคู่กับ ปล่อยปลาลงนํ้า เป็น ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงนํ้า.
ปละ ๑[ปะละ] น. ชื่อมาตรานํ้าหนักมคธ ๑๐๐ ปละ เป็น ๑ ตุลา, ๒๐ ตุลา
เป็น ๑ ภาระ. (ป., ส.).
ปละ ๒[ปฺละ] ก. ปล่อย, ละทิ้ง, ละเลย, มักใช้เข้าคู่กับคำ ปล่อย เป็น
ปล่อยปละ. ว. เรียกควายที่เจ้าของปล่อยให้เที่ยวไปตามลําพังว่า
ควายปละ.
ปลัก[ปฺลัก] น. แอ่งที่เป็นโคลนเลน เช่น ปลักควาย.
ปลั๊ก, ปลั๊กไฟ[ปฺลั๊ก] น. อุปกรณ์ไฟฟ้ามีขาโลหะ ๒ ขา (บางแบบมี ๓ ขา) ปลาย
ข้างหนึ่งของแต่ละขาตรึงอยู่กับวัตถุหุ้ม ซึ่งเป็นฉนวนไฟฟ้า ใช้เสียบ
เข้ากับเต้ารับเพื่อให้กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ผ่านเข้าสู่เครื่องใช้ไฟฟ้า
ได้ครบวงจร, เต้าเสียบ ก็เรียก. (อ. plug).
ปลัง[ปฺลัง] น. ชื่อไม้เถาชนิด Basella alba L. ในวงศ์ Basellaceae
ใบอวบนํ้า เถาและใบสีเขียวอ่อนหรือแดง มียางเป็นเมือก ผลสุก
สีม่วงดํา ยอดและดอกอ่อนกินได้และใช้ทํายาได้, ผักปลัง ก็เรียก,
พายัพเรียก ปั๋ง.
ปลั่ง[ปฺลั่ง] ว. ผ่องใส, มีนํ้านวล, มักใช้เข้าคู่กับคำ เปล่ง เป็น เปล่งปลั่ง.
ปลัด[ปะหฺลัด] น. ผู้มีตำแหน่งหน้าที่รองจากผู้ที่มีตําแหน่งหน้าที่เหนือตน
โดยตรง เช่น ปลัดกระทรวง ปลัดจังหวัด; ตําแหน่งพระฐานานุกรม
เหนือสมุห์.
ปลัดขิก[ปะหฺลัด-] น. รูปจำลองอวัยวะเพศชาย มักทำด้วยไม้ ใช้เป็น
เครื่องรางของขลัง, อ้ายขิก ไอ้ขิก หรือ ขุนเพ็ด ก็เรียก.
ปลา ๑[ปฺลา] น. ชื่อสัตว์น้ำเลือดเย็นมีกระดูกสันหลัง ร่างกายแบ่งเป็นส่วน
หัว ลําตัว และหาง ส่วนใหญ่หายใจทางเหงือกยกเว้นปลาปอด มี
ครีบใช้ช่วยในการเคลื่อนไหว บางชนิดมีเกล็ด บางชนิดไม่มี รูปร่าง
ลักษณะ ขนาดและพฤติกรรมแตกต่างกันมากมาย พบในแหล่งนํ้าทั่วไป.
ปลากริม น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งต้ม ใส่กะทิและนํ้าตาล.
ปลาเกลือ น. ปลาเคล้าเกลือแล้วตากแห้ง, ปลาเค็ม ก็ว่า.
ปลาข้องเดียวกัน (สํา) น. คนที่อยู่ร่วมกันหรือเป็นพวกเดียวกัน.
ปลาเค็ม น. ปลาเกลือ.
