มัย ๒ว. สําเร็จด้วย, แล้วด้วย, ประกอบด้วย, (ใช้ประกอบท้ายสมาส เช่น
มโนมัย ว่า สำเร็จด้วยใจ, กุศลมัย ว่า แล้วด้วยกุศล, ตฤณมัย ว่า
ประกอบด้วยหญ้า). (ป., ส. มย).
มัลกะ[มันละกะ] น. ถ้วย, ขันนํ้า. (ป. มลฺลก).
มัลละ[มันละ] น. นักมวย, มวยปลํ้า. (ป., ส.).
มัลลิกาน. ดอกมะลิ. (ป., ส.).
มัว, มัว ๆว. ไม่แจ่ม เช่น พระจันทร์มัว, ไม่กระจ่าง เช่น ข้อความมัว, ฝ้า
เช่น กระจกมัว, ฟาง เช่น นัยน์ตามัว, ขมุกขมัว เช่น มืดมัว, ไม่มืด
ไม่สว่าง เช่น แสงมัว ๆ, หม่น เช่น สีมัว ๆ, ขุ่น, ไม่ผ่อง, เช่น ใจมัว;
อาการที่ทำติดพันอยู่ ไม่ละไปได้ เช่น มัวพูด มัวคิด, มัวแต่ ก็ว่า.
มัวซัว ว. ไม่ผ่องใส, ไม่แจ่มใส, ไม่เบิกบาน, ไม่สดชื่น, เช่น
หูตามัวซัว ผ้าสีตกมัวซัว.
มัวแต่ ว. อาการที่ทำติดพันอยู่ ไม่ละไปได้ เช่น มัวแต่พูด มัวแต่คิด, มัว ก็ว่า.
มัวพะวง ว. มัวเป็นห่วงกังวล.
มัวมอม ว. แปดเปื้อนด้วยสีดํา ๆ ตามร่างกาย.
มัวเมา ว. หลงละเลิง, เมามัว ก็ว่า.
มัวเมีย ก. งัวเงีย.
มัวหมอง ว. มีมลทิน, ไม่บริสุทธิ์.
มั่วก. สุมกัน, รวมกัน, ออกัน, ประชุม; ปะปนกันจนแยกไม่ออก เช่น วางของมั่วไปหมด.
มั่วมูล ก. มีมาก, ประชุมกันมาก.
มั่วสุม ก. ชุมนุมกันเพื่อกระทําการในทางไม่ดี เช่น มั่วสุมเล่นการพนัน.
มัศยา[มัดสะหฺยา] น. ปลา. (ส. มตฺสฺย, มตฺสฺยา; ป. มจฺฉ, มจฺฉา).
มัสดก[มัดสะดก] น. หัว, กระหม่อม; ยอด, ที่สุด. (ส. มสฺตก; ป. มตฺถก).
มัสดุ, มัสตุ[มัดสะดุ, -ตุ] น. มัน, เปลวมัน; เนยเหลว. (ส. มสฺตุ; ป. มตฺถุ).
มัสตาร์ด ๑น. เครื่องปรุงรสชนิดหนึ่ง ทําจากเมล็ดของพืชล้มลุกหลายชนิดในสกุล Brassica
วงศ์ Cruciferae สีเหลือง รสเผ็ด. (อ. mustard).
มัสตาร์ด ๒น. สารพิษร้ายแรงชนิดหนึ่ง มีชื่อทางเคมีว่า ไดคลอโรไดเอทิลซัลไฟด์
(dichloro diethylsulphide) มีสูตร (CH2CH2Cl)2 S ลักษณะเป็นของเหลว
คล้ายนํ้ามัน เคยใช้ในสงครามโลกครั้งที่ ๑ และเรียกกันว่า แก๊สมัสตาร์ด.
มัสมั่น[มัดสะหฺมั่น] น. ชื่อแกงชนิดหนึ่ง นํ้าแกงข้น เป็นแกงอย่างมุสลิม
ใช้เนื้อหรือไก่เป็นต้นชิ้นโต ๆ ปรุงด้วยเครื่องเทศ มีรสเค็ม หวาน
และออกเปรี้ยวเล็กน้อย.
