พลาสติกน. สารประกอบอินทรีย์ที่สังเคราะห์ขึ้นใช้แทนวัสดุธรรมชาติ
บางชนิดเมื่อเย็นก็แข็งตัวเมื่อถูกความร้อนก็อ่อนตัว บางชนิด
แข็งตัวถาวร มีหลายชนิด เช่น ไนลอน ยางเทียมใช้ทําสิ่งต่าง ๆ
เช่น เสื้อผ้า ฟิล์ม ภาชนะ ส่วนประกอบเรือหรือรถยนต์.
(อ. plastic).
พลาสมาน. ส่วนประกอบของเลือดที่แยกเอาเม็ดเลือดออกแล้ว; (ฟิสิกส์)
ภาวะหนึ่งของสสาร ณ ภาวะนี้สสารอยู่ในสภาพแก๊สที่ร้อนจัด
อย่างยิ่งยวด และแตกตัวเป็นอนุภาคบวกกับอิเล็กตรอนซึ่งมี
จํานวนเท่ากันโดยประมาณ สสารในภาวะนี้เป็นตัวนําไฟฟ้าที่ดียิ่ง.
(อ. plasma).
พลาหก[พะลา] น. เมฆ, ฝน. (ป., ส. วลาหก).
พลำ, พล้ำ[พฺลํา, พฺลํ้า] ก. พลาดถลํา.
พลำภัง[พะ] (โบ) น. ชื่อกรมการปกครองในกระทรวงมหาดไทย, เขียน
เป็น พลัมภัง พลําภังค์ ก็มี.
พลิ[พะลิ] ดู พลี ๑.
พลิก[พฺลิก] ก. กลับด้านหนึ่งเป็นอีกด้านหนึ่ง เช่น เรือพลิกท้อง ปลา
พลิกท้อง นอนพลิกข้าง พลิกหน้าหนังสือ พลิกถ้อยคํา.
พลิกกระเป๋า (ปาก) ก. เสียจนหมดตัวเพราะผิดจากที่คาดหมายไว้
(ใช้แก่การพนัน).
พลิกตัว ก. เปลี่ยนท่านอนจากท่าหนึ่งเป็นอีกท่าหนึ่งเช่นจากนอน
หงายเป็นนอนตะแคง.
พลิกแผ่นดิน (สํา) ก. เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในระบบหรือวิธีการ
ปกครองแผ่นดิน. ว. อาการที่ตามหาเท่าไร ๆ ก็ไม่พบ เช่น หาจน
พลิกแผ่นดิน.
พลิกแพลง [แพฺลง] ว. ยักเยื้องถ่ายเทเป็นอย่างอื่น ๆ, ที่เปลี่ยนแปลง
ให้ผิดไปจากแบบปรกติธรรมดา, เช่น พูดพลิกแพลง ทำพลิกแพลง
เล่นพลิกแพลง เตะตะกร้อท่าพลิกแพลง. ก. กลับกลาย, เปลี่ยนแปลง,
เช่น วิธีการพลิกแพลง; ดัดแปลง, ยักย้ายถ่ายเท, เช่น ช่างพลิกแพลง.
พลิกศพ ก. ชันสูตรศพ.
พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ (สํา) ก. เปลี่ยนแปลงหรือทําให้ผิดไป
จากเดิมอย่างตรงกันข้าม, กลับหน้ามือเป็นหลังมือ ก็ว่า.
พลิพัท[พะลิ] น. โคผู้. (ป. พลิวทฺท).
พลิ้ว[พฺลิ้ว] ก. บิด, เบี้ยว, เช่น คมมีดพลิ้ว; สะบัดเป็นคลื่นไปตามลม
เช่น ธงพลิ้ว.
พลี ๑[พะลี] น. การบวงสรวง, เครื่องบวงสรวง, ส่วย, การบูชา, (ตาม
แบบมี ๕ คือ ญาติพลี สงเคราะห์ญาติ, อติถิพลี ต้อนรับแขก,
เปตพลี ทําบุญอุทิศให้ผู้ตาย, ราชพลี ถวายเป็นหลวง มีเสียภาษี
อากรเป็นต้น, เทวตาพลี ทําบุญอุทิศให้เทวดา, และแบ่งเป็น ๒
อย่าง คือ ธรรมพลี อุทิศกุศลให้ และ อามิสพลี ให้สิ่งของ).
(ป., ส. พลิ ว่า เครื่องบวงสรวง).
พลีกรรม [พะลีกํา] น. การบูชา, พิธีบูชา.
พลี ๒[พฺลี] ก. เสียสละ เช่น พลีชีพเพื่อชาติ, บวงสรวงเชิญเอามา (ใช้แก่
ยาสมุนไพร) เช่นไปพลียาที่ต้นเทียน คือ ไปบวงสรวงเก็บต้นเทียน
หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของต้นเทียนมาทำยารักษาโรค.
