| ยัญ, ยัญ, ยัญญะ | [ยันยะ] น. การเซ่น, การบูชา, การเซ่นสรวงโดยมีการฆ่าสัตว์หรือคน |
| เป็นเครื่องบูชา เรียกว่า บูชายัญ. (ป. ย?ฺ?; ส. ยชฺ?). |
| ยัญกรรม น. การเซ่นสรวงบูชาของพราหมณ์. |
| ยัญพิธี น. พิธีเซ่นสรวงบูชาของพราหมณ์. |
|
|
| ยัญญังค์ | น. มะเดื่อชุมพร. (ป.). |
|
|
| ยัฐิ ๑ | [ยัดถิ] น. ไม้เท้า. (ป. ยฏ??; ส. ยษฺฏิ) |
|
|
| ยัฐิ ๒ | [ยัดถิ] น. ชื่อมาตราวัดความยาวของอินเดียโบราณ เท่ากับ ๑ วา ๑ ศอก, |
| ๒๐ ยัฐิ เป็น ๑ อุสภ. |
|
|
| ยัฐิมธุกา | [ยัดถิมะทุกา] น. ชะเอมเครือ. (ป. ยฏฺ??มธุกา). |
|
|
| ยัด | ก. บรรจุหรือใส่สิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยอัดดันหรือผลักดันเข้าไป เช่น ยัดที่นอน, |
| บรรจุหรือใส่สิ่งที่ระบุไว้ด้วยอาการเช่นนั้น เช่น ยัดนุ่น ยัดกระสอบ ยัดเข้า |
| ห้องขัง, โดยปริยายหมายถึงบรรจุ ใส่ หรือ ให้ โดยอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น |
| เช่น เอาเงินยัดให้เป็นสินบน ยัดความรู้ที่ให้โทษเข้าไปในสมอง; (ปาก) ใช้ |
| แทนคําว่า กิน (ใช้ในลักษณะกินอย่างตะกรุมตะกราม ถือว่าเป็นคำหยาบ). |
| ยัดข้อหา ก. ยัดความผิดให้แล้วตั้งข้อหา. |
| ยัดทะนาน ก. เบียดกันแน่น, อัดกันแน่น, เช่น คนแน่นเหมือนแป้ง |
| ยัดทะนาน. |
| ยัดปาก ก. อ้างว่าเป็นคำพูดของผู้ใดผู้หนึ่ง ทั้ง ๆ ที่ไม่ใช่. |
| ยัดพลุ ก. ใส่ดินพลุลงในกระบอกพลุแล้วตอกให้แน่น. |
| ยัดเยียด ก. เบียดกันแน่น, แออัดกันแน่น, เช่น คนเบียดเสียดยัดเยียดกัน; |
| ขืนหรือแค่นให้โดยผู้รับไม่เต็มใจรับ เช่น ยัดเยียดขายให้, เยียดยัด ก็ว่า, |
| ใช้เพียง ยัด คําเดียวก็มี. |
| ยัดไส้ ว. ที่มีสิ่งอื่นบรรจุอยู่ข้างใน เช่น เป็ดยัดไส้. ก. สอดของปลอม |
| ไว้ข้างใน เช่น ธนบัตรยัดไส้. |
|
|
| ยัติภังค์ | [ยัดติ] ดู ยติภังค์ ที่ ยติ ๒. |
|
|
| ยัน ๑ | ก. ต้านไว้, ทานไว้, ดันไว้, เช่น ยันประตูไว้ไม่ให้ล้ม, ค้ำไว้ เช่น ถือไม้เท้า |
| ยันกาย, ดันตัวขึ้น เช่น เอามือยันตัวลุกขึ้นจากพื้น; จด เช่น เอาหลังยันกัน |
| นอนหัวยันฝา โตจนตัวยันเปล; ประจัน เช่น ตั้งกองทัพ ยันกัน; ยืนยัน เช่น |
| เขายันว่าเขาไม่ได้ทำผิด; (ปาก) ถีบ เช่น เดี๋ยวยัน เปรี้ยงเข้าให้. (ปาก) |
| ว. เสมอ, ตลอด, เช่น โกหกยันเลย นอนยันเลย. สัน. จนถึง, กระทั่งถึง, |
| เช่น เที่ยวยันสว่าง. |
| ยันกัน ก. พิสูจน์ต่อหน้าให้รู้ข้อเท็จจริง เช่น เอาพยานมายันกัน, สอบ |
| ข้อมูลหรือรายการให้ตรงกัน เช่น เอาบัญชีมายันกัน. |
| ยันป้าย ก. ถึงที่สุด เช่น เที่ยวยันป้าย. |
|
|
| ยัน ๒ | ก. เมา (ใช้แก่หมาก) เช่น ยันหมาก เอาหมากที่ยันไปแช่น้ำจะหายยัน. |
| ว. ที่ทำให้เมา ในคำว่า หมากยัน. |
|
|
| ยั่น | ก. ครั่นคร้าม, ท้อถอย. |
|
|
| ยันต์ | น. ตารางหรือลายเส้นเป็นตัวเลข อักขระหรือรูปภาพที่เขียน สัก หรือ |
| แกะสลักลงบนแผ่นผ้า ผิวหนัง ไม้ โลหะ เป็นต้น ถือว่าเป็นของขลัง |
| เช่น ยันต์ตรีนิสิงเห ยันต์พระเจ้า ๕ พระองค์, เรียกเสื้อหรือผ้าเป็นต้น |
| ที่มีลวดลายเช่นนั้นว่า เสื้อยันต์ ผ้ายันต์, เรียกกิริยาที่ทำเช่นนั้นว่า |
| ลงเลข ลงยันต์. |
|
|
| ยันตร, ยันตร์ | [ยันตฺระ, ยัน] น. ยนตร์. (ส.; ป. ยนฺต). |
| ยันตรกรรม น. วิชาเครื่องกล. |
|
|
| ยั่นตะนี | น. ผ้ามัสลินพิมพ์ดอก. (เทียบฮินดูสตานี jamdani). |
|
|
| ยันเย้า | ก. ปลํ้า; หยอก. |
|
|
| ยับ ๑ | ก. เก็บ. น. เรียกผลหมากสุกที่เก็บไว้กินนาน ๆ โดยทำเป็นหมากหลุม |
| หรือหมากไหว่า หมากยับ. |
|
|
| ยับ ๒ | ก. ย่น, ยู่ยี่, เช่น ผ้ายับ เสื้อยับ กระดาษยับ, อาการซึ่งแสดงความเสียหาย |
