พยัญชนะตัวที่ ๔ เป็นพวกอักษรตํ่า ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กกในคํา
ที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น โรค มรรค มารค เทคนิค.
คคน-, คคนะ[คะคะนะ-] (แบบ) น. ฟ้า. (ป., ส.).
คคนัมพร [คะคะนําพอน] น. ฟ้า. (ป., ส. คคน + อมฺพร).
คคนางค์ [คะคะนาง] น. ฟ้า. (ป., ส. คคน + องฺค).
คคนานต์ [คะคะนาน] น. ฟ้า. (ป., ส. คคน + อนฺต).
คคนัมพรดู คคน-, คคนะ.
คคนางค์ดู คคน-, คคนะ.
คคนานต์ดู คคน-, คคนะ.
คงก. ยังมียังเป็นอยู่อย่างเดิม เช่น คงความเป็นไท; เป็นคำบอก
ลักษณะคาดคะเน เช่น คงจะเป็นเช่นนั้น คงมาแล้ว.
คงกระพัน, คงกระพันชาตรี ก. ทนทานต่อศัสตราวุธ.
คงแก่เรียน ว. ที่ได้ศึกษาเล่าเรียนมามาก.
คงขาด ว. ยังขาด.
คงคลัง ว. เรียกเงินที่มีอยู่ในคลังในเวลาใดเวลาหนึ่งว่า เงินคงคลัง.
คงตัว ว. ไม่ผันแปร.
คงทน ว. ยั่งยืน, ถาวร, ทนทาน.
คงที่ ว. ไม่เปลี่ยนแปลง.
คงเส้นคงวา ว. เสมอต้นเสมอปลาย.
คงเหลือ ว. ยังเหลือ.
คงคา ๑น. นํ้า, แม่นํ้า, ใช้เป็นสามัญว่า แม่พระคงคา หมายถึง เจ้าแม่ประจํานํ้า, ชื่อแม่นํ้า
สําคัญสายหนึ่งในประเทศอินเดีย. (ป., ส. คงฺคา ว่า ผู้ไปเร็ว, ผู้ไหลเชี่ยว);
เรียกส่วนของท่อเหล้าในโรงต้มกลั่นว่า ท่อคงคา.
คงคาลัย (กลอน) น. แม่นํ้า, นํ้า, น่านนํ้า.
คงคา ๒น. ชื่อหวายชนิดหนึ่ง ต้นเหมือนต้นสามสิบ รากเหมือนรากละหุ่ง
ใบเหมือนใบละหุ่ง หัวเป็นแง่ง ยางขาวเหมือนนม. (พจน. ๒๔๙๓).
คงคาเดือดน. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Arfeuillea arborescens Pierre ในวงศ์
Sapindaceae ขึ้นตามป่าเบญจพรรณแล้ง สูง ๘-๑๐ เมตร มีพุ่มใหญ่
ใบเป็นใบประกอบมีใบย่อย ๓-๔ คู่ ดอกเล็กสีม่วงดํา หอมมาก ผล
มีปีกบาง ๆ ๓ ปีก เปลือกใช้ทํายาได้, ราชบุรีเรียก ตะไล, พายัพเรียก
ช้างเผือก.
คงไคยน. ชื่อช้างตระกูล ๑ ใน ๑๐ ตระกูล กายสีเหมือนสีนํ้าไหล, คังไคย ก็ว่า.
(ดู กาฬาวก). (ป. คงฺเคยฺย; ส. คางฺเคย).
คช-[คดชะ-] (แบบ) น. ช้าง, ช้างพลาย. (ป., ส.).
คชกรรม น. กิจการในทางปฏิบัติอันเกี่ยวกับช้าง เช่น การขี่ การฟันขอ,
ประเภทตำราว่าด้วยทางปฏิบัติอันเกี่ยวกับช้าง.
คชนาม น. นามราหู, อักษรชื่อที่ขึ้นต้นด้วย ย ร ล ว.
คชลักษณ์ น. รูปพรรณสัณฐานของช้างต่าง ๆ ซึ่งดีและชั่ว, ประเภทตํารา
แสดงรูปพรรณสัณฐานของช้างต่าง ๆ ซึ่งดีและชั่ว ถ้าได้ไว้จะให้คุณหรือ
โทษแก่เจ้าของ.
คชศาสตร์ น. วิชาว่าด้วยช้าง มี ๒ ประเภท คือ คชลักษณ์ และ คชกรรม.
คชสาร น. ช้าง.
คชสีห์ น. สัตว์ในนิยายมีรูปเหมือนราชสีห์ แต่มีงวงเหมือนช้าง.
คชาชาติ น. ช้าง, หมู่ช้าง.
คชาชีพ น. คนเลี้ยงช้าง, หมอช้าง, ควาญช้าง. (ป. คช + อาชีว).
คชาธาร น. ช้างทรง, ช้างพระที่นั่ง; เครื่องแต่งหลังช้างชนิดหนึ่ง มี
๓ อย่าง คือ ๑. พระคชาธารเครื่องมั่น สําหรับใช้ในการสงคราม. ๒.
พระคชาธารพุดตานทอง สำหรับผูกช้างพระที่นั่งทรงซึ่งใช้ในกระบวน
อิสริยยศ. ๓. พระคชาธารกาญจนฉันท์ สําหรับผูกหลังช้าง ประดิษฐาน
พระชัยวัฒน์. (ป. คช + อาธาร).
คชาภรณ์ น. เครื่องประดับช้าง. (ป. คช + อาภรณ).
คชินทร์, คเชนทร์ น. พญาช้าง. (ส. คช + อินฺทฺร).
คชราช[คดชะราด] น. คุดทะราด เช่น ประชวรพระโรคสําหรับบุรุษกลายเป็น
พระโรคคชราช. (พงศ. เลขา).
คชส่าน[คดชะ-] น. ชื่อแตงโมพันธุ์หนึ่ง สีเหลือง เนื้อหวาน.
คชาชาติดู คช-.
คชาชีพดู คช-.
คชาธารดู คช-.
คชาภรณ์ดู คช-.
คชินทร์, คเชนทร์ดู คช-.
คณ-, คณะ[คะนะ-] น. หมู่, พวก, (ซึ่งแยกมาจากส่วนใหญ่); กลุ่มคนผู้ร่วมกันเพื่อ
การอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น คณะกรรมการ คณะสงฆ์ คณะนักท่องเที่ยว;
หน่วยงานในมหาวิทยาลัยหรือสถาบันที่เทียบเท่า ซึ่งรวมภาควิชาต่าง ๆ
ที่จัดการเรียนการสอนวิชาในสายเดียวกัน เช่น คณะนิติศาสตร์ คณะ
อักษรศาสตร์; กลุ่มคำที่จัดให้มีลักษณะเป็นไปตามแบบรูปของร้อยกรอง
แต่ละประเภท ประกอบด้วยบท บาท วรรค และคำ ตามจำนวนที่กำหนด,
หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการแต่งฉันท์วรรณพฤติ มี ๘ คณะ คือ ช คณะ ต คณะ
น คณะ ภ คณะ ม คณะ ย คณะ ร คณะ ส คณะแต่ละคณะมี ๓ คำ หรือ
๓ พยางค์ โดยถือครุและลหุเป็นหลัก. (ป., ส.).
คณบดี [คะนะบอดี] น. หัวหน้าคณะในมหาวิทยาลัยหรือในสถาบัน
ที่เทียบเท่า. (ป., ส. คณ + ปติ).
คณะกรมการจังหวัด (กฎ) น. คณะบุคคลซึ่งทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของ
ผู้ว่าราชการจังหวัดในการบริหารราชการแผ่นดินในจังหวัดนั้น และให้
ความเห็นชอบในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดกับปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่
กฎหมายหรือมติของคณะรัฐมนตรีกำหนด.
คณะรัฐมนตรี (กฎ) น. คณะบุคคลซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง ประกอบ
ด้วยนายกรัฐมนตรีคนหนึ่ง และรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินจำนวนที่กำหนดไว้
ในรัฐธรรมนูญ เพื่อทําหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน.
คณะองคมนตรี (กฎ) น. คณะบุคคลซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงเลือกและทรง
แต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิ ประกอบด้วยประธานองคมนตรีคนหนึ่งและ
องคมนตรีอื่นอีกไม่เกิน ๑๘ คน คณะองคมนตรีมีหน้าที่ถวายความเห็น
ต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวงที่พระมหากษัตริย์ทรง
ปรึกษา และมีหน้าที่อื่นตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ.
คณาจารย์ [คะนาจาน] น. คณะอาจารย์. (ส. คณ + อาจารฺย).
คณาธิการ น. ผู้มีอํานาจในคณะ, ผู้ปกครองคณะ, เรียกภิกษุผู้ทําหน้าที่
ในด้านการปกครองคณะสงฆ์ตั้งแต่ผู้ช่วยเจ้าอาวาสขึ้นไปว่า
พระคณาธิการ. (ป., ส. คณ + อธิการ).
คณาธิปไตย [คะนาทิปะไต, คะนาทิบปะไต] น. ระบอบการปกครอง
แบบหนึ่ง ซึ่งปกครองโดยคณะบุคคลจํานวนน้อยของสังคม มักได้แก่
กลุ่มผู้อาวุโส กลุ่มทหาร หรือ กลุ่มปฏิวัติ. (ป. คณ + อธิปเตยฺย).
คณานุกรม น. ฐานานุกรมของเจ้าคณะใหญ่และรองเจ้าคณะใหญ่
ฝ่ายพระสงฆ์จีนและพระสงฆ์ญวน.
คณนะ, คณนา[คะนะนะ, คะนะ-, คันนะ-, คนนะ-] (แบบ) ก. นับ เช่น สุดที่จะคณนา,
คณานับ ก็ว่า เช่น สุดคณานับ. (ป., ส.).
คณาจารย์ดู คณ-, คณะ.
คณาธิการดู คณ-, คณะ.
คณาธิปไตยดู คณ-, คณะ.
คณานับก. นับ.
คณานุกรมดู คณ-, คณะ.
คณิกาน. หญิงงามเมือง. (ป., ส.).
คณิต, คณิต-[คะนิด, คะนิดตะ-] น. การนับ, การคํานวณ, วิชาคํานวณ, มักใช้เป็น
คําหลังของวิชาบางประเภท เช่น พีชคณิต เรขาคณิต.
คณิตศาสตร์ [คะนิดตะสาด] น. วิชาว่าด้วยการคํานวณ. (ส. คณิต + ศาสฺตฺร).
คเณศ[คะเนด] น. ชื่อเทพองค์หนึ่ง มีเศียรเป็นช้าง ถือว่าเป็นเทพแห่งศิลปะ
เชื่อกันว่าถ้าบูชาแล้วจะป้องกันความขัดข้องที่อาจเกิดมีขึ้นได้, วิฆเนศ
พิฆเนศ วิฆเนศวร หรือ พิฆเนศวร ก็เรียก. (ส.).
คด ๑น. วัตถุแข็งคล้ายหินที่มีในสัตว์หรือต้นไม้ นับถือกันว่าเป็นเครื่องราง.
คด ๒น. สิ่งปลูกสร้างซึ่งมีสัณฐานหักมุมเป็นข้อศอก เช่น วิหารคด. ว. ลักษณะ
ที่ไม่ตรงตลอด; ไม่ซื่อ.
คดกริช น. ชื่อลายชนิดหนึ่งเป็นเส้นยาวคดไปมาอย่างรูปกริช,
พดกริช ก็เรียก.
คดโกง ก. ประพฤติทุจริต, ไม่ซื่อตรง.
คดเคี้ยว ว. คดไปคดมา, ลดเลี้ยว, วกไปวกมา.
คดงอ ก. คดจนงอ.
คดในข้องอในกระดูก (สํา) ว. มีสันดานคดโกง.
คด ๓ก. ตักข้าวสุกออกจากหม้อ.
คดซ่างน. โรงขนาดเล็กมียกพื้นข้างใน สําหรับพระสงฆ์นั่งสวดพระอภิธรรม
อยู่ ๔ มุมเมรุ, คดสร้าง ซ่าง สร้าง ส้าง หรือ สําซ่าง ก็เรียก.
คดสร้างน. คดซ่าง.