ปลาเงินปลาทอง น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Carassius auratus
ในวงศ์ Cyprinidae ซึ่งมีประวัติการคัดเลือกพันธุ์ในต่างประเทศ
กันมานานนับพันปีจนมีลักษณะรูปร่างแปลกเพื่อเลี้ยงเป็นปลา
สวยงามหรือปลาปล่อย เกล็ดทั่วลําตัวมักมีสีเงินหรือทอง แต่ก็อาจ
เป็นสีดําหรือด่าง ตัวที่มีสีเหลืองหรือแดงส้ม เรียก ปลาทอง.
ปลาจ่อม น. ปลาเล็ก ๆ ที่หมักด้วยเกลือและข้าวคั่วเป็นต้น ใช้เป็น
เครื่องจิ้ม.
ปลาจีน น. ชื่อปลานํ้าจืดขนาดใหญ่หลายชนิดในวงศ์ Cyprinidae
โดยเฉพาะที่ชาวจีนจากประเทศจีนได้นําเข้ามาเลี้ยงเพื่อใช้เป็นอาหาร
เช่น ปลาเฉาฮื้อ (Ctenopharyngodon idellus) ปลาซ่งฮื้อ (Aristichthys
nobilis) ปลาเล่งฮื้อ (Hypophthalmichthys molitrix) ทั้งยังอาจหมายถึง
ปลาหลีฮื้อ หรือ ปลาไน (Cyprinus carpio) ด้วย.
ปลาเจ่า น. ปลาที่หมักด้วยเกลือและข้าวหมากเป็นต้น ใช้เป็นเครื่องจิ้ม.
ปลาชา น. ปลาที่จวนจะตายอยู่แล้ว.
ปลาแดก (ถิ่น-อีสาน) น. ปลาร้า.
ปลาแดง น. ชื่อปลานํ้าจืดไม่มีเกล็ด มีหนวด ในสกุล Kryptopterus
วงศ์ Cyprinidae เป็นพวกปลาเนื้ออ่อนที่ไม่มีครีบหลัง ลําตัวยาวเรียว
แบนข้าง ปากกว้างเชิดขึ้นเล็กน้อย ฟันแหลม ลําตัวด้านหลังสีนํ้าตาล
แดง ด้านข้างสีอ่อนกว่าจนเป็นสีขาวที่ท้อง เช่น ชนิด K. apogon
ชะโอน เนื้ออ่อน นํ้าเงิน หรือ นาง ก็เรียก, ชนิด K. bleekeri นาง หรือ
สะงั่ว ก็เรียก.
ปลาตกน้ำตัวโต (สํา) น. สิ่งที่เสียหรือสูญหายไปมักดูมีค่ามากเกิน
ความเป็นจริง.
ปลาตะเพียน น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์โรหิณี มี ๗ ดวง, ดาวพราหมี
หรือ ดาวคางหมู ก็เรียก; ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี ๑๖ ดวง,
ดาวนาง ก็เรียก; เครื่องแขวนเหนือเปลให้เด็กดูทําด้วยใบตาลเป็นต้น.
ปลาติดหลังแห (สํา) น. คนที่พลอยได้รับเคราะห์กรรมร่วมกับผู้อื่น
ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้มีส่วนพัวพันด้วย, ปลาติดร่างแห ก็ว่า.ปลาตู้ น. ปลา
ที่เลี้ยงไว้ดูเล่นในตู้กระจก มักเป็นปลาที่มีรูปร่างสวยงามมีสีสันต่าง ๆ.
ปลาทอง ๑ น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ปลาทอง ๒ น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Carassius auratus ในวงศ์
Cyprinidae เลี้ยงเป็นปลาสวยงาม มีเกล็ดสีเหลืองหรือสีส้ม,
ปลาเงินปลาทอง ก็เรียก.
ปลาแนม น. ชื่อของกินอย่างหนึ่ง ปรุงด้วยข้าวตากคั่วป่น เนื้อปลา
หนังหมู เป็นต้น.
ปลาม้ำ น. ปลาร้าญวน ทําด้วยปลาดิบหมักเกลือ ใส่ข้าวคั่ว ใช้เป็น
เครื่องจิ้ม.