| มาก หรือเสียรูปจนถึงชํ้าชอก พังทลาย ป่นปี้ ปู้ยี่ปู้ยํา ยู่ยี่ เป็นต้น เช่น |
| รถถูกชนยับ บ้านพังยับ. |
| ยับย่อย, ยับเยิน ว. ป่นปี้ เช่น เสียการพนันยับย่อย เสียหายยับเยิน, ย่อยยับ |
| ก็ว่า. ก. ถูกทำลาย, เสียหาย, เช่น เขาเล่นการพนันจนทรัพย์สมบัติของ |
| พ่อแม่ยับย่อยหมด หนังสือยับเยินหมดทั้งเล่ม, ย่อยยับ ก็ว่า. |
|
|
| ยับ ๓ | ก. ขยํ้า. |
|
|
| ยับ ๔, ยับ ๆ | ว. มีแสงแวบ ๆ, ยิบ ๆ. |
| ยับยง (โบ) ว. งามเป็นแสงวาววับ. |
| ยับยาน (โบ) ก. หวั่นไหว. |
| ยับยาบ ก. โบกหรือกระพือขึ้นลงไปมาช้า ๆ, ยาบ ๆ ก็ใช้. |
|
|
| ยับยั้ง | ก. หยุดไว้, รั้งรอไว้, เช่น ยับยั้งใบลาไว้; พักอยู่. |
| ยับยั้งชั่งใจ ก. คิดทบทวนดูผลดีผลเสียให้รอบคอบก่อนที่จะทำอะไรลงไป. |
|
|
| ยั่ว | (โบ) น. ยาน, เครื่องพาตัวไป, เช่น วอ เสลี่ยง รถ, บางทีใช้ควบกับคํา ยาน |
| เป็น ยั่วยาน, ต่อมาใช้เลือนเป็น ยวดยาน. ก. พูดหรือทําให้เกิดอารมณ์ใน |
| ทางใดทางหนึ่งรุนแรงขึ้น เช่น ยั่วราคะ ยั่วโทสะ ยั่วโมโห ยั่วกิเลส. |
| ยั่วยวน ก. ทําให้อีกฝ่ายหนึ่งกำเริบรักหรือเกิดความใคร่. |
| ยั่วยุ ก. ยุให้เกิดอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง. |
| ยั่วเย้า ก. พูดหยอกล้อ, กระเซ้า. |
|
|
| ยั้ว, ยั้วเยี้ย | ว. อาการที่คนหรือสัตว์จํานวนมากเคลื่อนไหวขวักไขว่ไปมา เช่น ลูกเต้า |
| ยั้วเยี้ยไปหมด หนอนไต่กันยั้วเยี้ย ฝูงลิงไต่ยั้วเยี้ยอยู่บนยอดไม้. |
|
|
| ยัวรยาตร | [ยัวระยาด] (กลอน) ก. ยุรยาตร. |
|
|
| ยัวะ | (ปาก) ก. เดือดดาล เช่น ชักยัวะแล้วนะ. ว. ที่ทำให้ผู้พบเห็นเกิดความ |
| รุ่มร้อนใจ เช่น แต่งตัวยัวะ รูปร่างยัวะ. |
|
|
| ยัษฏิ | [ยัดสะติ] น. ไม้เท้า. (ส.; ป. ยฏฺ??). |
|
|
| ยา | น. สิ่งที่ใช้แก้หรือป้องกันโรค หรือบํารุงร่างกาย เรียกชื่อต่าง ๆ กัน คือ |
| เรียกตามลักษณะก็มี เช่น ยาผง ยาเม็ด ยานํ้า เรียกตามสีก็มี เช่น ยาแดง |
| ยาเขียว ยาเหลือง ยาดํา เรียกตามรสหรือกลิ่นก็มี เช่น ยาขม ยาหอม เรียก |
| ตามวิธีทําก็มี เช่น ยาต้ม ยากลั่น ยาดอง เรียกตามกิริยาที่ใช้ก็มี เช่น ยา |
| กวาด ยากิน ยาฉีด ยาดม ยาอม; เรียกยาฝิ่นว่า ยา ก็มี เช่น โรงยา; สารเคมี |
| สําหรับเคลือบเงินทองให้มีสีต่าง ๆ; (กฎ) วัตถุที่รับรองไว้ในตำรายาที่ |
| รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศ, วัตถุที่มุ่งหมายสำหรับใช้ |
| ในการวินิจฉัย บำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรคหรือความเจ็บป่วย |
| ของมนุษย์หรือสัตว์, วัตถุที่เป็นเภสัชเคมีภัณฑ์หรือเภสัชเคมีภัณฑ์กึ่ง |
| สำเร็จรูป หรือวัตถุที่มุ่งหมายสำหรับให้เกิดผลแก่สุขภาพ โครงสร้างหรือ |
| การกระทำหน้าที่ใด ๆ ของร่างกายของมนุษย์หรือสัตว์. ก. ทําให้หายโรค, |
| รักษาให้หาย, ในคําว่า เยียวยา; ทําให้หายรั่ว เช่น ยาเรือ. ว. ใช้ประกอบคํา |
| พี่ น้อง ลูก ว่า พี่ยา น้องยา ลูกยา, ใช้ในราชาศัพท์หมายความว่า เพศชาย |
| เช่น พระเจ้าลูกยาเธอ. |
| ยากวาด น. ยาที่ใช้ป้ายในลำคอเด็กเล็ก ๆ แก้หละ ละออง ซาง. |
| ยากันยุง น. ยาที่จุดหรือทากันไม่ให้ยุงกัด. |
| ยาขัด น. สิ่งที่ใช้ขัดโลหะ หนัง หรือกระเบื้อง เป็นต้น. |
| ยาขับเลือด น. ยากินเพื่อขับระดู. |
| ยาขี้ผึ้ง น. ยาที่มีลักษณะเป็นขี้ผึ้งหรือครีม ใช้ทาแก้โรคผิวหนังเป็นต้น. |
| ยาเขียว ๑ น. ยาแก้ไข้ ทําด้วยใบไม้ล้วน มีหลายชนิด เช่น ยาเขียวใหญ่ |
| ยาเขียวเล็ก ยาเขียวมหาอุดม. |
| ยาเคี้ยว (กฎ) น. ส่วนใดส่วนหนึ่งของใบยาแห้ง นอกจากใบยาแห้งพันธุ์ |
