| พึ่บ, พึ่บพั่บ | ว. ทันทีทันใด เช่น ไฟลุกพึ่บ ลุกกันพึ่บพั่บ; เสียงดังเช่นนั้นอย่าง |
| เสียงนกกระพือปีกเป็นต้น. |
|
|
| พึม | ว. เสียงบ่นเบา ๆ เช่น นักเรียนบ่นกันพึมเลย. |
| พึมพำ ก. พูดค่อย ๆ จับความไม่ได้ เช่น เขาพึมพำอยู่คนเดียว. |
|
|
| พืช | น. เมล็ดพันธุ์ไม้, สิ่งที่จะเป็นพันธุ์ต่อไป, พืชพันธุ์ ก็ใช้. |
| (ป. พีช; ส. วีช); พรรณไม้ที่งอกอยู่ตามที่ต่าง ๆ, พืชพรรณ ก็ใช้. |
| พืชคาม [พืดชะ] น. พันธุ์ไม้. (ป. พีชคาม). |
| พืชชั้นต่ำ น. พืชเซลล์เดียว และเซลล์นั้นทําหน้าที่เลี้ยงตัวเองได้ |
| เช่น ไข่หินหรือดอกหินผักไก. |
| พืชชั้นสูง น. พืชหลายเซลล์ แต่ละเซลล์ทําหน้าที่ต่างกันและต้อง |
| อาศัยซึ่งกันและกัน ได้แก่ ไม้ดอกและไม้ผล เช่น กล้วยตานี มะม่วง. |
| พืชพันธุ์ น. เมล็ดพันธุ์ไม้, สิ่งที่จะเป็นพันธุ์ต่อไป; (โบ; กลอน) |
| กําพืด เช่น ด้วยพืชพันธุ์มันไม่น่าจะอาลัย. (ขุนช้างขุนแผน). |
| พืชมงคล [พืดชะ, พืด] น. ชื่อพระราชพิธีที่พระสงฆ์สวดเพื่อ |
| ความเจริญของพืชพันธุ์ธัญญาหาร เรียกว่า พระราชพิธีพืชมงคล |
| เป็นพระราชพิธีที่ทำก่อนพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ |
| ซึ่งเป็นพิธีพราหมณ์. |
|
|
| พืด | น. แผ่นหรือแนวแห่งสิ่งที่ติดเนื่องกันไปยาวยืด เช่น พืดเขา, โดย |
| ปริยายหมายถึงอาการของสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น |
| รถติดกันเป็นพืด; เรียกเหล็กเหนียวชนิดหนึ่งที่เป็นแผ่นยาวอย่าง |
| เหล็กทําปลอกถังว่า แถบเหล็กพืด. |
|
|
| พื้น | น. ส่วนราบด้านหน้า ด้านนอก หรือด้านบนของสิ่งที่เป็นผืนเป็น |
| แผ่น เช่น พื้นเรือน พื้นดิน พื้นรองเท้า; ฐาน เช่น พื้นถนนทรุด; |
| แถบ, แถว, ถิ่น, เช่น คนพื้นนี้; ทั่วไป, โดยมาก, เช่น ถิ่นนี้ทํา |
| สวนครัวกันเป็นพื้น; เรียกผ้านุ่งที่มีสีและลักษณะยืนตัวไม่มี |
| ดอกดวงลวดลายว่า ผ้าพื้น. |
| พื้น ๆ ว. เรียบ ๆ เช่น งามอย่างพื้น ๆ คือ งามอย่างเรียบ ๆ ไม่ |
| ฉูดฉาดดีอย่างพื้น ๆ คือ ดีอย่างเรียบ ๆ ไม่โลดโผน, ธรรมดา ๆ |
| เช่น กับข้าวพื้น ๆ. |
| พื้นความรู้ น. ระดับความรู้. |
| พื้นฐาน น. รากฐาน เช่น เขามีพื้นฐานวิชาภาษาอังกฤษดี, หลัก |
| ความรู้เบื้องต้น เช่น วิชาพื้นฐาน. |
| พื้นดี น. อารมณ์ดี; พื้นความรู้ดี. ว. ที่ได้รับการศึกษาอบรมมาดี. |
| พื้นเดิม น. รกรากเดิม เช่น พื้นเดิมเป็นคนมั่งมี. |
| พื้นท้อง น. เนื้อตรงส่วนท้อง (โดยมากหมายถึงส่วนท้องของปลา). |
| พื้นที่ น. ขนาดของผิวพื้น เช่น หาพื้นที่, อาณาบริเวณ เช่น ตรวจ |
| พื้นที่, ลักษณะของพื้นดิน เช่น พื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม. |
| พื้นที่หน้าตัด น. พื้นที่ตรงรอยตัดของแท่งวัตถุ. |
| พื้นบ้าน ว. เฉพาะถิ่น เช่น ของพื้นบ้าน, มักใช้เข้าคู่กับคำ พื้นเมือง |
| เป็น พื้นบ้านพื้นเมือง. |
| พื้นเพ น. หลักแหล่ง เช่น พื้นเพเป็นคนนครปฐม, อาชีพของ |
| วงศ์ตระกูล เช่น พื้นเพเป็นพ่อค้า. |
| พื้นเมือง ว. เฉพาะเมือง, เฉพาะท้องที่, เช่น ของพื้นเมือง คนพื้นเมือง |
| นิทานพื้นเมือง. |
| พื้นเสีย ก. โกรธ. |
|
|