มัสยิด[มัดสะ-] น. สถานที่ซึ่งอิสลามิกชนใช้เป็นที่ประกอบพิธีกรรมทาง
ศาสนาอิสลาม, สุเหร่า ก็เรียก.
มัสรู่ ๑[มัดสะหฺรู่] น. ชื่อผ้าไหมมีริ้วเป็นสีต่าง ๆ, เข้มขาบไหม ก็เรียก. (ฮ. มัศรู; ม. มิสรู).
มัสรู่ ๒[มัดสะหฺรู่] น. แกงเผ็ดอย่างมุสลิม.
มัสลิน[มัดสะลิน] น. ผ้าฝ้ายเนื้อละเอียดและบาง. (อ. muslin).
มัสสุน. หนวด, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระมัสสุ. (ป.).
มา ๑น. พระจันทร์. (ป.; ส. มาสฺ).
มา ๒ก. เคลื่อนออกจากที่เข้าหาตัวผู้พูด เช่น มานี่ มาหาฉันหน่อย,
ตรงกันข้ามกับ ไป. ว. ใช้ประกอบคํากริยาแสดงอดีต เช่น นาน
มาแล้ว ดังกล่าวมาแล้ว ไปมาแล้ว หรือ แสดงทิศทางเข้าหาตัวผู้พูด
เช่น หันมาทางนี้ เอามานี่ หรือแสดงอาการที่ต่อเนื่องเรื่อยมาถึง
ปัจจุบัน เช่น ความเป็นมา อยู่มาวันหนึ่ง ส่งจดหมายบอกข่าวมา.
มาแขก ก. แปลก, ประหลาด; จรมา, มาสู่.
มาเหนือเมฆ (สํา) ก. มีความคิดหรือชั้นเชิงเหนือผู้อื่น; มาหรือ
ปรากฏขึ้นโดยไม่คาดหมาย.
ม้า ๑น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Equus caballus ในวงศ์ Equidae เป็น
สัตว์กีบเดี่ยว รูปร่างสูงใหญ่ ขายาว หางเป็นพู่ มีแผงคอยาว ใช้เป็น
พาหนะขับขี่และเทียมรถ; ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อัศวินี มี ๗ ดวง,
ดาวคอม้า ดาวคู่ม้า ดาวอัศวยุช หรือ ดาวอัสสนี ก็เรียก; เครื่องรองนั่ง
และรองสิ่งของ มีขาเป็นรูปต่าง ๆ; เรียกตัวหมากรุกที่แกะเป็นรูปม้า.
ม้าใช้ น. คนขี่ม้าสําหรับรับใช้, คนเร็วสําหรับส่งข่าวสาร, คนรับใช้ติดต่อ.
ม้าดีดกะโหลก (สํา) ก. มีกิริยากระโดกกระเดกลุกลนหรือไม่เรียบร้อย
(มักใช้แก่ผู้หญิง).
ม้าต้น น. ม้าพระที่นั่งโดยเฉพาะ.
ม้าเทศ น. ม้าขนาดใหญ่ที่มาจากต่างประเทศ.
ม้าน้ำ ๑ น. ชื่อสัตว์ในวรรณคดี ท่อนบนเป็นม้า ท่อนล่างเป็นปลา.
ม้ามืด น. ม้าแข่งที่ชนะโดยไม่มีใครนึกคาดไว้, โดยปริยายหมายถึง
เรื่องอื่นในอาการเช่นนั้น.
ม้าเร็ว น. คนขี่ม้าซึ่งกองทัพจัดไว้สําหรับสืบเหตุการณ์ข่าวคราวของข้าศึก
แล้วต้องรีบมาแจ้งแก่เจ้าหน้าที่ผู้ใหญ่ในกองทัพของตน.
