ม้ารำน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
มาริก. มา. (ช.).
มาริตว. ถูกฆ่าแล้ว. (ป., ส.).
มารุตน. ลม. ว. เกี่ยวแก่ลม, เนื่องจากลม. (ส.; ป. มารุต, มาลุต).
มารุมมาตุ้มว. มะรุมมะตุ้ม, กลุ้มรุมทําให้เกิดรําคาญ, เช่น เจ้าหนี้มามารุมมาตุ้ม
ทวงหนี้กันใหญ่.
มาลย์(แบบ) น. ดอกไม้, ดอกไม้ที่ร้อยเป็นพวง. (ป., ส. มาลฺย).
ม้าล่อน. แผ่นโลหะสัมฤทธิ์ รูปคล้ายถาด ตีให้มีเสียงดัง เป็นของจีนใช้.
มาลัยน. ดอกไม้ประดิษฐ์แบบไทยลักษณะหนึ่ง โดยการนำดอกไม้
กลีบดอกไม้ และใบไม้มาร้อยด้วยเข็มแล้วรูดออกมาใส่ด้ายผูก
เป็นพวง มีลักษณะต่าง ๆ กัน, พวงมาลัย ก็เรียก. (เทียบทมิฬ มาไล).
มาลัยชายเดียว น. มาลัยที่มีอุบะห้อยชายเพียงพวงเดียว, มาลัยมือ
มาลัยข้อมือ หรือ มาลัยเปีย ก็เรียก.
มาลัยชำร่วย น. มาลัยพวงเล็ก ๆ สำหรับให้เป็นของชำร่วย
มีหลายแบบ เช่น มาลัยตุ้ม มาลัยตัวด้วง.
มาลัยสองชาย น. มาลัยที่มี ๒ ชาย มีอุบะห้อยข้างละ ๑ พวง.
มาลาน. ดอกไม้, ดอกไม้ที่จัดแต่งขึ้นตามโครงรูปต่าง ๆ เช่น วงกลม
วงรี มักมีใบไม้เป็นส่วนประกอบด้วย สำหรับวางที่อนุสาวรีย์
พระบรมรูป หรือศพ เป็นต้น เพื่อเป็นเกียรติหรือแสดงความเคารพ
เรียกว่า พวงมาลา; หมวก (ราชาศัพท์ใช้ว่า พระมาลา); สร้อยคอ;
สาย, แถว. (ป., ส.).
มาลากรรม น. การช่างดอกไม้.
มาลาการ น. ช่างทําดอกไม้. (ป., ส.).
มาลาตีน. มะลิชนิดหนึ่ง. (ช.).
มาลาเรียน. ไข้จับสั่น.
มาลินีน. ชื่อฉันท์ชนิดหนึ่ง บาทหนึ่งมี ๑๕ พยางค์; ผู้แต่งด้วยพวงดอกไม้
(เฉพาะเพศหญิง). (ป., ส.).
มาลี ๑น. ผู้แต่งด้วยพวงดอกไม้, เพศหญิงใช้ว่า มาลินี. (ป.; ส. มาลินฺ).
มาลี ๒(กลอน) น. ดอกไม้ทั่วไป.
มาลุต[-ลุด] น. ลม. (ป.; ส. มารุต).
มาศน. ทอง; กํามะถัน.
มาส ๑น. พระจันทร์, เดือน. (ป., ส.).
มาส ๒ดู ราชมาษ, ราชมาส.
มาสก[มา-สก] น. ชื่อมาตราเงินในครั้งโบราณ ๕ มาสก เป็น ๑ บาท. (ป.; ส. มาษก).
ม้าสะบัดกีบน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
มาห์, ม่าห์น. ผี, ยักษ์, ผู้ไม่ใช่มนุษย์และดิรัจฉาน. (เทียบญวน หม่า).
มาหิสว. เกี่ยวกับควาย, เนื่องจากควาย. (ป.; ส. มาหิษ).
ม่าเหมี่ยว ๑น. ชื่อด้วงปีกแข็งชนิด Martinus dermestoides ยาวประมาณ
๗ มิลลิเมตร กว้างประมาณ ๓ มิลลิเมตร สีนํ้าตาลเกือบดําตลอดทั้ง
ลําตัว ขา และปีก กินเมล็ดบัวแห้ง ข้าวเย็นเหนือ ข้าวเย็นใต้
เชื่อกันว่าเป็นยากระตุ้นทางเพศ, กระดิ่งทอง ก็เรียก.
ม่าเหมี่ยว ๒น. ชื่อชมพู่สาแหรกที่ผลสีแดงเข้ม.
มาฬก[มา-ลก] น. พลับพลา, ปะรํา, โรงพิธี. (ป.).
ม้าอ้วนน. ชื่อกับข้าวชนิดหนึ่งทําด้วยไข่นึ่งเป็นชิ้น ๆ.
มำเลือง(กลอน) ว. เมลือง, งาม, รุ่งเรือง, เปล่งปลั่ง, สุกใส.
มิ ๑ว. ไม่ เช่น มิทราบ มิควร มิบังอาจ.
มิดีมิร้าย ว. ชั่วร้าย, ไม่สมควร; อาการที่ล่วงเกินในเชิงชู้สาว.
มิได้ ว. ไม่ได้, ไม่ใช่.
มิอย่ารา ว. ไม่เลิก, ไม่หยุด.
มิอย่าเลย ว. ไม่เลิกเลย, ไม่เป็นอย่างอื่นเลย.
มิหนำซ้ำ ว. เท่านี้ยังไม่เพียงพอ, หนักยิ่งไปกว่านั้นอีก, เช่น
ตัดเท้าตัดกรแล้วมิหนำ ซ้ำฆ่าสุริย์วงศ์ยักษี. (รามเกียรติ์).
มิ ๒ก. เฉย, ไม่ค่อยพูดจา, เช่น รามสูรได้ยินสิ้นสติลงนั่งมิจะทำกระไรได้.
(บทระบำตลก พระราชนิพนธ์ ร.๕).
มิค, มิค-, มิคะ[มิคะ, มิกคะ-] น. สัตว์ป่ามีกวางอีเก้งเป็นต้น. (ป.).
มิคชาติ น. เนื้อ, หมู่เนื้อ.
มิคลุท, มิคลุทกะ [-ลุด, -ลุดทะกะ] น. พรานเนื้อ, คนที่
เที่ยวฆ่าสัตว์ในป่าเป็นอาชีพ. (ป. มิคลุทฺท, มิคลุทฺทก).
มิคเศียร, มิคสิร-, มิคสิระ ๑ น. ชื่อเดือนที่ ๑ แห่งจันทรคติ,
เดือนอ้ายตกราวเดือนธันวาคม. (ป.).
มิคสัญญี น. ชื่อยุคหนึ่งที่มีแต่รบราฆ่าฟันเบียดเบียนกัน. (ป.).