| พุ | ว. อาการที่น้ำหรือแก๊สเป็นต้นผุดขึ้นมา เช่น น้ำร้อนพุขึ้นมา แก๊ส |
| ธรรมชาติพุขึ้นมา, อาการที่น้ำเหลืองเป็นต้นผุดขึ้นมา เช่น ฝีฝักบัว |
| พุ. น. นํ้าที่พุขึ้นมา เรียกว่า นํ้าพุ. (ดู นํ้าพุ ที่ นํ้า). |
| พุพอง น. โรคผิวหนังชนิดหนึ่ง เป็นเม็ดผุดขึ้นพองใสตามตัว แล้ว |
| แตกออกมีนํ้าเหลืองหรือนํ้าเลือดนํ้าหนอง. |
|
|
| พุก ๑ | น. ชื่อหนูในสกุล Bandicota วงศ์ Muridae มีฟันแทะขนาดใหญ่ |
| เห็นได้ชัด ตัวสีนํ้าตาลดํา หรือเทา ขนหยาบแข็งจะพองขึ้น |
| โดยเฉพาะเวลาขู่ หางกลมยาวและหนา กินพืช มี ๒ ชนิด คือ |
| หนูพุกเล็ก (B. savilei) ตัวเล็กสีเทา และหนูพุกใหญ่ (B. indica) |
| ตัวใหญ่สีดํา ดุ. |
|
|
| พุก ๒ | น. ไม้ที่ตอกประกับไว้สําหรับรับสิ่งที่หนัก ๆ เช่น รอดเรือนเป็นต้น. |
|
|
| พุก ๓ | น. เครื่องกระเบื้องที่ตรึงกับฝาเป็นต้นสำหรับยึดสายไฟฟ้า. |
|
|
| พุกาม | น. พม่า, ใช้ พูกาม ก็มี. |
|
|
| พุง | น. ท้อง เช่น นอนตีพุง พุงปลิ้น, เรียกเครื่องในท้องของปลาบาง |
| ชนิดรวมกัน มีกระเพาะและไส้เป็นต้น ว่า พุง เช่น พุงปลาช่อน. |
| พุงพวง, พุงพ่วง ว. พุงพลุ้ย. |
| พุงโร น. พุงโตด้วยเป็นโรค. |
|
|
| พุ่ง | ก. ซัดไป เช่น พุ่งหอก พุ่งกระสวย, อาการที่ปล่อยออกไปโดยเร็ว |
| เช่น พุ่งตัว พุ่งหมัด, มุ่งตรงไป เช่น พุ่งความสนใจ, อาการที่น้ำ |
| หรือไฟพวยพุ่งออกไป เช่น น้ำพุ่ง แสงไฟฉายพุ่งเป็นลำออกไป; |
| (ปาก) สุ่ม ๆ เช่น พูดพุ่งไป. |
| พุ่งหลาว ก. พุ่งตัวพร้อมกับเหยียดแขนทั้ง ๒ ไปข้างหน้า. |
| พุ่งหอกเข้ารก (สํา) ก. ทําพอให้เสร็จไปโดยไม่มีเป้าหมายหรือ |
| โดยไม่คํานึงว่าใครจะเดือดร้อน. |
| พุ่งแหลน น. กรีฑาประเภทลานอย่างหนึ่ง เล่นโดยการจับแหลน |
| พุ่งไปข้างหน้าให้ไปได้ไกลที่สุดเท่าที่จะทําได้. |
|
|
| พุงแก | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Capparis siamensis Kurz ในวงศ์ Capparidaceae |
| ผลคล้ายกุ่มบกกินได้และใช้ทํายาได้. |
|
|
| พุงจง | ดู บ่าง. |
|
|
| พุงดอ | น. ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Azima sarmentosa (Blume) Benth. ในวงศ์ |
| Salvadoraceae มีหนามตามข้อ รากและลําต้นใช้ทํายาได้, หนามพุงดอ |
| หนามรอบตัว หรือ หนามเหม็นก็เรียก, พายัพเรียก ปิดเต๊าะ. |
|
|
| พุงทะลาย | น. ชื่อเรียกผลของต้นสํารอง. |
|
|
| พุงปลา | น. (๑) โกฐพุงปลา. (ดู โกฐพุงปลา ที่ โกฐ). (๒) ดู จุกโรหินี. |
|
|
| พุงปลาช่อน | ดู จุกโรหินี. |
|
|
| พุฒ | น. ผู้ใหญ่. ว. เจริญ, แข็งแรง, ใหญ่; แก่, เฒ่า. (ป. วุฑฺฒ). |
|
|
| พุฒิ | [พุดทิ] น. ความเจริญ, ความมั่งคั่ง, ความสมบูรณ์. (ป. วุฑฺฒิ). |
|
|
| พุด | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Gardenia วงศ์ |
| Rubiaceae เช่น พุด หรือ ข่อยด่าน (G. collinsae Craib) ดอกสีขาว |
| กลิ่นหอม เนื้อไม้ละเอียด สีนวล ใช้แกะสลัก, พุดจีน หรือ พุดซ้อน |
| (G. jasminoides Ellis) ดอกสีขาว กลิ่นหอม พันธุ์กลีบดอกซ้อน |
| ไม่ติดผล พันธุ์กลีบดอกไม่ซ้อนผลใช้แต่งสีให้สีเหลือง. (๒) ชื่อ |
| ไม้พุ่มหลายชนิดในสกุล Taberneamontana วงศ์ Apocynaceae |