ม้าลาย น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในสกุล Equus วงศ์ Equidae
รูปร่างเหมือนม้าแต่มีลายสีดําขาวพาดขวางลําตัวตัดกันสะดุดตา
เห็นได้ชัดเจน จมูกดํา ขนแผงคอสั้น ใบหูและตาโต กีบเท้ากลมเล็ก
ขนหางยาวเป็นพวงเฉพาะตอนครึ่งปลายของหาง ส่วนโคนหาง
ไม่มีขนยาว ดูคล้ายครึ่งหางม้าครึ่งหางวัว อาศัยอยู่ตามทุ่งหญ้า
ราบโล่ง อยู่รวมกันเป็นฝูง กินหญ้า ถิ่นกําเนิดอยู่ในทวีปแอฟริกา
มีหลายชนิด เช่น ชนิด E. grevyi ซึ่งเป็นพันธุ์ที่มีขนาดใหญ่
ที่สุด ชนิด E. burchelli เป็นชนิดที่นิยมนํามาเลี้ยงตามสวนสัตว์
ทั่ว ๆ ไป.
ม้า ๒น. ชื่อปูทะเลชนิด Portunus pelagicus ในวงศ์ Portunidae
กระดองสาก ตัวผู้สีออกนํ้าเงิน ตัวเมียสีออกนํ้าตาล.
ม้า ๓น. ชื่อปลาชนิด Boesemania microlepis ในวงศ์ Sciaenidae ลําตัว
กว้างมากในแนวอกและท้อง ลาดแอ่นลงไปสุดปลายหัว และเรียวเล็ก
ลงมากที่คอดหาง ก้านครีบแข็งของครีบก้นใหญ่มาก ครีบหางมีปลาย
แหลม ครีบท้องมีปลายยาวเป็นเส้น เกล็ดในแนวเส้นข้างตัวเด่น
ชัดเจนและเรียงต่อเลยไปจนสุดปลายแหลมของครีบหาง ลําตัวและ
หัวมีสีเงินหรือเทาอ่อน ด้านหลังมีลายสีเทาเอียงอยู่ตามแถวของเกล็ด
พบทุกลุ่มนํ้า ขนาดยาวได้ถึง ๙๐ เซนติเมตร, เขตลุ่มแม่นํ้าโขงเรียก
กวาง เขตลุ่มแม่นํ้าบางปะกงเรียก หางกิ่ว.
มากว. หลาย, ตรงกันข้ามกับ น้อย, เช่น คนมาก น้ำมาก กินมาก.
มากขี้ควายหลายขี้ช้าง (สํา) ว. มากมายเสียเปล่า ใช้ประโยชน์ไม่ได้.
มากมาย, มากมายก่ายกอง ว. มากเหลือหลาย เช่น มีเงินมากมาย
ก่ายกอง, ล้นหลาม เช่น มีคนมาร่วมงานมากมาย.
มากหน้าหลายตา ว. มากมาย (ใช้แก่คน) เช่น ผู้คนมากหน้าหลายตา.
มากหมอมากความ (สํา) ว. หลายคนก็มีความเห็นแตกต่างกัน
เป็นหลายอย่างจนตกลงกันไม่ได้.
มาคสิร-, มาคสิระ[-คะสิระ] น. ชื่อดาวฤกษ์ที่ ๕; ชื่อเดือนที่ ๑ แห่งจันทรคติ,
เดือนอ้าย ตกราวเดือนธันวาคม. (ป.).
มาฆ-, มาฆะ ๑[-คะ-] น. ชื่อเดือนที่ ๓ แห่งจันทรคติ ตกราวเดือนกุมภาพันธ์. (ป., ส.).
มาฆบูชา น. การทําบุญพิเศษทางพระพุทธศาสนาในวันเพ็ญ
เดือน ๓ เพื่อระลึกถึงเหตุการณ์สําคัญซึ่งประกอบด้วยองค์ ๔
ประการ คือ ๑. วันเพ็ญดวงจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (ดวงจันทร์
เดินมาถึงดาวฤกษ์ชื่อ มฆะ) ๒. พระสงฆ์ ๑,๒๕๐ รูปประชุมกัน
โดยมิได้นัดหมาย ๓. พระสงฆ์ที่มาประชุมนั้นล้วนได้รับ
เอหิภิกขุอุปสัมปทา ๔. ท่านเหล่านั้นเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น,
(วันจาตุรงคสันนิบาต ก็เรียก. ป. มาฆปูชา).