ปลาร้า น. ปลาหมักเกลือใส่ข้าวคั่วใช้เป็นเครื่องจิ้ม.
ปลาส้ม น. ปลาหมักด้วยเกลือ ข้าวสุก พริกไทย กระเทียม.
ปลาหน้าดิน น. ปลาที่อาศัยอยู่ตามพื้นท้องทะเล เช่น ปลาเห็ดโคน
ปลาเก๋า.
ปลาหมอตายเพราะปาก (สํา) น. คนที่พูดพล่อยจนได้รับอันตราย.
ปลาหมอแถกเหงือก (สำ) ก. กระเสือกกระสนดิ้นรน.
ปลาหาง (ราชา) น. ปลาช่อน.
ปลาเห็ด น. ทอดมันปลา.
ปลาใหญ่กินปลาเล็ก (สํา) น. ประเทศหรือคนที่มีอํานาจหรือผู้ใหญ่
ที่กดขี่ข่มเหงผู้อ่อนแอหรือผู้น้อย.
ปลา ๒น. ชื่องูในสกุล Enhydris และ Homalopsis วงศ์ Colubridae
กินปลา ที่รู้จักกันดี คือ งูสายรุ้ง (E. enhydris).
ปลาก[ปฺลาก] (โบ) น. ที่, ฝ่าย, ข้าง.
ปลาดาวดู ดาวทะเล.
ปลาดำปลาแดงน. เครื่องเล่นการพนันอย่างหนึ่ง ใช้ไม้ ๓ อัน ทาสีดำ สีแดง และ
สีขาว เจ้ามือกำไม้ทั้ง ๓ อันไว้ แล้วใช้ความไวปัดไม้อันหนึ่งลง
ในกล่อง ให้ลูกค้าแทงสี ถ้าแทงผิดเจ้ามือกิน, ไม้ดำไม้แดง หรือ
อีดำอีแดง ก็เรียก.
ปลาต[ปะลาด] ก. หนีไป. (ป.).
ปลาบ ๑[ปฺลาบ] ว. อาการที่รู้สึกแล่นวาบเข้าหัวใจ เช่น เจ็บปลาบ เสียวปลาบ,
โดยปริยายใช้เรียกโรคที่มีอาการเช่นนั้น.
ปลาบปลื้ม ก. มีความรู้สึกยินดีแล่นวาบเข้าในใจ.
ปลาบ ๒[ปฺลาบ] น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Commelinaceae
เช่น ชนิด Commelina benghalensis L. ดอกสีนํ้าเงิน, ชนิด Cyanotis
axillaris Roem. et Schult. ดอกสีม่วง, ชนิด Murdannia nudiflora
Brenan ดอกสีม่วงอ่อน.
ปลาบินดู นกกระจอก ๒.
ปลาฝาดู ตะพาบ, ตะพาบนํ้า.
ปลาย[ปฺลาย] น. ตอนยอด, ตอนที่สุด.
ปลายข้าว น. ข้าวสารที่เมล็ดแตกหรือแหลก.
ปลายตีน น. ด้านปลายเท้าของผู้นอน, ตรงข้ามกับ หัวนอน.
ปลายแถว น. คนที่อยู่ท้ายแถว, โดยปริยายหมายถึงผู้น้อย,
ผู้ที่มีความสำคัญน้อย, หางแถว ก็ว่า.
ปลายทาง น. สุดทาง.
ปลายน้ำ น. สุดลํานํ้า.
ปลายมือ น. บั้นปลายของชีวิต. ว. ในที่สุด.
ปลายนาการ[ปะลายะนากาน] ก. หนีไป. (ป.).
ปลาโลมาดู โลมา.
ปลาวาฬดู วาฬ.