คดี[คะดี] น. เรื่อง, มักใช้ประกอบคําศัพท์ เช่น โบราณคดี คดีโลก คดีธรรม
วรรณคดี สารคดี; (กฎ) เรื่องหรือความที่ฟ้องร้องหรือกล่าวหากันในทาง
กฎหมาย ซึ่งต้องดำเนินการตามกระบวนวิธีพิจารณาความตามที่กฎหมาย
กำหนด เช่น คดีแพ่ง คดีอาญา คดีปกครอง. (ป. คติ).
คดีดำ (กฎ) น. คดีหมายเลขดำ.
คดีแดง (กฎ) น. คดีหมายเลขแดง.
คดีแพ่ง (กฎ) น. คดีที่ฟ้องร้องเกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน.
คดีมโนสาเร่ (กฎ) น. คดีอันมีทุนทรัพย์หรือค่าเช่าจำนวนเล็กน้อย
ซึ่งไม่เกินจำนวนที่กำหนดในกฎหมาย.
คดีหมายเลขดำ (กฎ) น. คดีที่ฟ้องร้องต่อศาลและศาลได้ลงทะเบียน
คดีในสารบบความของศาล โดยเริ่มตั้งแต่เลข ๑ ทับเลขปี พ.ศ. เรียง
เป็นลำดับไปจนสิ้นปี ก่อนศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยโดยเริ่ม
ตั้งแต่เลข ๑ ทับเลขปี พ.ศ. เรียงเป็นลำดับไปจนสิ้นปี ก่อนศาลมีคำ
พิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีออกจาก
สารบบความ หรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีชั่วคราว เรียกย่อ ๆ ว่า ``คดีดำ''
เช่น คดีหมายเลขดำที่ ๑/๒๕๔๐ หรือคดีดำที่ ๑/๒๕๔๐.
คดีหมายเลขแดง (กฎ) น. คดีที่ศาลได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัย
ชี้ขาดคดี หรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีออกจากสารบบความ หรือมีคำสั่ง
จำหน่ายคดีชั่วคราวแล้ว โดยเริ่มตั้งแต่เลข ๑ ทับเลขปี พ.ศ. เป็นลำดับ
ไปจนสิ้นปี เรียกย่อ ๆ ว่า ``คดีแดง'' เช่น คดีหมายเลขแดงที่ ๑/๒๕๔๐
หรือคดีแดงที่ ๑/๒๕๔๐.
คดีอนาถา (กฎ) น. คดีแพ่งที่คู่ความอ้างว่าเป็นคนยากจนไม่สามารถเสีย
ค่าธรรมเนียมศาลในศาลชั้นต้น หรือชั้นอุทธรณ์ หรือชั้นฎีกา เมื่อศาลได้
ไต่สวนเป็นที่เชื่อได้ว่าคู่ความนั้นเป็นคนยากจน ไม่มีทรัพย์สินพอจะเสีย
ค่าธรรมเนียม ศาลจะอนุญาตให้คู่ความนั้นฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา
ได้ แต่การขอเช่นว่านี้ถ้าผู้ขอเป็นโจทก์ ผู้ขอจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจศาล
ด้วยว่าคดีของตนมีมูลที่จะฟ้องร้อง หรือในกรณีอุทธรณ์หรือฎีกาศาลเห็นว่า
มีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์หรือฎีกาแล้วแต่กรณี.
คดีอาญา (กฎ) น. คดีที่เกี่ยวกับการกระทําที่กฎหมายบัญญัติว่า
เป็นความผิดและมีโทษทางอาญา.
คดีอุทลุม (กฎ) น. คดีที่บุคคลฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือ
คดีอาญา ซึ่งต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่า ผู้ใด
จะฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญามิได้.
-คต[-คะตะ, -คด] ก. ถึงแล้ว, ไปแล้ว, มักใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส เช่น
ตถาคต สุคต สวรรคต ทิวงคต. (ป.).
คติ ๑[คะติ] น. การไป; ความเป็นไป. (ป.).
คติ ๒[คะติ] น. แบบอย่าง, วิธี, แนวทาง. (ป.).
คติชาวบ้าน น. เรื่องราวของชาวบ้านที่เป็นของเก่าเล่าต่อปากและ
ประพฤติสืบ ๆ กันมาหลายชั่วอายุคนในรูปคติความเชื่อ ประเพณี
นิทาน เพลง ภาษิต ปริศนาคำทาย ศิลปะ สถาปัตยกรรม การละเล่น
ของเด็ก เป็นต้น, วิชาที่ว่าด้วยเรื่องเหล่านั้น.
คติธรรม น. ธรรมที่เป็นแบบอย่าง.
คตินิยม น. แบบอย่างความคิดเห็น ความเชื่อ หรือวิธีการคิดรวมกัน
ที่เป็นลักษณะของกลุ่มชน เช่น คตินิยมของกลุ่มวิชาชีพ คตินิยมทาง
ศาสนา คตินิยมทางการเมือง. (อ. ideology).
คติพจน์ น. ถ้อยคําที่เป็นแบบอย่าง.
คติสุขารมณ์ น. ลัทธิที่ถือว่าความสุขทางผัสสะหรือโลกียสุขในชีวิต
ปัจจุบัน เป็นสิ่งสูงสุดหรือเป็นความดีสูงสุดของชีวิต. (อ. hedonism).
คทา[คะทา] (แบบ) น. ตะบอง. (ป.).
คน ๑น. มนุษย์.
คนกลาง น. ผู้ถือเป็นกลางไม่เข้าข้างฝ่ายโน้นฝ่ายนี้ในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น,
ผู้ทําหน้าที่ไกล่เกลี่ย, ผู้ทําการค้าระหว่างผู้ผลิตกับผู้บริโภค.
คนเก่าคนแก่ น. ข้าเก่าเต่าเลี้ยง; คนที่มีพื้นเพอยู่ที่ใดที่หนึ่งเป็นเวลานาน.
คนไข้ น. ผู้ป่วย, ผู้บาดเจ็บ.
คนไข้นอก น. คนไข้ที่มารับการตรวจรักษาที่โรงพยาบาล แต่ไม่ได้
นอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล, ผู้ป่วยนอก ก็ว่า.
คนไข้ใน น. คนไข้ที่พักรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล, ผู้ป่วยใน ก็ว่า.
คนจร น. คนแปลกหน้า, คนที่ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง.
คนจริง น. ผู้ที่ทําอะไรทําจริงโดยไม่ท้อถอย, คนที่พูดจริงทําจริง.
คนใช้ น. คนที่มีหน้าที่คอยรับใช้, ลูกจ้างที่รับใช้ทำงานบ้าน.
คนดิบ น. ชายที่ยังไม่ได้บวชเป็นพระภิกษุ.
คนดี น. คนที่มีคุณความดี, คนที่มีคุณธรรม.
คนดีผีคุ้ม (สํา) น. คนทําดีเทวดาย่อมคุ้มครอง, มักใช้เข้าคู่กับ คนร้ายตายขุม ว่า
คนดีผีคุ้ม คนร้ายตายขุม.
คนต้องขัง (กฎ) น. บุคคลที่ถูกขังไว้ตามหมายขัง.
คนทรง น. คนทรงเจ้าและผี.
คนนอก น. บุคคลผู้ไม่มีส่วนร่วมหรือไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง, บุคคล
ซึ่งไม่ใช่สมาชิก.
คนใน น. บุคคลที่เป็นพวกเดียวกัน, บุคคลในบ้าน, บุคคลในวงการ.
คนพรรค์นั้น น. คนพวกนั้น (มักใช้ในทางดูหมิ่นดูแคลน).
คนเมือง น. คําเรียกคนพื้นเมืองถิ่นพายัพ.
คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ (สํา) น. คนรักมีน้อย คนชังมีมาก.
คนร้าย น. คนที่ไม่มีคุณธรรม; คนทําผิดอาญา, อาชญากร.
คนร้ายตายขุม (สำ) น. คนทำชั่วย่อมตกนรก, มักใช้เข้าคู่กับ คนดีผีคุ้ม
ว่า คนดีผีคุ้ม คนร้ายตายขุม.
คนไร้ความสามารถ (กฎ) น. คนวิกลจริตซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ.
คนละไม้คนละมือ (สํา) ต่างคนต่างช่วยกันทํา.
คนสวน น. ลูกจ้างที่มีหน้าที่ดูแลรักษาต้นไม้, ลูกจ้างทําสวน.
คนสาบสูญ (กฎ) น. บุคคลซึ่งได้ไปจากภูมิลําเนาหรือถิ่นที่อยู่ และ
ไม่มีใครรู้แน่ว่าบุคคลนั้นยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ตลอดระยะเวลา ๕ ปี
และศาลมีคําสั่งให้เป็นคนสาบสูญ ระยะเวลา ๕ ปีดังกล่าว ลดลงเหลือ
๒ ปี นับแต่วันที่การรบหรือสงครามสิ้นสุดลง ถ้าบุคคลนั้นอยู่ในการรบ
หรือสงคราม และหายไปในการรบหรือสงครามดังกล่าว หรือนับแต่วัน
ที่ยานพาหนะที่บุคคลนั้นเดินทางไป ได้อับปาง ถูกทำลายหรือสูญหาย
หรือนับแต่วันที่เหตุอันตรายแก่ชีวิต นอกจากที่ระบุไว้ใน ๒ กรณีดังกล่าว
ข้างต้นได้ผ่านพ้นไป ถ้าบุคคลนั้นตกอยู่ในอันตรายเช่นว่านั้น.
คนสุก น. ชายที่บวชเป็นพระภิกษุและสึกแล้ว.
คนเสมือนไร้ความสามารถ (กฎ) น. บุคคลที่ไม่สามารถจัดการงาน
ของตนเองได้ เพราะกายพิการ จิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ ประพฤติ
สุรุ่ยสุร่ายเสเพลเป็นอาจิณ หรือติดสุรายาเมา และศาลได้สั่งให้เป็นคน
เสมือนไร้ความสามารถ.
คนโสด น. ชายหรือหญิงที่ยังไม่ได้แต่งงาน, มักใช้หมายถึง ชายโสด.
คนโอบ น. ขนาดของของกลมเช่นเสา ต้นไม้ ที่วัดโดยรอบโดยวิธีใช้
แขนทั้ง ๒ ข้างโอบ เช่น เสาขนาด ๒ คนโอบ ต้นไม้ขนาด ๔ คนโอบ.
คน ๒ก. กิริยาที่เอามือหรือสิ่งอื่นกวนเพื่อทําสิ่งที่นอนก้นหรือที่เกาะกันอยู่
เป็นกลุ่มเป็นก้อนให้กระจายขยายตัว หรือกวนสิ่งต่าง ๆ ให้เข้ากัน.
ค้นก. พยายามหาให้พบโดยวิธีสืบ เสาะ แสวง เป็นต้น.
ค้นคว้า ก. หาข้อมูลอย่างถี่ถ้วนตามหลักวิชา, เสาะหาเอามา.
ค้นหูก ก. จัดเส้นไหมหรือด้ายสําหรับทอผ้าให้มีจํานวนเหมาะกัน
กับช่องฟันฟืม.
คนทา[คน-] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Harrisonia perforata (Blanco) Merr. ในวงศ์
Simaroubaceae มักขึ้นเป็นหมู่ในป่าโปร่ง สูงได้ถึง ๘ เมตร มีหนาม
ทั่วต้น ใบคล้ายมะขวิดแต่เขื่องกว่า ดอกสีขาว ผลกลมแป้นขนาดราว
หัวแม่มือ ทุกส่วนมีรสขม ใช้ทํายาได้ กิ่งใช้ทําไม้สีฟัน, สีฟันคนทา
หรือ กะลันทา ก็เรียก, พายัพเรียก จี้ หรือ หนามจี้.
คนทิสอดู คนทีสอ ที่ คนที ๒.
คนทิสอทะเลดู คนที ๒.
คนที ๑[คน-] น. กุณฑี, หม้อนํ้า, หม้อนํ้ามีหู, เต้านํ้า.
คนที ๒[คน-] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Vitex trifolia L. var. simplicifolia Cham. ในวงศ์
Labiatae ขึ้นตามชายทะเล ลําต้นเลื้อย ใบและดอกเหมือนคนทีสอ
ใช้แก้พิษแมงกะพรุน, คนทิสอทะเล ก็เรียก.
คนทีเขมา [คนทีขะเหฺมา] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Vitex negundo L. ในวงศ์
Labiatae คล้ายต้นคนทีสอ แต่ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อย ๓-๕ ใบ
และมีขนาดใหญ่กว่า ดอกสีขาว ปลูกไว้ตามบ้าน ใช้ทํายาได้, ปัตตานี
เรียก กุโนกามอ.