มาฆะ ๒, มฆะ, มฆา[-, มะคะ, มะคา] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๐ มี ๕ ดวง เห็นเป็นรูปโคมูตร วานร หรืองอนไถ,
ดาวโคมูตร ดาววานร ดาวงอนไถ หรือ ดาวงูผู้ ก็เรียก. (ป., ส.).
ม้างก. ล้าง, ทําลาย, รื้อ.
มางสะน. เนื้อของคนและสัตว์. (ส. มําส; ป. มํส).
มาณพ[-นบ] น. ชายหนุ่ม, ชายรุ่น. (ป., ส.).
มาณวิกา[มานะ-] น. หญิงสาว, หญิงรุ่น. (ป., ส.).
มาด ๑น. ชื่อเรือขุดชนิดหนึ่ง ยาวประมาณ ๔ วา, ถ้าเพียงแต่ขุดไว้ แต่ยัง
ไม่ได้เบิก เรียกว่า มาดเรือโกลน หรือ ลูกมาด, ถ้ามีประทุน เรียกว่า
เรือมาดประทุน, ถ้ามีเก๋ง เรียกว่า เรือมาดเก๋ง.
มาด ๒(ปาก) น. ท่าทาง เช่น มาดเขาดี วางมาด.
มาด ๓ก. มุ่ง, หมายไว้, คาดไว้, มักใช้เข้าคู่กับคํา มุ่ง เป็น มุ่งมาด.
มาดาน. แม่. (ป. มาตา; ส. มาตฺฤ).
มาตงค์น. ช้าง. (ป. มาตงฺค).
มาตร ๑, มาตร- ๑[มาด, มาดตฺระ-] น. เครื่องสำหรับวัดขนาด จำนวน เวลา และมุม
เช่น มาตรน้ำ มาตรไฟฟ้า, มิเตอร์ ก็ว่า. (ส. มาตฺร; ป. มตฺต).
มาตรการ [มาดตฺระ-] น. วิธีการที่ตั้งเป็นกฎ ข้อกำหนด ระเบียบ
หรือกฎหมายเป็นต้น เช่น ใช้มาตรการเด็ดขาด วางมาตรการในการ
ปราบโจรผู้ร้าย; วิธีการที่จะปรับเข้าไปสู่ผลสําเร็จ เช่น วางมาตรการ
ในการดําเนินงาน.
มาตรฐาน [มาดตฺระ-] น. สิ่งที่ถือเอาเป็นเกณฑ์ที่รับรองกันทั่วไป
เช่น เวลามาตรฐานกรีนิช, สิ่งที่ถือเอาเป็นเกณฑ์สำหรับเทียบกำหนด
ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ เช่น มาตรฐานอุตสาหกรรม หนังสือนี้
ยังไม่เข้ามาตรฐาน.
มาตร ๒, มาตร- ๒[มาด] ว. สักว่า. สัน. สักว่า, แม้ว่า. (ส. มาตฺร; ป. มตฺต).
มาตรแม้น [มาด-] สัน. หากว่า, แม้ว่า, เช่น มาตรแม้นดวงใจอยากได้คู่.
มาตรว่า [มาด-] สัน. หากว่า, ถ้าว่า.
มาตรา[มาดตฺรา] น. หลักกําหนดการวัดขนาด จํานวน เวลา และมุม เช่น
มาตราชั่ง ตวง วัด มาตราเมตริก; แม่บทแจกลูกพยัญชนะต้นกับสระ
โดยไม่มีตัวสะกด เรียกว่า แม่ ก กา หรือ มาตรา ก กา, หลักเกณฑ์ที่
วางไว้เพื่อให้กำหนดได้ว่าคำที่มีพยัญชนะตัวใดบ้างเป็นตัวสะกด
อยู่ในมาตราใดหรือแม่ใด คือ ถ้ามีตัว ก ข ค ฆ สะกด จัดอยู่ใน
มาตรากกหรือแม่กก, ถ้ามีตัว ง สะกด จัดอยู่ในมาตรากงหรือ
แม่กง, ถ้ามีตัว จ ฉ ช ซ ฌ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ด ต ถ ท ธ ศ ษ ส สะกด
จัดอยู่ในมาตรากดหรือแม่กด, ถ้ามีตัว ญ ณ น ร ล ฬ สะกด
จัดอยู่ในมาตรากนหรือแม่กน, ถ้ามีตัว บ ป พ ฟ ภ สะกด จัดอยู่
ในมาตรากบหรือแม่กบ, ถ้ามีตัว ม สะกด จัดอยู่ในมาตรากม
หรือแม่กม, ถ้ามีตัว ย สะกด จัดอยู่ในมาตราเกยหรือแม่เกย,
ถ้ามีตัว ว สะกด จัดอยู่ในแม่เกอว; (กฎ) บทบัญญัติใน
กฎหมายที่แบ่งออกเป็นข้อ ๆ โดยมีเลขกํากับเรียงตามลําดับ;
(ฉันทลักษณ์) ระยะเวลาการออกเสียงสระสั้นยาว สระสั้น
๑ มาตรา สระยาว ๒ มาตรา.