ปลาสเตอร์น. ผ้ายางปิดแผล; ผงสีขาวคล้ายปูนขาวได้จากการเผายิปซัมให้ร้อน
ถึง ๑๒๐? - ๑๓๐?ซ. เมื่อนําไปผสมกับนํ้าแล้วทิ้งไว้จะแข็งตัวได้
เร็วมาก ใช้ประโยชน์ในการนําไปทําแม่พิมพ์ รูปปั้น เป็นต้น หรือ
พอกอวัยวะไม่ให้เคลื่อนไหวในการรักษากระดูกหัก. (อ. plaster).
ปลาสนาการ[ปะลาดสะนากาน] ก. หนีไป. (ป.).
ปลาหมึกน. ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีขาซึ่งเรียกว่าหนวดอยู่บริเวณหัว
อาศัยอยู่ในทะเล มีถุงบรรจุนํ้าสีดําอย่างหมึกสําหรับพ่นเพื่อพรางตัว
มีหลายสกุล เช่น ปลาหมึกกระดอง สกุล Sepia ในวงศ์ Sepiidae,
ปลาหมึกกล้วย สกุล Loligo และปลาหมึกหอม (Sepioteutis
lessoniana) ในวงศ์ Loliginidae, ปลาหมึกสาย สกุล Octopus
ในวงศ์ Octopodidae, หมึก ก็เรียก.
ปลาไหลเผือกน. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Eurycoma longifolia Jack
ในวงศ์ Simaroubaceae รากใช้ทํายาได้.
ปล้ำ, ปล้ำปลุก[ปฺลํ้า, -ปฺลุก] ก. ใช้แขนกอดรัดจับกุมเพื่อจะให้อีกฝ่ายหนึ่งล้ม
หรือให้อยู่ในอํานาจที่จะทําได้ตามใจตน, โดยปริยายหมายความว่า
พยายามทํากิจการอย่างเต็มกําลัง, ปลุกปลํ้า ก็ว่า.
ปล้ำผีลุกปลุกผีนั่ง (สํา) ก. พยายามทําให้มีเรื่องมีราวขึ้นมา.
ปลิง ๑[ปฺลิง] น. ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในวงศ์ Hirudinidae ตัว
ยืดหดได้คล้ายทาก เกาะคนหรือสัตว์เลือดอุ่นเพื่อดูดกินเลือด
อาศัยอยู่ในน้ำจืด มีหลายชนิด เช่น ชนิด Hirudo medicinalis,
Hirudinaria manillensis; เหล็กที่ทำเป็นหมุดแหลมโค้งสำหรับ
ตอกเพลาะกระดานยึดให้แน่นสนิท, เขี้ยวตะขาบ ตะปลิง หรือ
ตัวปลิง ก็เรียก.
ปลิง ๒น. ชื่องูนํ้าชนิด Enhydris plumbea ในวงศ์ Colubridae ตัวยาว
ประมาณ ๔๐ เซนติเมตร สีเขียวอมเทา ท้องขาว สามารถดีดตัว
ไปได้ในระยะสั้น ๆ แทนการเลื้อย มีพิษอ่อนมาก.
ปลิง ๓น. ขั้วผลไม้ติดต่อกับก้าน โดยมากเป็นขั้วทุเรียนที่หลุดจากกันได้,
ปากปลิง ก็เรียก.
ปลิงทะเลน. ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในชั้น Holothuroidea ลำตัวยาว
อ่อนนุ่ม รูปร่างทรงกระบอกยืดหดได้ หัวท้ายยาวรี อาศัยอยู่ใน
ทะเล บางชนิดรับประทานได้ เช่น ปลิงขาว (Holothuria scabra)
ปลิงดํา (H. atra) ในวงศ์ Holothuriidae.
ปลิด[ปฺลิด] ก. เอามือบิดให้ลูกไม้หลุดจากขั้ว, ทําให้หลุดจากที่.