| เช่น พุดจีบ หรือ พุดสวน [T. divaricata (L.) Roem. et Schult.] |
| ดอกสีขาว ใช้ดอกตูมร้อยพวงมาลัย. |
|
|
| พุดตาน | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Hibiscus mutabilis L. ในวงศ์ Malvaceae ใบมี |
| ขนขอบใบหยักเว้า ดอกสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีชมพู. |
|
|
| พุทธ, พุทธ, พุทธะ | [พุด, พุดทะ] น. ผู้ตรัสรู้, ผู้ตื่นแล้ว, ผู้เบิกบานแล้ว, ใช้เฉพาะเป็น |
| พระนามของพระบรมศาสดาแห่งพระพุทธศาสนา เรียกเป็นสามัญ |
| ว่า พระพุทธเจ้า. (ป.). |
| พุทธกาล น. สมัยเมื่อพระพุทธเจ้ายังมีพระชนม์อยู่, พุทธสมัย, |
| ก็ใช้ (ปาก) ช่วงระยะเวลาที่เชื่อกันว่าหลังจากพระพุทธเจ้า |
| ปรินิพพานแล้ว พระพุทธศาสนาจะดํารงอยู่ ๕,๐๐๐ ปี. (ป.). |
| พุทธคุณ น. คุณของพระพุทธเจ้าอย่างย่อที่สุด มี ๓ ประการ คือ |
| พระบริสุทธิคุณ พระปัญญาคุณ พระกรุณาคุณ. (ป.). |
| พุทธจักร น. อํานาจปกครองคณะสงฆ์ทางพระพุทธศาสนา, คู่กับ |
| อาณาจักร ซึ่งหมายความว่า อํานาจปกครองทางบ้านเมือง. |
| พุทธเจดีย์ น. เจดีย์ที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า มี ๔ ชนิด คือ |
| ธาตุเจดีย์ บริโภคเจดีย์ ธรรมเจดีย์ และอุเทสิกเจดีย์. |
| พุทธฎีกา น. ถ้อยคําของพระพุทธเจ้า; (โบ) ถ้อยคําของสมเด็จ |
| พระสังฆราช. (จารึกสยาม). (ป.). |
| พุทธตันตระ น. นิกายหนึ่งในพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน ซึ่ง |
| เกิดขึ้นจากการนําหลักพิธีกรรมของฮินดูตันตระมาผสมกับหลัก |
| ปรัชญาปารมิตาของนิกายมาธยมิกะหรือศูนยวาท. |
| พุทธปฏิมา, พุทธปฏิมากร น. รูปเปรียบหรือรูปแทนองค์ |
| พระพุทธเจ้า คือ พระพุทธรูป, มักใช้ย่อเป็น ปฏิมา หรือ ปฏิมากร. |
| พุทธมามกะ [พุดทะมามะกะ] น. ผู้ประกาศตนว่าพระพุทธเจ้า |
| เป็นพระบรมศาสดา ของตน, ผู้ประกาศตนว่าเป็นผู้นับถือ |
| พระพุทธศาสนา. |
| พุทธศักราช [พุดทะสักกะหฺราด] น. ปีนับตั้งแต่พระพุทธเจ้าเสด็จ |
| ปรินิพพานมา. |
| พุทธศาสนิกชน [พุดทะสาสะนิกกะชน] น. ผู้ที่นับถือพระพุทธศาสนา. |
| พุทธสมัย น. สมัยเมื่อพระพุทธเจ้ายังมีพระชนม์อยู่. |
| พุทธองค์ ส. หมายถึงองค์พระพุทธเจ้า ใช้ว่า พระพุทธองค์. |
| พุทธังกูร, พุทธางกูร น. หน่อพระพุทธเจ้า คือผู้ที่จะได้เป็นพระพุทธเจ้า |
| ในภายภาคหน้า. (ป.). |
| พุทธันดร น. ช่วงเวลาที่โลกว่างพระพุทธศาสนา คือ ช่วงเวลาที่ |
| ศาสนาของพระพุทธเจ้าพระองค์หนึ่งสูญสิ้นแล้ว และพระพุทธเจ้า |
| พระองค์ใหม่ยังไม่อุบัติ. (ป. พุทฺธนฺตร). |
| พุทธาภิเษก น. ชื่อพิธีในการปลุกเสกพระพุทธรูปหรือวัตถุมงคล |
| โดยมีพระเถระผู้เชี่ยวชาญในการทำสมาธิจำนวนหนึ่ง ซึ่งเรียกว่า |
| คณะปรก นั่งภาวนาส่งกระแสจิตเพ่งคุณพระรัตนตรัยเข้าไปสู่องค์ |
| พระหรือวัตถุมงคลนั้น ๆ. |
| พุทธาวาส น. ส่วนหนึ่งของวัดประกอบด้วย โบสถ์ วิหาร เจดีย์ |
| ซึ่งใช้เป็นที่ประกอบสังฆกรรม โดยมีกําแพงกันไว้ต่างหากจาก |
| ส่วนที่พระภิกษุสามเณรอยู่อาศัย ซึ่งเรียกว่าสังฆาวาส, วัดที่สร้าง |
| ขึ้นเป็นที่ประกอบสังฆกรรมโดยเฉพาะ โดยไม่มีสังฆาวาส เช่น |
| วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว). |