มิคสิระ ๒, มฤคศิระ, มฤคเศียร [-, มะรึกคะสิระ, มะรึกคะเสียน]
น. ดาวฤกษ์ที่ ๕ มี ๓ ดวง เห็นเป็นรูปหัวเต่า, ดาวหัวเต่า ดาวหัวเนื้อ
ดาวศีรษะเนื้อ ดาวศีรษะโค ดาวมฤคศิรัส หรือ ดาวอาครหายณี
ก็เรียก. (ป. มิคสิร; ส. มฺฤคศิรสฺ).
มิคี น. แม่เนื้อ, นางเนื้อ. (ป.).
มิคีดู มิค, มิค-, มิคะ.
มิ่งน. สิ่งเป็นสิริมงคล เช่น มิ่งเมือง เมียมิ่ง.
มิ่งขวัญ น. สิ่งหรือผู้เป็นที่รักหรือเคารพนับถือ.
มิ่งมงคล น. สิ่งที่ถือว่าเป็นสิริมงคลอันจะนำความสุขความเจริญมาสู่.
มิ่งมิตร น. เพื่อนรัก, เมียรัก.
มิ่งเมีย น. เมียที่ถือว่านำสิ่งมงคลมาสู่สามีและครอบครัว.
มิงโคน. รอบ ๗ วัน, สัปดาห์หนึ่ง. (ช.).
มิจฉา[มิดฉา] ว. ผิด, แผลงใช้ว่า มฤจฉา ก็มี. (ป. มิจฺฉา; ส. มถฺยา).
มิจฉากัมมันตะ น. ''การงานอันผิด'' คือ ประพฤติกายทุจริต. (ป.).
มิจฉาจริยา น. การประพฤติผิด.
มิจฉาจาร น. การประพฤติผิด. (ป. มิจฺฉา + อาจาร).
มิจฉาชีพ น. การหาเลี้ยงชีวิตในทางผิด, อาชีพที่ผิดกฎหมาย, เช่น
เขาประกอบมิจฉาชีพ. ว. ที่หาเลี้ยงชีวิตในทางผิด, ที่ประกอบอาชีพ
ผิดกฎหมาย, เช่น พวกมิจฉาชีพ. (ป. มิจฺฉา + อาชีว).
มิจฉาทิฐิ น. ความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม. (ป.).
มิจฉาบถ น. ทางดําเนินผิด. (ป.).
มิจฉาวาจา น. ''การเจรจาถ้อยคําผิด'' คือ ประพฤติวจีทุจริต. (ป.).
มิจฉาวายามะ น. ความพยายามผิด. (ป.).
มิจฉาสติ น. ความระลึกในทางผิด. (ป.).
มิจฉาสมาธิ น. สมาธิผิด, ความตั้งใจผิด. (ป.).
มิจฉาสังกัปปะ น. ความดําริในทางที่ผิด. (ป.).
มิจฉาอาชีวะ น. การเลี้ยงชีพในทางผิด.
มิญช-[มินชะ-] น. เยื่อ, แก่นหรือเมล็ด. (ป.).
มิดว. อาการที่ลับหายไปหรือทำให้ลับหายไปจนหมดสิ้นอย่างปิดมิด
จมมิด บังมิดเป็นต้น, สนิท เช่น ปิดประตูให้มิด; ใช้เป็นกริยาหมายถึง
อาการอย่างนั้น เช่น มิดนํ้า มิดหัว.
มิดชิด ว. ลับตา, ไม่ให้ใครเห็น, เช่น ซ่อนให้มิดชิด, สนิทแนบเนียน
เช่น ปิดประตูให้มิดชิด, เรียบร้อย เช่น ห่อให้มิดชิด.
มิดด้าม ว. อาการที่ใช้มีดหรือของมีคมแทงเข้าไปจนจมถึงด้าม,
สุดก้น สุดด้าม หรือ สุดลิ่ม ก็ว่า.
มิดน้ำ ว. อาการที่น้ำท่วมหัวเรือจนมิด เช่น หัวเรือมิดน้ำ.
มิดเม้น ก. ซ่อนของเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้ลับตา.
มิดเมี้ยน ว. ลับจนมองไม่เห็น; แสดงอาการซ่อนอายลับ ๆ ล่อ ๆ,
กระมิดกระเมี้ยน ก็ว่า.
มิดหัว ว. อาการที่หัวจมหายลงไปในน้ำ เช่น ดำน้ำจนมิดหัว.
มิดหมีว. มาก, สนิท, ใช้ประกอบหลังคํา ดํา เป็น ดํามิดหมี.
มิต-[-ตะ-] ว. พอประมาณ, น้อย. (ป.).
มิตภาณี น. คนพูดพอประมาณ. (ป.).
มิตร, มิตร-[มิด, มิดตฺระ-] น. เพื่อนรักใคร่คุ้นเคย เช่น มิตรแท้ มิตรเทียม
ฉันมิตร. (ส.; ป. มิตฺต).
มิตรจิต น. ความมีนํ้าใจเอื้อเฟื้อเสมือนเพื่อนรัก, ความรักใคร่
ประนีประนอมฐานเพื่อนรัก, เช่น มีมิตรจิตต่อกัน.
มิตรจิตมิตรใจ (สํา) น. ถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน เช่น ต่างก็มีมิตรจิต
มิตรใจต่อกัน.
มิตรภาพ น. ความเป็นเพื่อน เช่น มิตรภาพระหว่างเขาทั้งสอง. (ส.).
มิตรสหาย [มิด-] น. เพื่อนฝูง.
มิติ ๑น. การวัด (มักใช้ประกอบหลังศัพท์อื่น) เช่น ตรีโกณมิติ สังคมมิติ,
ขนาดซึ่งวัดไปตามทิศทางใดทิศทางหนึ่ง โดยถือขนาดยาวเป็น
มิติที่ ๑ ขนาดกว้างเป็นมิติที่ ๒ ขนาดหนาหรือสูงเป็นมิติที่ ๓ และ
ถือว่าเวลาเป็นมิติที่ ๔, ในทางศิลปะอาจใช้ หนาหรือลึก แทน
กว้างหรือยาว ก็ได้. (ส.).
มิติ ๒น. ด้าน, มุมมอง, เช่น เปิดมิติใหม่ของวงการภาพยนตร์.
มิเตอร์น. เครื่องสำหรับวัดขนาด จำนวน เวลา และ มุม เช่น มิเตอร์น้ำ
มิเตอร์ไฟฟ้า, มาตร ก็ว่า. (อ. meter).
มิถยา[มิดถะหฺยา] ว. มิจฉา. (ส. มิถฺยา; ป. มิจฺฉา).
มิถุนน. ชื่อกลุ่มดาวราศีที่ ๒. (ป., ส. มิถุน ว่า คนคู่).