พลี ๓[พะลี] ว. มีกําลัง. (ป.).
พลีมุข[พะลี] น. ลิง. (ส. พลีมุข ว่า หน้าย่น).
พลุ[พฺลุ] น. ดอกไม้เพลิงชนิดหนึ่ง บรรจุดินปืนในกระบอกไม้ไผ่ เมื่อ
จุดมีเสียงระเบิดดังคล้ายเสียงปืน, โดยอนุโลมเรียกดอกไม้เพลิง
อย่างอื่นที่จุดมีเสียงระเบิดดังเช่นนั้นว่า พลุ. ว. ฟุ, ฟ่าม, ไม่แน่น.
พลุก ๑[พฺลุก] น. งาช้าง. (ข. ภฺลุก).
พลุก ๒[พฺลุก] ว. พลุ่ง.
พลุ่ก[พฺลุ่ก] ว. พลุ่งขึ้นมา.
พลุกพล่าน[พฺลุกพฺล่าน] ก. เกะกะ, ขวักไขว่, เกลื่อนกล่น. ว. อาการที่เคลื่อน
ไหวขวักไขว่ไม่เป็นระเบียบ เช่น เดินพลุกพล่าน วิ่งพลุกพล่าน
แล่นพลุกพล่าน.
พลุ่ง[พฺลุ่ง] ก. อาการที่ไอน้ำหรือควันดันตัวพุ่งออกมาโดยแรง เช่น น้ำ
เดือดไอน้ำพลุ่งขึ้นมา ไฟไหม้ควันพลุ่งขึ้นมา, โดยปริยายหมายถึง
อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น โทสะพลุ่งขึ้นมา อารมณ์เดือดพลุ่ง.
พลุ่งพล่าน [พฺล่าน] ก. บันดาลโทสะจนนั่งไม่ติด.
พลุ้น[พฺลุ้น] ว. อ่อน (ใช้แก่มะพร้าวที่กะลายังไม่แข็ง).
พลุ่มพล่าม[พฺลุ่มพฺล่าม] ว. ยุ่มย่าม, ซุ่มซ่าม, ตะกรุมตะกราม.
พลุ่ย[พฺลุ่ย] ว. ง่าย, ลุ่ย, หลวมเข้าไป.
พลุ้ย[พฺลุ้ย] ว. ยุ้ย, ยื่นออกมาอย่างท้องคนอ้วน, เช่น ท้องพลุ้ย พุงพลุ้ย.
พลู[พฺลู] น. ชื่อไม้เถาชนิด Piper betle L. ในวงศ์ Piperaceae ใบมีรส
เผ็ดร้อนใช้กินกับหมากและทํายาได้.
พลูแก [พฺลู] น. ชื่อไม้เถาในสกุล Piper วงศ์ Piperaceae คล้ายพลู
แต่ก้านใบยาวกว่า ใช้ทํายาได้.
พลูคาว[พฺลู] ดู คาวตอง.
พลูต้น[พฺลู] (ถิ่นพายัพ) น. ต้นข่าต้น. (ดู ข่าต้น).
พลูโต[พฺลู] น. ชื่อดาวเคราะห์ดวงที่ ๙ ในระบบสุริยะ มองไม่เห็นด้วย
ตาเปล่า อยู่ห่างดวงอาทิตย์ประมาณ ๕,๙๐๐ ล้านกิโลเมตร มีเส้น
ผ่าศูนย์กลางอยู่ระหว่าง ๒,๕๘๐ ถึง ๓,๕๓๐ กิโลเมตร ทางโคจร
เป็นวงรีมาก ทําให้ส่วนหนึ่งของทางโคจรอยู่ภายในวงจรของดาว
เนปจูน, ดาวยม ก็เรียก. (อ. Pluto).
พลูโทเนียม[พฺลู] น. ธาตุลําดับที่ ๙๔ สัญลักษณ์ Pu เป็นธาตุกัมมันตรังสีที่
นักวิทยาศาสตร์สร้างขึ้น ไม่มีปรากฏในธรรมชาติ. (อ. plutonium).
พวกน. คน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันเข้าเป็นกลุ่มเป็นหมู่ตามอาชีพ
หรือชนิดเป็นต้น เช่น พวกนักเรียน พวกพ่อค้า พวกกรรมกร พวก
นก พวกกา พวกเครื่องมือ พวกเครื่องเขียน.
พวกพ้อง น. หมู่ญาติ, เพื่อนฝูง.