| พุทธุปบาทกาล [พุดทุบบาดทะกาน] น. ช่วงเวลาที่มีพระพุทธเจ้า |
| เกิดขึ้นในโลก. (ป.). |
|
|
| พุทธชาด | [พุดทะ] น. ชื่อไม้เถาชนิด Jasminum auriculatum Vahl ในวงศ์ |
| Oleaceae ดอกสีขาวกลิ่นหอม, บุหงาประหงัน ก็เรียก. |
|
|
| พุทธรักษา | [พุดทะ] น. ชื่อไม้ล้มลุกมีเหง้าหลายชนิดในสกุล Canna วงศ์ |
| Cannaceae ขึ้นเป็นกอ ดอกสีต่าง ๆ. |
|
|
| พุทธังกูร, พุทธางกูร | ดู พุทธ, พุทธ, พุทธะ. |
|
|
| พุทธันดร | ดู พุทธ, พุทธ, พุทธะ. |
|
|
| พุทธาภิเษก | ดู พุทธ, พุทธ, พุทธะ. |
|
|
| พุทธาวาส | ดู พุทธ, พุทธ, พุทธะ. |
|
|
| พุทธิ | [พุดทิ] น. ปัญญา, ความฉลาด. (ป.). |
| พุทธิศึกษา น. การศึกษาที่เน้นในเรื่องการสอนให้เกิดความรู้ |
| ความคิดอย่างมีเหตุผล. |
|
|
| พุทธุปบาทกาล | ดู พุทธ, พุทธ, พุทธะ. |
|
|
| พุทโธ่ | อ. คําที่เปล่งออกมาด้วยความสงสารหรือรําคาญใจเป็นต้น. |
|
|
| พุทรา | [พุดซา] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Ziziphus mauritiana Lam. ในวงศ์ |
| Rhamnaceae กิ่งมีหนาม ผลมีทั้งกลมและรี, พายัพและอีสาน |
| เรียก กะทัน ทัน หรือ หมากทัน. (ป., ส. พทร). |
|
|
| พุธ | น. ชื่อดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในระบบสุริยะ มองเห็น |
| ด้วยตาเปล่า อยู่ห่างดวงอาทิตย์ประมาณ ๕๘ ล้านกิโลเมตร มีเส้น |
| ผ่าศูนย์กลาง ๔,๘๗๕ กิโลเมตร เป็นดาวเคราะห์ที่ไม่มีบรรยากาศ |
| และมีพื้นผิวคล้ายดวงจันทร์ของโลก; ชื่อวันที่ ๔ แห่งสัปดาห์. |
|
|
| พุธะ | (โหร) น. ชื่อยาม ๑ ใน ๘ ยามในเวลากลางวัน. (ดู ยาม). |
|
|
| พุโธ | (โหร) น. ชื่อยาม ๑ ใน ๘ ยามในเวลากลางคืน. (ดู ยาม). |
|
|
| พุ่ม | น. ลักษณะกิ่งก้านของต้นไม้ที่รวมกัน มีทรงเกือบกลมยอดนูน |
| คล้ายกระพุ่มมือ หรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น |
| ต้นมะขามแตกกิ่งก้านเป็นพุ่ม พุ่มต้นเข็ม, ชื่อดอกไม้ไฟอย่างหนึ่ง |
| ใช้ดอกไม้เทียนเสียบซี่ไม้เป็นชั้น ๆ กลางพองเป็นรูปพุ่ม. |
| พุ่มกัณฑ์เทศน์ น. ดอกไม้ที่จัดเป็นพุ่มบนพาน ตะลุ่ม หรือ โตก |
| มีเทียนขี้ผึ้งซึ่งติดเงินเหรียญโดยรอบตั้งอยู่ตรงกลาง ปัจจุบันมักใช้ |
| ก้านธูปคีบธนบัตรปักไว้ที่ต้นเทียน. |
| พุ่มข้าวบิณฑ์ ดู พุ่มทรงข้าวบิณฑ์. |
| พุ่มดอกไม้ น. ดอกไม้ที่จัดบนพานให้มีลักษณะเป็นพุ่มยอดแหลม |
| สำหรับบูชาพระเป็นต้น นิยมใช้ดอกไม้สด เช่น ดอกบานไม่รู้โรย |
| ดอกผกากรอง. |
| พุ่มทรงข้าวบิณฑ์ น. เครื่องบูชาทำด้วยข้าวบิณฑ์ ตั้งบนภาชนะ |
| เช่นพาน, เรียกรูปทรงที่มีลักษณะเช่นนั้นว่า ทรงข้าวบิณฑ์ หรือ |
| พุ่มข้าวบิณฑ์; เรียกลายไทยแบบหนึ่งผูกเขียนในรูปทรงเช่นนั้นว่า |
| ลายทรงข้าวบิณฑ์ หรือ ลายพุ่มข้าวบิณฑ์. |
| พุ่มเทียน น. พุ่มดอกไม้ถวายพระ ใช้เทียนไขหรือเทียนขี้ผึ้งหล่อ |
| เป็นดอกไม้ชนิดต่าง ๆ มีดอกมะลิเป็นต้น ติดแป้งเปียกตามลวดลาย |
| ที่โครงกระดาษรูปพุ่มแทนดอกไม้สด. |
| พุ่มพวง น. หญิงสาว. |
| พุ่มม่าย ว. ยังเป็นม่ายอยู่. |
| พุ่มไม้ น. กลุ่มต้นไม้เล็ก ๆ ที่ขึ้นเป็นซุ้มเป็นเซิง. |
|
|
| พุมเรียง | [พุมมะ] ดู ชํามะเลียง. |
|
|