มิถุนายน น. ชื่อเดือนที่ ๖ ตามสุริยคติ ซึ่งขึ้นต้นด้วยเดือนมกราคม
มี ๓๐ วัน; (เลิก) ชื่อเดือนที่ ๓ ตามสุริยคติ ซึ่งขึ้นต้นด้วยเดือน
เมษายน. (ป., ส. มิถุน + อายน).
มิถุนายนดู มิถุน.
มิทธะ[มิด-] น. ความท้อแท้, ความเชื่อมซึม. (ป., ส.).
มิทธี[มิด-] ว. ท้อแท้, เชื่อมซึม. (ป.).
มินตรา[-ตฺรา] น. ต้นกระถิน. (ช.).
มินตาก. ขอโทษ. (ช.).
มินหม้อน. เขม่าดําที่ติดก้นหม้อ, มักพูดเพี้ยนเป็น ดินหม้อ ก็มี.
มิน่า, มิน่าล่ะ, มิน่าเล่าคําแสดงว่า รู้สาเหตุ.
มิ่มดู มิ้ม ๒.
มิ้ม ๑ก. เม้ม, ปิดริม, พับริม.
มิ้ม ๒น. ชื่อผึ้งขนาดเล็กชนิด Apis florea ผึ้งงานยาวประมาณ ๘ มิลลิเมตร
อกกว้างประมาณ ๒.๕ มิลลิเมตร อาศัยอยู่รวมเป็นกลุ่ม ทํารังในที่
โล่งแจ้งเป็นแผ่นเดี่ยว ๆ มีขนาดตั้งแต่ฝ่ามือไปจนถึง ๓๐ เซนติเมตร
เมื่อเลี้ยงลูกโตแล้วจะทิ้งรังไปหาที่ใหม่ต่อไป, มิ่ม นิ่ม หรือ นิ้ม ก็เรียก.
มิยาน. โต๊ะวางของ. (ช.).
มิไยสัน. ถึงแม้, ถึงแม้ว่า, เช่น มิไยจะด่า หมายความว่า ถึงแม้จะด่า.
มิรันตีน. ต้นดาวเรือง. (ช.).
มิลลิกรัมน. ชื่อมาตราชั่งตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑,๐๐๐ ของ ๑ กรัม,
อักษรย่อว่า มก. (ฝ. milligramme).
มิลลิบาร์(อุตุ) น. หน่วยวัดความกดอากาศ ๑ มิลลิบาร์มีค่าเท่ากับ ๑,๐๐๐ ดายน์
ต่อตารางเซนติเมตร หรือ ๑๐๐ นิวตันต่อตารางเมตร. (อ. millibar).
มิลลิเมตรน. ชื่อมาตราวัดตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑,๐๐๐
ของ ๑ เมตร, อักษรย่อว่า มม. (ฝ. millim?tre).
มิลลิลิตรน. ชื่อมาตราตวงตามวิธีเมตริก มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑,๐๐๐
ของ ๑ ลิตร, อักษรย่อว่า มล. (ฝ. millilitre).
มิลักขะ, มิลักขูน. คนป่าเถื่อน. (ป.).
มิลาตว. เหี่ยว, โรย; อิดโรย, เมื่อย. (ป.).
มิศร-, มิศรก-[มิดสะระ-, มิดสะระกะ-] ว. เจือ, ปน, คละ; ประสมขึ้น. (ส.; ป. มิสฺส, มิสฺสก).
มิส-, มิสก-[มิดสะ-, มิดสะกะ-] ว. เจือ, ปน, คละ. (ป. มิสฺส, มิสฺสก; ส. มิศฺร, มิศฺรก).
มิสกวัน น. ชื่อสวนของพระอินทร์ ๑ ใน ๔ แห่ง ได้แก่ นันทวัน
ปารุสกวัน จิตรลดาวัน และมิสกวัน. (ป. มิสฺสกวน; ส. มิศฺรกวน);
ป่าที่มีไม้ต่าง ๆ ระคนกัน.
มิสกรี[มิดสะกฺรี] น. เสื้อที่ใช้ผ้าค่อนข้างบาง ลักษณะเป็นเสื้อคอกลม
ผ่าหน้าลึกพอให้สวมได้ แขนเสื้อต่อเป็นเส้นตรง.
มิสซาน. พิธีกรรมในศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิก เพื่อระลึกถึง
พระเยซูที่ทรงสั่งเสียสาวกขณะที่รับประทานอาหารมื้อสุดท้าย
โดยสัญญาว่า เมื่อประกอบพิธีแบ่งขนมปังดังที่พระองค์กระทํา
พระองค์จะเสด็จมาประทับร่วมด้วยทุกครั้ง. (ล. missa; อ. mass).
มีว. รวย เช่น เขาเป็นคนมี ไม่ใช่คนจน, ไม่เปล่า, ไม่ว่าง, เช่น ในหม้อ
มีข้าว ในห้องน้ำมีคน. ก. ถือเป็นเจ้าของ, อยู่ในครอบครอง, เช่น
มีเงิน มีลูก, ประกอบด้วย เช่น อริยสัจ ๔ มี ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค,
ปรากฏ เช่น มีดาวหางขึ้นในท้องฟ้า, เกิด เช่น มีโรคระบาด, คงอยู่
เช่น มีคนอยู่ไหม.
มีแก่ใจ ก. เอาใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่, มีนํ้าใจ, มักกร่อนเป็น มีกะใจ.
มีครรภ์ ก. มีลูกอยู่ในท้อง, มีท้อง ก็ว่า.
มีชีวิตชีวา ว. มีความสดชื่นคึกคัก.
มีชื่อ, มีชื่อเสียง ว. มีเกียรติยศชื่อเสียง.
มีชู้ ก. ล่วงประเวณีกับชายอื่นที่มิใช่สามีของตน.
มีตระกูล ว. ที่สืบเชื้อสายมาจากตระกูลสูง เช่น เขาเป็นลูกผู้ดีมีตระกูล.
มีตาแต่หามีแววไม่ (สำ) ก. ดูแต่ไม่ลึกซึ้ง, เซ่อ.
มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว (สํา) ก. มีสมบัติเพียงเล็กน้อย
แต่กังวลจนนอนไม่หลับ.
มีท้อง ก. มีลูกอยู่ในท้อง, มีครรภ์ ก็ว่า.
มีท้องมีไส้ (ปาก) ก. มีท้อง.
มีน้ำมีนวล ว. มีสง่าราศี, มีผิวพรรณผ่องใส.
มีปากมีเสียง ก. ทะเลาะกัน, ทุ่มเถียงกัน.
มีเฟื้องมีสลึง (สํา) ก. มีเงินเล็กน้อย.
มีภาษีกว่า (สํา) ว. ได้เปรียบ.
มีมือมีเท้า ก. มีผู้คอยช่วยเหลือเปรียบเสมือนมือและเท้า.