มาตราพฤติ น. ฉันท์ที่กําหนดด้วยมาตรา คือ กําหนดคําในฉันท์
แต่ละคําเป็นมาตราส่วน เช่น คําครุ กําหนดเป็นความยาวของเสียง
๒ มาตรา คําลหุ กําหนดเป็นความยาวของเสียง ๑ มาตรา.
มาตราส่วน น. อัตราส่วนระหว่างระยะห่างในแผนที่หรือภาพเป็นต้น
กับระยะห่างจริงหรือกับระยะห่างบนแผนที่หรือภาพอื่น.
มาตฤ[-ตฺริ] น. มารดา, แม่. (ส. มาตฺฤ; ป. มาตา).
มาตฤกะ [-ตฺริกะ] ว. มาจากแม่หรือเกี่ยวกับแม่, ข้างแม่, ฝ่ายแม่. (ส.).
มาตสรรย์[มาดสัน] น. ความตระหนี่; ความริษยา; ใช้ว่า มัตสรรย์ ก็มี. (ส. มาตฺสรฺย; ป. มจฺฉริย).
มาตังคะ[-ตังคะ] น. มาตงค์, ช้าง. (ป.).
มาตาน. แม่. (ป.; ส. มาตฺฤ).
มาตามหะ[มาตามะหะ] (ราชา) น. ตา คือ พ่อของแม่. (ป., ส.).
มาตามหัยกะ[-มะไหยะกะ] (ราชา) น. ตาทวด, พ่อของยาย. (ป. มาตา + มหยฺยก).
มาตามหัยกา, มาตามหัยยิกา[-มะไหยะกา, -มะไหยิกา] (ราชา) น. ย่าทวด, ยายทวด. (ป. มาตา + มหยฺยิกา).
มาตามหา[มาตามะหา] (ราชา) น. ยาย. (ป.).
มาติกะว. ฝ่ายมารดา, ของมารดา. (ป.).
มาติกา[มาดติกา] น. บาลีที่เป็นแม่บท เช่น สวดมาติกา, แม่บท; เหมือง, ทางนํ้าไหล. (ป.; ส. มาตฺฤกา).
มาตีน. เหมือง, ทางนํ้าไหล. (ป.).
มาตุน. แม่. (ป.).
มาตุคาม น. ผู้หญิง, เพศหญิง, (เป็นคำที่พระใช้เรียกผู้หญิง). (ป.).
มาตุฆาต น. การฆ่าแม่. (ป.).
มาตุภูมิ น. บ้านเกิดเมืองนอน.
มาตุจฉาน. ป้า (ญาติฝ่ายแม่), น้าผู้หญิง. (ป.).
มาตุรงค์, มาตุเรศ(กลอน) น. แม่.
มาตุละน. ลุง (ญาติฝ่ายแม่), น้าชาย, ใช้ มาตุลา ก็มี. (ป., ส.).
มาตุลาน. มาตุละ.
มาตุลานีน. ป้าสะใภ้, น้าสะใภ้. (ป., ส.).
มาตุลุงค์น. มะงั่ว. (ป.).
มาทนะ, มาทะ[มาทะนะ] น. เครื่องทําให้เมา, เครื่องทําให้รื่นเริง. (ส.).
ม้าทลายโรงน. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Neuropeltis racemosa Wall. ในวงศ์ Convolvulaceae
ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ ผลเล็ก มีปีกบางล้อมรอบเป็นแผ่นกลม.