| พุ้ย | ก. พายโดยแรงให้เรือไปโดยเร็ว, โดยปริยายหมายถึงอาการที่เอา |
| ตะเกียบคุ้ยข้าวเข้าปาก. |
|
|
| พู ๑ | น. เรียกสิ่งที่มีลักษณะนูนออกมา เช่น พูทุเรียน. |
| พูพอน น. รากไม้ที่ขึ้นเป็นปีก เป็นพู หรือเป็นปมที่โคนต้น ซึ่ง |
| แผ่ขยายออกไปรอบ ๆ เพื่อพยุงลำต้น, พอน ก็เรียก. |
|
|
| พู ๒ | น. ถั่วพู. (ดู ถั่วพู ที่ ถั่ว ๑). |
|
|
| พู่ | น. กลุ่มหรือกระจุกที่ประกอบด้วยขนสัตว์ ไหม ด้าย หรือสิ่งอื่น ๆ |
| ที่คล้ายกัน โดยมากใช้ห้อย เช่น พู่เรือสุพรรณหงส์ พู่ม่าน, ที่ใช้ชู |
| ก็มีบ้าง เช่น พู่หมวกเครื่องยศทหารบางเหล่า. |
| พู่กลิ่น น. ชื่อพวงดอกไม้ร้อยมีรูปแบนประกอบด้วยอุบะ. |
| (ดู กลิ่น ๒). |
| พู่กัน น. เครื่องเขียนหนังสือหรือระบายสี ตอนปลายเป็นพู่ทำด้วย |
| ขนสัตว์. |
|
|
| พูกาม | น. พม่า, ปรกติใช้ พุกาม. |
|
|
| พูด | ก. เปล่งเสียงออกเป็นถ้อยคํา, พูดจา ก็ว่า. |
| พูดคล่องเหมือนล่องน้ำ (สํา) ก. พูดไม่ติดขัด เช่น สารพัดพูดคล่อง |
| เหมือนล่องนํ้า. (ไกรทอง), พูดคล่องเป็นล่องนํ้า ก็ว่า. |
| พูดจนลิงหลับ (ปาก) ก. พูดจนผู้ฟังเคลิบเคลิ้มไปตาม. |
| พูดจริงทำจริง ก. ทําได้อย่างที่พูดไว้, รักษาคําพูด. |
| พูดจา ก. พูด. |
| พูดดีเป็นศรีแก่ปาก (สํา) น. พูดดีเป็นที่นิยมชมชอบ. |
| พูดเป็นต่อยหอย (สํา) ก. พูดฉอด ๆ ไม่หยุดปาก. |
| พูดเป็นนัย (สํา) ก. พูดอ้อม ๆ โดยไม่บอกเรื่องราวตรง ๆ. |
| พูดเป็นน้ำไหลไฟดับ, พูดเป็นไฟ ก. พูดคล่องเหลือเกิน. |
| พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง (สํา) ก. พูดไปไม่มีประโยชน์ |
| นิ่งเสียดีกว่า. |
| พูดสด ก. พูดโดยมิได้เตรียมมาก่อน. |
| พูดอย่างมะนาวไม่มีน้ำ (สํา) ก. พูดห้วน ๆ. |
|
|
| พูน | ก. เพิ่มให้สูงขึ้นให้มากขึ้น เช่น พูนดิน. ว. เต็มจนนูน เช่น ตักข้าว |
| จนพูนจาน. |
|
|
| พู้น | ว. นู้น, โน้น. |
|
|
| พู่ระหง | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Hibiscus schizopetalus (Dyer) Hook.f. ในวงศ์ |
| Malvaceae ดอกสีแดงห้อยลง กลางดอกมีเกสรเป็นพู่ยาว, หางหงส์ |
| ก็เรียก. |
|
|
| เพ | ก. พังทลาย. |
|
|
| เพ็ก | น. ชื่อไผ่ ๒ ชนิดในวงศ์ Gramineae คือ ชนิด Arundinaria pusilla |
| A. Cheval. et A. Camus ต้นเล็ก ขึ้นเป็นกอเดี่ยวหนาแน่นในป่า |
| เบญจพรรณ, ไผ่เผ็ด หรือ หญ้าเพ็ก ก็เรียก, และชนิด Bambusa |
| multiplex (Lour). Rไusch. ต้นเล็ก เนื้อปล้องเกือบตัน ขึ้นเป็นกอ |
| ใช้ปลูกประดับได้. |
|
|
| เพกา | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Oroxylum indicum (L.) Kurz ในวงศ์ Bignoniaceae |
| ฝักแบนยาวใหญ่มาก ฝักอ่อนทําให้สุกแล้วกินได้ เมล็ดใช้ทํายาได้. |
|
|
| เพคะ | ว. คํารับหรือคําลงท้ายที่ผู้หญิงใช้เพ็ดทูลเจ้านายตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้า |
| ขึ้นไป. |
|
|
| เพ็ง | ว. เต็ม เช่น วันเพ็ง. (เลือนมาจาก เพ็ญ). |
|
|
| เพ่ง | ก. จ้องดู, เล็งดู, (ใช้แก่ตา) เช่น เพ่งสายตา เพ่งหนังสือ; มุ่งเฉพาะ |
| อารมณ์ภายใน (ทางใจ) เช่น เพ่งกสิณ; เจาะจง. |
| เพ่งพิศ ก. ดูด้วยความพินิจพิเคราะห์. |
| เพ่งเล็ง ก. มุ่งจะเอา, มุ่งจะติโทษ, มุ่งถึง. |