คนทีสอ [คน-] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Vitex trifolia L. ในวงศ์ Labiatae
มักขึ้นในที่โล่งริมนํ้า สูงได้ถึง ๖ เมตร ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อย
๓ ใบ ท้องใบสีนวล เมื่อขยี้มีกลิ่นฉุน ดอกสีครามอ่อน ใช้ทํายาได้,
คนทิสอ โคนดินสอ หรือ สีสอ ก็เรียก, พายัพเรียก สีเสื้อน้อย หรือ
ผีเสื้อน้อย.
คนโท[คน-] น. กุณโฑ, หม้อนํ้ารูปต่าง ๆ คอยาว.
คนธรรพ-, คนธรรพ์[คนทันพะ-, คนทับพะ-, คนทัน] น. ชาวสวรรค์พวกหนึ่ง เป็นบริวารท้าวธตรฐ
มีความชํานาญในวิชาดนตรีและขับร้อง. (ส. คนฺธรฺว; ป. คนฺธพฺพ).
คนธรรพวิวาห์ [คนทันพะ-] น. การได้เสียเป็นผัวเมียกันเองโดย
ไม่แต่งงาน. (ส. คนฺธรฺววิวาห).
คนธรรพศาสตร์ [คนทับพะ-] น. วิชาดนตรีและขับร้อง. (ส. คนฺธรฺวเวท
ว่า วิชาดนตรี).
คนละว. คนหนึ่ง ๆ, แต่ละคน, เช่น เก็บเงินคนละ ๕ บาท; ต่างหากจากกัน
ไม่ใช่อย่างเดียวกัน เช่น ผ้าคนละชนิด หนังสือคนละเล่ม.
คเนจร[คะเนจอน] ก. เที่ยวซัดเซไป. น. เรียกตัวหนังใหญ่ที่สลักเป็นรูปใน
ท่าเดิน. (ลัทธิ). (ส. คคเนจร ว่า ผู้ไปในท้องฟ้า).
คบ ๑น. ง่ามต้นไม้ที่กิ่งใหญ่กับลำต้นแยกกัน, คาคบ หรือ ค่าคบ ก็ว่า.
คบ ๒, คบไฟ, คบเพลิงน. ของใช้สําหรับจุดไฟให้สว่าง ทําด้วยของแห้งเช่นใบไม้และขี้กบ
เป็นต้น เอามามัดเป็นดุ้นยาว, มัดเชื้อเพลิง ก็ว่า.
คบ ๓ก. เข้าเป็นพวกกัน.
คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ (สํา) ก. จะพิจารณาคนหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
ให้พิจารณาอย่างละเอียดรอบคอบ.
คบค้า, คบค้าสมาคม ก. ไปมาหาสู่เข้าเป็นพวกเดียวกัน, คบหา ก็ว่า.
คบคิด ก. ร่วมคิดกันทําการอย่างใดอย่างหนึ่งโดยไม่เปิดเผย.
คบชู้ ก. มีชู้.
คบหา ก. ไปมาหาสู่เข้าเป็นพวกเดียวกัน, คบค้า หรือ คบค้าสมาคม ก็ว่า.
คม ๑ก. ก้ม, คํานับ, ไหว้, ราชาศัพท์ใช้ว่า ทรงคมในความหมายว่า ทรงไหว้.
(กร่อนมาจาก บังคม). (ข.).
คม ๒น. ส่วนบางมากจนสามารถบาดได้ เช่น คมมีด คมดาบ คมหญ้า.
ว. ไม่ทื่อ เช่น มีดคม, บาดได้ เช่น ป่านคม; เฉียบแหลม เช่น ปัญญาคม;
ชัดเจน เช่น ภาพคม เส้นคม, โดยปริยายใช้สําหรับตาและปากซึ่งมี
ลักษณะอย่างของที่คมอาจบาดหรือแทงใจได้.
คมกริบ ว. คมมาก; ฉลาดทันคน, เฉียบแหลม, ไหวทัน.
คมขำ ก. สวยอย่างซึ้งใจชวนพิศ มักหมายถึงหญิงผิว ๒ สี.
คมคาย ว. ฉลาด, ไหวพริบดี, ทันคน, เช่น วาจาคมคาย พูดจาคมคาย
สำนวนภาษาคมคาย, มีแววฉลาด เช่น หน้าตาคมคาย.
คมในฝัก ๑ (สํา) ว. มีความรู้ความสามารถแต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็
ไม่แสดงออกมาให้ปรากฏ.
คมสัน ว. มีหน้าตาท่าทางเข้าทีน่าดู.
คมน-, คมน์[คะมะนะ-, คมมะนะ-, คม] (แบบ) น. การไป, การถึง, มักใช้ประสม
กับคําอื่น เช่น สรณคมน์ คมนาการ. (ป.).
คมนาการ [คะมะนากาน, คมมะนากาน] น. การไป, การถึง.
(ป. คมน + อาการ).
คมนาคม [คะมะนาคม, คมมะนาคม] น. การติดต่อไปมาถึงกัน, การสื่อสาร;
ชื่อกระทรวงที่มีอํานาจหน้าที่เกี่ยวกับการคมนาคม การขนส่ง การพาณิชยนาวี
การสื่อสาร และการอุตุนิยมวิทยา. (ป. คมน + อาคม).
คมนาการดู คมน-, คมน์.
คมนาคมดู คมน-, คมน์.
คมในฝัก ๑ดู คมน-, คมน์.
คมในฝัก ๒น. ชื่อเพลงยาวกลบทและกลอักษร.
คมบางน. (๑) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Apluda mutica L. ในวงศ์ Gramineae ขอบใบคม.
(๒) ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดในสกุล Carex และ Scleria วงศ์ Cyperaceae
เช่น ชนิด C. baccans Nees ผลสุกสีน้ำตาล และชนิด S. purpurascens
Steud. ผลสุกสีขาว.
คมิกภัต[คะมิกะ-] น. อาหารที่เตรียมถวายภิกษุก่อนที่ท่านจะออกเดินทาง.
(ป. คมิกภตฺต).
ครก[คฺรก] น. เครื่องใช้ที่มีลักษณะอย่างหลุมสําหรับตําหรือโขลกด้วยสาก,
เครื่องใช้ที่ทําด้วยไม้ทั้งท่อนขนาดใหญ่ ยาวประมาณ ๗๐ เซนติเมตร
ขุดเนื้อในออกให้เป็นหลุมลึก สําหรับตําหรือซ้อมข้าวเป็นต้นด้วยสาก
หรือตะลุมพุก เรียกว่า ครกซ้อมมือ, ถ้าใช้ตําด้วยกระเดื่อง เรียกว่า ครก
กระเดื่อง; เรียกขนมที่ทําด้วยแป้งกับกะทิหยอดในภาชนะกระเบื้องหรือโลหะ
ที่ทําเป็นหลุม ๆ ตั้งบนไฟ ว่า ขนมครก; ชื่อปืนใหญ่ขนาดสั้นใช้สําหรับยิง
โดยมีวิถีกระสุนโค้งมาก, เครื่องยิงลูกระเบิด มีลํากล้องขนาดใหญ่และสั้น
ผิวลํากล้องเป็นเกลียวหรือเรียบก็ได้ บรรจุลูกระเบิดทางปากกระบอก
ใช้สําหรับยิงลูกระเบิดโดยมีวิถีกระสุนโค้งมาก.
ครกกะเบือ น. ครกดินสําหรับตําข้าวเบือหรือนํ้าพริกเป็นต้น, ใช้คู่กับ
สากกะเบือ.
คร่ง[คฺร่ง] น. เสือโคร่ง.
ครบ, ครบถ้วน[คฺรบ] ว. ถ้วน, เต็มจํานวนที่กําหนดไว้.
ครบครัน ว. พร้อมเพรียง, ไม่ขาดเหลือ, บริบูรณ์.
ครบมือ ว. มีอยู่ครบในครอบครอง (ใช้แก่อาวุธและคนตั้งแต่ ๒ คนขึ้นไป
มักใช้ในทางไม่ดี) เช่น มีอาวุธครบมือ; มีเครื่องมือเครื่องใช้อย่าง
พร้อมเพรียง เช่น ช่างไม้มีอุปกรณ์ครบมือ.
ครรชิต[คันชิด] (แบบ) ก. คํารน, บันลือเสียง, เอิกเกริก, กึกก้อง, กระหึม,
เช่น ครรชิตฤทธิ์ราวี. (ลอ). (ส. ครฺชิต; ป. คชฺชิต).
ครรภ, ครรภ-, ครรภ์[คับ, คับพะ-, คัน] น. ห้อง, ท้อง เช่น หญิงมีครรภ์ (ใช้เฉพาะผู้หญิงที่มี
ลูกอยู่ในท้อง). (ส. ครฺภ; ป. คพฺภ).
ครรภ์ไข่ปลาอุก น. ครรภ์ผิดปรกติที่เซลล์เยื่อหุ้มตัวอ่อนกลายเป็นเนื้องอก
ในมดลูก มีลักษณะเป็นเม็ดติดกันเป็นพวงคล้ายไข่ปลาอุก. (อ. mole, hydatid
mole, hydatidiform mole).
ครรภธาตุ [คับพะ-] น. ส่วนของพระสถูปหรือพระปรางค์ที่บรรจุ
พระบรมสารีริกธาตุหรือพระธาตุไว้ภายใน, ธาตุครรภ หรือ เรือนธาตุ
ก็ว่า. (ส. ครฺภ + ธาตุ).
ครรภธาตุมณฑล น. ภาวะอันแท้จริงของพระพุทธเจ้าซึ่งอยู่ในสรรพสัตว์
แต่ยังไม่ได้สําแดงให้ปรากฏ. (ส. ครฺภ + ธาตุ + มณฺฑล).
ครรภมณฑล น. ห้องประดิษฐานพระพุทธรูปหรือรูปพระโพธิสัตว์.
(ส. ครฺภ + มณฺฑล).
ครรภมล [คับพะมน] น. รก. (ประกาศ ร. ๔), (ราชา) พระครรภมล.
ครรโภทร [คันโพทอน] (แบบ) น. ท้องมีลูก. (ส. ครฺภ + อุทร).
ครรโภทรดู ครรภ, ครรภ-, ครรภ์.
ครรลอง[คันลอง] น. ทาง, แนวทาง, แบบฉบับ. (แผลงมาจาก คลอง).
ครรโลง[คันโลง] (กลอน) น. โคลง, คําประพันธ์ชนิดหนึ่ง. (แผลงมาจาก โคลง).
ครรไล[คัน-] ก. ไคล, ไป. (แผลงมาจาก ไคล).
ครรไลหงส์ น. ``พระผู้มีหงส์เป็นพาหนะ'' หมายถึง พระพรหม เพราะ
พระพรหมทรงมีหงส์เป็นพาหนะ.
ครรหิต[คันหิด] (แบบ) ว. ถูกจับไว้, ถูกยึดไว้, ซึ่งถือไว้, เช่น ก็บ่มิครรหิตให้แล้.
(ม. คําหลวง กุมาร). (ป. คหิต; ส. คฺฤหิต).
ครวญ[คฺรวน] ก. ร้องรําพัน.
ครวญคราง ก. ครางเรื่อย ๆ ไป.
ครวญหาน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ครวัก, ครวี[คฺระวัก, คฺระวี] ก. กวัดแกว่ง. (ข. ครฺวาต่, ครฺวี).
ครหา[คะระหา, คอระหา] ก. ติเตียน, ติโทษ. (ป., ส. คฺรหา).
ครอก ๑[คฺรอก] น. ลูกสัตว์หลายตัวที่เกิดพร้อมกันคราวเดียว เช่น ลูกครอกปลาช่อน,
ลักษณนามเรียกการตกลูกของสัตว์คราวหนึ่ง ๆ เช่น ปีนี้แมวออกลูก ๒ ครอก;
(โบ) ลูกของทาสที่เกิดในเรือนเบี้ย เรียกว่า ลูกครอก.
ครอก ๒[คฺรอก] (โบ) น. เจ้าโดยกำเนิดหรือที่สถาปนาขึ้น, เรียกพระราชโอรส
และพระราชธิดาชั้นเจ้าฟ้าว่า เจ้าครอกฟ้า, เรียกพระองค์เจ้าและ
หม่อมเจ้าว่า เจ้าครอก.