| ยาสูบพื้นเมือง ซึ่งได้ปรุงหรือปนด้วยวัตถุอื่นนอกจากน้ำเพื่ออมหรือเคี้ยว. |
| ยาจืด น. ยาเส้นพื้นเมืองชนิดหนึ่ง เป็นเส้นละเอียด มีรสจืด สีเหลือง |
| นวล ใช้เช็ดปากเช็ดฟันในเวลากินหมากแล้วม้วนเป็นก้อนเล็ก ๆ จุกไว้ |
| ที่มุมปาก, ยาฝอย ก็เรียก. |
| ยาใจ ว. เป็นที่บํารุงหัวใจ, เป็นที่ชื่นใจ. |
| ยาฉุน น. ยาเส้นพื้นเมืองชนิดหนึ่ง เป็นเส้นหยาบ ๆ มีรสฉุน สีนํ้าตาลแก่ |
| ใช้ใบตองหรือใบจากเป็นต้นมวนสูบ. |
| ยาชา น. ยาที่ทาหรือฉีดให้ประสาทชา มักใช้ในการผ่าตัดหรือถอนฟัน |
| เป็นต้น. |
| ยาซัด น. เรียกสิ่งที่ใส่ลงในเบ้าที่หลอมโลหะในการเล่นแร่แปรธาตุ |
| เช่น กำมะถัน ว่า ยาซัด, เรียกอาการเช่นนั้นว่า ซัดยา. |
| ยาซับ น. สิ่งที่รองในกระเปาะหัวแหวนหรือเครื่องประดับเพื่อหนุน |
| เพชรพลอยให้มีสีสันงามขึ้น. |
| ยาดอง น. ยาที่ใช้เครื่องสมุนไพรห่อแช่เหล้าเป็นต้น กินบำรุงร่างกาย |
| หรือแก้โรค. |
| ยาดำ น. ผลิตภัณฑ์ที่เตรียมจากนํ้ายางซึ่งได้จากการกรีดโคนใบตาม |
| ขวางของพืชหลายชนิดในสกุล Aloe วงศ์ Liliaceae นําไปเคี่ยวให้งวด |
| แล้วทิ้งไว้ให้แข็งตัวเป็นก้อน มีสีนํ้าตาลเข้ม กลิ่นไม่ชวนดม รสขม |
| ใช้เป็นยาได้ ส่วนมากได้จากชนิด A. barbadensis Miller; โดยปริยาย |
| หมายความว่า แทรกปนอยู่ทั่วไป. |
| ยาแดง น. ยาสูบชนิดหนึ่งของจีน เส้นแดง; ยาผงชนิดหนึ่งสีแดงใช้ชง |
| กินแก้ร้อนใน; ยาน้ำชนิดหนึ่งสีแดง สําหรับใส่แผลสด. |
| ยาตั้ง น. ยาเส้นพื้นเมืองชนิดหนึ่ง ที่ทําเป็นตั้ง. |
| ยาถ่าย น. ยาที่กินเพื่อให้ถ่ายอุจจาระ. |
| ยาธาตุ น. ยาคุมให้ท้องเป็นปรกติ. |
| ยานัตถุ์ น. ผงละเอียดที่ปรุงขึ้นจากใบยาสูบหรือวัตถุใด ๆ สําหรับนัด |
| โดยเป่าหรือสูดเข้าจมูก, เรียกกิริยาเช่นนั้นว่า นัดยานัตถุ์. |
| ยาบำรุงเลือด น. ยาบำรุงให้เลือดงาม. |
| ยาเบื่อ น. ยาพิษเป็นต้นที่กินแล้วทำให้เมาหรือตาย. |
| ยาประสะ น. ยาประเภทหนึ่งซึ่งตามปรกติเข้าเครื่องยาสิ่งหนึ่งซึ่งเป็น |
| ตัวหลัก มีปริมาณเท่ากับเครื่องยาอื่น ๆ อีกหลายอย่างรวมกัน เรียกชื่อ |
| ตามเครื่องยาที่เป็นหลัก เช่น ยาประสะขิง คือ เข้าขิงครึ่งหนึ่งกับเครื่อง |
| ยาอื่น ๆ อีกครึ่งหนึ่ง แต่มีบางชนิดเครื่องยาที่เป็นตัวหลักมีปริมาณไม่ถึง |
| ครึ่งหนึ่งของเครื่องยาทั้งหมด เช่น ยาประสะกานพลู. |
| ยาประสะน้ำนม น. ยาบำรุงแม่ลูกอ่อนให้มีน้ำนมมาก. |
| ยาเป่า น. ยาผงใช้เป่าเข้าลำคอ แก้เจ็บคอ. |
| ยาโป๊ น. ยาชูกำลังให้กระชุ่มกระชวยเหมือนเป็นหนุ่มสาวขึ้น. |
| ยาแผนโบราณ (กฎ) น. ยาที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการประกอบโรค |
| ศิลปะแผนโบราณ หรือการบำบัดโรคสัตว์ ซึ่งอยู่ในตำรายาแผนโบราณ |
| ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศ หรือยาที่รัฐมนตรีว่าการ |
| กระทรวงสาธารณสุขประกาศเป็นยาแผนโบราณ หรือยาที่ได้รับอนุญาต |
| ให้ขึ้นทะเบียนตำรับยาเป็นยาแผนโบราณ. |
| ยาแผนปัจจุบัน (กฎ) น. ยาที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการประกอบวิชาชีพ |
| เวชกรรม การประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบัน หรือการบำบัดโรคสัตว์. |
| ยาฝอย ดู ยาจืด. |
| ยาฝิ่น น. ยาเสพติดชนิดหนึ่งทำจากยางฝิ่น. |
| ยาแฝด น. ยาหรือสิ่งที่ผู้หญิงให้ผัวกินเพื่อให้หลงรักตัวคนเดียว. |
| ยาพิษ น. สิ่งที่มีพิษมาก กินหรือฉีดเข้าร่างกายเป็นต้นแล้วอาจทำให้ |
| ถึงตายได้. |
| ยาเยีย ก. รักษา, บํารุง. |
| ยาระบาย น. ยาถ่ายอย่างอ่อน. |
| ยารุ น. ยาถ่ายอย่างแรง. |