ปลิ้น[ปฺลิ้น] ก. กลับข้างในบางส่วนให้โผล่ออกมา เช่น ปลิ้นตา, โผล่ยื่น
หรือทําให้โผล่ยื่นออกมาจากสิ่งที่มีอะไรห่อหุ้มอยู่ เช่น พุงปลิ้น
ตาปลิ้น; (ปาก) ลักลอบหรือหลอกลวงเอาไปซึ่งหน้า เช่น
ปลิ้นเอาเงินไป.
ปลิ้นปลอก, ปลิ้นปล้อน ก. ใช้อุบายล่อลวงเพื่อให้สําเร็จประโยชน์ตน.
ปลิโพธ[ปะลิโพด] น. ความกังวล, ความห่วงใย. (ป.).
ปลิม, ปลิ่ม[ปะลิม, ปะหฺลิ่ม] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง, บหลิ่ม ประหลิ่ม
ปะวะหลิ่ม ปะหลิ่ม หรือ มะหลิ่ม ก็ว่า.
ปลิว[ปฺลิว] ก. ลอยตามลม, ถูกลมพัด, (ใช้แก่สิ่งที่มีลักษณะเบา), โดย
ปริยายใช้เป็นคําเปรียบเทียบ มีความหมายคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น
เดินตัวปลิว.
ปลี[ปฺลี] น. ช่อดอกของกล้วยที่ยังมีกาบหุ้มอยู่; กล้ามเนื้อที่มีรูปลักษณะ
อย่างหัวปลี เช่น ปลีน่อง; ยอดเจดีย์หรือยอดมณฑปเหนือปล้องไฉน
หรือบัวกลุ่มขึ้นไป.
ปลีแข้ง น. ลําแข้ง.
ปลีก[ปฺลีก] ก. แยกหรือหลีกออกจากหมู่จากพวกไป, ย่อยออกไปจาก
ส่วนใหญ่ เช่น ขายปลีก เงินปลีก.
ปลีกตัว ก. แยกตัวออกมา.
ปลีกย่อย ว. เบ็ดเตล็ด, เล็กน้อย.
ลีกเวลา ก. เจียดเวลาเพื่อมาทําสิ่งใดสิ่งหนึ่งนอกเหนือจากงาน
ที่ทําอยู่.
ปลื้ม[ปฺลื้ม] ก. เบิกบานยินดีมาก.
ปลุก[ปฺลุก] ก. ทําให้ตื่นจากหลับ, ทําให้ได้สติรู้สึกตัว, กระตุ้นให้เกิด
แรงกําลัง ความขลัง และความกล้าแข็ง เป็นต้น.
ปลุกใจ ก. เร้าใจให้กล้าหาญหรือกระตือรือร้น.
ปลุกตัว ก. นั่งเข้าสมาธิแล้วบริกรรมคาถา เพื่อให้อยู่คงกระพันชาตรี.
ปลุกปล้ำ ก. ปลํ้า, ปลํ้าปลุก.
ปลุกปั่น ก. ยุยงให้แตกแยกกัน.
ปลุกผี ก. นั่งบริกรรมคาถาจนกระทั่งผีลุกขึ้นมาหรือปรากฏกาย
เพื่อใช้ให้ไปทําประโยชน์ตามที่ตนปรารถนา หรือเพื่อลนเอานํ้ามัน
จากคางผีตายทั้งกลม ที่เรียกกันว่า น้ำมันพราย สำหรับดีดให้หญิง
หลงรัก; รื้อฟื้นเรื่องที่ยุติไปแล้วขึ้นมาใหม่ เช่น ปลุกผีคอมมิวนิสต์.
ปลุกพระ ก. บริกรรมคาถาเสกพระเครื่องเพื่อให้เกิดความขลัง.
ปลุกระดม ก. เร้าใจและยุยงให้ประชาชนลุกฮือขึ้น.
ปลุกเสก ก. เสกให้ขลัง.