พวง ๑น. กลุ่มของสิ่งที่มีลักษณะอย่างเดียวกันที่อยู่ร่วมขั้วเดียวกันหรือ
ผูกมัดไว้รวมกัน เช่น พวงองุ่น พวงดอกไม้ พวงลูกโป่ง; คําต้นของ
ไม้เลื้อยพวกหนึ่งที่มีดอกเป็นพวงมีหลายชนิด เช่น พวงแก้วกุดั่น
พวงชมพู พวงนาค.
พวงมโหตร [มะโหด] น. พวงอุบะซึ่งห้อยประดับอยู่ที่คันดาลฉัตร
ทำด้วยผ้าตาดทอง, ลูกมโหตร ก็ว่า.
พวงมาลัย น. ดอกไม้ประดิษฐ์แบบไทยลักษณะหนึ่ง โดยการนำ
ดอกไม้ กลีบดอกไม้และใบไม้ มาร้อยด้วยเข็ม แล้วรูดออกมาใส่
ด้ายผูกเป็นพวง มีลักษณะต่าง ๆ กัน, มาลัย ก็เรียก; เครื่องสําหรับ
บังคับเรือไฟหรือเรือยนต์ รถยนต์ ให้ไปตามทางที่ต้องการ; เครื่อง
สําหรับช่วยพยุงคนตกนํ้า มีรูปคล้ายพวงมาลัย; ชื่อการเล่นของ
ชาวบ้านชนิดหนึ่งเรียกว่า เพลงพวงมาลัย.
พวงมาลา น. ดอกไม้ที่จัดแต่งขึ้นตามโครงรูปต่าง ๆ เช่น วงกลม
วงรี มักมีใบไม้เป็นส่วนประกอบด้วย สําหรับวางที่อนุสาวรีย์
พระบรมรูป หรือศพ เป็นต้น เพื่อเป็นเกียรติหรือแสดงความเคารพ.
พวงหรีด น. ดอกไม้ที่จัดแต่งขึ้นตามโครงรูปต่าง ๆ เช่น วงกลม
วงรี สําหรับใช้เคารพศพ, หรีด ก็เรียก.
พวง ๒ว. ลักษณะที่ยื่นพองออกมา เช่น แก้มเป็นพวง.
พวง ๓ดู บ้า ๒.
พ่วง ๑ก. ต่อท้าย, ตามติด, เช่น ขอพ่วงไปด้วย, เรียกเรือที่พ่วงท้ายให้
เรือโยงลากจูงไปว่า เรือพ่วง, เรียกรถที่พ่วงท้ายให้รถคันหน้า
ลากไปว่า รถพ่วง.
พ่วงข้าง ก. ติดไว้ข้าง ๆ เช่น รถพ่วงข้างรถจักรยานยนต์.
พ่วง ๒ว. โต, อ้วน.
พ่วงพี ว. อ้วนลํ่า.
พวงโกเมนน. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Mucuna bennettii F. Muell. ในวงศ์
Leguminosae ดอกสีแสด ออกเป็นช่อห้อยยาว.
พวงครามน. ชื่อไม้เถาชนิด Petrea volubilis L. ในวงศ์ Verbenaceae ใบแข็ง
และคาย ดอกสีม่วงครามเป็นกลีบ ๕ แฉก คล้ายรูปดาว ออกเป็น
ช่อใหญ่.
พวงชมพูน. ชื่อไม้เถาขนาดเล็กชนิด Antigonon leptopus Hook. et Arn.
ในวงศ์ Polygonaceae ดอกสีชมพูรูปหัวใจเล็ก ๆ ออกเป็นช่อยาว
ออกดอกตลอดปี.
พวงดอกไม้น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี ๕ ดวง, ดาวปุยฝ้าย ดาวดอกบัว
ดาวโลง ดาวปู ดาวสิธยะ ดาวสมอสําเภา ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ
ดาวปุสสะ ก็เรียก.
พวงแสดน. ชื่อไม้เถาขนาดเล็กชนิด Pyrostegia venusta (Ker—Gawler)
Miers ในวงศ์ Bignoniaceae ดอกสีแสดรูปกระบอก ออกเป็น
ช่อยาว.
พวงหยกน. ชื่อไม้เถาขนาดกลางชนิด Strongylodon macrobotrys A. Gray
ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีหยกหรือสีนํ้าทะเล ออกเป็นช่อห้อยยาว.
พวงอุไรดู ทองอุไร.
พวน ๑น. เชือกเกลียวขนาดใหญ่สำหรับใช้โยงเรือ เป็นต้น; แนว.
พวน ๒น. รวงข้าวที่นวดแล้วหรืออ้อยที่หีบครั้งที่ ๒.
พวน ๓น. ชาวไทยพวกหนึ่ง เดิมมีถิ่นฐานอยู่ในประเทศลาว ส่วนหนึ่ง
ได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานอยู่ทางภาคกลางของประเทศไทย.