มาธยมิกะ[มาทะยะ-] น. ทางสายกลาง; ศูนยวาท. (ส. มาธฺยมิก).
มาธุระ, มาธูระ(แบบ) ว. มธุระ, หวาน, ไพเราะ.
มาธุสร[มาทุสอน] น. มธุสร, เสียงหวาน.
มาน ๑น. ชื่อโรคจำพวกหนึ่ง เกิดได้หลายสาเหตุ เช่น มีถุงน้ำเกิดที่เยื่อบุ
ช่องท้อง การอุดกั้นหลอดเลือดดำหรือทางเดินของน้ำเหลือง ตับแข็ง
ลิ้นหัวใจพิการ ไตอักเสบเรื้อรัง ทำให้มีน้ำสีเหลืองใสอยู่ในช่องท้อง
อาจมีเพียงเล็กน้อยหรือมากถึง ๑๕-๒๐ ลิตร เป็นเหตุให้หน้าท้องโป่ง
พองจนเห็นได้ชัด น้ำหนักเพิ่ม แน่นท้อง ท้องผูก เบื่ออาหาร หายใจ
ลำบาก เท้าบวม เป็นต้น.
มานทะลุน น. โรคที่มีอาการบวมคล้ายโรคมาน แต่บวมทั่วทั้งตัว.
มาน ๒น. ความถือตัว; ใจ, ดวงใจ, เช่น ดวงมาน. (ป., ส.).
มาน ๓ก. มี เช่น มานพระบัณฑูร. (ข.).
มาน ๔(ถิ่น) ก. ตั้งท้อง เช่น มานลูก ข้าวมาน.
ม่าน ๑น. เครื่องกั้นบัง โดยปรกติทําด้วยผ้า ใช้ห้อยกั้นห้องหรือประตูหน้าต่างเป็นต้น,
โดยปริยายใช้เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น ม่านควัน.
ม่านตา น. เยื่อผิวลูกตาสําหรับบังคับแสงให้เข้าตามากหรือน้อย.
ม่านบังตา น. เครื่องบังหน้าต่างในระดับตา มักทำด้วยผ้า.
ม่านบังเพลิง น. ฉากพับได้ติดกับเสาเมรุทั้ง ๔ ด้าน.
ม่านเมรุ น. ม่านที่แขวนห้อยไว้ที่เสาเมรุทั้ง ๔ ด้าน.
ม่านสองไข น. ม่าน ๒ ชายที่แหวกกลางรวบชายไปผูกไว้ที่
ด้านข้างทั้ง ๒ ด้าน สําหรับประดับช่องทางประตูหน้าต่างเป็นต้น.
ม่าน ๒น. ชนชาติพม่า.
ม้านก. เหี่ยวแห้ง; เผือดเพราะความอาย. น. เรียกข้าวที่ยืนต้นแห้งตาย
เพราะขาดน้ำเนื่องจากฝนแล้งว่า ข้าวม้าน; เรียกหน้าที่เผือดด้วย
ความละอายจนไม่กล้าสบตาคนว่า หน้าม้าน.
มานพ[-นบ] น. คน. (ป.). (มาจากศัพท์ มนุ).
ม่านลายน. ชื่อตะพาบชนิด Chitra chitra ในวงศ์ Trionychidae เป็นเต่า
กระดองอ่อนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก เคยพบที่แม่นํ้าแควใหญ่
จังหวัดกาญจนบุรี มีนํ้าหนักถึง ๑๔๘ กิโลกรัม ทั้งตัวและหัวสีนํ้าตาล
มีลายสีนํ้าตาลอ่อน, กริวลาย หรือ กราวด่าง ก็เรียก.
ม่านอินทนิลดู สร้อยอินทนิล.
มานะ ๑น. การวัด, การนับ, อัตราวัด. (ป., ส. มาน).
มานะ ๒น. ความพยายาม, ความตั้งใจจริง, ความพากเพียร, เช่น มีมานะอดทน
มีมานะในการทำงาน; ความถือตัว. (ป.).