ครอก ๓[คฺรอก] ว. เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงกรนของคนที่หลับ.
ครอง[คฺรอง] ก. ปกครองรักษาโดยความเป็นใหญ่ เช่น ครองเมือง; ดํารงไว้,
รักษาไว้, เช่น ครองสิกขา ครองชีพ ครองตัว; นุ่งห่ม (ใช้แก่นักบวช)
เช่น ครองจีวร ครองผ้า; ถือสิทธิเป็นเจ้าของ เช่น เอาไปครองเสียหลายวัน.
ครองราชสมบัติ ก. เสวยราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์.
ครองแครง[คฺรองแคฺรง] น. ชื่อขนมทําด้วยแป้งกดบนพิมพ์ที่เป็นรอยริ้ว ๆ คล้าย
ฝาหอยแครง ต้มกับกะทิ, ถ้าทอดกรอบเคล้านํ้าตาลเคี่ยว เรียกว่า
ครองแครงกรอบ.
คร่อเงาะดู ขล้อเงาะ.
คร่อเทียนดู ขล้อเทียน.
ครอบ ๑[คฺรอบ] ก. เอาของที่มีลักษณะคลุ่ม ๆ คล้ายขันควํ่าเป็นต้นปิดงําไว้
เช่น เอาฝาชีครอบ เอากะลาครอบ. น. แก้วรูปลูกฟักตัดสําหรับครอบ
พระพุทธรูปหรือเครื่องบูชาเป็นต้น; ภาชนะชนิดหนึ่ง ทำด้วยโลหะ
รูปทรงคล้ายลูกฟักหรือคล้ายน้ำเต้า มีเชิง ฝาครอบเป็นรูปทรงหัวเม็ด
ทรงมัณฑ์เป็นต้น สำหรับใส่น้ำมนต์.
ครอบครอง ก. ยึดถือไว้, มีสิทธิปกครอง; (กฎ) ยึดถือทรัพย์สินไว้โดย
เจตนาจะยึดถือเพื่อตน อันทำให้บุคคลได้มาซึ่งสิทธิครอบครอง ทั้งนี้
จะยึดถือไว้เองหรือบุคคลอื่นยึดถือไว้ให้ก็ได้.
ครอบครองปรปักษ์ (กฎ) ก. ครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดย
ความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ บุคคลผู้ครอบครอง
ปรปักษ์ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลา ๑๐ ปี
ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลา ๕ ปี บุคคลนั้นได้
กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินนั้น.
ครอบคลุม ก. รวมไปถึง.
ครอบงำ ก. มีอํานาจเหนือ บังคับให้เป็นไปตาม เช่น กิเลสครอบงํา.
ครอบจักรวาล ๑ (ปาก) ว. ครอบคลุมทุกสิ่งทุกอย่าง เช่น ถามแบบ
ครอบจักรวาลอย่างนี้ตอบยาก.
ครอบ ๒[คฺรอบ] ก. ประสิทธิ์ประสาทวิชาให้, ถ่ายทอดความรู้ให้; ทําพิธีรับรอง
ความรู้ เช่น ครูครอบศิษย์ (อย่างครูครอบศิษย์ด้วยหัวโขน).
ครอบครู น. พิธีตั้งครูโขนเพื่อให้ผู้นั้นสามารถเป็นผู้ครอบศิษย์ต่อไป.
ครอบครัว[คฺรอบคฺรัว] น. สถาบันพื้นฐานของสังคมที่ประกอบด้วยสามีภรรยา
และหมายความรวมถึงลูกด้วย.
ครอบจักรวาล ๑[คฺรอบ-] ดูใน ครอบ ๑.
ครอบจักรวาล ๒[คฺรอบ-] น. ชื่อยาเขียว.
ครอบจักรวาล ๓[คฺรอบ-] น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง เช่น
พี่นางแกล้งแปลงเรื่องให้เคืองพี่
สรวลซิกซี้กันเสียได้ไม่ไต่สวน
จวนจะชื่นช่างมาคืนให้รัญจวน
ออสำนวนพี่นางอย่างนี้ออ.
(จารึกวัดโพธิ์).
ครอบจักรวาล ๔[คฺรอบ-] น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.
ครอบจักรวาล ๕[คฺรอบ-] น. ชื่อไม้พุ่มในวงศ์ Malvaceae ใบมน ดอกเหลือง ผลใช้ทํายาได้
มี ๒ ชนิด คือ ชนิด Abutilon hirtum (Lam.) Sweet ผลมักมี ๒๐-๒๕ ซีก,
ครอบตลับ หรือ ยักเพรีย ก็เรียก; และชนิด Hibiscus vitifolius L. ผลมี ๕ ปีก.
ครอบตลับ[คฺรอบ-] ดู ครอบจักรวาล ๕.
คร่อม[คฺร่อม] ก. ยืนหรือนั่งแยกขาให้ของอยู่ใต้หว่างขา, ยงโย่ให้ของอยู่ใต้ตัว
เช่น เอาตัวคร่อมไว้ นอนคร่อม, เอาสิ่งของเช่นโต๊ะเก้าอี้ตั้งในอาการ
เช่นนั้น เช่น วางโต๊ะคร่อมกองหนังสือ, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่
คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ปลูกเรือนคร่อมตอ สร้างสะพานคร่อมคลอง
นั่งคร่อม ๒ ตำแหน่ง.
คระ ๑[คฺระ] คำกร่อนของคำหน้าซึ่งซ้ำกับคำหลังในคำที่มี คร- เป็นพยัญชนะต้น
ในบทกลอน มีคำแปลอย่างเดียวกับคำเดิมนั้น และมีความหมายในทางย้ำคำ
หรือเป็นพหูพจน์ เช่น คระคราง (หมายความว่า ครางคราง) คระครึ้ม (หมาย
ความว่า ครึ้มครึ้ม) คระโครม (หมายความว่า โครมโครม).
คระ ๒[คฺระ] ใช้แทน กระ ที่เป็นพยางค์หน้า เช่น คระหน คระหาย คระโหย.
คระเมิม[คฺระ-] ว. ดุ, น่ากลัว, เช่น ครึ้มคระเมิมภัยรา. (ม. คําหลวง มหาพน).
คระแลง[คฺระ-] ก. เอียง, ลอยไป. (แผลงมาจาก แคลง).
คระไล[คฺระ-] ก. ไป. (แผลงมาจาก ไคล).
คระวี[คฺระ-] (โบ) ก. แกว่ง, กระวี ก็ว่า.
คระแวง[คฺระ-] ก. เคว้ง, แคว้ง, หมุนไป. (ข. คฺรแวง ว่า เหวี่ยง).
คระหน[คฺระ-] ก. กระหน, ดิ้นรน, เดือดร้อน, กระวนกระวาย.
คระหวน[คฺระ-] ก. หวนนึก.
คระหาย[คฺระ-] ก. กระหาย, อยาก.
คระหิว[คฺระ-] ก. อยาก, หิว.
คระโหย[คฺระ-] ก. กระโหย, ระโหย, โหย, ละเหี่ยใจ.
ครั่ง ๑[คฺรั่ง] น. ชื่อเพลี้ยหอยชนิด Laccifer lacca ในวงศ์ Lacciferidae ตัวเมีย
ไม่มีปีก เมื่อเป็นตัวอ่อนระยะแรกจะมีขาและหนวด เคลื่อนไหวได้ เมื่อ
ลอกคราบเวลาต่อมาจะไม่มีขา หยุดอยู่กับที่ดูดกินนํ้าเลี้ยงจากพืชและ
ผลิตสารซึ่งเรียกว่า ขี้ครั่ง นําไปใช้ทําประโยชน์ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ
หลายอย่าง.
ครั่ง ๒[คฺรั่ง] น. เอื้องครั่ง. (ดู เอื้องครั่ง ที่ เอื้อง ๑).
ครั้ง[คฺรั้ง] น. คราว, หน, ที.
ครัดเคร่ง[คฺรัดเคฺร่ง] (กลอน) ก. แน่น, ตึง เช่น แก้มทั้งสองข้างดังปรางทอง เต้านม
ทั้งสองก็ครัดเคร่ง. (ขุนช้างขุนแผน), เคร่งครัด ก็ว่า. ว. เข้มงวด, กวดขัน;
ถูกต้องครบถ้วน.
ครัน[คฺรัน] ว. ใช้ประกอบคําอื่นมีความหมายไปในทํานองว่า นัก, แท้, ยิ่ง,
จริง, เช่น ครบครัน เสนาะครัน ดีครัน.
ครั่น ๑[คฺรั่น] ก. รู้สึกประหวั่นพรั่นพรึง.
ครั่นคร้าม ก. เกรงขาม, รู้สึกพรั่นพรึง, สะทกสะท้านด้วยความกลัว
ครั่น ๒[คฺรั่น] ก. รู้สึกตึงเนื้อตึงตัว.
ครั่นตัว, ครั่นเนื้อครั่นตัว ก. รู้สึกหนาว ๆ ร้อน ๆ เป็นอาการแสดงว่า
จะเป็นไข้, รู้สึกสะบัดร้อนสะบัดหนาว, รู้สึกตึงเนื้อตึงตัว.
ครั้น[คฺรั้น] สัน. เมื่อ.
ครั่นครื้น[คฺรั่นคฺรื้น] ก. สะเทือน.
ครับ[คฺรับ] ว. คํารับหรือคําลงท้ายอย่างสุภาพที่ผู้ชายใช้.
ครัว ๑[คฺรัว] น. โรง เรือน หรือห้องสําหรับทํากับข้าวของกิน, เรียกผู้ที่อยู่กิน
ร่วมครัวกัน.
ครัวไฟ น. ครัว.
ครัวเรือน น. ครอบครัวที่อยู่ในบ้านเรือนเดียวกัน.
ครัว ๒[คฺรัว] (ถิ่น-พายัพ) น. ของ, สิ่งของ, เครื่องใช้, เช่น พ่อค้าแม่ค้าขายครัว;
ทรัพย์มรดก เช่น ลูกหล้าครัวรอม คือ ลูกคนสุดท้องจะได้รับทรัพย์มรดก
มากกว่าผู้อื่น, ขายครัวมายาตัว คือ ขายทรัพย์มรดกเพื่อมารักษาตัว.
ครัวทาน (ถิ่น-พายัพ) น. ของถวายพระ.
ครา[คฺรา] น. ครั้ง, คราว, หน.
คร่า[คฺร่า] ก. ฉุดลากไปอย่างไม่ปรานี.
คราก[คฺราก] ก. ยืดขยายออกแล้วไม่คืนตัว เช่น กระเพาะคราก ท้องคราก;
สึกกร่อน เช่น รูกลอนคราก รูรอดคราก; กระดูกตะโพกเคลื่อนที่
แยกออก เรียกว่า ตะโพกคราก.
คราง ๑[คฺราง] ก. ร้องเบา ๆ เรื่อย ๆ ด้วยความเจ็บปวดหรือเสียใจ, มักใช้เข้าคู่
กับคำ ครวญ เป็น ครวญคราง; ร้องเสียงลากยาว ๆ อย่างเสียงฟ้าร้อง
เช่น อัมพรอุทรคราง เรียมคร่ำ ครวญแม่. (นิ. นรินทร์).
คราง ๒[คฺราง] น. ชื่อหอยทะเลกาบคู่ชนิด Scapharca inaequivalvis ในวงศ์
Arcidae ลักษณะคล้ายหอยแครงแต่ขนาดใหญ่กว่า ที่เปลือกมีขน
อาศัยอยู่ตามบริเวณพื้นที่มีโคลนปนทราย.
คราญ[คฺราน] ว. งาม, สวย, น่ารัก, ใช้ประสมกับคําอื่น เช่น นงคราญ สะคราญ.
คราด ๑[คฺราด] น. เครื่องมือทําไร่ทํานาใช้วัวหรือควายลาก ลักษณะเป็นคาน
มีซี่ห่าง ๆ กัน มีคันชักสําหรับลากขี้หญ้าและทําให้ดินที่ไถแล้วซุย,
เครื่องมือสําหรับชักหรือลากขี้หญ้าหรือหยากเยื่อเป็นต้น ทําเป็นซี่ ๆ
มีด้ามสําหรับจับชักหรือลากไป. ก. ชักหรือลากขี้หญ้าเป็นต้นด้วยคราดนั้น.