มีเรือน ว. มีครอบครัว, แต่งงานแล้ว, (ตามปรกติใช้แก่ผู้หญิง),
มีเหย้ามีเรือน ก็ว่า
มีเสียง ก. เถียง, มักใช้ในความปฏิเสธว่า อย่ามีเสียงนะ.
มีหน้า ว. ไม่รู้สึกอาย (ใช้ในความแดกดัน รังเกียจ หรือดูหมิ่น),
มักใช้กับคํา ยัง เช่น โกรธกันแล้วยังมีหน้ามาพูด เก่าไม่ใช้ ยังมีหน้ามายืมใหม่อีก.
มีหน้ามีตา ว. มีคนนับถือ, มีเกียรติ, ได้รับความยกย่อง.
มีหวัง ก. มีโอกาสที่จะได้ดังที่หวัง.
มีอันจะกิน ว. ค่อนข้างมั่งมี.
มีอันเป็น ก. เกิดขึ้นอย่างไม่คาดฝัน (มักใช้ในทางร้ายมีภัยพิบัติเป็นต้น)
เช่น ขอให้มีอันเป็นไปเถิด มีอันเป็นให้ป่วยไข้เวลามีนัด.
มีอายุ ว. สูงอายุ, ย่างเข้าปัจฉิมวัย.
มี่ว. อึกทึก, เสียงแซ่.
มี่ฉาว ว. อึกทึก, เอิกเกริก, เกรียวกราว.
มีดน. เครื่องใช้สำหรับฟัน ผ่า จัก เหลา เป็นต้น ทำด้วยโลหะมีเหล็ก
เป็นต้น ใบมีดมีลักษณะเป็นแผ่น รูปยาวรี มีคมด้านหนึ่ง มีสันอยู่อีก
ด้านหนึ่ง หรือมีคมทั้ง ๒ ด้าน ปลายมีดรูปร่างแหลมก็มี ป้านก็มี
โคนมีดเป็นกั่นรูปเดือยเรียวแหลม หรือเป็นแผ่นสอดติดอยู่ในด้าม
ซึ่งมักทำด้วยไม้หรือเขาสัตว์ มีชื่อเรียกต่าง ๆ ตามลักษณะและ
วัตถุประสงค์ที่ใช้.
มีดกราย น. มีดขนาดใหญ่ รูปเพรียวยาว หัวตัด ใช้ถือกรีดกราย,
พร้ากราย พร้าโอ หรือ มีดโอ ก็เรียก.
มีดกรีดกล้วย น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดรูปยาวรี ปลายแหลมโค้งงอ
ด้ามทำด้วยไม้ ใช้กรีดหรือผ่าเปลือกกล้วยปิ้ง.
มีดกรีดยาง น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปงอเป็นขอคล้ายเคียวเกี่ยวข้าว
ใช้กรีดเปลือกต้นยางพารา.
มีดแกะ น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดแบนยาวปลายตัดเฉียงและแหลม
คมมีดอยู่ตรงปลายเฉียง มีด้าม ใช้ในงานแกะไม้.
มีดโกน น. มีดสำหรับโกนผมหรือหนวดเคราเป็นต้น มีดโกนอย่าง
เก่ารูปร่างคล้ายมีดโต้ สันหนา คมบาง ปรกติมีฝักหุ้มส่วนคม
มีดโกนอย่างใหม่ใบมีดยาวรี สันหนา คมบาง มีฝักหุ้มคมเช่นกัน
มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มีดโกนโมกุล.
มีดขอ น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดยาว ปลายงอเป็นรูปขอ ด้ามยาว
๑-๒ ศอก ใช้สำหรับเกี่ยว ตัด ลิด หรือราน, พร้าขอ ก็เรียก.
มีดควั่นอ้อย น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปยาวรี ปลายมน มีด้าม เจาะรู
ที่ปลายใบมีดสำหรับสอดปลายเข้ากับหลักควั่นอ้อย ใช้ควั่นอ้อย.
มีดคว้าน น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดรูปยาวรีคล้ายใบหญ้า มักทำด้วย
ทองเหลือง ปลายแหลมโค้งเล็กน้อย ด้ามมักทำด้วยไม้หรือเขาสัตว์
ใช้ปอก จัก คว้านผลไม้.
มีดเจียนหนัง น. มีดขนาดย่อม ใบมีดเป็นแผ่นแบนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
มีคมอยู่ตรงปลายมีดที่ตัดเผล้ ส่วนโคนมีกั่นโค้งงอคล้ายคอห่านสอด
ติดกับด้ามขนาดพอกำได้สะดวก ใช้ตัดเจียนหนังสัตว์.
มีดเจียนหมาก น. มีดบางขนาดเล็ก ใบมีดรูปยาวรี ปลายเสี้ยว
ด้ามมักทำด้วยไม้หรือเขาสัตว์ ใช้เจียนหมาก.
มีดชายธง น. มีดขนาดย่อม ใบมีดเป็นรูปสามเหลี่ยม ปลายแหลม
ยาวประมาณ ๑ คืบ ด้ามสั้น ใช้พกเป็นอาวุธ.
มีดซุย น. มีดขนาดย่อม ใบมีดรูปร่างคล้ายปลาลิ้นหมา ปลายแหลม
สันหนา คมบาง ยาวประมาณ ๑ คืบ ด้ามสั้น ใช้พกเป็นอาวุธ.
มีดดาบ น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดรูปยาวรีประมาณ ๑ ศอก ปลายงอน
ขึ้นเล็กน้อย ด้ามทำด้วยไม้ยาว ๑ คืบ ดาบของหลวงปรกติสอดไว้ในฝัก
ดาบเชลยศักดิ์ไม่นิยมทำฝักสำหรับสอดดาบ ใช้เป็นอาวุธ มีชื่อเรียก
ต่างกันออกไปตามลักษณะปลายดาบ, ถ้าปลายแหลม หัวงอน เรียกว่า
มีดดาบหัวปลาซิว, ถ้าปลายมนแหลมเรียกว่า มีดดาบหัวปลาหลด,
ถ้าปลายตัดขวางเรียกว่า มีดดาบหัวตัด, ถ้าปลายแหลมตัดปลายสันเฉียง
ปัดไปทางปลายดาบเรียกว่า มีดดาบหัวเผล้.
มีดตอก น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปร่างป้าน ๆ สันหนา คมบาง ด้ามยาว
และมีปลายงอนขึ้นคล้ายคันธนู ใช้จักตอก เหลาไม้หรือหวาย.
มีดต้องสู้ น. มีดขนาดใหญ่ มีลักษณะคล้ายดาบ ปลายตัดเป็นหยัก
ด้ามทำด้วยโลหะหรือไม้หุ้มโลหะ ปรกติสอดใบมีดไว้ในฝัก เป็นมีด
ที่นิยมใช้กันในหมู่ชาวต้องสู้.