ปลูก[ปฺลูก] ก. เอาต้นไม้หรือเมล็ด หน่อ หัว เป็นต้น ใส่ลงในดินหรือ
สิ่งอื่นเพื่อให้งอกหรือให้เจริญเติบโต, ทําให้เจริญเติบโต, ทําให้
งอกงาม เช่น ปลูกไมตรี เช่น ปลูกไมตรี; เอาสิ่งต่าง ๆ มาปรุงกัน
เข้าเพื่อทําเป็นที่อยู่หรือที่พักอาศัย โดยวิธีฝังเสาลงในดิน เช่น
ปลูกบ้าน ปลูกเรือน, ปลูกสร้าง ก็ว่า, โดยปริยายหมายถึงการกระทํา
ที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ปลูกพลับพลายก.
ปลูกฝัง ก. ตกแต่งให้มีเหย้ามีเรือน; บํารุงให้เจริญมั่นคง.
ปลูกฝี ก. นําวัคซีนเข้าสู่ร่างกายทางผิวหนังตรงรอยที่กรีดไว้ เพื่อ
ให้มีภูมิคุ้มกันโรคฝีดาษ.
ปลูกเรือนคร่อมตอ (สํา) ก. กระทําสิ่งซึ่งล่วงลํ้า ก้าวก่าย หรือทับสิทธิ
ของผู้อื่น จะโดยรู้เท่าถึงการณ์หรือไม่ก็ตาม.
ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ (สํา) ก. ทําตามความพอใจของผู้ที่จะได้รับผล
โดยตรง, มักพูดเข้าคู่กับ ผูกอู่ตามใจผู้นอน เป็น ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่
ผูกอู่ตามใจผู้นอน.
ปลูกเรือนพอตัว หวีหัวพอเกล้า (สํา) ก. ทําสิ่งใด ๆ ให้พอสมควร
กับฐานะของตน, ปลูกเรือนแต่พอตัว หวีหัวแต่พอเกล้า ก็ว่า.
ปลูกสร้าง ก. เอาสิ่งต่าง ๆ มาปรุงกันเข้าเพื่อทำเป็นที่อยู่หรือที่พัก
อาศัยโดยวิธีฝังเสาลงในดิน เช่น ปลูกสร้างบ้าน ปลูกสร้างเรือน,
ปลูก ก็ว่า.
ปวกเปียกว. อ่อนกําลังจนแทบไม่อาจจะทรงตัวได้ตามลําพัง, กะปวกกะเปียก ก็ว่า.
ปวงว. ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, เช่น ปวงชน, มักใช้เข้าคู่กับคํา ทั้ง เป็น ทั้งปวง
เช่น ชนทั้งปวง.
ป่วงน. โรคลงราก, โรคระบาดมีอาการให้ท้องร่วงและอาเจียน.
ปวดก. รู้สึกเจ็บต่อเนื่องอยู่ในร่างกาย เช่น ปวดหัว ปวดท้องเยี่ยว ปวดฟัน.
ปวดถ่วง ก. ปวดหน่วง ๆ บริเวณท้องน้อยคล้ายต้องการถ่ายอุจจาระ.
ปวดท้องทุ่ง ก. ต้องการถ่ายอุจจาระ.
ปวดท้องเบา, ปวดท้องเยี่ยว ก. ต้องการถ่ายปัสสาวะ.
ปวดมวน ก. รู้สึกปวดป่วนปั่นอยู่ในท้อง.
ปวดร้าว ก. เจ็บปวดไปทั่ว, เจ็บชํ้านํ้าใจ.
ปวดเศียรเวียนเกล้า (สํา) ก. เดือดร้อนรําคาญใจเพราะมีเรื่อง
ยุ่งยากมากจนแก้ไม่ทัน.
ปวดแสบปวดร้อน ก. รู้สึกเจ็บเช่นเมื่อถูกไฟหรือนํ้าร้อนลวก.
ป่วนก. มวน, อลวน, อาการที่ปวดมวนอยู่ในท้องเพราะอาหารเป็นเหตุ.