|
|
| เพ็จ ๑ | ว. เล็ก, ย่อม, น้อย. |
|
|
| เพ็จ ๒ | ก. เผล็ด, ผลิ, เช่น พิเภทเพ็จผกากาญจน. (ม. คําหลวง จุลพน). |
|
|
| เพ็จไม้ | น. ไม้ไผ่ลําเล็กกว่าลําอื่น ๆ เนื้อเหนียวแข็ง. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| เพชฉลูกรรม | [เพ็ดฉะหฺลูกํา] น. พระวิศวกรรม. |
|
|
| เพชฌฆาต | [เพ็ดชะคาด] น. เจ้าหน้าที่ประหารชีวิตนักโทษที่ต้องคำพิพากษา |
| ถึงที่สุดให้ประหารชีวิต. (ป. วชฺฌฆาตก). |
|
|
| เพชร, เพชร | [เพ็ด, เพ็ดชะ] น. ชื่อแก้วที่แข็งที่สุดและมีนํ้าแวววาวมากกว่าพลอย |
| อื่น ๆ ใช้ทําเครื่องประดับหรือใช้ประโยชน์ในทางอุตสาหกรรม; |
| โดยปริยายหมายความว่า แข็งที่สุด เช่น เหล็กเพชร ใจเพชร. |
| (ส. วชฺร; ป. วชิร). |
| เพชรซีก [เพ็ด] น. เพชรที่เจียระไนแล้วไม่แพรวพราวงามเท่า |
| เพชรลูก มักได้จากส่วนที่ตัดออกในการตัดแต่งเจียระไนเพชรลูก. |
| เพชรดา [เพ็ดชะดา] น. ความแข็ง, ความอยู่ยงคงกระพัน. |
| เพชรตัดเพชร (สํา) น. คนเก่งต่อเก่งมาสู้กัน. |
| เพชรตาแมว น. ไพฑูรย์. |
| เพชรน้ำค้าง น. แก้วสีขาว. |
| เพชรน้ำหนึ่ง, เพชรน้ำเอก (สำ) ว. ดีเป็นพิเศษยอดเยี่ยม. |
| เพชรนิลจินดา [เพ็ดนิน] น. เครื่องเพชรพลอย. |
| เพชรปาณี [เพ็ดชะ] น. พระอินทร์. (ส.). |
| เพชรร่วง น. เพชรเม็ดเล็ก ๆ ที่เจียระไนแล้ว แต่ยังไม่ได้ทําเป็น |
| เครื่องประดับหรือเครื่องใช้. |
| เพชรร้าว (สํา) ว. ที่ไม่บริสุทธิ์, ที่มีตําหนิ. |
| เพชรฤกษ์ [เพ็ดชะ] น. ยามแข็งแรง. |
| เพชรลูก น. เพชรที่เจียระไนให้มีเหลี่ยมมุมลักษณะต่าง ๆ เช่น |
| เหลี่ยมเกสร เหลี่ยมกุหลาบ. |
| เพชรายุธ [เพ็ดชะรายุด] น. อาวุธเพชรของพระอินทร์, ชื่อหนึ่งของ |
| พระอินทร์. (ส. วชฺร + อาวุธ). |
|
|
| เพชรกลับ | [เพ็ดชะ] น. ชื่อว่านชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| เพชรสังฆาต | [เพ็ดชะ] น. ชื่อไม้เถาชนิด Cissus quadrangularis L. ในวงศ์ |
| Vitaceae เถาสี่เหลี่ยม ดอกเล็ก สีแดง ใช้ทํายาได้. |
|
|
| เพชรหลีก | [เพ็ดชะ] น. ชื่อว่านชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| เพชรหึง ๑ | [เพ็ดชะ] น. ลมพายุใหญ่. |
|
|
| เพชรหึง ๒ | [เพ็ดชะ] น. ชื่อกล้วยไม้ชนิด Grammatophyllum speciosum Blume |
| ในวงศ์ Orchidaceae ขึ้นเป็นกอบนคบไม้ ดอกใหญ่ สีเหลืองประม่วง |
| แดงเข้ม, ว่านเพชรหึง ก็เรียก. |
|
|
| เพชรายุธ | ดู เพชร, เพชร. |
|
|
| เพ็ญ | ว. เต็ม. (ข. เพ?). |
|
|
| เพฑูริย์ | [เพทูน] น. ไพฑูรย์, ชื่อพลอยชนิดหนึ่งสีเหลืองแกมเขียวหรือ |
| นํ้าตาลเทา มีนํ้าเป็นสายรุ้งกลอกไปมา, เพชรตาแมว หรือ |
| แก้วสีไม้ไผ่ ก็ว่า. (ส. ไวฑูรฺย; ป. เวฬุริย). |
|
|
| เพณี | น. เวณิ, ผมซึ่งเกล้าไว้, สายที่ถัก เช่น อันว่าสร้อยสังวาลเพณี. |
| (ม. คําหลวง ทศพร). (ป., ส. เวณิ). |
|
|
| เพ็ดทูล | ก. พูดกับเจ้านาย, พิดทูล ก็ว่า. |
|
|
| เพดาน ๑ | น. ส่วนที่สูงที่สุดของห้องเป็นต้น ไม่ว่าจะมีฝ้าหรือไม่ก็ตาม, |
| ถ้าไม่มีฝ้า หมายถึงส่วนสูงสุดถึงหลังคา, ถ้ามีฝ้า หมายถึงฝ้า; |
| โดยปริยายหมายความว่า ระดับสูงสุด เช่น เพดานค่าเล่าเรียน. |
| (ป., ส. วิตาน). |