| ยาลูกกลอน น. ยาที่ปั้นเป็นก้อนกลมเพื่อกลืนกิน. |
| ยาสมุนไพร (กฎ) น. ยาที่ได้จากพฤกษชาติ สัตว์ หรือแร่ ซึ่งมิได้ผสม |
| ปรุง หรือแปรสภาพ. |
| ยาสลบ น. สารเคมีที่ใช้ในการแพทย์เพื่อทําให้สลบ. |
| ยาสั่ง น. ยาพิษจําพวกหนึ่งที่เชื่อกันว่า ถ้าผู้ใดกินเข้าไปแล้วจะต้องตาย |
| เมื่อไปกินอาหารที่กําหนดหรือตามเวลาที่กําหนดไว้. |
| ยาสามัญประจำบ้าน (กฎ) น. ยาแผนปัจจุบันหรือยาแผนโบราณ ที่ |
| รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศเป็นยาสามัญประจำบ้าน. |
| ยาสีฟัน น. สิ่งที่เป็นผงหรือครีมเป็นต้นใช้สีฟันเพื่อรักษาฟันให้สะอาด |
| และแข็งแรง. |
| ยาสุมหัว น. ยาที่ใช้สมุนไพร เช่น ว่านเปราะ หัวหอม โขลกพอก |
| กระหม่อมเด็กแก้หวัด. |
| ยาสูบ น. ยาสำหรับสูบ มีทั้งที่เป็นมวนและที่เป็นเส้นสำหรับสูบกล้อง; |
| (กฎ) บุหรี่ซิกาแรต บุหรี่ซิการ์ บุหรี่อื่น ยาเส้นปรุง รวมตลอดถึงยาเคี้ยว |
| ด้วย. |
| ยาเส้น น. ยาสูบชนิดหนึ่งที่หั่นใบยาเป็นเส้น ๆ หรือเป็นชิ้นเล็ก ๆ |
| สําหรับมวนสูบหรือใส่กล้องสูบ; (กฎ) ใบของต้นยาสูบหรือยาอัด |
| ซึ่งได้หั่นเป็นเส้นและแห้งแล้ว. |
| ยาเส้นปรุง (กฎ) น. ใบยาซึ่งมิใช่ใบยาพันธุ์ยาสูบพื้นเมืองหรือยาอัด |
| ซึ่งได้หั่นเป็นเส้นและปรุงหรือปนด้วยวัตถุอื่นนอกจากน้ำ. |
| ยาเสพติด น. ยาหรือสารเคมีซึ่งเมื่อเสพหรือฉีดเข้าสู่ร่างกายติดต่อกัน |
| ชั่วระยะเวลาหนึ่งก็จะติด ก่อให้เกิดพิษเรื้อรัง ทําให้ร่างกายและจิตใจ |
| เสื่อมโทรม เช่น ฝิ่น กัญชา เฮโรอีน ยานอนหลับ สุรา. |
| ยาเสพติดให้โทษ (กฎ) น. สารเคมีหรือวัตถุชนิดใด ๆ ซึ่งเมื่อเสพเข้า |
| สู่ร่างกายไม่ว่าจะโดยรับประทาน ดม สูบ ฉีด หรือด้วยประการใด ๆ |
| แล้วทําให้เกิดผลต่อร่างกายและจิตใจในลักษณะสําคัญ เช่นต้องเพิ่ม |
| ขนาดการเสพขึ้นเป็นลําดับ มีอาการถอนยาเมื่อขาดยา มีความต้องการ |
| เสพทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างรุนแรงตลอดเวลา และสุขภาพโดย |
| ทั่วไปจะทรุดโทรมลง กับรวมตลอดถึงพืชหรือส่วนของพืชที่เป็นหรือ |
| ให้ผลผลิตเป็นยาเสพติดให้โทษ หรืออาจใช้ผลิตเป็นยาเสพติดให้โทษ |
| และสารเคมีที่ใช้ในการผลิตยาเสพติดให้โทษด้วย ทั้งนี้ตามที่รัฐมนตรี |
| ว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศในราชกิจจานุเบกษา แต่ไม่ |
| หมายความถึงยาสามัญประจำบ้านบางตำรับตามกฎหมายว่าด้วยยาที่มี |
| ยาเสพติดให้โทษผสมอยู่. |
| ยาไส้ (ปาก) ก. ประทังความหิว. |
| ยาหม้อ น. ยาไทยที่ประกอบด้วยสมุนไพร กระดูกสัตว์ และเครื่องยา |
| อื่น ๆ ใส่หม้อต้มแล้วกินน้ำที่เคี่ยวจนงวดเพื่อบำบัดโรค. |
| ยาหม้อใหญ่ (สํา) น. สิ่งที่น่าเบื่อ เช่น วิชาคำนวณเป็นยาหม้อใหญ่. |
| ยาหม่อง น. ยาขี้ผึ้งชนิดหนึ่ง ใช้ทา นวด เป็นต้น. |
| ยาหมู่ น. ยาที่ประกอบด้วยสิ่งต่าง ๆ ที่เป็นของแข็ง มีแก่นไม้ เขี้ยวงา |
| กระดูก เป็นต้น ใช้ฝนกินแก้ร้อนในและผิดสำแลง. |
| ยาเหน็บ น. ยาที่ใช้สอดเข้าไปในช่องทวารหนักเพื่อให้อุจจาระออก. |
| ยาเหลือง น. ยาน้ำชนิดหนึ่งสีเหลือง สำหรับใส่แผลเรื้อรัง. |
| ยาอัด (กฎ) น. ส่วนใดส่วนหนึ่งของต้นยาสูบซึ่งได้ป่นหรือย่อยและ |
| ทําเป็นแผ่นโดยมีวัตถุอื่นเจือปนด้วยหรือไม่ก็ตาม. |
| ยาอุทัย น. ยาสำหรับหยดลงน้ำ มีสีชมพูทำให้น้ำมีกลิ่นหอมชื่นใจ. |
|
|
| ย่า | น. แม่ของพ่อ, เมียของปู่, ญาติผู้หญิงที่เป็นชั้นเดียวกันกับแม่ของพ่อ. |
| ย่าทวด น. แม่ของปู่หรือของย่า. |
| ย่านาง ๑ น. ผีผู้หญิงที่ประจํารักษาเรือ เรียกว่า แม่ย่านางเรือ. |
|
|
| ยาก | น. ความลําบาก. ว. ลําบาก เช่น พูดยาก, ไม่สะดวก เช่น ไปยาก มายาก, |