คราด ๒[คฺราด] น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดในวงศ์ Compositae ขึ้นตามที่รกร้าง
ว่างเปล่าในที่ชื้นแฉะ เรียกกันว่า ผักคราด หรือ ผักคราดหัวแหวน เช่น
ชนิด Spilanthes acmella Murr. ดอกสีเหลืองทรงกรวยแหลม ขนาดเท่า
ปลายนิ้วก้อย ชนิด S. oleracea (L.) Jacq. ใบหนากว่าชนิดแรกและดอก
ทรงป้านกว่า, พายัพเรียก ผักเผ็ด.
คร้าน[คฺร้าน] ว. มีความรู้สึกไม่อยากจะทําหรือคิดหรือไม่อยากแสดงอาการใด ๆ,
ตามปรกติเมื่อใช้พูดมักมีคํา ขี้ ประกอบหน้า เช่น ขี้คร้าน และมักใช้เข้าคู่
กับคํา เกียจ เป็น เกียจคร้าน ขี้เกียจขี้คร้าน หมายความว่า ไม่อยากทํางาน.
คราบ[คฺราบ] น. หนังหรือเปลือกนอกของสัตว์บางชนิดที่ลอกออกได้ เช่น
คราบงู คราบกุ้ง, โดยปริยายหมายถึงลักษณาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น
คนบาปในคราบของนักบุญ; รอยเปื้อนติดกรังอยู่ เช่น คราบนํ้า คราบนํ้ามัน.
คราบหมู[คฺราบ-] น. เรียกมะขามฝักที่จวนจะแก่ว่า มะขามคราบหมู.
คราม ๑[คฺราม] น. บ้าน, มักใช้ประกอบกับคําอื่น เช่น ราชคราม. (ส.; ป. คาม).
คราม ๒[คฺราม] น. ผงสีนํ้าเงินที่ได้จากต้นคราม. ว. สีนํ้าเงิน.
คราม ๓[คฺราม] น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Indigofera tinctoria L. ในวงศ์ Leguminosae
ปลูกเพื่อใช้ใบและต้นทําสีนํ้าเงิน ใช้ย้อมผ้า. (๒) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด
Strobilanthes cusia (Nees) Kuntze ในวงศ์ Acanthaceae ใบใช้ทําสีนํ้าเงิน
ใช้ย้อมผ้า, พายัพเรียก ห้อม หรือ ห้อมเมือง, เขียนเป็น ฮ่อม หรือ ฮ่อมเมือง ก็มี.
คร้าม[คฺร้าม] ก. ขยาด, ไม่กล้าสู้, กลัวเกรง, มักใช้เข้าคู่กับคำ ครั่น เป็น ครั่นคร้าม
หมายความว่า เกรงขาม, รู้สึกพรั่นพรึง, สะทกสะท้านด้วยความกลัว.
คร้ามเกรง ก. เกรงกลัว.
ครามครัน[คฺรามคฺรัน] ว. มาก, หลาย, นัก.
คราว ๑[คฺราว] น. ครั้ง, หน, เช่น คราวหน้า คราวหลัง, รุ่น เช่น เด็ก ๒ คนนี้
อายุคราวเดียวกัน, ใช้เป็นลักษณนาม เช่น สินค้าชนิดนี้ส่งเข้ามา ๓ คราว.
คราว ๒[คฺราว] ว. เรียกแมวตัวผู้ แก่ รูปร่างใหญ่ หน้าตาดุน่ากลัว และมีหนวดยาว
ว่า แมวคราว.
คร่าว[คฺร่าว] น. โครงสร้างซึ่งทำขึ้นด้วยวัสดุอย่างใดอย่างหนึ่งเช่นไม้ โลหะ
เพื่อใช้ในการยึดแผ่นวัสดุที่ทำเป็นฝา รั้ว หรือฝ้าเพดาน ส่วนใหญ่จะยึด
กับโครงสร้างที่สำคัญมีเสาคาน เป็นต้น คร่าวตีได้ทั้งในแนวตั้ง แนวนอน
หรือเป็นตาราง.
คร่าว ๆ ว. เลา ๆ พอเห็นเป็นเค้า, ยังไม่เรียบร้อย.
คราส[คฺราด] ก. กิน เช่น จันทรคราส สุริยคราส (โบราณ เขียนเป็น จันทรคาธ
สุริยคาธ โดยถือว่ามาจากบาลีว่า จนฺทคฺคาห สุริยคฺคาห); จับ, ถือ, เช่น
สิบนิ้วคราสคนธกำจร เทียนธูปบวร. (สมุทรโฆษ). (ส.).
ครำ[คฺรํา] น. เรียกน้ำเสียที่ขังอยู่ในพื้นดินที่เป็นแอ่งเช่นใต้ถุนครัว ในท่อ
ระบายน้ำเสีย ว่า นํ้าครํา, ไขเสนียด ก็เรียก.
คร่ำ ๑[คฺรํ่า] ว. เรียกของเหลวในถุงเยื่อหุ้มลูกในมดลูกของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
ทําหน้าที่ลดผลการกระทบกระแทก และช่วยหล่อลื่นในตอนคลอดเป็นต้น
ว่า นํ้าครํ่า เรียกถุงเยื่อหุ้มที่บรรจุน้ำคร่ำว่า ถุงน้ำคร่ำ.
คร่ำ ๒[คฺรํ่า] ว. เก่ามาก เช่น โบสถ์หลังนี้เก่าคร่ำ.
คร่ำคร่า ว. เก่าแก่จนชํารุดทรุดโทรม เช่น กระท่อมเก่าคร่ำคร่า.
คร่ำครึ ว. เก่าเกินไป, ไม่ทันสมัย.
คร่ำเครอะ ว. สกปรก, เปรอะเปื้อน.
คร่ำหวอด (ปาก) ว. มีประสบการณ์สูง, มีความชํานาญสูงมาก, เช่น
เขาคร่ำหวอดอยู่ในวงการเมือง.
คร่ำ ๓[คฺรํ่า] (กลอน) ก. ร้องไห้.
คร่ำครวญ ว. ร้องรํ่ารําพัน.
คร่ำ ๔[คฺร่ำ] ก. เอาเส้นเงินหรือเส้นทองกดและตอกให้ติดบนผิวเหล็ก ทำเป็น
ลวดลาย, ถ้าเป็นลวดลายเงิน เรียก คร่ำเงิน, ถ้าเป็นลวดลายทอง เรียก คร่ำทอง.
คร่ำเคร่งว. หมกมุ่นในการทํางานเป็นต้นอย่างหามรุ่งหามคํ่า.
คริปทอนน. ธาตุลําดับที่ ๓๖ สัญลักษณ์ Kr เป็นแก๊สเฉื่อย มีปรากฏเพียง
๑ ใน ๖๗๐,๐๐๐ ส่วนในบรรยากาศ. (อ. krypton).
คริสต์[คฺริด] น. ชื่อหนึ่งของพระเยซู ผู้ตั้งศาสนาคริสต์.
คริสตกาล น. สมัยเมื่อพระเยซูยังมีพระชนม์อยู่.
คริสตจักร น. ประชาคมที่เชื่อและรับพระเยซูเป็นพระผู้ไถ่บาป แบ่งเป็น
๓ นิกายใหญ่ ได้แก่ โรมันคาทอลิก โปรเตสแตนต์ และออร์ทอดอกซ์.
คริสต์มาส ๑ น. วันสมภพของพระเยซู. (อ. Christmas).
คริสต์ศตวรรษ น. รอบ ๑๐๐ ปี นับตั้งแต่วันสมภพของพระเยซู.
คริสต์ศักราช น. ปีนับตั้งแต่วันสมภพของพระเยซู เริ่มตั้งภายหลัง
พุทธศักราช ๕๔๓ ปี (พุทธศักราชลบด้วย ๕๔๓ เท่ากับคริสต์ศักราช).
คริสต์ศาสนิกชน น. ผู้ที่นับถือคริสต์ศาสนา.
คริสตัง น. ผู้นับถือคริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิก.
คริสเตียน น. ผู้นับถือคริสต์ศาสนานิกายโปรเตสแตนต์.
คริสต์มาส ๒น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Euphorbia pulcherrima (R. Grah.) Willd. ex Klotzsch
ในวงศ์ Euphorbiaceae ออกดอกในฤดูหนาว มีใบประดับสีแดง, สองฤดู
หรือ โพผัน ก็เรียก.
ครี้ดู กระซิก ๒.
ครีครอ[คฺรีคฺรอ] (โบ; กลอน) ว. รีรอ เช่น จักเลี้ยงชีพเคร่าครีครอ อยู่เท่าเพียงพอ
ชีพิตก็ยากยังฉงน. (สมุทรโฆษ)
ครีบ[คฺรีบ] น. อวัยวะที่เป็นแผ่นติดกันเป็นพืดอยู่ใต้ท้องและสันหลังของปลา
เป็นต้น; เรียกของบางอย่างที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น ครีบตาล คือ ครีบ
๒ ข้างของทางตาล มีลักษณะคล้ายฟันเลื่อย.
ครีบสิงห์, ครีบหลังสิงห์ น. ชื่อลายชนิดหนึ่ง.
ครีม[คฺรีม] น. หัวนํ้านมส่วนที่ลอยขึ้นมา; อาหารที่ผสมด้วยครีมหรือมีลักษณะ
คล้ายครีม เช่น ครีมหน้าขนมเค้ก; สิ่งที่มีนํ้ามันผสมอยู่และมีลักษณะ
เหนียวข้นคล้ายครีม จะมีครีมผสมอยู่ด้วยหรือไม่ก็ตาม เช่น ครีมทาหน้า
ครีมใส่ผม. ว. สีอย่างสีขาวออกเหลือง. (อ. cream).
ครีษมายัน[คฺรีดสะ-] (ดารา) น. จุดสุดทางเหนือ เมื่อดวงอาทิตย์ปรากฏในราว
วันที่ ๒๒ มิถุนายน เป็นจุดในหน้าร้อน มีกลางวันยาวที่สุด เรียกว่า
ครีษมายัน (summer solstice), คู่กับ เหมายัน, อุตตรายัน ก็เรียก.
(ส. คฺรีษฺม + อายน).
ครึ[คฺรึ] (ปาก) ว. เก่าไม่ทันสมัย.
ครึกครื้น[คฺรึกคฺรื้น] ว. สนุกสนาน, ร่าเริง, เช่น ใจครึกครื้น; เอิกเกริก เช่น
งานครึกครื้น ขบวนแห่ครึกครื้น.
ครึกโครม[คฺรึกโคฺรม] ว. อึกทึก, อื้ออึง, ชวนให้ตื่นเต้น, เป็นที่เล่าลือกันแพร่หลาย.
ครึ่ง[คฺรึ่ง] ว. กึ่ง, ๑ ส่วนใน ๒ ส่วน.
ครึ่ง ๆ กลาง ๆ ว. ไม่ตลอด, ไม่เต็มที่.
ครึ่งชาติ น. ลูกที่เกิดจากพ่อแม่ที่เป็นคนต่างชาติกัน, ลูกครึ่ง ก็ว่า.
ครึ่งซีก ว. ครึ่งหนึ่ง เช่น มะพร้าวครึ่งซีก, (ปาก) ครึ่งดวง, เรียกดวงจันทร์
ในวัน ๘ ค่ำว่า พระจันทร์ครึ่งซีก.
ครึ่งต่อครึ่ง ว. อย่างหรือฝ่ายละครึ่งเท่า ๆ กัน.
ครึ่ด[คฺรึ่ด] ว. ดาษไป, เกลื่อนไป, เช่น คนมากันครึ่ด สีแดงครึ่ด, ครืด ก็ว่า.
ครึน[คฺรึน] น. ชื่อเครื่องดักนกและไก่ทําเป็นบ่วง, ครืน ก็เรียก.
ครึม, ครึมครุ[คฺรึม, คฺรึมคฺรุ] น. ป่าทึบ, ป่ารก.
ครึ้ม[คฺรึ้ม] ว. มืดมัว เช่น อากาศครึ้ม; ร่มและเย็น เช่น ป่าครึ้ม; ดกและงาม
(ใช้แก่หนวด); ทําให้เพลิดเพลิน เช่น เสียงมโหรีครึ้ม. ก. กริ่ม, กระหยิ่ม,
ร่าเริงในใจ, เช่น ครึ้มใจ.