มีดตัดกระดาษ น. มีดขนาดเล็กหรือโลหะแบน ๆ อย่างมีด ใช้ตัดกระดาษ
หรือซองจดหมายเป็นต้น.
มีดโต้ น. มีดขนาดใหญ่ กลาง และเล็ก ใบมีดมีรูปร่างคล้ายน้ำเต้าผ่าเสี้ยว
หัวโต สันหนา โคนมีดแคบ ด้ามทำด้วยไม้เป็นบ้องต่อออกไปจากตัวมีด
ขนาดสั้นพอมือกำ มีดโต้ขนาดใหญ่และกลาง ใช้ฟันหรือผ่าทั่วไป
ขนาดเล็กใช้กรีดหรือผ่าทุเรียนเป็นต้น, พร้าโต้ หรือ อีโต้ ก็เรียก.
มีดโต๊ะ น. มีดขนาดกลางและเล็ก ใช้ตัดหรือเฉือนอาหาร เช่น เนื้อ
ปลา ในเวลารับประทานอาหารแบบฝรั่ง.
มีดทอง น. มีดขนาดกลางและเล็ก ทำด้วยทองเหลืองหรือทองม้าล่อ
ใบมีดรูปยาวรี มีทั้งชนิดปลายมนและปลายเสี้ยว ด้ามมักทำด้วยเขาสัตว์
ใช้ปอกผลไม้.
มีดแทงหยวก น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดแบนเรียว ปลายแหลมคล้ายใบข้าว
มีคม ๒ ด้าน ด้ามสั้นพอกำ ใช้แทงหรือฉลุหยวกกล้วยทำเป็นลวดลายใน
งานเครื่องสด.
มีดบังตอ น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า สันหนาและแอ่นโค้ง
ด้ามทำด้วยไม้ขนาดสั้นพอมือกำ ใช้สับเนื้อและกระดูกหมูเป็นต้น.
มีดบาง น. มีดขนาดกลาง ใบมีดแบนยาว มีทั้งชนิดปลายมนและ
ปลายเสี้ยว ด้ามทำด้วยไม้หรือเขาสัตว์ ใช้หั่น เฉือน หรือซอยผัก
หรือเนื้อเป็นต้น.
มีดปาดตาล น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปร่างคล้ายปลากราย ปลายแหลม
สันหนา ด้ามทำด้วยไม้ยาวประมาณ ๑ คืบ ใช้ปาดงวงตาลหรืองวงมะพร้าว.
มีดแป๊ะกั๊ก น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดรูปแบนยาวประมาณ ๑ ศอก สันหนา
ด้ามทำด้วยไม้ไผ่ยาวประมาณ ๓ ศอก ใช้เป็นอาวุธสำหรับทหารเดินเท้า
ในกองทัพสมัยโบราณ.
มีดพก น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดหนายาวเรียว ปลายแหลม มีคมด้านหนึ่ง
หรือทั้ง ๒ ด้าน ยาวประมาณ ๑ ฝ่ามือ ด้ามสั้นทำด้วยไม้ เขาสัตว์ หรืองา
ใช้พกเป็นอาวุธ.
มีดพับ น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดพับกลับเข้าไปซ่อนอยู่ในฝักซึ่งทำ
หน้าที่เป็นด้ามมีดอยู่ในตัวได้.
มีดพับสปริง น. มีดพับที่มีสปริง มี ๒ ชนิด ชนิดหนึ่งเมื่อกดปุ่ม
หรือคานสปริงแล้วจึงจะง้างใบมีดออกหรือพับใบมีดเข้าร่องได้ กับ
อีกชนิดหนึ่ง เมื่อกดปุ่มหรือคานสปริงใบมีดจะดีดออกจากร่องหรือ
พับเข้าร่องได้.
มีดสปริง น. มีดที่มีปุ่มสำหรับกดให้ใบมีดพุ่งออกมาหรือถอยกลับ
เข้าที่เดิมได้.
มีดสองคม น. มีดขนาดเล็ก ลักษณะคล้ายมีดพก แต่มีคมทั้ง ๒ ด้าน.
มีดสั้น น. มีดขนาดเล็ก ลักษณะคล้ายมีดพก แต่สันบางกว่า.
มีดสับหมู น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าค่อนข้างหนา
ยาวประมาณ ๑ คืบด้ามเป็นบ้องต่อออกไปจากตัวมีดขนาดพอมือกำ
ถ้าเป็นแบบที่ใช้ในครัวมักทำสันงอนขึ้น และด้ามทำด้วยไม้.
มีดเสียม น. มีดหัวเสียม.
มีดเสือซ่อนเล็บ น. มีดขนาดเล็ก ใบมีดแบนเรียวปลายแหลม
ยาวประมาณครึ่งฝ่ามือ ชุดหนึ่งมี ๒ เล่ม ด้ามมีดทำเป็นท่อน
สี่เหลี่ยมยาว มีช่องสำหรับสอดใบมีดอีกเล่มหนึ่งสวนเข้าไปเก็บไว้
ได้มิดชิด มีดทั้ง ๒ เล่มเมื่อสอดใบมีดเข้าไปในด้ามของกันและกัน
แล้ว แลดูเหมือนไม้สี่เหลี่ยมท่อนสั้น ๆ ใช้พกเป็นอาวุธ.
มีดหมอ น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปร่างคล้ายมีดเหน็บ แต่โคนมีดมี
ชายแหลมโค้งออจากคมเล็กน้อย ใช้สำหรับประกอบในพิธีทาง
ไสยศาสตร์.
มีดหมู น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดรูปสามเหลี่ยมชายธง ปลายแหลม
สันตรงและหนา คมโค้งขึ้นไปจดปลาย ด้ามทำด้วยไม้สั้นขนาดพอกำ
ใช้แล่เนื้อหมูตามเขียงหมู.
มีดหวด น. มีดขนาดใหญ่ รูปเพรียวยาว ด้ามงอ ๆ สำหรับหวดหญ้า,
พร้าหวด ก็เรียก.
มีดหั่นยา น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาวประมาณ ๑ คืบ
ด้ามทำด้วยไม้ขนาดพอกำ ใช้หั่นใบยาสูบ.
มีดหัวเสียม น. มีดขนาดกลาง ใบมีดปลายแบนป้าน โคนแคบ
ยาวประมาณ ๑ ศอก ด้ามทำด้วยไม้ยาว ๑ คืบ ใช้ถากหญ้าหรือขุด
ดินแทนเสียมได้, มีดเสียม หรือ พร้าเสียม ก็เรียก.