| ไม่ง่าย เช่น ตอบยาก ทำยาก; จน เช่น คนยาก, นิยมใช้เข้าคู่กันเป็น |
| ยากจน; (โบ) ขายตัวเป็นทาส. |
| ยากแค้น ว. อัตคัดขัดสน. |
| ยากจน ว. เข็ญใจ, ไร้ทรัพย์. |
| ยากนาน ก. ลําบากมาก. |
| ยากเย็น ว. ลําบากมาก เช่น ได้มาด้วยความยากเย็น. |
| ยากไร้ ว. ยากจน, ขาดแคลนไปทุกสิ่งทุกอย่าง เช่น คนยากไร้. |
|
|
| ยาเขียว ๑ | ดูใน ยา. |
|
|
| ยาเขียว ๒ | ดู รางจืด (๑). |
|
|
| ยาคะ | น. ยัญพิธี. (ป., ส.). |
|
|
| ยาคุ, ยาคู | น. ข้าวต้ม; เรียกขนมชนิดหนึ่งทําด้วยข้าวอ่อนว่า ข้าวยาคุ หรือ ข้าวยาคู. |
| (ป.). |
|
|
| ยาง ๑ | น. ชื่อนกในวงศ์ Ardeidae ปากแหลม ขายาว ตัวสีขาว บางชนิดตัวสีดํา |
| นํ้าตาล หรือเขียว หากินตามชายนํ้าและทุ่งนา กินปลา แมลง และสัตว์นํ้า |
| ขนาดเล็ก มีหลายชนิด เช่น ยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) ยาง |
| ควาย (Bubulcus ibis) ยางโทน ซึ่งมี ๒ ชนิด คือ ยางโทนน้อย (Egretta |
| intermedia) และ ยางโทนใหญ่ (E. alba) ยางเปีย (E. garzetta) ซึ่งในฤดู |
| ผสมพันธุ์จะมีขนฟูยาวขึ้นที่ท้ายทอยเป็นเปียสีขาว ๒๓ เส้น, กระยาง |
| ก็เรียก. |
|
|
| ยาง ๒ | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่หลายชนิดในสกุล Dipterocarpus วงศ์ |
| Dipterocarpaceae เช่น ยางนา (D. alatus Roxb.) ยางแดง (D. turbinatus |
| C.E. Gaertn.), ยางที่เจาะเผาจากลําต้นใช้ประสมชันยาเรือ เรียกว่า |
| นํ้ามันยาง. |
|
|
| ยาง ๓ | น. ของเหลวและเหนียวไหลออกจากแผลต้นไม้หรือผลไม้บางอย่าง เช่น |
| ยางสน ยางกล้วย ยางมะละกอ; เรียกสิ่งบางอย่างที่ทําจากยางพาราเป็นต้น |
| เช่น ยางรถ ยางลบ, โดยปริยายเรียกของเหลวที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น |
| แกงบูดเป็นยาง. |
| ยางตัน น. ยางที่หุ้มล้อรถจักรยานหรือรถยนต์เป็นต้น มีลักษณะตัน |
| ไม่ต้องใช้ลม. |
| ยางนอก น. ยางชั้นนอกที่หุ้มล้อรถจักรยานหรือรถยนต์เป็นต้น มีดอก |
| หล่อเป็นลวดลายต่าง ๆ เพื่อให้เกาะถนน ข้างในกลวงสำหรับใส่ยางใน. |
| ยางน่อง น. ยางไม้ที่ได้จากพรรณไม้หลายชนิด เช่น ต้นน่อง (Antiaris |
| toxicaria Leschen.) มีพิษมาก พวกชาวป่าใช้ทาลูกดอกหรือลูกหน้าไม้ |
| ยิงสัตว์. |
| ยางใน น. ยางที่อยู่ชั้นในของยางนอกรถจักรยานหรือรถยนต์เป็นต้น |
| ผิวเรียบมีลักษณะเป็นหลอดกลวง กลม มีจุ๊บสำหรับสูบลมให้พอง. |
| ยางบอน น. เรียกเลือดที่ออกซึม ๆ ที่ผิวหนังตรงที่ถูกของมีคม. |
| ยางมะตอย น. สารผสมประกอบด้วยสารไฮโดรคาร์บอนมากชนิด |
| และสารอินทรีย์อื่น ๆ ซึ่งเรียกรวม ๆ กันว่า สารบิทูเมน ลักษณะเป็น |
| ของเหลวข้นหนืด หรือเป็นกึ่งของแข็ง สีดํา หรือสีนํ้าตาลแก่แกมดํา |
| เกิดตามธรรมชาติ และเป็นผลพลอยได้จากการกลั่นนํ้ามันปิโตรเลียม |
| ใช้ประโยชน์ราดทําผิวถนนหรือใช้ผสมกับหินขนาดเล็กทําพื้นถนนได้, |
| แอสฟัลต์ ก็เรียก. |
| ยางมะตูม น. เรียกไข่ที่ต้มหรือทอดยังไม่สุกดี ไข่แดงมีลักษณะเป็น |
| ยางเหนียว ๆ คล้ายยางมะตูม (ยางที่หล่อเม็ด). |
| ยางรัด น. ยางเส้นเล็ก ๆ เป็นวง ยืดหดได้ ใช้รัดถุงพลาสติกเป็นต้น. |
| ยางลบ น. ยางไม้หรือพลาสติกบางประเภทที่ทําเป็นแท่งหรือเป็นก้อน |
| ใช้ลบรอยดินสอรอยหมึกเป็นต้น. |
| ยางสน น. ยางไม้ที่ได้จากต้นสนเขาในสกุล Pinus วงศ์ Pinaceae เป็น |
| ของแข็งมีลักษณะโปร่งแสง สีคล้ายอำพัน, ชันสน ก็เรียก. |
| ยางหนังสติ๊ก น. แถบยางยาว ๆ มักทำจากยางในรถจักรยาน เวลานำมา |
| ผูกกับง่ามหนังสติ๊กจะใช้ยางเพียง ๒ เส้น โดยผูกปลายด้านหนึ่งของ |