มานัตน. วินัยกรรมที่สงฆ์ทําแก่ภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสสให้เป็นภิกษุ
ที่นับเข้าในหมู่สงฆ์ได้ เช่น สวดมานัต. (ป. มานตฺต).
มานัสน. ใจ. ว. เกี่ยวกับใจ. (ป., ส. มานส).
ม้าน้ำ ๑ดูใน ม้า ๑.
ม้าน้ำ ๒น. ชื่อปลาทะเลทุกชนิดในสกุล Hippocampus วงศ์ Syngnathidae
ลําตัวอ้วน หัวพับเข้าหาลําตัว ปากเป็นท่อยาวรวมกัน ทําให้ส่วนหัว
ดูคล้ายม้า ส่วนท้ายของลําตัวเรียวยาว มีครีบหลังขนาดใหญ่ที่
โคนหาง ผิวหนังเป็นแผ่นแข็งเรียงต่อกันเป็นเหลี่ยมเป็นปล้อง
ตลอดทั้งตัวสีนํ้าตาล บางชนิดคาดด้วยแถบสีเข้มกว่าหรือมีจุดสีดํา
บางส่วนของลําตัว พบอาศัยตามแนวหินปะการัง ลําตัวตั้ง ใช้ส่วน
หางพันเกาะวัตถุใต้นํ้า ตัวผู้ทําหน้าที่ฟักไข่ซึ่งเก็บไว้ในถุงหน้าท้อง
ขนาดยาวได้ถึง ๑๕ เซนติเมตร.
มานิต[-นิด] ว. ผู้ที่คนนับถือ, ผู้ที่คนยกย่อง. (ป., ส.).
มานีน. คนมีมานะ. (ป., ส.).
มานุษ, มานุษย-[มานุด, มานุดสะยะ-] น. คน, เพศคน. ว. เกี่ยวกับคน, ของคน. (ส.).
มานุษยวิทยา [มานุดสะยะ-, มานุด-] น. วิชาว่าด้วยเรื่องตัวคน และสิ่งที่คนสร้างขึ้น.
(อ. anthropology).
มาโนชญ์[-โนด] ว. มโนชญ์, เป็นที่พอใจ, งาม. (ส.).
มาบน. บริเวณที่ลุ่มกว้างใหญ่ซึ่งอาจมีน้ำขังหรือไม่มีก็ได้.
มาปกะ[-ปะกะ] น. ผู้ก่อสร้าง. (ป.).
มาภา(แบบ) น. แสงจันทร์ เช่น มาพ่างมาภาเป็น ปิ่นแก้ว. (ยวนพ่าย).
(ป. มา ว่า พระจันทร์ + อาภา ว่า แสงสว่าง).
ม้ามน. อวัยวะภายในร่างกายริมกระเพาะอาหารข้างซ้าย มีหน้าที่ทําลาย
เม็ดเลือดแดง สร้างเม็ดนํ้าเหลืองและสร้างภูมิคุ้มกันของร่างกาย.
มายก. ตวง, นับ. (ป.).
ม่ายก. มองผ่านเลยไป. ว. ไร้คู่ครองเพราะผัวหรือเมียตายจากไปและยัง
ไม่ได้แต่งงานใหม่ และหมายรวมถึงเพราะหย่าขาดจากกันด้วย,
ถ้าเป็นชายเรียกว่า พ่อม่าย, ถ้าเป็นหญิงเรียกว่า แม่ม่าย, โดยปริยาย
เรียกหญิงที่เลิกกับผัวว่า แม่ม่ายผัวร้าง หรือ แม่ร้าง, (โบ) ไร้คู่ผัวเมีย
เช่น อนึ่งหญิงใดหาผัวมิได้เปนม่ายถือกำนัลอยู่ในวัง. (สามดวง),
เขียนเป็น หม้าย ก็มี.
ม่ายขันหมาก ว. เรียกหญิงที่คู่หมั้นตายหรือถอนหมั้นก่อนแต่งงาน.
ม่ายทรงเครื่อง ว. เรียกแม่ม่ายที่มั่งมีว่า แม่ม่ายทรงเครื่อง.
ม่ายเมียง ก. ทําอาการเมิน ๆ เมียง ๆ.
ม้าย่องน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
มายังน. ดอกหมาก. (ช.).