มีดเหน็บ น. มีดขนาดกลาง ใบมีดรูปร่างปลายแหลม กลางป่อง
โคนแคบ สันค่อนข้างหนา ด้ามทำเป็นกั่นสอดติดกับด้ามไม้หรือทำ
เป็นบ้องติดอยู่ในตัวก็มี ปรกติสอดใบมีดไว้ในฝักซึ่งทำด้วยไม้หรือ
หวายสาน ไว้ขัดเอว ในเวลาออกนอกบ้าน ใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง,
มีดอีเหน็บ ก็เรียก.
มีดเหลียน น. มีดขนาดใหญ่ ใบมีดแบน ปลายกว้างโคนแคบ สันหนา
และโค้งดุ้งขึ้น โคนมีดทำเป็นบ้องหรือกั่นสอดติดกับด้ามไม้ยาว ใช้ถางป่า
ตัดอ้อย หรือรานกิ่งไม้เป็นต้น, มีดอีเหลียน ก็เรียก.
มีดอีเหน็บ น. มีดเหน็บ.
มีดอีเหลียน น. มีดเหลียน.
มีดโอ น. มีดกราย.
มีดยับ(ถิ่น-อีสาน, พายัพ) น. ว่านหางช้าง. [ดู หางช้าง (๑)].
มีเทนน. สารประกอบอินทรีย์ชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นแก๊ส ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น
ไวไฟ มีสูตร CH4 มีปรากฏในที่ซึ่งมีสารอินทรีย์ผุพังเน่าเปื่อย
ในบ่อถ่านหิน ในแก๊สธรรมชาติ ใช้ประโยชน์เป็นแก๊สเชื้อเพลิง
และใช้ในอุตสาหกรรมสังเคราะห์โปรตีนเป็นต้น. (อ. methane).
มีนน. ปลา; ชื่อกลุ่มดาวรูปปลา เรียกว่า ราศีมีน เป็นราศีที่ ๑๑ ในจักรราศี. (ป., ส.).
มีนาคม น. ชื่อเดือนที่ ๓ ตามสุริยคติ ซึ่งขึ้นต้นด้วยเดือนมกราคม มี ๓๑ วัน;
(เลิก) ชื่อเดือนที่ ๑๒ ตามสุริยคติ ซึ่งขึ้นต้นด้วยเดือนเมษายน. (ป. มีน + อาคม).
มีนาคมดู มีน.
มี่สั้วน. เส้นหมี่ขนาดเล็ก ๆ ทําด้วยแป้งสาลี ตากแห้งเก็บไว้ได้นาน. (จ.).
มีฬห-[มีนหะ-] น. อุจจาระ. (ป.).
มึกก. กิริยาที่ดื่มเหล้าจนเมา; (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ดื่มอย่างกระหาย.
มึกมวย ก. เมามาย.
มึงส. คําใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย, มักถือกันว่าไม่สุภาพหรือหยาบคาย,
เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒.
มึงวาพาโวยก. พูดจาเอะอะโวยวาย.
มึนก. เมาอ่อน ๆ, รู้สึกวิงเวียน เช่น มึนศีรษะ, รู้สึกตื้อในสมอง เช่น
อ่านหนังสือมากชักมึน, มึนหัว ก็ว่า.
มึนงง ก. งงจนทําอะไรไม่ถูกหรือคิดอะไรไม่ออก.
มึนชา ก. แสดงอาการเฉยเมยไม่ใยดี.
มึนซึม ก. แสดงอาการเชื่อมซึมคล้ายเป็นไข้.
มึนตึง ก. แสดงอาการออกจะโกรธ ๆ ไม่พูดด้วย ไม่มองหน้า.
มึนเมา ก. เมาจนรู้สึกมึนหัว.
มึนหัว ก. รู้สึกตื้อในสมอง, มึน ก็ว่า.
มืดว. ขาดแสงสว่าง เช่น เดือนมืด, มีแสงสว่างน้อย เช่น ไม่ควรอ่าน
หนังสือในที่มืด เพราะจะทำให้เสียสายตา, โดยปริยายหมายความว่า
เหลือรู้เหลือเห็น เช่น มือมืด. น. เวลาใกล้ฟ้าสาง เช่น ตื่นแต่มืด;
ค่ำ เช่น มืดแล้วทำไมไม่เปิดไฟ.
มืดครึ้ม ว. มีแสงสว่างน้อยเพราะมีเมฆมากคล้ายจะมีฝนตก
เช่น ท้องฟ้ามืดครึ้ม.
มืดค่ำ น. เวลาพลบคํ่าขมุกขมัว เช่น มืดค่ำแล้วเข้าบ้านเสียที.
มืดตึดตื๋อ, มืดตึ๊ดตื๋อ ว. มืดมากจนมองไม่เห็นแสงสว่าง เช่น
ในถ้ำมืดตึ๊ดตื๋อ, มืดตื้อ หรือ มืดตื๋อ ก็ว่า.
มืดตื้อ, มืดตื๋อ ว. มืดมากจนมองไม่เห็นแสงสว่าง เช่น ในห้องนี้
มืดตื้ออย่างกับเข้าถ้ำ.
มืดแปดด้าน ก. นึกไม่เห็น, คิดไม่ออก, จนปัญญาไม่รู้จะหาทางออก
ได้อย่างไร, เช่น ตอนนี้รู้สึกมืดแปดด้านไปหมด.
มืดฟ้ามัวดิน ว. มีจำนวนมากมาย เช่น มีประชาชนมาร่วมงานมืดฟ้ามัวดิน.
มืดมน ว. มืดมัว, มืดมาก, มืดจนมองไม่เห็นทาง, มักใช้เข้าคู่กับคํา อนธการ
เป็น มืดมนอนธการ.
มืดมัว ว. มีแสงสว่างน้อย เช่น อากาศมืดมัว, ไม่แจ่มใส เช่น หูตามืดมัว.
มืดหน้า ว. มีอาการเวียนหัวเห็นอะไรพร่าไปหมด เช่น อากาศร้อน
มากจนรู้สึกมืดหน้า.
มืน(ถิ่น-อีสาน) ก. ลืม, เปิด, แย้ม, (ใช้แก่ตา) เช่น มืนตา ว่า ลืมตา.
มื่น ๑(ถิ่น-พายัพ, อีสาน) ก. ลื่น.
มื่น ๒ก. ชื่นบาน เช่น ชื่นมื่น.
มือ ๑น. อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจากปลายแขนประกอบด้วย
ฝ่ามือและนิ้วมือ สําหรับจับเป็นต้น, เรียกสิ่งหรืออุปกรณ์บางชนิด
ที่มีรูปร่างอย่างมือและใช้จับแทนมือได้ เช่น มือกล มือหุ่นยนต์;
เรียกผู้ร่วมเล่นการพนันบางอย่างหรือแชร์เป็นต้นว่า มือ เช่น
คนหนึ่งจะเล่นกี่มือก็ได้; หนวดของไม้เลื้อยบางชนิดใช้เกาะ
สิ่งอื่นอย่างมือ เช่น มือตําลึง มือบวบ; ลักษณนามบอกจำนวน
นับ ๕ ลูก เป็น ๑ มือ (ใช้ในเวลานับผลไม้บางชนิด เช่น มะปราง
มังคุด เงาะ).