| แต่ละเส้นกับปลายสิ่งที่เป็นง่าม ซึ่งมักเป็นไม้ แล้วเอาปลายอีกด้านหนึ่ง |
| ของแต่ละเส้นผูกกับแผ่นหนังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าชิ้นเล็ก ๆ ที่อยู่ตรงกลาง |
| สำหรับรองรับลูกกระสุนที่ใช้ยิง. |
| ยางหัวล้าน น. ยางนอกที่สึกจนไม่มีดอก. |
| ยางอาย น. ความกระดาก, ความละอายใจ, มักใช้ในประโยคปฏิเสธว่า |
| ไม่มียางอาย. |
|
|
| ยาง ๔ | น. ชนชาติกะเหรี่ยง. |
|
|
| ย่าง ๑ | ก. ทําให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ เพื่อให้สุกระอุทั่วกัน หรือให้แห้ง มัก |
| ใช้แก่ของสด โดยปรกติใช้เวลานานกว่าปิ้ง เช่น ย่างไก่ ย่างหมู. ว. ที่ทํา |
| ให้สุกด้วยวิธีเช่นนั้น เช่น ไก่ย่าง หมูย่าง. |
|
|
| ย่าง ๒ | ก. ยกเท้าก้าวไป, เดิน, ย่างตีน หรือ ย่างเท้า ก็ว่า; เคลื่อนเข้าสู่ เช่น ย่างเข้า |
| หน้าหนาว อายุย่าง ๒๐ ปี. |
| ย่างกราย ก. เหยียบย่าง (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น ไม่ได้ย่างกรายไป |
| ไหนเลย เขาไม่ได้ย่างกรายมาเลย. |
| ย่างตีน, ย่างเท้า ก. ยกเท้าก้าวไป, เดิน, ย่าง ก็ว่า. |
| ย่างเยื้อง ก. เดินอย่างมีลีลา, เดินอย่างมีท่างาม, ใช้ในความประชดก็มี, |
| เยื้องย่าง ก็ว่า. |
| ย่างสด ก. เผาทั้งเป็น เช่น ถูกย่างสดในกองไฟ. |
| ย่างสามขุม น. ท่าเดินเข้าหาคู่ต่อสู้หรือถอยจากคู่ต่อสู้ของนักมวย |
| นักกระบี่กระบองเป็นต้น โดยเดินก้าวย่างเป็นสลับฟันปลา มีตำแหน่ง |
| วางเท้าเป็น ๓ เส้า. |
| ย่างเหยียบ ก. เข้าไปสู่, เดินเข้าไป, ย่างเข้าสู่, เหยียบย่าง ก็ว่า. |
|
|
| ยางกราด | ดู กราด ๔. |
|
|
| ย่างทราย | น. ชื่อเถาวัลย์ป่าชนิดหนึ่ง มีใบใหญ่, ย่านทราย ก็เรียก. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ยางพารา | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Hevea brasiliensis (A. Juss.) Muell. Arg. ในวงศ์ |
| Euphorbiaceae เมื่อกรีดลําต้นได้นํ้ายางสีขาว ใช้ทําผลิตภัณฑ์หลาย |
| ชนิด เช่น ยางรถ พื้นรองเท้า. |
|
|
| ยาจก, ยาจนก | [จก, จะนก] น. คนขอทาน. (ป., ส.). |
|
|
| ยาจนะ, ยาจนา | [ยาจะนะ, ยาจะนา] น. การขอ, การขอร้อง, การวิงวอน. (ป., ส.). |
|
|
| ยาไฉน | [ฉะไหฺน] (กลอน) ก. อย่าได้สงสัย, ไม่ต้องสงสัย, เช่น พิศบ่พรรับโอ้อ้า |
| เทพไสร้ยาไฉน. (ลอ). |
|
|
| ยาชกะ | [ชะกะ] น. ผู้ที่ทําพิธีบูชาหรือพิธีบวงสรวงแทนผู้อื่น. (ป., ส.). |
|
|
| ยาด | ดู เวียน ๒. |
|
|
| ยาดา | น. หญิงที่เป็นสะใภ้ด้วยกัน เช่น หนึ่งคือนางศิริมหามายา ยาดานารถบพิตร |
| ก็ดี. (ม. คําหลวง ทศพร). (ส. ยาตา). |
|
|
| ยาตนา | [ตะนา] น. ความเจ็บปวด, การทรมาน. (ป., ส.). |
|
|
| ยาตร, ยาตรา | [ยาด, ยาดตฺรา] ก. เดิน, เดินเป็นกระบวน. (ป., ส.). |
|
|
| ยาน ๑ | น. เครื่องนําไป, พาหนะต่าง ๆ เช่น รถ เกวียน เรือ, มักใช้เข้าคู่กับคำ |
| พาหนะ เป็น ยานพาหนะ. (ป., ส.). |
| ยานเกราะ น. พาหนะล้อหรือสายพานที่สร้างขึ้นด้วยวัสดุที่สามารถ |
| ป้องกันตนเองจากอาวุธยิงเล็งตรงหรืออาวุธยิงเล็งจำลอง และป้องกัน |
| อันตรายจากวัตถุระเบิดหรือป้องกันอันตรายจากนิวเคลียร์ ชีวะ เคมี |
| ในระดับหนึ่ง. |
| ยานพาหนะ น. ยานต่าง ๆ มีรถและเรือเป็นต้น. |
| ยานอวกาศ น. ยานที่ส่งขึ้นไปเดินทางในอวกาศ. |
|
|
| ยาน ๒ | ว. อาการที่หย่อนลงหรือห้อยลงกว่าระดับที่ควรมีควรเป็นตามปรกติ. |
| ยานคาง ว. อาการที่พูดลากเสียง. |
|
|
| ย่าน ๑ | น. แถว, ถิ่น, เช่น เขาเป็นคนย่านนี้, บริเวณ เช่น ย่านบางลำพู ย่านสำเพ็ง, |