| เพดานบิน น. ระดับสูงสุดที่เครื่องบินสามารถบินได้. |
| เพดานปาก น. ส่วนบนของอุ้งปาก. |
|
|
| เพดาน ๒ | น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อุตรผลคุนี มี ๒ ดวง, ดาววัวตัวเมีย หรือ |
| ดาวอุตตรผลคุนี ก็เรียก. |
|
|
| เพตร | [เพด] น. หวาย, หวายที่ทําเป็นไม้ถือ. (ส. เวตฺร). |
|
|
| เพท | น. เวท. |
|
|
| เพทนา | [เพดทะ] น. เวทนา, ความรู้สึก. (ดู เวทนา). |
|
|
| เพทาย | น. พลอยชนิดหนึ่ง สีแดงสลัว ๆ. |
|
|
| เพทุบาย, เพโทบาย | ก. ทําเล่ห์กล, ทําอุบาย. |
|
|
| เพโท | ก. นั่งอย่างภาคภูมิ. (ขุนช้างขุนแผน). |
|
|
| เพ่นพ่าน | ก. ไปมาอย่างเปะปะ. |
|
|
| เพนียด | [พะเนียด] น. กรงต่อนกเขา; วงล้อมทําเป็นคอกสําหรับคล้องช้าง. |
| (ข.). |
|
|
| เพไนย | น. เวไนย, ผู้พึงดัดได้สอนได้. (ป. เวเนยฺย). |
|
|
| เพ้ย | ว. คําขับไล่ที่เปล่งเสียงแรง ๆ ให้สัตว์เช่นไก่หนีไป; คํารับในเวลา |
| พากย์โขน คนรับร้องเพ้ย. ก. ตะเพิด เช่น ถูกเพ้ย. |
|
|
| เพรง | [เพฺรง] ว. ก่อน, เก่า, เช่น แต่เพรงกาล. |
|
|
| เพรซีโอดิเมียม | [เพฺร] น. ธาตุลําดับที่ ๕๙ สัญลักษณ์ Pr เป็นโลหะ ลักษณะเป็น |
| ของแข็งสีเหลืองอ่อน ๆ หลอมละลายที่ ๙๓๕?ซ. |
| (อ. praseodymium). |
|
|
| เพรา ๑ | [เพฺรา] น. เวลาเย็น เช่น เกลออย่ากินเข้าเพราเลย เกลออดเข้าเพรา |
| ให้เถิงรุ่ง. (ไตรภูมิ); มื้อ. |
| เพรางาย น. เวลาเช้า; มื้อเช้า. |
|
|
| เพรา ๒ | [เพฺรา] ว. งาม, น่าดู. |
| เพราพริ้ง, เพราเพริศ ว. สวยงาม, พริ้งเพรา ก็ว่า. |
|
|
| เพราะ ๑ | ว. น่าฟัง, เสนาะ, ไพเราะ, เช่น เสียงเพราะ พูดเพราะ. |
|
|
| เพราะ ๒ | สัน. ด้วย, เหตุ, เพื่อ. |
| เพราะฉะนั้น สัน. คําสําหรับนําหน้าความที่บอกผลหรือข้อสรุป. |
| เพราะว่า สัน. คําสําหรับนําหน้าความที่อธิบายเหตุหรือสาเหตุ. |
|
|
| เพริด | [เพฺริด] ก. กระเจิดกระเจิง, เตลิดไป, เช่น วัวเพริด ใจเพริด. |
|
|
| เพริศ | [เพฺริด] ว. งาม, ดียิ่ง. |
| เพริศพราย, เพริศแพร้ว ว. งามระยับ. |
| เพริศพริ้ง ว. งามเฉิดฉาย, พริ้งเพริศ ก็ว่า. |
|
|
| เพรียก | [เพฺรียก] ว. อาการที่ร้องมาก ๆ อย่างนกร้อง. |
| เพรียกพร้อง ก. ร้องเซ็งแซ่ (ใช้แก่นกเป็นต้น). |
|
|
| เพรียง ๑ | [เพฺรียง] น. ส่วนร่างกายที่นูนอยู่หลังหู, มักใช้ว่า เพรียงหู; เรียก |
| ผิวหนังที่ขรุขระอย่างหน้าออกฝีว่ามีลักษณะเป็นเพรียง. ว. พร้อม, |
| มักใช้คู่กันว่า พร้อมเพรียง. |
| เพรียงเมือง ก. แทรกแซงบ่อนจิตใจชาวเมือง. |
|
|
| เพรียง ๒ | [เพฺรียง] น. ชื่อสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังประเภทสัตว์ขาปล้อง |
| มีหลายชนิดในอันดับ Thoracica เปลือกหุ้มตัวมี ๖ แผ่น เรียงซ้อน |
| กัน รูปร่างของเปลือกมีหลายแบบ เช่น รูปกรวยควํ่า มีปากเปิดด้าน |
| บน เปลือกบริเวณปากบางและคม เกาะอยู่ตามหินและวัสดุอื่น ๆ |
| ที่นํ้าท่วมถึง เช่น ชนิด Balanus amphitrite ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง |
| ที่ฐานประมาณ ๑ เซนติเมตร. |
| เพรียงคอห่าน ดู สนับ ๒, สนับทึบ. |
|
|
| เพรียง ๓ | [เพฺรียง] น. ชื่อหอยทะเลกาบคู่ในวงศ์ Teredinidae ลําตัวยาวอ่อนนุ่ม |