พวย ๑น. ส่วนของกาหรือป้านที่ยื่นออกมา สําหรับรินนํ้า.
พวยน้ำ น. นํ้าที่พุ่งเป็นลําขึ้นไปในอากาศเนื่องจากลมงวง,
นาคเล่นนํ้า ก็ว่า.
พวย ๒ก. สูง, พุ่ง, ไปโดยเร็ว.
พวยพุ่ง ว. ช่วงโชติ, พุ่งเป็นลําออกไปโดยเร็ว เช่น แสงพวยพุ่ง
รัศมีพวยพุ่ง.
พสก, พสก[พะสก, พะสกกะ] น. ชาวเมือง, พลเมือง. (ป. วส + ค; ส. วศ + ค
ว่า ผู้อยู่ในอํานาจ).
พสกนิกร [พะสกกะนิกอน, พะสกนิกอน] น. คนที่อยู่ในประเทศ
ไม่ว่าจะเป็นพลเมืองของประเทศนั้นหรือคนต่างด้าวที่มาอาศัยอยู่
ก็ตาม.
พสนะ[พะสะนะ, พดสะนะ] น. เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่ม. (ป., ส. วสน).
พสุ[พะ] น. ชื่อเรียกเทวดาจําพวกหนึ่ง; ทรัพย์, สมบัติ, ความมั่งมี.
ว. ดี, เลิศ, ประเสริฐ; ใจดี, กรุณา. (ป., ส. วสุ).
พสุธา น. ''ผู้ทรงไว้ซึ่งทรัพย์'' คือ แผ่นดิน. (ป., ส. วสุธา).
พสุธาดล น. พื้นแผ่นดิน. (ป., ส. วสุธาตล).
พสุนธรา [พะสุนทะ] น. แผ่นดิน. (ป. วสุนฺธรา; ส. วสุํธรา).
พสุมดี [พะสุมะดี] น. แผ่นดิน. (ส.).
พสุธาดู พสุ.
พสุธากันแสงน. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง, ธรณีกันแสง หรือ ธรณีร้องไห้ ก็ว่า.
พสุธาดลดู พสุ.
พสุนธราดู พสุ.
พสุมดีดู พสุ.
พสุสงกรานต์(ดารา) น. พระอาทิตย์โคจรมาถึงจุดใกล้สุดกับโลกในราววันที่ ๔
มกราคม เรียกว่า พสุสงกรานต์เหนือ (perihelion) กับโคจรไปถึง
จุดไกลสุดจากโลกในราววันที่ ๓ กรกฎาคม เรียกว่า พสุสงกรานต์
ใต้ (aphelion).
พหล[พะหน] ว. มาก, ใหญ่, หนา, ทึบ. น. กองทัพใหญ่. (ป., ส.).
พหุว. มาก, เขียนเป็น พหู ก็มี. (ป., ส.).
พหุคูณ ว. หลายเท่า, หลายทบ. (ส.).
พหุพจน์, พหูพจน์ น. คําที่กล่าวถึงสิ่งมากกว่าหนึ่ง. (ป., ส. พหุวจน).
พหุภาคี (การทูต) ว. หลายฝ่าย. น. เรียกสนธิสัญญาที่มีคู่สัญญา
หลายฝ่ายว่า สนธิสัญญาพหุภาคี. (อ. multilateral).
พหุล[พะหุน] ว. หนา, มาก. (ป., ส.).
พหูว. พหุ.
พหูพจน์ น. คําที่กล่าวถึงสิ่งมากกว่าหนึ่ง.
พหูสูต น. ผู้มีความรู้เพราะได้สดับตรับฟังหรือศึกษาเล่าเรียน
มามาก. (ป. พหุสฺสุต).
พอว. เท่าที่ต้องการ, ควรแก่ความต้องการ, เต็มเท่าที่จำเป็น, เต็มตาม
ต้องการ, เช่น ในการเดินทางจะต้องเตรียมเงินไปเท่าไรจึงจะพอ;
เหมาะ, เพียงทําได้, ควร; ถูก, ชอบ, เช่น พอใจ พอตา พอหู; อาจ ...
ได้ เช่น ตาพอดู หูพอฟัง; เมื่อ, ครั้นเมื่อ, เพิ่ง.
พอกัน, พอ ๆ กัน ว. เสมอกัน, ทัดเทียมกัน, เทียบเท่ากัน, เช่น เก่ง
พอกัน ฝีมือพอกันร้ายพอ ๆ กัน.
พอกันที (ปาก) ก. บอกเลิกกัน, ยุติกัน, ไม่เกี่ยวข้องกันอีกต่อไป.
พอการ (ปาก) ว. สมควรแก่งาน, บางทีใช้หมายความว่า มาก.
พอก้าวขาก็ลาโรง (สํา) ก. ชักช้าทําให้เสียการ, พอยกขาก็ลาโรง
ก็ว่า.