ป่วนปั่น ก. เคลื่อนไหวไปมาอย่างรุนแรงผิดปรกติ เช่น ทะเลป่วนปั่น,
สับสนวุ่นวายผิดปรกติ เช่น ใจคอป่วนปั่น ท้องป่วนปั่น บ้านเมือง
ป่วนปั่น, ปั่นป่วน ก็ว่า.
ป้วน, ป้วนเปี้ยนว. วนเวียนกลับไปกลับมา.
ป่วยก. รู้สึกไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่นที่ทําให้รู้สึก
เช่นนั้น.
ป่วยกล่าว ก. เสียเวลาพูด เช่น จะป่วยกล่าวไปไย.
ป่วยการ ก. เสียงานเสียการ, ไร้ประโยชน์, เช่น ป่วยการพูด.
ว. เรียกค่าชดเชยการงานหรือเวลาที่เสียไปว่า ค่าป่วยการ.
ปวัตน-, ปวัตน์[ปะวัดตะนะ-, ปะวัด] น. ความเป็นไป. (ป.).
ปวัตนาการ น. อาการที่เป็นไป.
ปวัตนาการดู ปวัตน-, ปวัตน์.
ปวารณา[ปะวาระนา] ก. ยอมให้ภิกษุสามเณรขอหรือเรียกร้องเอาได้ เช่น
ขอของจากผู้ปวารณา ใบปวารณา; บอกยอมให้ใช้ได้ด้วยความ
เต็มใจ เช่น ขอปวารณาจะใช้อะไรก็บอก; พิธีกรรมทางศาสนา
ยอมให้สงฆ์ว่ากล่าวตักเตือนได้ ทําในวันขึ้น ๑๕ คํ่า เดือน ๑๑
ซึ่งเป็นวันออกพรรษา, เรียกวันออกพรรษาว่า วันปวารณา หรือ
วันมหาปวารณา. (ป.).
ปวาล[ปะวาน] น. ประวาล. (ป.; ส. ปฺรวาล).
ปวาส[ปะวาด] ก. ประพาส. (ป.; ส. ปฺรวาส).
ปวาฬ[ปะวาน] น. ประพาฬ. (ป.; ส. ปฺรวาฑ).
ปวิช[ปะวิด] น. ประวิช.
ปวิตร[ปะวิด] น. บพิตร.
ปวิธ[ปะวิด] ก. บพิธ. (ป. ป + วิ + ธา).
ปวิเวก[ปะวิเวก] น. ที่สงัดเงียบ. (ป.).
ปวีณ[ปะวีน] ว. ฉลาด, มีฝีมือดี. (ป.).
ปวุติ[ปะวุดติ] น. ความเป็นไป, เรื่องราว. (ป. ปวุตฺติ).
ปเวณี[ปะ-] น. ขนบธรรมเนียม, แบบแผน; เชื้อสาย, การเป็นสามีภรรยากัน
ตามธรรมเนียม. (ป.; ส. ปฺรเวณิ).
ปเวส, ปเวสน์[ปะเวด] น. ประเวศ, ประเวศน์. (ป.; ส. ปฺรเวศ, ปฺรเวศน).
ปศุ[ปะสุ] น. สัตว์เลี้ยงสําหรับใช้แรงงาน เช่น ช้าง ม้า วัว ควาย
บางทีก็รวมถึงสัตว์เลี้ยงที่ใช้เป็นอาหารด้วย เช่น แพะ แกะ หมู,
มักใช้ประกอบคํา สัตว์ เป็น ปศุสัตว์. (ส.; ป. ปสุ).
ปสพ[ปะสบ] (แบบ) น. สัตว์เลี้ยง; ของที่เกิดขึ้น, ของที่มีขึ้น; ดอกไม้,
ลูกไม้. (ป. ปสุ, ปสว).