| เปลือกเล็กมากคลุมเฉพาะด้านหัว เจาะกินเนื้อไม้ มีหลายชนิด เช่น |
| ชนิด Lyrodus pedicellatus. |
|
|
| เพรียบ | [เพฺรียบ] ก. เพียบ. |
|
|
| เพรี้ยม | [เพฺรี้ยม] (กลอน) ว. แฉล้ม, แช่มช้อย. (อย่างเดียวกับ พริ้ม). |
| เพรี้ยมพราย ว. งามแฉล้ม. |
|
|
| เพรียว | [เพฺรียว] ว. เปรียว, ฉลวย, เรียว, เช่น รูปร่างเพรียว เรือเพรียว. |
| เพรียวลม ว. มีรูปร่างสูงโปร่ง สะโอดสะอง; มีรูปร่างเรียวบาง |
| เคลื่อนไหวได้ว่องไว. |
|
|
| เพรื่อ | [เพฺรื่อ] ว. เรี่ยราด เช่น น้ำหกเพรื่อ, เกินขอบเขต, บ่อย ๆ ไม่เป็น |
| กิจจะลักษณะ, เช่น พูดเพรื่อ, พร่ำเพรื่อ ก็ว่า. |
|
|
| เพรือง | [เพฺรือง] น. กระดึง. |
|
|
| เพล | [เพน] น. เวลาพระฉันกลางวัน คือ เวลาระหว่าง ๑๑ นาฬิกาถึงเที่ยง |
| เรียกว่า เวลาเพล. (ป., ส. เวลา ว่า กาล). |
|
|
| เพลง | [เพฺลง] น. สําเนียงขับร้อง, ทํานองดนตรี, กระบวนวิธีรําดาบรําทวน |
| เป็นต้น, ชื่อการร้องแก้กัน มีชื่อต่าง ๆ เช่น เพลงปรบไก่ เพลงฉ่อย; |
| โดยปริยายหมายถึง แบบอย่าง เช่น ต่างกันไปคนละเพลง. |
| (พระราชหัตถเลขา ร. ๕ ถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยา |
| วชิรญาณวโรรส), ชั้นเชิง เช่น ร้อยภาษามาสู่เคยรู้เพลง. (อภัย). |
| เพลงเชิด น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์ที่เกี่ยวกับอาการเยื้องกราย และ |
| การเดินของตัวละครในนาฏกรรมไทย ใช้ในการเดินทางไกล. |
| เพลงตระเชิญ น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์ที่ใช้อัญเชิญเทพเจ้าและ |
| สิ่งศักดิ์สิทธิ์. |
| เพลงยาว น. หนังสือหรือจดหมายถึงคู่รัก แต่งเป็นกลอนแสดง |
| ข้อความรักหรือตัดพ้อเป็นต้น. (ตัดมาจาก กลอนเพลงยาว). |
| เพลงสาธุการ น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์ที่สําคัญยิ่ง ใช้บรรเลงใน |
| พิธีกรรมเมื่อบูชาหรืออัญเชิญพระรัตนตรัย เทพยดา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ |
| และใช้เพื่อแสดงกิริยาน้อมไหว้ เป็นเพลงอันดับแรกของชุด |
| โหมโรงเช้าโหมโรงเย็น. |
| เพลงเสมอ น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์ที่เกี่ยวกับอาการเยื้องกราย และ |
| การเดินของตัวละครในนาฏกรรมไทย ใช้ในการเดินระยะใกล้ |
| เช่น เสมอตีนนก เสมอนาง เสมอมาร. |
| เพลงหน้าพาทย์ น. เพลงประเภทที่ใช้บรรเลงในการแสดงกิริยา |
| อาการเคลื่อนไหวของตัวโขนละครเป็นต้น หรือสําหรับอัญเชิญ |
| เทพเจ้า ฤๅษี หรือบูรพาจารย์ ให้มาร่วมชุมนุมในพิธีไหว้ครูหรือ |
| พิธีมงคลต่าง ๆ เช่น เชิด ใช้ในการเดินทางไกล เสมอ ใช้ในการ |
| เดินระยะใกล้ เสมอมาร สําหรับยักษ์เดิน เสมอเถร สําหรับฤๅษีเดิน |
| สาธุการ ใช้ในการเริ่มพิธีต่าง ๆ ตระเชิญ ใช้อัญเชิญเทพเจ้าและ |
| สิ่งศักดิ์สิทธิ์. |
| เพลงออกภาษา น. เพลงที่บรรเลงออกสำเนียงภาษาของชาติอื่น ๆ |
| ในเพลงเดียวกันหรือเพลงที่บรรเลงต่อท้ายเพลงแม่บทแต่ไม่ครบ |
| ๑๒ ภาษา. |
| เพลงออกสิบสองภาษา น. เพลงที่บรรเลงต่อท้ายเพลงแม่บท โดย |
| นำเพลงที่บรรเลงออกสำเนียงภาษาของชาติอื่น ๆ มารวมกันเข้าเป็น |
| ชุด มี ๑๒ ภาษา. |
|
|