มือกาว ว. ขี้ขโมย. น. ผู้ที่เก่งหรือชำนาญในทางล้วงกระเป๋า,
ผู้ชำนาญในการหยิบฉวยสิ่งของของผู้อื่นติดมือไปเมื่อเจ้าของ
เผลอ, เรียกผู้รักษาประตูฟุตบอลที่รับลูกบอลได้แม่นยำโดยลูก
ไม่หลุดจากมืออย่างกับมือทากาวว่า ประตูมือกาว.
มือเก่า ว. มีความชํานาญหรือชํ่าชองมาก เช่น อย่าประมาท
มือเก่านะเจ้าเอ๋ย. (อภัย).
มือขวา น. ความสันทัด เช่น การรบพุ่งชิงชัยมันเป็นมือขวา
ของเขานี่ครับ. (ชิงนาง ร. ๖). ว. ที่ใกล้ชิด, ที่เก่งกล้าสามารถ,
ที่ไว้วางใจได้, เช่น สมุนมือขวา.
มือขึ้น ว. เจริญก้าวหน้าทางธุรกิจการค้า เช่น เขากำลังมือขึ้นใน
ทางการค้า; มีโชคดีในการพนัน เช่น เขากำลังมือขึ้นในการเล่นไพ่.
มือแข็ง ว. ไม่ค่อยไหว้คนง่าย ๆ (เป็นคำที่ผู้ใหญ่ว่าผู้น้อย); เก่ง
เช่น เขาเป็นนักเทนนิสมือแข็ง; เล่นการพนันไม่ค่อยเสีย เช่น
เขามือแข็งในการเล่นโป, ตรงข้ามกับ มืออ่อน.
มือจับ น. ส่วนที่ทำไว้สำหรับจับเวลาเปิดปิดประตูหรือในการ
ใช้งานอื่น ๆ เป็นต้น เช่น มือจับประตูรถยนต์ มือจับกบไสไม้
มือจับลิ้นชัก.
มือดี ว. มีความชำนาญ, มีความสามารถสูง, เช่น เขาเป็นคน
มือดีของกองปราบ.
มือตก ว. เสื่อมความสามารถลง เช่น หมู่นี้เล่นบิลเลียดมือตกไป,
เสื่อมความนิยม เช่น เขียนหนังสือมือตกไป, เสียมากกว่าได้
ในการเล่นการพนัน เช่น ตอนนี้เขาเล่นไพ่กำลังมือตก.
มือต้น (ศิลปะ) น. ผู้ที่ลงมือทำงานเพียงคร่าว ๆ เป็นคนแรก.
มือเติบ ก. ใช้หรือจ่ายมากเกินสมควรหรือเกินจำเป็น.
มือถือสาก ปากถือศีล (สํา) ว. มักแสดงตัวว่าเป็นคนมีศีลมีธรรม
แต่กลับประพฤติชั่ว.
มือที่สาม น. บุคคลฝ่ายที่ ๓ ซึ่งมิใช่คู่กรณี แต่สอดเข้ามาเกี่ยวข้อง
ในกิจกรรมหรือชีวิตของผู้อื่น มักจะเข้ามายุแหย่ให้เกิดความแตกแยก
หรือบ่อนทำลาย.
มือเที่ยง ว. แน่, แม่นยำ, เช่น เขายิงปืนมือเที่ยง; มีความสามารถ
ในการบังคับมือให้เขียนเส้นตรง เส้นโค้ง หรือลวดลายต่าง ๆ
เป็นต้น ได้ตามที่ต้องการ เช่นในการเขียนเส้นตรงได้ตรงเหมือน
ไม้บรรทัดหรือเขียนวงกลมได้กลมดิกเป็นต้น.
มือบน ว. ผู้ทิ้งไพ่ให้มือต่อไป.
มือบอน ว. อาการที่มืออยู่ไม่สุข ชอบขีดเขียนตามกําแพง
หรือชอบเด็ดดอกไม้ใบไม้เป็นต้น.
มือเบา ว. อาการที่ใช้มือทําอะไรอย่างละมุนละไมหรือ
ประณีตบรรจง, ตรงข้ามกับ มือหนัก.
มือปลาย (ศิลปะ) น. ผู้ที่ลงมือตกแต่งงานเป็นคนสุดท้าย.
มือปืน น. ผู้ที่พกพาอาวุธปืนคอยคุ้มกันผู้มีอิทธิพลหรือ
บุคคลสำคัญเป็นต้น, ผู้ที่รับจ้างยิงคน, ผู้ที่ยิงเขาตาย.
มือเปล่า น. มือที่ไม่ได้ถืออาวุธ เช่น สู้มือเปล่า, มือที่ไม่ได้ถือ
ของติดไปด้วย เช่น มามือเปล่า, ไม่ได้ลงทุน เช่น จับเสือมือเปล่า.
มือเป็นระวิง (สำ) ว. อาการที่ใช้มือทำงานไม่ได้หยุด ในความว่า
ทำงานมือเป็นระวิง.
มือผี น. ขาไพ่ตองที่เข้าเล่นพอให้ครบขาหรือครบวงไม่ต้อง
ได้เสียด้วย.
มือมืด น. ผู้ที่ลอบทําความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งเหลือรู้
เหลือเห็นว่าเป็นใคร.
มือโม่ น. ไม้ที่ยื่นออกมาจากตัวโม่ มีเดือยสำหรับจับหมุน.
มือไม่ถึง ว. มีความสามารถยังไม่ถึงระดับ.
มือไม่พาย เอาตีนราน้ำ, มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ (สํา) ก. ไม่ช่วยทํา
แล้วยังขัดขวางการทํางานของผู้อื่น.
มือเย็น ว. เรียกคนที่มักปลูกต้นไม้ได้งอกงามดีว่า คนมือเย็น,
ตรงข้ามกับ มือร้อน.
มือรอง น. ผู้มีความสำคัญเป็นคนที่ ๒ รองจากมือแรก,
คนที่ลงมือทำเป็นคนที่ ๒ รองจากมือต้น.
มือร้อน ว. เรียกคนที่มักปลูกต้นไม้ไม่ขึ้นหรือไม่งอกงามว่า คนมือร้อน,
ตรงข้ามกับ มือเย็น.
มือล่าง น. ผู้รับไพ่ที่มือบนทิ้งให้.
มือลิง น. ไม้สําหรับติดข้างเรือ อยู่ในระหว่างกงหรือต่อจากกง,
เรียกเรือต่อเช่นเรือสำปั้นที่มีมือลิง ๓ คู่ หรือ ๕ คู่ เป็นต้นอันแสดงถึง
ขนาดความยาวของเรือว่า เรือ ๓ มือลิง เรือ ๕ มือลิง.