ปสันน-, ปสันนะ[ปะสันนะ] (แบบ) ก. เลื่อมใส. (ป.).
ปสันนาการ น. อาการเลื่อมใส. (ป.).
ปสัยห-, ปสัยหะ[ปะไสหะ] (แบบ) ก. ข่มขี่, ข่มเหง. (ป.).
ปสัยหาการ น. การข่มเหง. (ป.).
ปสัยหาวหาร [-หาวะหาน] น. การโจรกรรมด้วยใช้อํานาจ
กดขี่หรือกรรโชกให้กลัว.
ปสัยหาการดู ปสัยห-, ปสัยหะ.
ปสัยหาวหารดู ปสัยห-, ปสัยหะ.
ปสาท[ปะ-] น. ประสาท. (ป.; ส. ปฺรสาท).
ปสาน[ปะ-] น. ตลาดของแห้ง, ที่ขายของแห้ง.
ปสาสน์[ปะ-] น. ประศาสน์. (ป.; ส. ปฺรศาสน).
ปสุ[ปะสุ] น. ปศุ. (ป.; ส. ปศุ).
ปสุต[ปะ-] ก. ประสูต. (ป.; ส. ปฺรสูต).
ปสูติ[ปะสูด] น. ประสูติ. (ป.; ส. ปฺรสูติ).
ปหังสนะ, ปหังสะ[ปะหังสะนะ, -สะ] น. การรื่นเริง. (ป.).
ปหาน[ปะ-] ก. ละทิ้ง. (ป.; ส. ปฺรหาณ).
ปหาร[ปะ-] น. ประหาร. (ป.; ส. ปฺรหาร).
ปหาส[ปะ-] น. ประหาส. (ป.; ส. ปฺรหาส).
ปอ ๑น. เส้นใยที่ทําจากเปลือกไม้บางชนิด เช่น ปอแก้ว ปอกระเจา.
ปอ ๒น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลและหลายวงศ์ที่เปลือกใช้ทําปอ
เช่น ปอกระเจา (Corchorus capsularis L. และ C. olitorius L.)
ในวงศ์ Tiliaceae, ปอกระสา [Broussonetia papyrifera (L.)
Vent.] ในวงศ์ Moraceae, ปอแก้ว (Hibiscus cannabinus L.)
ในวงศ์ Malvaceae, ปอสําโรง (Sterculia foetida L.) ในวงศ์
Sterculiaceae.
ปอ ๒น. ชื่อแมลงหลายชนิดและหลายวงศ์ในอันดับ Odonata หัวและอก
สั้นป้อม ส่วนท้องแคบและยาว หนวดสั้นเล็กมองคล้ายขน ตาโต
ใหญ่ ๒ ข้างดูเต็มหัว ปีก ๒ คู่ ขนาดเท่า ๆ กันหรือโตกว่ากันเล็กน้อย
ลักษณะยาว บางใส มีเส้นปีกมากมาย อาจมีสีต่าง ๆ เช่น ส้ม เหลือง
หรือนํ้าเงิน, แมลงปอ ก็เรียก.
ป้อว. อาการของไก่ที่คึกกรีดปีกไปมา, มีอาการกรีดกราย หยิบหย่ง;
อ่อน เช่น ไข่ป้อ; ป๋อ.
ป๋อก. แสดงอาการโดยจงใจหรือไม่จงใจให้เห็นเด่น ผึ่งผาย องอาจ
หรือคล้ายคลึงเช่นนั้น.
ปอกก. เอาเปลือกหรือสิ่งที่ห่อหุ้มออก, ถ้าเป็นผิวนอก ใช้ว่า ถลอก ก็ได้
เช่น หัวปอก พูดว่า หัวถลอก.
ปอกกล้วยเข้าปาก (สํา) ว. ง่าย, สะดวก.
ปอกลอก ว. ทําให้เขาหลงเชื่อแล้วล่อลวงเอาทรัพย์เขาไป.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