พอควร ว. พอสมควร.
พอใจ ก. สมใจ, ชอบใจ. ว. เหมาะ.
พอใช้ ว. ใช้ได้ เช่น คะแนนพอใช้; ปานกลาง, พอสมควร, เช่น มี
ฐานะดี พอใช้รวยพอใช้เก่งพอใช้; เพียงพอแก่การจับจ่ายใช้สอย
เช่นมีเงินพอใช้ทั้งเดือน, พอใช้พอสอย ก็ว่า.
พอใช้ได้ ว. นับว่าใช้ได้.
พอใช้พอสอย ว. เพียงพอแก่การจับจ่ายใช้สอย เช่น มีเงินพอใช้
พอสอยไปเดือนหนึ่ง ๆ, พอใช้ ก็ว่า.
พอดิบพอดี ว. กำลังดี, พอเหมาะพอเจาะ, เช่น มีเงินไปเท่ากับราคา
ของพอดิบพอดี กางเกงตัวนี้ใส่ได้พอดิบพอดี, พอดี ก็ว่า.
พอดี ว. กำลังดี, พอเหมาะพอเจาะ, เช่น เสื้อใส่ได้พอดี, พอดิบพอดี
ก็ว่า; พอเหมาะกับเวลา เช่น พอสิ้นเดือนเงินก็หมดพอดี เขามาถึง
ที่ทำงาน ๘.๓๐ น. พอดี.
พอดีกัน ว. เสมอกัน (มักใช้ในทางไม่ดี) เช่น มันก็พอดีกันนั่นแหละ.
พอดีพอร้าย ว. ปานกลาง, ไม่ดีนัก, ไม่เลวนัก; บางที (แสดงความ
ไม่แน่นอน) เช่น พอดีพอร้ายไม่ได้ไป.
พอดู ว. เอาการ, ค่อนข้างมากทีเดียว, เช่น เก่งพอดู.
พอดูได้ ว. ไม่ถึงกับน่าเกลียด, พอใช้ได้.
พอได้ ว. พอใช้ได้บ้าง.
พอตัว ว. พอเหมาะสมแก่ตน เช่น มีความสามารถพอตัว.
พอทำเนา ว. พอสมควร, พอสถานประมาณ, เช่น เจ็บไข้ก็พอทำเนา
ยังแถมถูกออกจากงานเสียอีก.
พอทำพอกิน ว. พอกินไปวันหนึ่ง ๆ.
พอที คําห้ามเพื่อขอยับยั้ง.
พอที่ ว. เหมาะ, ควร, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่พอที่ เช่น ไม่พอ
ที่จะเข้าไปยุ่งกับเขาเลย.
พอที่จะ ว. ควรที่จะ เช่น พอที่จะได้ เลยไม่ได้.
พอประมาณ ว. เพียงปานกลาง เช่น มีฐานะดีพอประมาณ.
พอไปได้ ว. พอจะใช้ได้บ้าง เช่น ความรู้ของเขาพอไปได้.
พอไปวัดไปวาได้ ว. มีหน้าตาสวยพออวดได้ (ใช้แก่ผู้หญิง).
พอเพียง ก. ได้เท่าที่กะไว้ เช่น ได้เท่านี้ก็พอเพียงแล้ว.
พอฟัด, พอฟัดพอเหวี่ยง ก. พอสู้กันได้ เช่น เขามีฝีมือพอฟัด
พอเหวี่ยงกัน, พอวัดพอเหวี่ยง ก็ว่า.
พอมีพอกิน ว. มีฐานะปานกลาง เช่น เขาเป็นคนมีฐานะพอมีพอกิน.
พอมีอันจะกิน ว. ค่อนข้างรวย, มีฐานะค่อนข้างดี, เช่น เขาเป็นคน
พอมีอันจะกิน.
พอยกขาก็ลาโรง (สํา) ก. ชักช้าทําให้เสียการ, พอก้าวขาก็ลาโรง
ก็ว่า.
พอแย้มปากก็เห็นไรฟัน (สํา) รู้ทันกัน, พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่
ก็ว่า.
พอแรง ว. เต็มแรง, มาก, เช่น ถูกด่าเสียพอแรง ว่าเสียพอแรง.
พอเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง (สํา) ก. พอมีกินมีใช้, พอเลี้ยงตัวได้.
พอวัดพอเหวี่ยง ก. พอสู้กันได้, พอฟัด หรือ พอฟัดพอเหวี่ยง ก็ว่า.
พอสถานประมาณ ว. เพียงระดับปานกลาง เช่น เขามีความรู้พอ
สถานประมาณ, พอสัณฐานประมาณ ก็ว่า.