มายาน. มารยา, การลวง, การแสร้งทํา, เล่ห์กล. (ป., ส.).
มายากร น. คนเล่นกล, คนแสดงกล.
มายากล น. การเล่นกล, การแสดงกล.
มายาการ น. ความเชื่อถือและการปฏิบัติที่มุ่งให้เกิดผลด้วยการใช้
พลังหรืออํานาจเหนือธรรมชาติ เช่นของขลัง พิธีกรรม หรือหลักลี้ลับ
บังคับให้เป็นไปตามที่ตนต้องการ.
มายาวี น. ผู้มีมารยา, ผู้มีเล่ห์เหลี่ยมทําให้ลุ่มหลง, เจ้าเล่ห์. (ป., ส.).
มายาประสานดู กําแพงขาว.
มาร, มาร-[มาน, มาระ-, มานระ-] น. เทวดาจําพวกหนึ่ง มีใจบาปหยาบช้าคอย
กีดกันไม่ให้ทําบุญ; ยักษ์; ผู้ฆ่า, ผู้ทำลาย, ในพระพุทธศาสนา
หมายถึงผู้กีดกันบุญกุศล มี ๕ อย่าง เรียกว่า เบญจพิธมาร คือ
ขันธมาร กิเลสมาร อภิสังขารมาร มัจจุมาร เทวบุตรมาร, โดยปริยาย
หมายถึงผู้ที่เป็นอุปสรรคขัดขวาง. (ป., ส.).
มารคอหอย [มาน-] (ปาก) น. ผู้ที่ขัดผลประโยชน์ที่ผู้อื่นจะพึงมีพึงได้.
มารชิ, มารชิต [มาระชิ, มาระชิด] น. ''ผู้ชนะมาร'' คือ พระพุทธเจ้า.
(ป. มารชิ; ส. มารชิตฺ).
มารผจญ [มาน-] ก. มารยกทัพมารบ, มารที่ยกทัพมาขัดขวางการ
บำเพ็ญเพียรของพระพุทธเจ้า; โดยปริยายหมายความว่า ขัดขวาง
ไม่ให้สําเร็จประโยชน์.
มารวิชัย [มาระ-, มาน-] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระ
อิริยาบถนั่งขัดสมาธิ พระหัตถ์ซ้ายหงายวางบนพระเพลา พระหัตถ์
ขวาวางควํ่าลงที่พระชานุ นิ้วพระหัตถ์ชี้ลงที่พื้นธรณีในคราวที่
พระองค์ทรงเอาชนะมารได้ ว่า พระปางมารวิชัย, พระปางชนะมาร
หรือ พระปางสะดุ้งมาร ก็เรียก. (ป.).
มารสังคม [มาน-] น. ผู้ที่เป็นภัยต่อสังคม.
มารหัวขน [มาน-] (ปาก) น. ลูกที่อยู่ในท้องซึ่งยังไม่ปรากฏว่าใคร
เป็นพ่อ หรือไม่มีใครรับว่าเป็นพ่อ.
มาราธิราช น. พญามาร. (ป.).
มารค[มาก] น. ทาง เช่น ชลมารค สถลมารค. (ส. มารฺค; ป. มคฺค).
มารดร, มารดา[มานดอน, มานดา] น. แม่. (ป. มาตา; ส. มาตฺฤ).
มารยา[มานยา] น. การลวง, การแสร้งทํา, เล่ห์กล, เช่น เจ้ามารยา
มารยามาก ทำมารยา. (แผลงมาจากมายา).
มารยาสาไถย น. การทำให้เขาหลงผิดหรือเข้าใจผิด เช่น เขาทำมารยาสาไถย.
มารยาท[-ระยาด] น. มรรยาท, กิริยาวาจาที่ถือว่าสุภาพเรียบร้อยถูกกาลเทศะ.
(ส. มรฺยาทา; ป. มริยาท).
มารศรี[มาระสี] (แบบ) น. นาง, นางงาม.
มารษา[มานสา] น. คําปด, คําเท็จ, คําไม่จริง. (ส. แผลงมาจาก มฺฤษา).
มาระก. โกรธ. (ช.).
มาราธิราชดู มาร, มาร-.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