ครืด ๑[คฺรืด] ว. ดาษไป, เกลื่อนไป, เช่น คนมากันครืด สีแดงครืด, ครึ่ด ก็ว่า.
ครืด ๒[คฺรืด] ว. เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงลากสิ่งของครูดไป หรือเสียงกรน.
ครืดคราด ๑ ว. เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงหายใจไม่สะดวก.
ครืดคราด ๒ดู ข้างลาย.
ครืน ๑[คฺรืน] ดู ครึน.
ครืน ๒[คฺรืน] ว. เสียงดังลั่นเช่นฟ้าร้อง.
ครืน ๓, ครื้น, ครืนครั่น, ครื้นครั่น[คฺรืน, คฺรื้น, -คฺรั่น] ว. เอิกเกริก, กึกก้อง, สนั่น, มากด้วยกัน.
ครื้นครึก[คฺรื้นคฺรึก] ว. ครึกครื้น, รื่นเริง, สนุกสนาน, เอิกเกริก.
ครื้นเครง[คฺรื้นเคฺรง] ว. เสียงดังครึกครื้น, สนุกสนาน เช่น หัวเราะกันอย่าง
ครื้นเครง, มีอารมณ์สนุกสนาน เช่น เขาเป็นคนครื้นเครง.
ครือ ๑[คฺรือ] (โบ) ก. คือ.
ครือ ๒, ครือ ๆ[คฺรือ] ว. ไม่คับไม่หลวม เช่น เสื้อครือตัว, พอ ๆ กัน เช่น เด็ก ๒ คนนี้
ขยันครือ ๆ กัน.
ครุ ๑[คฺรุ] น. ภาชนะสานชนิดหนึ่ง รูปกลม ๆ เหมือนกะลาตัด ยาชัน มีหูหิ้ว
ใช้ตักน้ำ.
ครุ ๒[คะรุ] ว. หนัก, ใช้ในตําราฉันทลักษณ์ หมายถึง พยางค์ที่มีเสียงหนัก
ได้แก่ พยางค์ที่ประกอบด้วยสระเสียงยาวและสระเกินทั้ง ๔ คือ สระอำ
ใอ ไอ เอา เช่น ตา ดำ (สระอำถือเป็น ครุ ก็ได้ ลหุ ก็ได้) และพยางค์ที่มี
ตัวสะกดทั้งสิ้น เช่น หัด เรียน ใช้เครื่องหมาย ?แทน, คู่กับ ลหุ ซึ่งใช้
เครื่องหมาย ? แทน. (ป. ครุ ว่า หนัก; สำคัญ, ควรเคารพ, มีค่าสูง; ส. คุรุ
ว่า หนัก; สำคัญ, ควรเคารพ, มีค่าสูง).
ครุกรรม [คะรุกำ] น. กรรมหนัก มีทั้งฝ่ายกุศลและอกุศล, การได้บรรลุ
ฌานสมาบัติเป็นครุกรรมฝ่ายกุศล การกระทำอนันตริยกรรมเป็น
ครุกรรมฝ่ายอกุศล.
ครุกาบัติ [คะรุกาบัด] น. อาบัติหนัก ได้แก่ อาบัติปาราชิก เมื่อภิกษุ
ต้องอาบัติปาราชิก ถือว่าขาดจากความเป็นภิกษุทันที แม้กลับมาบวช
ใหม่ก็ไม่เป็นภิกษุ.
ครุภัณฑ์ [คะรุพัน] น. ของที่ใช้ทนทาน เช่น ตู้ โต๊ะ เก้าอี้.
ครุ ๓[คะรุ] น. ครู. (ป. ครุ, คุรุ, ว่า ครู; ส. คุรุ ว่า ครู).
ครุวาร [คะรุวาน] น. วันพฤหัสบดี ถือว่าเป็นวันครู. (ป.).
ครุศาสตร์ [คะรุสาด] น. วิชาว่าด้วยการสร้างพื้นฐานและความรู้ของ
การเป็นครู ประกอบด้วยวิชาการศึกษาเป็นต้น.
ครุก-[คะรุกะ-] (แบบ) ว. หนัก เช่น ครุกาบัติ ว่า อาบัติหนัก. (ป.).
ครุคระ[คฺรุคฺระ] ว. ขรุขระ, ไม่เรียบเป็นตะปุ่มตะป่ำ, เช่น ทั้งคางเคราก็ครุคระ
ขึ้นรำไรอกย่นขนเขียวขดแข็ง. (ม. ร่ายยาว ชูชก).
ครุฑ[คฺรุด] น. พญานกในเทพนิยาย เป็นพาหนะของพระนารายณ์, ใช้เป็น
ตราแผ่นดินและเครื่องหมายทางราชการ. (ส.; ป. ครุฬ).
ครุฑพ่าห์ [คฺรุดพ่า] น. ชื่อธงมีลักษณะเป็นธงสามชาย ๓ ผืน ผืนธง
เทำด้วยผ้าปักไหมทองป็นลวดลายเครือกระหนก สอดร่วมอยู่ใน
คันธงเดียวกันซึ่งเป็นเหล็กและทำเป็นกิ่งแยกจากคันกลางทางด้านซ้าย
และด้านขวา ปลายคันธงทำเป็นรูปใบหอก ที่โคนคันธงตรงส่วนสวม
ต่อกับคันธงท่อนล่างติดรูปพระนารายณ์ทรงครุฑ เรียกเต็มว่า ธงพระ
ครุฑพ่าห์ หรือ ธงชัยพระครุฑพ่าห์ หรือ ธงชัยพระครุฑพ่าห์ใหญ่,
ใช้เข้าคู่กับ ธงกระบี่ธุช โดยธงพระครุฑพ่าห์อยู่ทางด้านขวา และ
ธงกระบี่ธุชอยู่ทางด้านซ้าย.
ครุ่น[คฺรุ่น] ว. บ่อย ๆ เช่น เจ็บปวดครุ่นไปไข้ชราถอยกำลังวังชาลงทุกปี.
(สังข์ทอง), ซ้ำ ๆ, รํ่าไป, เช่น ครุ่นแค้น.
ครุ่นคิด ๑ ก. คิดซ้ำ ๆ ซาก ๆ.
ครุ่นคิดน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ครุมเครือ[คฺรุมเคฺรือ] ว. คลุมเครือ.
ครุย[คฺรุย] น. ชายผ้าที่ทําเป็นเส้น ๆ, ชายครุย ก็ว่า; ชื่อเสื้อจำพวกหนึ่ง ใช้สวม
หรือคลุม มีหลายชนิด ใช้เป็นเครื่องประกอบเกียรติยศหรือแสดงหน้าที่
ในพิธีการหรือแสดงวิทยฐานะ.
ครุวนา[คะรุวะนา] น. อุปมา, เปรียบ.
ครู ๑[คฺรู] น. ผู้สั่งสอนศิษย์, ผู้ถ่ายทอดความรู้ให้แก่ศิษย์. (ป. ครุ, คุรุ; ส. คุรุ).
ครู ๒[คะรู] (โหร) น. ชื่อยาม ๑ ใน ๘ ยามในเวลากลางวัน. (ดู ยาม).
ครู่ ๑[คฺรู่] น. เวลาชั่วขณะหนึ่ง เช่น เวลาชั่วครู่.
ครูด[คฺรูด] ก. ขูดหรือครู่ไป.
คฤโฆษ[คะรึโคด] (กลอน) ก. กึกก้อง, ดังลั่น, เช่น คฤโฆษกลองฆ้องเคล้า
คลี่ดูริย. (ยวนพ่าย).
คฤธระ[คฺรึทฺระ] (แบบ) น. แร้ง, ในบทประพันธ์ใช้ว่า คฤธร ก็มี เช่น เกิดเป็น
ภักษแก่กังกโกรญจคฤธรกา บินมาวว่อนร่อนก็ร้อง. (สมุทรโฆษ).
คฤนถ์[คฺรึน] น. ตัวอักษรแบบหนึ่งของอินเดียภาคใต้ที่ใช้เขียนตํารา.
คฤห, คฤห-[คฺรึ, คะรึหะ-] น. เรือน, ช่องคูหา, ที่นั่งบนเรือหรือรถมีลักษณะ
อย่างเรือน เช่น เรือคฤห รถคฤห. (ส.).
คฤหบดี [คะรึหะบอดี] น. ชายที่เป็นเจ้าบ้าน, ผู้มีอันจะกินซึ่งเป็นเจ้าบ้าน,
คหบดี ก็ว่า. (ส. คฺฤหปตี; ป. คหปติ).
คฤหปัตนี [คะรึหะปัดตะนี] (แบบ) น. หญิงที่เป็นเจ้าบ้าน, ภรรยาของ
คฤหบดี, คหปตานี ก็ว่า. (ส. คฺฤหปตฺนี; ป. คหปตานี).
คฤหัสถ์ [คะรึหัด] น. ผู้ครองเรือน, ผู้ไม่ใช่นักบวช, ฆราวาส.
(ส. คฺฤหสฺถ; ป. คหฏฺ?).
คฤหา (กลอน) น. เรือน เช่น มักเที่ยวสู่คฤหา แห่งท่านนะพ่อ. (โลกนิติ).
คฤหาสน์ [คะรึหาด] น. เรือน, โดยมากหมายถึงเรือนขนาดใหญ่และ
สง่าผ่าเผย. (ส. คฺฤหาสน).
คฤหัสถ์ดู คฤห, คฤห-.
คฤหาดู คฤห, คฤห-.
คฤหาสน์ดู คฤห, คฤห-.
คล[คน] (แบบ) น. คอ เช่น เหลือกตาเมียงเอียงคล. (ม. คําหลวง กุมาร). (ป., ส.).
คลวง ๑[คฺลวง] น. เรือน, ที่นั่ง, ตําหนัก.
คลวง ๒[คฺลวง] น. โรงถลุงดีบุก, (ปาก) กลวง.
คลอ[คฺลอ] ก. เคียงคู่กันไปอย่างคู่รักหรืออย่างสนิทสนม; ปริ่ม, ใกล้จะไหล,
ในคำว่า น้ำตาคลอ หรือ น้ำตาคลอหน่วย; ทําเสียงดนตรีหรือร้องเพลง
เบา ๆ ตามไปให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกัน เช่น ร้องคลอเสียงดนตรี.
คลอเคลีย ก. เคล้าคู่กัน, เคียงเคล้ากันไป, เคลียคลอ ก็ว่า.
คลอแคล [-แคฺล] ก. ไม่ห่างออก, เคียงกัน, เช่น ปีกเจ้ายังอ่อนคลอแคล
ตัวแม่จะสอนบิน. (กล่อมเด็ก), ใช้ว่า คล้อแคล้ ก็มี.
คลอหน่วย ว. เรียกน้ำตาที่ปริ่มอยู่ที่ขอบตาเมื่อร้องไห้ว่า น้ำตาคลอหน่วย,
น้ำตาล่อหน่วย หรือ น้ำตาขังหน่วย ก็ว่า.
คลอก[คฺลอก] ก. อาการที่ไฟล้อมเผาหนีออกไม่ได้ เช่น ถูกไฟคลอกตาย.
คล้อแคล้[คฺล้อแคฺล้] ก. ไม่ห่างออก, เคียงกัน, เช่น คลิ้งโคลงคล้อแคล้ในรัง.
(สมุทรโฆษ), คลอแคล ก็ว่า.
คลอง[คฺลอง] น. ทางนํ้าหรือลํานํ้าที่เกิดขึ้นเองหรือขุดเชื่อมกับแม่นํ้าหรือทะเล;
ทาง, แนว, เช่น คลองธรรม.
คลองเลื่อย น. ร่องไม้ที่เลื่อยเลื่อยเข้าไป, แนวฟันของเลื่อย.
คลองส่งน้ำ น. ลํานํ้าที่ขุดขึ้นเพื่อใช้ในการชลประทาน.
คล่อง[คฺล่อง] ว. สะดวก เช่น หายใจได้คล่องขึ้น, ว่องไว เช่น เด็กคนนี้ใช้คล่อง,
ไม่ฝืด เช่น คล่องคอ, ไม่ติดขัด เช่น พูดคล่อง.
คล่องแคล่ว ว. ว่องไว, สามารถทําได้รวดเร็ว, แคล่วคล่อง ก็ว่า.
คล่องตัว ว. เคลื่อนไหวไปได้สะดวก, เป็นไปได้โดยสะดวกไม่ติดขัด.