พอสมควร ว. พอประมาณ เช่น เรียนเก่งพอสมควร ทำดีพอสมควร,
พอควร ก็ว่า.
พอสัณฐานประมาณ ว. เพียงระดับปานกลาง, พอสถานประมาณ
ก็ว่า.
พอหอมปากหอมคอ (ปาก) ว. พอสมควร, พอดี ๆ, นิด ๆ หน่อย ๆ,
เช่น กินพอหอมปากหอมคอ พูดพอหอมปากหอมคอ.
พอเหมาะ ก. เหมาะเจาะ เช่น เขามาพอเหมาะกับเวลา รองเท้านี้
ใส่ได้พอเหมาะ, พอเหมาะพอเจาะ ก็ว่า.
พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่ (สํา) รู้ทันกัน, พอแย้มปากก็เห็นไรฟัน ก็ว่า.
พออาศัย ว. พออยู่ได้, พอไปได้.
พ่อน. ชายผู้ให้กําเนิดแก่ลูก; คําที่ลูกเรียกชายผู้ให้กําเนิดหรือเลี้ยง;
ดูตนคําที่ผู้ใหญ่เรียกผู้ชายที่มีอายุน้อยกว่าด้วยความสนิทสนม
หรือรักใคร่เป็นต้นว่า พ่อนั่น พ่อนี่; คําใช้นําหน้านามเพศชาย
แปลว่า ผู้เป็นหัวหน้า เช่น พ่อเมือง; ผู้ชายที่กระทํากิจการหรือ
งานอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ค้าขาย เรียกว่า พ่อค้า ทําครัว เรียกว่า
พ่อครัว; เรียกสัตว์ตัวผู้ ที่มีลูก เช่น พ่อม้า พ่อวัว.
พ่อเกลอ น. เพื่อนร่วมนํ้าสบถของพ่อ.
พ่อขุน (โบ) น. กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ในสมัยสุโขทัย.
พ่อครัว (โบ) น. หัวหน้าครอบครัว.
พ่อคุณ ว. คําพูดเอาใจ (ใช้แก่ผู้ชาย).
พ่อเจ้า ส. คําเรียกพ่อเมืองหรือเจ้าผู้ครองนคร, เป็นสรรพนามบุรุษ
ที่ ๒.
พ่อเจ้าประคุณ คำเรียกแสดงความรักใคร่หรือประชดประชัน
แล้วแต่น้ำเสียง (ใช้แก่ผู้ชาย) เช่น โถ! พ่อเจ้าประคุณของย่า
เจ็บไหม ทำไมไม่นอนที่โรงละครเลยล่ะพ่อเจ้าประคุณ.
พ่อแจ้แม่อู (สํา) ว. พันทาง, ต่างพันธุ์กัน.
พ่อตา น. พ่อของเมีย.
พ่อบ้าน น. ชายที่เป็นหัวหน้าครอบครัว, ชายผู้จัดการงานธุรการ
ในสถานที่เช่นโรงพยาบาลเป็นต้น.
พ่อพวงมาลัย (สํา) น. ชายที่ปล่อยชีวิตตามสบาย ไม่ยอมตั้งตัว
หรือทําการงานเป็นหลักฐาน.
พ่อพันธุ์ น. สัตว์ตัวผู้ที่ใช้ผสมพันธุ์.
พ่อม่าย น. ชายที่เมียตายหรือหย่ากัน.
พ่อเมือง น. ผู้ที่ชาวเมืองยกขึ้นเป็นเจ้าเมือง.
พ่อร้าง (ถิ่น) น. ชายผู้เลิกกับเมีย.
พ่อเรือน (โบ) น. พลเรือน.
พ่อลิ้นทอง (ปาก) น. คนที่พูดดี พูดเก่ง หรือพูดคล่องน่าฟัง.
พ่อเล้า (ปาก) น. ผู้ชายผู้เป็นหัวหน้าเลี้ยงหญิงสาวไว้บำเรอชาย.
พ่อเลี้ยง น. ผัวของแม่ แต่ไม่ใช่พ่อของตัว; (ถิ่นพายัพ) แพทย์;
ชายที่มีฐานะดี.
พ่อสื่อ น. ชายที่ทำหน้าที่ชักนําชายหญิงให้พบรู้จักรักใคร่และ
แต่งงานกัน, ชายผู้ช่วยเหลือให้คู่รักได้ติดต่อหรือพบปะกัน.
พ้อ ๑ก. พูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ, ตัดพ้อ หรือ ตัดพ้อต่อว่า ก็ใช้.
พ้อ ๒ดู กะพ้อ ๒.
พอก ๑ก. หุ้ม เช่น พอกไข่, พูน, โปะให้หนา เช่น พอกแป้ง. ว. โป่งออกมา
เช่น คอพอก.