มือไว ว. ขี้ขโมย.
มือสอง น. เพชฌฆาตที่ลงดาบประหารชีวิตนักโทษเป็นคนที่ ๒.
มือสะอาด (สํา) ว. มีความประพฤติดี, มีความซื่อสัตย์สุจริตไม่คดโกง
หรือฉ้อราษฎร์บังหลวง.
มือสั้นตีนสั้น (สํา) ก. ขาดกําลังที่จะช่วยให้กิจการสําเร็จด้วยดี.
มือสาม น. เพชฌฆาตที่ลงดาบประหารชีวิตนักโทษเป็นคนที่ ๓.
มือสี น. ไม้ที่ยื่นออกมาจากเครื่องสีข้าวสําหรับเอาขอสับ.
มือเสือ ๑ น. ไม้รูปร่างคล้ายมือ มีซี่ ๖-๗ ซี่คล้ายนิ้ว ปลายงอ
มักทำด้วยไม้ไผ่ สำหรับตะกุยสิ่งต่าง ๆ เช่น ถ่าน.
มือหนัก ว. อาการที่ใช้มือทําอะไรอย่างรุนแรงหรือไม่ประณีต
บรรจง, ตรงข้ามกับ มือเบา; มากผิดปรกติ (มักใช้ในการเล่น
การพนันหรือตกรางวัลเป็นต้น) เช่น เขาแทงโปมือหนัก
เขาตกรางวัลนักร้องมือหนักไป.
มือหนึ่ง น. เพชฌฆาตที่ลงดาบประหารชีวิตนักโทษเป็นคนแรก;
ผู้มีความสามารถยอดเยี่ยมในทางใดทางหนึ่ง เช่น เขาเป็นมือหนึ่ง
ทางประวัติศาสตร์.
มือห่างตีนห่าง (สํา) ว. สุรุ่ยสุร่าย; เลินเล่อ, สะเพร่า, ไม่ระมัดระวัง.
มือใหม่ ว. ยังไม่มีความชํานาญ.
มืออ่อน ว. นอบน้อม, ไหว้คนง่าย (เป็นคำที่ผู้ใหญ่ชมผู้น้อย);
มีความสามารถน้อย เช่น เขายังมืออ่อนในการทำงาน, ตรงข้ามกับ มือแข็ง.
มืออ่อนตีนอ่อน ว. มีอาการหมดแรงเพราะรู้สึกตกใจ เสียใจ
หรือเสียกําลังใจ เป็นต้น อย่างแรงและทันทีทันใด.
มือ ๒น. ชื่อส้มชนิด Citrus medica L. var. sarcodactylis Swing.
ในวงศ์ Rutaceae ซึ่งส่วนล่างของผลมีลักษณะคล้ายนิ้วมือ
ใช้ทํายาดมได้ เรียกว่า ส้มมือ.
มื้อน. เวลา, คราว, (ใช้เกี่ยวกับการกินอาหาร) เช่น อาหารมื้อเช้า
อาหารมื้อกลางวัน อาหารมื้อเย็น กินอาหารให้เป็นมื้อเป็นคราว,
ลักษณนามหมายถึง คราว, ครั้ง, หน, เช่น กินอาหารวันละ ๓ มื้อ.
มือเสือ ๑ดูใน มือ ๑.
มือเสือ ๒น. ชื่อมันชนิด Dioscorea esculenta Burk. ในวงศ์ Dioscoreaceae
หัวเป็นแง่งมีรากติดอยู่โดยรอบ.
มุก. ตั้งใจเอาจริงเอาจัง เช่น มุดูหนังสือ มุสู้ มุจะเอาชนะให้ได้,
มักใช้เข้าคู่กับคำ มานะ เป็น มุมานะ เช่น เขามุมานะทำงาน.
มุกน. ชื่อหอยทะเลกาบคู่ในสกุล Pinctada วงศ์ Pteriidae
อาศัยอยู่ตามแนวปะการัง ให้ไข่มุกและมุกซีก เปลือก
ใช้ทําเป็นเครื่องประดับได้.
มุกดา, มุกดาหารน. ไข่มุก; ชื่อรัตนะอย่างหนึ่งในพวกนพรัตน์ สีหมอกอ่อน ๆ.
(ส. มุกฺตา, มุกฺตาหาร; ป. มุตฺตา, มุตฺตาหาร, ว่า สร้อยไข่มุก).
มุกตลก[-ตะหฺลก] น. วิธีทำให้ขบขัน.
มุกุระ(แบบ) น. กระจกเงา. (ป., ส.).
มุกุละ(แบบ) น. ดอกไม้ตูม. (ป., ส.).
มุข, มุข-[มุก, มุกขะ-] น. หน้า, ปาก; ทาง; หัวหน้า; ส่วนของตึก
หรือเรือนที่ยื่นออกมาจากส่วนใหญ่ มักอยู่ด้านหน้า. (ป., ส.).
มุขกระสัน น. มุขที่เชื่อมระหว่างพระที่นั่งองค์หนึ่งกับอีกองค์หนึ่ง.
มุขเด็จ น. มุขโถงที่ยื่นออกมาจากหน้าอาคาร เป็นที่เสด็จออก.
มุขโถง น. มุขที่ยื่นออกมาจากตัวอาคาร ไม่มีฝากั้น.
มุขบาฐ, มุขปาฐะ [มุกขะบาด, มุกขะ-] น. การต่อปากกันมา,
การบอกเล่าต่อ ๆ กันมาโดยมิได้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษร,
เช่น เรื่องนี้สืบมาโดยมุขบาฐ เรื่องนี้เป็นมุขปาฐะ.
มุขมนตรี [มุกขะมนตฺรี] น. ที่ปรึกษาราชการชั้นผู้ใหญ่.
มุขลด น. พื้นอาคารลดระดับต่ำกว่าพื้นส่วนกลางอาคาร
อยู่ต่อออกมาทางหัวและท้ายอาคาร เช่น มุขลดศาลา
มุขลดพระที่นั่งต่าง ๆ.
มุขย-[มุกขะยะ-] ว. สําคัญ, เป็นใหญ่. (ส.).
มุขยประโยค น. ชื่อประโยคในตําราไวยากรณ์ได้แก่ ประโยคที่มี
ประโยคอื่นเป็นส่วนขยาย.
มุโขโลกนะ[-โลกะนะ] ว. เห็นแก่หน้า, เห็นแก่พวก, เช่น เขาเป็นคนมุโขโลกนะ. (ป.).
มุคคะ[มุกคะ] น. ถั่วเขียว. (ป. มุคฺค).
มุคธ์[มุก] ว. เขลา, ไม่รู้เดียงสา. (ส. มุคฺธ).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