คล่องปาก ว. เจนปาก, ขึ้นปาก ก็ว่า.
คล่องมือ ว. ถนัดมือ, เหมาะกับมือ, เช่น มีดเล่มนี้ใช้คล่องมือ; สะดวก,
ไม่ขาดแคลน, เช่น เขามีเงินใช้คล่องมืออยู่เสมอ.
คล้อง[คฺล้อง] ก. เอาของที่มีลักษณะเป็นเส้น เป็นวงหรือเป็นบ่วง คาด เกี่ยว
หรือสวมสิ่งใดสิ่งหนึ่งเข้า เช่น ผ้าคล้องคอ คล้องพวงมาลัย คล้องช้าง,
เอาของที่เป็นวงหรือโค้งเกี่ยวหรือเกี่ยวกัน เช่น ลูกโซ่คล้องกัน
คล้องแขน, รับกัน เช่น ชื่อคล้องกัน.
คล้องจอง ก. สัมผัสกัน, มีเสียงสระเดียวกันหรือถ้ามีตัวสะกดก็ต้อง
อยู่ในมาตราเดียวกัน เช่น มี-ปี จันทร์-ฉัน การ-บาน; ไม่ขัดกัน เช่น
พยานให้การคล้องจองกัน.
คลอด[คฺลอด] ก. ออกลูก, ออกจากครรภ์, ราชาศัพท์ว่า ประสูติ; (ปาก) ออก
เช่น กฎหมายใหม่ยังไม่คลอด.
คลอน[คฺลอน] ว. เคลื่อนไปมาได้ในที่บังคับ เช่น ฟันคลอน. (อะหม
คอน ว่า เคลื่อน).
คลอนแคลน [-แคฺลน] ว. ง่อนแง่น, ไม่มั่นคง, เช่น ฐานะคลอนแคลน.
คล้อย[คฺล้อย] ว. เพิ่งพ้นจากที่กําหนดไป เช่น เขาเพิ่งเดินคล้อยไปเมื่อสักครู่นี้.
ก. บ่าย, ชาย, เรียกอาการที่ดวงตะวันเลยเที่ยงไปแล้วว่า ตะวันคล้อย, เรียก
อาการที่ดวงจันทร์เลยเที่ยงคืนไปแล้วว่า เดือนคล้อย; หย่อนลง, ลดต่ำ,
เรียกนมที่หย่อนลงเล็กน้อยว่า นมคล้อย.
คล้อยคล้อย ก. ไกลออกไปทุกที, เคลื่อนออกไปไกล. (อะหม คล้อย
ว่า ไปช้า ๆ).
คล้อยตาม ก. สอดคล้องไปในทางเดียวกัน, มีความเห็นอย่างเดียวกัน,
เช่น ฉันเห็นคล้อยตามเขา.
คล้อยหลัง ว. ผ่านพ้นไปยังพอเห็นหลังไว ๆ เช่น เขาเพิ่งเดิน
คล้อยหลังไปไม่นาน.
คลอรีน[คฺลอ-] น. ธาตุลําดับที่ ๑๗ สัญลักษณ์ Cl เป็นอโลหะ ลักษณะเป็นแก๊ส
สีเขียวแกมเหลือง มีกลิ่นฉุนชวนสําลัก เป็นแก๊สพิษ ใช้ประโยชน์ในการ
ฆ่าเชื้อโรคในนํ้าในอุตสาหกรรมผลิตกรดเกลือในการผลิตผงฟอกจาง
ยาฆ่าแมลงหลายชนิด เช่น ดีดีที มีคลอรีนเป็นองค์ประกอบสําคัญ.
(อ. chlorine).
คลอโรฟอร์ม[คฺลอ-] น. ของเหลวไม่มีสี ระเหยง่าย มีกลิ่นหอมหวาน มีสูตร CHCl3
ใช้เป็นยาสลบและตัวทําละลาย. (อ. chloroform).
คลอโรฟิลล์[คฺลอ-] น. สารสีเขียว มีปรากฏในพืช ซึ่งสามารถดูดกลืนพลังงาน
แสงอาทิตย์มาใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง โดยใช้นํ้าและ
แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศมาผลิตคาร์โบไฮเดรตได้.
(อ. chlorophyll).
คละ[คฺละ] ว. ลักษณะที่ปนกัน ทั้งขนาดเล็กและใหญ่ ทั้งดีและไม่ดี เช่น
ผลไม้ผลเล็กผลใหญ่ปนกัน เรียกว่า คละกัน.
คละคล่ำ [-คฺลํ่า] ว. ปนกันไป, ดื่นไป.
คละปน ก. ปนกันทั้งขนาดเล็กและใหญ่ ทั้งดีและเลว เป็นต้น.
คละคลุ้ง[-คฺลุ้ง] (กลอน) ก. คลุ้ง, เหม็นคล้ายกลิ่นของเค็มปนกับของเน่า, เช่น
ใบก็เหม็นคาวปลา คละคลุ้ง. (โลกนิติ).
คลัก ๑, คลั่ก ๑[คฺลัก, คฺลั่ก] ว. ยัดเยียด, ออกันอยู่, รวมกันอยู่มาก ๆ, เช่น หนอนคลัก
คนคลั่ก, มาก ๆ เช่น น้ำยาหม้อนี้ข้นคลั่ก.
คลัก ๒[คฺลัก] น. ตาที่จะสุก (ใช้แก่การเล่นดวด); (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ที่ที่ไก่หรือ
นกเขี่ยเป็นหลุม แล้วนอนในหลุมนั้น, ที่ที่ปลามารวมกันอยู่ในบ่อ
หรือหนองที่น้ำงวด.
คลัก ๓[คฺลัก] (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ก. ทำให้สกปรก เช่น ตัวเปื้อนอย่ามาคลักที่นอน.
คลั่ก ๒, คลั่ก ๆ[คฺลั่ก] ว. เสียงดังเช่นนั้น เช่น หม้อข้าวเดือดคลั่ก ๆ.
คลัง ๑[คฺลัง] น. ที่เก็บรักษาและรับจ่ายเงิน เช่น แผนกคลัง, สถานที่เก็บรักษา
สิ่งของเป็นจํานวนมาก ๆ เช่น คลังพัสดุ.
คลังสินค้า น. สถานที่เก็บรักษาสินค้า.
คลังสินค้าทัณฑ์บน (กฎ) น. คลังสินค้าของทางราชการศุลกากรที่รับ
เก็บสินค้าเข้า โดยยังไม่ต้องชําระอากรขาเข้าจนกว่าจะได้มีการนํา
สินค้านั้นออกจากคลังสินค้า.
คลังเสบียง น. ที่เก็บสะสมอาหาร.
คลังแสง น. คลังอาวุธของทางราชการ เช่น คลังแสงสรรพาวุธของกองทัพบก.
คลัง ๒[คฺลัง] น. ไม้กระบอกที่ร้อยโซ่หรือเชือกสําหรับล่ามสัตว์หรือเรือ, (โบ)
กลัง. ก. ผูกคอสัตว์ให้เข้าคู่กัน เพื่อไม่ให้พรากกัน หรือฝึกหัดตัวที่ไม่
ชํานาญงาน เช่น เอาวัวไปผูกเข้าคู่กัน ว่า เอาวัวไปคลัง.
คลั่ง ๑[คฺลั่ง] ก. แสดงอาการผิดปรกติอย่างคนบ้า, เสียสติ; โดยปริยายหมายความ
ว่า หลงใหลในบุคคลหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น คลั่งดารา, หมกมุ่นอยู่กับงาน
หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น คลั่งอำนาจ คลั่งเล่นกล้วยไม้, คลั่งไคล้ ก็ว่า.
คลั่งไคล้ [-ไคฺล้] ก. หลงใหลในบุคคลหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง, หมกมุ่นอยู่กับ
งานหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง, คลั่ง ก็ว่า.
คลั่ง ๒[คฺลั่ง] (กลอน) ก. คั่ง เช่น ชลเนตรคลั่งคลอนัยนา. (อิเหนา).
คลัตช์น. อุปกรณ์ที่ทําหน้าที่ส่งพลังงานซึ่งถ่ายทอดมาจากเครื่องยนต์ไปยังเกียร์
หรือตัดพลังงานนั้นตามต้องการ. (อ. clutch).
คลับคล้าย, คลับคล้ายคลับคลา[คฺลับคฺล้าย, -คฺลับคฺลา] ก. จำได้แต่ไม่แน่ใจ, จำได้อย่างเลือนลาง,
ไม่แน่ใจว่าใช่, เช่น คลับคล้ายว่าเป็นคนคนเดียวกัน, ฉันคลับคล้าย
คลับคลาว่าจะเคยพบเขามาก่อน.
คลา[คฺลา] (กลอน) ก. เดิน, เคลื่อน, เช่น พาชีขี่คล่องคล้อย ควรคลา. (โลกนิติ);
คลาด เช่น อายแก่ราชาคลา ยศแท้. (โลกนิติ).
คลาคล่ำ ก. ไปหรือมาเป็นจำนวนมาก เช่น ฝูงชนคลาคล่ำเต็มท้องถนน.
คลาไคล ก. เดินไป, เคลื่อนไป, ไคลคลา ก็ว่า.
คล้า[คฺล้า] น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Schumannianthus dichotomus (Roxb.) Gagnep.
ในวงศ์ Marantaceae ต้นสูง ๑-๒ เมตร แตกแขนงตามลําต้น ใบกว้าง.
คลางแคลง[คฺลางแคฺลง] ก. แคลงใจ, ไม่แน่ใจหรือวางใจลงไปได้เพราะออกจะสงสัย,
แคลงคลาง ก็ว่า, บางทีก็พูดสั้น ๆ ว่า แคลง.
คลาด[คฺลาด] ก. เคลื่อนจากที่หมาย, เคลื่อนจากกําหนดเวลา; ไม่พบ ในคําว่า
คลาดกัน.
คลาดเคลื่อน [-เคฺลื่อน] ก. ผิดจากความเป็นจริง, ไม่ตรงตามความเป็นจริง,
เคลื่อนคลาด ก็ว่า.
คลาดแคล้ว [-แคฺล้ว] ก. รอดไป, พ้นไป, แคล้วคลาด ก็ว่า.
คลาน[คฺลาน] ก. ไปด้วยมือและเข่าอย่างเด็ก; กิริยาที่ใช้มือและเท้าทั้ง ๒
ทาบพื้นแล้วเคลื่อนไป เรียกว่า คลานสี่เท้า; กิริยาที่เคลื่อนไปด้วยเข่า
และศอก เรียกว่า คลานศอก, ด้วยเข่า เรียกว่า คลานเข่า; กิริยาที่เดินไป
อย่างช้า ๆ ของสัตว์บางชนิด เช่น เต่า จระเข้, เคลื่อนไปอย่างช้า ๆ เช่น
รถยนต์ค่อย ๆ คลานไป.
คลาย[คฺลาย] ก. ทำให้หลวม, ขยายให้หลวม, เช่น คลายนอต คลายเกลียวเชือก;
ลดลง, ทุเลา, บรรเทาลง, เช่น คลายทุกข์ คลายรัก พิษไข้คลาย คลายกังวล.
คลายคล้าย, คล้ายคล้าย ก. เคลื่อนเรื่อย ๆ ไป, คล้อย, เช่น หมอมิกลัวกลาย
จระคล่าย เข้าป่าไปคลายคล้ายด่วนดั้นโดยทาง. (ลอ), คลี่ไคลพลคล้ายคล้าย
แลนา. (ลอ); (ถิ่น-พายัพ) ย้าย. (อะหม คล้ายคล้าย ว่า โดยลําดับ).
คลายเคล่ง [-เคฺล่ง] (โบ; กลอน) ก. ขยายตรงออกไป, เดินตรงไป, เช่น
ครองคลายเคล่งอาศรมบทนั้น. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์).
คล้าย, คล้าย ๆ, คล้ายคลึง[คฺล้าย, -คฺลึง] ว. เกือบเหมือน.
คล่าว[คฺล่าว] (กลอน) ก. ไหล, หลั่งไหล, เช่น บางบ่รับคำคล้อง
คล่าวน้ำตาคลอ. (นิ. นรินทร์).
คลาศ[คฺลาด] (โบ) ก. คลาด, เคลื่อนจากที่หมาย, เช่น เร่งผ้ายเร่งคลาศคลา
แลนา. (ลอ).