พอกพูน ก. เพิ่มขึ้นโดยลําดับ เช่น ทรัพย์สินพอกพูน พอกพูน
ความรู้.
พอก ๒(กลอน) ก. โพกผ้า. น. ผ้าโพกคล้ายหมวก.
พอก ๓น. ชื่อหอยทะเลกาบคู่ในสกุล Perigrypta วงศ์ Veneridae รูปร่าง
และเปลือกหนาคล้ายหอยตลับ แต่ผิวเปลือกนอกสาก สีครีม เช่น
ชนิด P. puerpera.
พ่อค้าตีเมียดู กับแก้ ๑.
พองก. อาการที่โป่งหรือฟูขึ้นมาเพราะมีอากาศหรือน้ำเป็นต้นอยู่ภายใน
เช่น ลูกโป่งพองลม ถูกน้ำร้อนลวกหนังพอง เหยียบไฟเท้าพอง,
ทำให้โป่ง ฟู หรือตั้งขึ้น เช่น อึ่งอ่างพองตัว เป่าลูกโป่งให้พอง เป่า
ปี่จนแก้มพอง ลิงพองขน แมวทำขนพอง; ขยายตัวให้โตขึ้นเช่น
เห็ดหูหนูเมื่อแช่น้ำย่อมพองตัว ข้าวตังเมื่อเอาไปทอดก็จะพอง.
พ้องว. ต้องกัน, ตรงกัน, ซํ้ากัน, เช่น พ้องรูป พ้องเสียง พ้องความ
เห็นพ้องด้วย ชื่อพ้องกัน.
พ้องพาน ก. ประสบ, แตะต้อง, เช่น ขออย่าให้มีภัยอันตรายมา
พ้องพาน.
พอน ๑น. รากไม้ที่ขึ้นเป็นปีก เป็นพู หรือเป็นปมที่โคนต้น ซึ่งแผ่ขยาย
ออกไปรอบ ๆเพื่อพยุงลําต้น เช่น พอนตะเคียน พอนมะค่า,
พูพอน ก็เรียก.
พอน ๒ว. สีเหลืองนวล, เรียกชันชนิดหนึ่งที่มีสีอย่างนั้น สําหรับใช้พอนเรือ
เป็นต้นว่า ชันพอนหรือ ลาพอน. ก. ยาด้วยชันเป็นต้นให้เรียบ เช่น
พอนครุ พอนกะโล่.
พอนเรือ ก. เอานํ้ามันยางชโลมเรือหลังจากตอกหมันแล้ว.
พ้อมน. ภาชนะสานขนาดใหญ่สําหรับบรรจุข้าวเปลือกเป็นต้น, กระพ้อม
ก็ว่า.
พอโลเนียมน. ธาตุลําดับที่ ๘๔ สัญลักษณ์ Po เป็นธาตุกัมมันตรังสี ลักษณะ
เป็นของแข็ง หลอมละลายที่ ๒๕๔?ซ. (อ. polonium).
พะ ๑น. เพิงที่ต่อปะเข้าไปกับด้านสกัดของเรือน, พะเพิง เพิง หรือ เพิงพะ
ก็เรียก. ก. พักพิงหรือแอบอิงอาศัย เช่น ลูกมาพะพ่อแม่อยู่, พะพิง
ก็ว่า; ปะทะกัน, ชนกัน, เช่น คน ๒ คนเดินมาพะกัน; ปะทะติดอยู่
เช่น สวะมาพะหน้าบ้าน.
พะ ๒ใช้นําหน้าคําที่ตั้งต้นด้วยตัว พ มีความแปลอย่างเดียวกับคําเดิมนั้น
เช่น พะพรั่ง พะพรั่น พะพราย.
พ่ะ(โบ) ว. จ้ะ, ขอรับ.
พะงาน. นางงาม. ว. สวย, งาม.
พะงาบ, พะงาบ ๆว. อาการที่อ้าปากแล้วหุบปาก, อาการที่หายใจทางปาก (เป็นอาการ
ของคนและสัตว์ที่เหนื่อยหอบหรือใกล้จะตาย), ปะงาบ ๆ ปะงาบ
หรือ งาบ ๆ ก็ว่า.
พะจงดู บ่าง.
พะทำมะรงน. ผู้ควบคุมนักโทษ.
พะนอก. เอาอกเอาใจเกินสมควร.
พะเน้าพะนอก. พรํ่าเอาอกเอาใจเกินสมควร.
พะเน้าพะนึงก. ทําอิด ๆ เอื้อน ๆ; เซ้าซี้.
พะเนินน. ค้อนขนาดใหญ่สำหรับตีเหล็กหรือทุบหิน เป็นต้น; ของกองสุม
กันขึ้นไปจนสูง, พะเนินเทินทึก ก็ว่า.