| ระยะทางตามกว้างหรือยาวจากตําบลหนึ่งไปยังอีกตําบลหนึ่ง; ของที่ตรง |
| และยาว. |
| ย่านซื่อ น. ระยะที่นํ้าไหลพุ่งตรง. |
| ย่านยาว น. แถบแม่นํ้าที่ยาวตรงไปไกล. |
|
|
| ย่าน ๒ | น. เครือเถา เช่น ย่านวันยอ ย่านลิเภา, เรียกรากไทรที่ห้อยย้อยลงมาว่า |
| ย่านไทร. |
|
|
| ย่าน ๓ | ก. ยั่น. |
|
|
| ย่านกอบนาง | ดู กอบนาง. |
|
|
| ยานกะ | [นะกะ] น. ยานพาหนะเล็ก ๆ. (ป., ส.). |
|
|
| ย่านทราย | น. ชื่อเถาวัลย์ป่าชนิดหนึ่ง มีใบใหญ่, ย่างทราย ก็เรียก. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| ย่านนมควาย | ดู กล้วยหมูสัง. |
|
|
| ย่านพาโหม | น. ชื่อไม้เถาหลายชนิดในสกุล Paederia วงศ์ Rubiaceae ลำต้นมีขน |
| กลิ่นเหม็น เช่น ชนิด P. linearis Hook.f. ใช้แต่งกลิ่นอาหารและทำยา |
| ได้, ตดหมูตดหมา ก็เรียก. |
|
|
| ยานมาศ, ยานุมาศ | [ยานนะมาด, ยานุมาด] น. พระราชยานคานหามสําหรับพระมหากษัตริย์ |
| มีลักษณะเป็นพระแท่นราชบัลลังก์ทรงสูง หรือ พระแท่นราชบัลลังก์ทรง |
| ราบ มีทั้งที่มีพนักกงและไม่มีพนักกง ปิดทองทั้งองค์ ประกอบเข้ากับคาน |
| หาม ใช้หามหรือหิ้วถวายเป็นพระที่นั่งราชยานในโอกาสเสด็จพระราช |
| ดําเนินโดยกระบวนพยุหยาตราทางบก. |
|
|
| ย่านลิเภา | ดู ลิเภา. |
|
|
| ย่านาง ๑ | ดูใน ย่า. |
|
|
| ย่านาง ๒ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Tiliacora triandra (Colebr.) Diels ในวงศ์ Menispermaceae |
| ใช้ต้มหน่อไม้แก้รสขื่น รากใช้ทํายาได้, เถาวัลย์เขียว ก็เรียก. |
|
|
| ย่านางช้าง | ดู โพกพาย. |
|
|
| ยานี | น. ชื่อกาพย์ชนิดหนึ่ง มี ๑๑ คํา จัดเป็น ๒ วรรค วรรคต้น ๕ คํา วรรคหลัง |
| ๖ คํา; ชื่อเพลงหน้าพาทย์. |
|
|
| ยาบ ๑ | น. เส้นปอ, เปลือกของต้นไม้บางชนิดที่มีปอหรือเส้นใย ใช้ปูรองขากูบ |
| กันไม่ให้กัดหนังช้างเป็นต้น. |
|
|
| ยาบ ๒, ยาบ ๆ | ว. อาการที่โบกหรือกระพือขึ้นลงช้า ๆ, อาการที่สูงขึ้นและยุบลงช้า ๆ, |
| ใช้ว่า เยิบยาบ ก็มี. |
|
|
| ยาปน | [ปะนะ] น. การยังชีวิตให้เป็นไป. (ป., ส. ยาปน ว่า การยัง...ให้เป็นไป). |
| ยาปนมัต น. อาหารที่พอจะให้ร่างกายดํารงอยู่ได้. ว. สักว่ายังชีวิต |
| ให้เป็นไป, พอเลี้ยงชีพ, พอเยียวยาชีวิต, ภาษาตลาดมักพูดว่า ยาปรมัดไส้. |
| (ป. ยาปนมตฺต). |
|
|
| ยาม, ยาม | [ยาม, ยามะ] น. ชื่อส่วนแห่งวัน ยามหนึ่งมี ๓ ชั่วโมง รวมวันหนึ่งมี ๘ |
| ยาม; ในบาลีแบ่งกลางคืนเป็น ๓ ยาม ยามหนึ่งมี ๔ ชั่วโมง เรียกว่า |
| ปฐมยาม มัชฌิมยาม และปัจฉิมยาม; (โหร) ช่วงแห่งวัน เป็นเวลายามละ |
| ชั่วโมงครึ่ง กลางวันมี ๘ ยามตามลำดับคือ สุริยะ ศุกระ พุธะ จันเทา เสารี |
| ครู ภุมมะ สุริยะ กลางคืนมี ๘ ยามตามลำดับคือ รวิ ชีโว ศศิ ศุโกร ภุมโม |
| โสโร พุโธ รวิ; คราว, เวลา, เช่น ยามสุข ยามทุกข์ ยามเช้า ยามกิน; คนเฝ้า |
| สถานที่หรือระวังเหตุการณ์ตามกําหนดเวลา เช่น แขกยาม ไทยยาม คนยาม, |
| เรียกอาการที่อยู่เฝ้าสถานที่หรือระวังเหตุการณ์เช่นนั้นว่า อยู่ยาม หรือ |
| เฝ้ายาม. (ป.). |
| ยามกาลิก [ยามะ] น. ของที่พระสงฆ์เก็บไว้ฉันได้ชั่วคราวเพียงวันหนึ่ง |
| กับคืนหนึ่ง ได้แก่ นํ้าอัฐบาน. (ป.). (ดู กาลิก). |
| ยามตูดชาย (ถิ่น) น. เวลาบ่าย. |
| ยามพาด (ถิ่น) น. เวลาเช้า. |
| ยามโยค น. เวลาที่ประกอบด้วยฤกษ์. |
| ยามสามตา น. ชื่อวิธีจับยามของหมอดู ใช้นับตามหลัก ๓ หลัก คือ |
| อาทิตย์ จันทร์ และอังคาร เวียนกันไป โดยนับขึ้นต้นที่อาทิตย์ ถ้าวัน |
| จับยามเป็นวันข้างขึ้น ให้นับเวียนขวาจากอาทิตย์ไปยังจันทร์และอังคาร |