คลำ[คฺลํา] ก. กิริยาที่ใช้อวัยวะเช่นมือ แตะ ลูบ หรือควานอย่างช้า ๆ เพื่อให้รู้
ว่าเป็นอะไรอยู่ที่ไหน เช่น คลำหาทางออก คลำหาสวิตช์ไฟ; โดยปริยาย
หมายความว่า ค้นหา เช่น คลําหาเงื่อนงําไม่พบ.
คลำป้อย ก. อาการที่คลำและลูบแล้ว ๆ เล่า ๆ ตรงที่เจ็บ.
คล่ำ[คฺลํ่า] น. หมู่. ว. สับสน, เกลื่อนกล่น, มาก, มักใช้คู่กับคำ คลา เป็น คลาคล่ำ.
คล้ำ[คฺลํ้า] ว. ค่อนข้างดํา, ไม่ผ่องใส, หม่นหมอง, เช่น ผิวคลํ้า หน้าคลํ้า.
คลิง[คฺลิง] (โบ; กลอน) ก. คลึง เช่น นกปลิงคลิงคน- ธบุษปรัตนบังอร.
(สมุทรโฆษ).
คลิ้งโคลง[คฺลิ้งโคฺลง] น. นกกิ้งโครง เช่น คลิ้งโคลงคล้อแคล้ในรัง นกเจ่าเหงาฟัง
แลสารกระสาสรวลตาง. (สมุทรโฆษ). (ดู กิ้งโครง ๑).
คลิด[คฺลิด] ก. ขัด, แคลง, เคลื่อน, เคล็ด, เช่น มาอย่าคลิดอย่าคลาด.
(ม. คําหลวง มหาราช).
คลินิกน. สถานรักษาพยาบาล โดยมากเป็นของเอกชน มักไม่รับผู้ป่วยให้พัก
รักษาตัวประจํา; แผนกของโรงพยาบาลที่รักษาโรคเฉพาะทาง. (อ. clinic).
คลี[คฺลี] (โบ) น. ลูกกลม เช่น เล่นคลี โยนคลี, (โบ) การเล่นแข่งขันอย่างหนึ่ง
ผู้เล่นขี่ม้าตีลูกกลมด้วยไม้ เช่น ให้พระยาสามนต์คนดี มาตีคลีพนันในสนาม.
(สังข์ทอง); (ถิ่น-อีสาน) การเล่นแข่งขันอย่างหนึ่งแต่ละฝ่ายใช้ไม้ตีลูกกลม
ซึ่งทำด้วยไม้ขนาดลูกมะนาวหรือโตกว่าเล็กน้อย ฝ่ายที่ตีลูกไปสู่ที่หมาย
ทางฝ่ายของตนได้ก่อนเป็นฝ่ายชนะ; การเล่นลูกกลมด้วยลีลาเยื้องกรายเพื่อ
บูชาเทพเจ้า เช่น นางเริ่มเดาะคลีบูชาพระศรีเทวี. (กามนิต). (เทียบ ส. คุฑ,
คุล, โคล; ป. คุฬ ว่า ลูกกลม).
คลี่[คฺลี่] ก. คลายสิ่งที่ม้วนหรือพับอยู่ เช่น คลี่ผ้า คลี่มวยผม, ทำให้แผ่ออก
เช่น คลี่พัด คลี่ไพ่, ขยายออก เช่น ดอกไม้คลี่กลีบ.
คลี่คลาย ก. บรรเทาลงโดยลำดับ เช่น เหตุการณ์รุนแรงคลี่คลายลง;
ทำให้กระจ่างโดยลำดับ เช่น ตำรวจคลี่คลายเงื่อนงำในคดีฆาตกรรม.
คลี่ทัพ, คลี่พล (โบ) ก. เคลื่อนพล, เคลื่อนกำลังไป, เช่น ยังยโสธรคล้อย
คลี่พล. (ยวนพ่าย).
คลึง[คฺลึง] ก. ใช้ฝ่ามือกดสิ่งใดสิ่งหนึ่งเบา ๆ แล้วเคลื่อนมือหมุนไปมา เพื่อ
ให้กลมหรือให้เรียบเป็นต้น, อาการที่ทําเช่นนั้นด้วยสิ่งอื่น เช่น คลึง
ด้วยลูกประคบ.
คลึงเคล้น ก. ลูบคลําและบีบเน้นไปมา.
คลึงเคล้า ก. ลูบคลํา, ทั้งคลึงทั้งเคล้า, ลูบคลํากอดรัด, เกลือกกลั้วอย่าง
กิริยาที่แมลงภู่คลึงเคล้าดอกไม้.
คลื่น[คฺลื่น] น. นํ้าในทะเลหรือแม่นํ้าลําคลองเป็นต้น ซึ่งบางส่วนมีอาการ
เคลื่อนไหวนูนสูงกว่าระดับโดยปรกติแล้วลดลงและแลเห็นเคลื่อนไป
เป็นระยะยาวหรือสั้นบนผิวนํ้า, โดยปริยายใช้แก่สิ่งอื่นที่มีลักษณะ
คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น คลื่นเสียง คลื่นมนุษย์ ผมดัดเป็นคลื่น ถนนเป็นคลื่น.
คลื่นกระทบฝั่ง ๑ น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.
คลื่นกระทบฝั่ง ๒ (สํา) น. เรื่องราวที่ครึกโครมขึ้นมาแล้วกลับเงียบหายไป.
คลื่นใต้น้ำ ๑ น. คลื่นในมหาสมุทรที่มีช่วงคลื่นยาวสมํ่าเสมอและยอด
เรียบเคลื่อนตัวมาจากแหล่งกําเนิดที่อยู่ไกลมาก ชาวเรือถือเป็นสัญญาณ
บอกเหตุว่าจะเกิดพายุ.
คลื่นใต้น้ำ ๒ (สํา) น. เหตุการณ์ที่กรุ่นอยู่ภายใน แต่ภายนอกดูเสมือน
สงบเรียบร้อย.
คลื่นปานกลาง น. คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความถี่ปานกลางตั้งแต่ ๓๐๐
กิโลเฮิรตซ์ ถึง ๓ เมกะเฮิรตซ์ (หรือ ๓,๐๐๐ กิโลเฮิรตซ์).
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า น. คลื่นที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงความเข้มของ
สนามแม่เหล็กและไฟฟ้าที่เกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน ได้แก่ คลื่นวิทยุ อินฟราเรด
แสงที่มองเห็นได้ อัลตราไวโอเลต เอกซเรย์ รังสีแกมมา และ รังสีคอสมิก.
คลื่นยาว น. คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความถี่ตํ่าตั้งแต่ ๓๐ กิโลเฮิรตซ์
ถึง ๓๐๐ กิโลเฮิรตซ์.
คลื่นวิทยุ น. คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่ส่งผ่านบรรยากาศด้วยความถี่วิทยุ.
คลื่นสั้น น. คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความถี่สูง ตั้งแต่ ๓ เมกะเฮิรตซ์
ถึง ๓๐ เมกะเฮิรตซ์ ซึ่งใช้ในการติดต่อสื่อสารระยะไกล.
คลื่นไส้[คฺลื่น-] ก. ปั่นป่วนในกระเพาะอาหารหรือลำไส้ชวนให้อาเจียน, โดย
ปริยายหมายความว่า น่ารังเกียจ, น่าสะอิดสะเอียน.
คลื่นเหียนก. มีอาการคลื่นไส้จะอาเจียน.
คลุก[คฺลุก] ก. เคล้าให้เข้ากัน, ขยําให้ระคนเข้ากัน; ประชิดติดพันเข้าไป
เช่น เข้าคลุกวงใน, เกลือก เช่น คลุกเกลือ คลุกน้ำตาล.
คลุกคลี ก. เข้าปะปนระคนกัน, เข้าใกล้ชิดกัน.
คลุกคลีตีโมง ก. มั่วสุมหรืออยู่ร่วมคลุกคลีพัวพันกันอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา.
คลุ้ง ๑[คฺลุ้ง] ว. กระจาย เช่น ฝุ่นคลุ้ง ควันคลุ้ง; มีกลิ่นตลบ (มักใช้แก่กลิ่นเหม็น).
คลุ้ง ๒[คฺลุ้ง] ดู พลวง ๒.
คลุบ[คฺลุบ] น. ลูกขลุบ เช่น ม้าคลุบคลีกระบี่ม้า วิ่งม้าพนันเร็ว.
(ยอพระเกียรติกรุงธน).
คลุม[คฺลุม] ก. ปกหรือปิดสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อป้องกันไม่ให้เสียหายหรือทำให้
มองไม่เห็นเป็นต้น เช่น เอาผ้าใบคลุมรถยนต์ไว้ ไม้เลื้อยคลุมหลังคา;
ครอบไปถึง เช่น คำนี้คลุมไม่ถึง.
คลุม ๆ ว. พูดไม่บ่งชัดให้จะแจ้ง เช่น พูดคลุม ๆ.
คลุมเครือ ว. ลักษณะที่กํ้ากึ่งเอาแน่นอนทางใดทางหนึ่งไม่ได้ เช่น อากาศ
ที่จะมืดก็ไม่มืด จะสว่างก็ไม่สว่าง เรียกว่า อากาศคลุมเครือ, อาการไข้ที่
จะหายก็ไม่หาย จะหนักก็ไม่หนัก เรียกว่า ไข้คลุมเครือ, พูดไม่บ่งชัด
ไปทางใดให้จะแจ้ง เรียกว่า พูดคลุมเครือ.
คลุมถุงชน (สํา) น. ลักษณะการแต่งงานที่ผู้ใหญ่จัดการให้ โดยที่เจ้าตัว
ไม่รู้จักคุ้นเคยหรือรักกันมาก่อน.
คลุมบรรทม, คลุมประทม, คลุมผทม (ราชา) น. ผ้าห่มนอน.
คลุมปัก, คลุมปิด (ราชา) น. กรวยทำด้วยผ้าปักสำหรับครอบพาน.
คลุมโปง ก. กิริยาที่เอาวัตถุเช่นผ้าคลุมมิดทั้งหัวทั้งตัวหรือเกือบทั้งตัว.
คลุ่ม[คฺลุ่ม] น. ลักษณะของปากภาชนะที่งุ้มหรือโค้งเข้าอย่างปากตะลุ่ม.
คลุ้ม ๑[คฺลุ้ม] ว. มืดมัว, ไม่แจ่มใส.
คลุ้มคลั่ง ก. กลัดกลุ้มในใจจนแสดงอาการอย่างคนบ้า.
คลุ้ม ๒[คฺลุ้ม] น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Donax grandis Ridl. ในวงศ์ Marantaceae
ต้นสูงถึง ๓ เมตร สีเขียวเข้ม แตกแขนงตอนปลาย ผิวแข็ง ใช้สานเสื่อได้
ใบคล้ายคล้าแต่ขนาดใหญ่กว่า.
ควงก. แกว่งหรือทําให้หมุนไปโดยรอบ เช่น ควงกระบอง ควงดาบ ควงจาน,
เดินเข้าคู่คลอเคลียกันไป เรียกว่า เดินควงกัน; รวมหรือโยงเข้าในกลุ่ม
เดียวกัน เช่น เครื่องหมายปีกกาใช้ควงคำหรือข้อความซึ่งอยู่คนละบรรทัด
เข้าด้วยกัน; โดยปริยายหมายถึงคบหาสนิทสนมในเชิงคู่รัก เช่น คู่นี้ควงกัน
มาหลายปีแล้ว; เข้าคู่ไปด้วยกัน เช่น ควงกันไปเที่ยว. น. เรียกตะปูที่มีเกลียวว่า
ตะปูควง, เรียกเครื่องมือที่ใช้ไขตะปูควงว่า ไขควง; เครื่องมือสำหรับอัด
ใบลานเป็นต้นให้แน่น; บริเวณ เช่น ในควงไม้ศรีมหาโพธิ์.
ควงแขน ก. เอาแขนคล้องกัน.
ควงสว่าน [-สะหฺว่าน] ก. อาการที่หมุนเหมือนเกลียวสว่าน เช่น
เครื่องบินควงสว่าน.
ควณก. คํานวณ เช่น ขับควณทวนเทียบด้วยตำรา พิเคราะห์พระชันษา
ชะตาเมือง. (อิเหนา).
ควน(ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. เนิน, เขาดิน. (ม. gual, guar).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