พะเนินเทินทึก (ปาก) ว. มากมายก่ายกอง, พะเนิน ก็ว่า.
พะเนียง ๑น. ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ทําด้วยกระบอกไม้ไผ่บรรจุดินดํา ใช้ตั้งจุด
ไฟให้ลุกเป็นช่องาม เรียกว่า ไฟพะเนียง.
พะเนียง ๒ดู เนียง ๒.
พะเนียง ๓น. ชื่อหม้อนํ้าชนิดหนึ่ง รูปอย่างหม้อคะนน.
(รูปภาพ พะเนียง)
พะแนงน. แกงคั่วไก่หรือเนื้อเป็นต้น นํ้าแกงข้น.
พะพานก. พ้องพาน เช่น อย่าให้ความชั่วมาพะพาน, พบปะ เช่น ไม่ได้
พบปะพะพานมานาน, เกี่ยวพัน เช่น กิ่งไม้ยื่นมาระพะพาน.
พะพิงก. พักพิงหรือแอบอิงอาศัย, พะ ก็ว่า.
พะเพิงน. เพิงที่ต่อปะเข้าไปกับด้านสกัดของเรือน, พะเพิง หรือ เพิงพะ
ก็เรียก.
พะยอมน. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Shorea roxburghii G. Don ในวงศ์
Dipterocarpaceae ดอกสีขาว กลิ่นหอม เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง.
พ่ะย่ะค่ะว. คํารับหรือคําลงท้ายที่ผู้ชายใช้เพ็ดทูลพระราชวงศ์ที่ดํารงพระยศ
เจ้าฟ้า.
พะยุพยุง[พะยุง] ก. ช่วยกันพยุง เช่น ช่วยพะยุพยุงคนเจ็บ, พะยุพยุงจูงจับ
หิ้วปากคนละข้าง. (ม. ร่ายยาว ชูชก).
พะยูงน. ชื่อไม้ต้นชนิด Dalbergia cochinchinensis Pierre ex Laness.
ในวงศ์ Leguminosae เนื้อไม้สีแดงคลํ้า ใช้ทําเครื่องเรือน.
พะยูนน. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Dugong dugon ในวงศ์ Dugongidae
ลําตัวอ้วนกลม เรียวยาวไปทางหาง มีขนเฉพาะที่บริเวณใกล้ปาก
รยางค์คู่หน้าเป็นแผ่นคล้ายใบพายไม่เห็นเป็นนิ้ว รยางค์คู่หลังไม่มี
หางแผ่เป็นแฉกกว้างแบนลง ตัวอาจยาวได้ถึง ๓ เมตร สีเทาดํา
แกมฟ้า อาศัยอยู่ในทะเลชายฝั่ง กินพืชนํ้าพวกหญ้าทะเล เป็น
สัตว์ป่าสงวนชนิดหนึ่ง, เงือก วัวทะเล หรือ หมูนํ้า ก็เรียก.
พะเยิบ, พะเยิบ ๆว. อาการที่ปลิวขึ้นปลิวลงช้า ๆ เช่น ผ้าถูกลมพัดปลิวพะเยิบ ๆ,
อาการที่ของแบนบางกระพือขึ้นกระพือลงช้า ๆ เช่น นกกระพือปีก
บินพะเยิบ ๆ, เผยิบ หรือ เผยิบ ๆ ก็ว่า.
พะเยิบพะยาบ ว. อาการที่โบกหรือกระพือขึ้นลงช้า ๆ (ใช้แก่สิ่งที่
เป็นผืนแผ่นบาง ๆ หรือที่อ่อนไหวได้ในตัว), เช่น หลังคาเต็นท์ถูก
ลมพัดพะเยิบพะยาบ.
พะรุงพะรังว. ปะปนกันจนรุงรัง เช่น หอบข้าวของพะรุงพะรัง, นุงนัง เช่น
มีหนี้สินพะรุงพะรัง.
พะเลยน. วิธีปลูกข้าวในนาที่เป็นตม โดยนําข้าวปลูกที่แช่นํ้าไว้หว่านแทน
ข้าวที่เสียไป, เรียก นาที่ทําด้วยวิธีนั้นว่า นาพะเลย.
พะโล้น. ชื่ออาหารแบบจีนชนิดหนึ่ง ใช้ลูกโป๊ยกั้ก อบเชย และเครื่องเทศ
อื่น ๆ ตำเคล้าคลุกกับเป็ดหรือห่านเป็นต้นให้เข้ากันดี และเคี่ยวจน
น้ำแห้ง, ถ้าทำอย่างไทยใช้น้ำตาลปีบเคี่ยวกับซีอิ๊วและน้ำปลา มีรส
หวานเค็ม และมักไม่ใส่เครื่องเทศ เช่น ไข่พะโล้ หมูพะโล้.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