| ถ้าวันจับยามเป็นวันข้างแรม ให้นับเวียนซ้ายจากอาทิตย์ไปยังอังคารและ |
| จันทร์ แล้วทำนายตามตำรายามสามตาหรือตรีเนตร. |
|
|
| ย่าม ๑ | น. เครื่องใช้สําหรับใส่สิ่งของเล็ก ๆ น้อย ๆ ทําด้วยผ้า มีหูหรือสายในตัว |
| สําหรับสะพาย, ถุงย่าม ก็ว่า. |
|
|
| ย่าม ๒ | ก. เหิม, ทะยาน, ได้ใจ, เช่น ย่ามใจ. |
|
|
| ยามเกา | น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์ปุนัพสุ มี ๓ ดวง, ดาวตาเรือชัย ดาวหัวสําเภา |
| ดาวสะเภา ดาวสําเภาทอง หรือ ดาวปุนัพพสู ก็เรียก. |
|
|
| ยามะ | น. ชื่อสวรรค์ชั้นที่ ๓, เทวดาในชั้นนี้เรียกว่า ยามเทวบุตร. (ป.). |
|
|
| ยามักการ | น. ชื่อเครื่องหมายบังคับให้อ่านพยัญชนะควบ มีรูปดังนี้ ๎ ใช้ในหนังสือ |
| บาลีรุ่นเก่า เช่น กต๎วา ทิส๎วา ในปัจจุบันใช้เครื่องหมายพินทุแทน เป็น |
| กตฺวา ทิสฺวา. |
|
|
| ยามา | น. ชื่อสวรรค์ชั้นที่ ๓ แห่งสวรรค์ ๖ ชั้น ได้แก่ จาตุมหาราชหรือจาตุ |
| มหาราชิกหรือจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี และ |
| ปรนิมมิตวสวัตดี, มีท้าวสุยามเป็นผู้ครอง. |
|
|
| ยามิก | น. คนเฝ้ายาม, คนเฝ้ายามเวลากลางคืน. (ส.). |
|
|
| ยาย | น. แม่ของแม่, เมียของตา, หญิงที่เป็นญาติชั้นเดียวกับแม่ของแม่หรือ |
| ที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกับยาย, (ปาก) คําเรียกหญิงสูงอายุอย่างไม่ค่อย |
| เคารพนับถือ เช่น ยายป้า ยายแก่ ยายคุณหญิง หรือเรียกหญิงรุ่นราว |
| คราวเดียวกันอย่างเป็นกันเอง เช่น ยายปุก ยายกุ้ง หรือเรียกเด็กหญิงที่ |
| ตนเอ็นดูรักใคร่ เช่น ยายหนู. |
| ยายทวด น. แม่ของตาหรือของยาย. |
|
|
| ย้าย | ก. เปลี่ยนที่ เช่น ย้ายเก้าอี้ไปไว้มุมห้อง. ว. อาการที่ร่างกายบางส่วนเช่น |
| พุง เอว เคลื่อนไหวไปมาข้างโน้นทีข้างนี้ทีตามจังหวะขณะเดินเป็นต้น |
| (มักใช้แก่คนอ้วน) เช่น เดินย้ายพุง เดินย้ายเอว. |
|
|
| ยายี | ก. เบียดเบียน, รบกวน. |
|
|
| ยาว | ว. ลักษณะของสิ่งใด ๆ มีกําหนดระยะจากจุดหนึ่งถึงอีกจุดหนึ่งที่ขยาย |
| ออกไปไม่ได้แล้ว เช่น ถนนยาว ๓๐ กิโลเมตร เชือกยาว ๒ เมตร, ลักษณะ |
| ส่วนหนึ่งของสิ่งใด ๆ มีกําหนดระยะยืดหรือยืนเป็นเส้นตรงจากจุดหนึ่ง |
| ไปถึงอีกจุดหนึ่งมากกว่าอีกสิ่งหนึ่ง เมื่อมีการเปรียบเทียบกัน, ไม่สั้น เช่น |
| เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว กระโปรงยาว, นาน (ใช้แก่เวลา) เช่น หน้าร้อน |
| กลางวันยาวกว่ากลางคืน. |
| ยาวความ ว. ต่อความให้ยืดยาวออกไปโดยไม่จำเป็น เช่น อย่าพูดให้ |
| ยาวความ. |
| ยาวบั่น สั้นต่อ (สํา) ก. รักจะอยู่ด้วยกันนาน ๆ ให้ตัดความคิดอาฆาต |
| พยาบาทออกไป รักจะอยู่กันสั้น ๆ ให้คิดอาฆาตพยาบาทเข้าไว้, รักยาว |
| ให้บั่น รักสั้นให้ต่อ ก็ว่า. |
| ยาวเฟื้อย ว. ยาวมาก (มักใช้แก่สิ่งที่เป็นเส้นอย่างผมหรือหางไก่เป็นต้น) |
| เช่น ผมยาวเฟื้อย ไก่ฟ้าหางยาวเฟื้อย. |
| ยาวยืด ว. อาการที่ของเหลวและเหนียวไหลย้อยยาวลงมา, ยาวมากไม่รู้ |
| จักจบ (มักใช้แก่ข้อความหรือเรื่องราวที่ยาวเกินไป) เช่น เรื่องนี้ยาวยืด |
| เล่าไม่รู้จักจบ. |
| ยาวรี ว. กลมยาวเรียวและมีหัวท้ายเหมือนเมล็ดข้าวสาร, ยาวเรียวไป |
| อย่างใบข้าว คือ โคนโตปลายเรียวเล็ก. |
| ยาวเหยียด ว. ทอดตรงออกไปเต็มเหยียด เช่น นอนยาวเหยียด, ยาวเป็น |
| แถวเป็นแนวไปไกล เช่น ขบวนยาวเหยียด, ยาวมากเกินไป เช่น พรรณนา |
| สรรพคุณเสียยาวเหยียด. |
|
|
| ย้าว | (โบ) น. เหย้า. |
|
|
| ยาวกาลิก | [ยาวะ] น. ของที่พระสงฆ์เก็บไว้ฉันได้ชั่วคราวตั้งแต่เช้าถึงเที่ยงวัน |
| ได้แก่ ข้าวปลาอาหาร. (ดู กาลิก). (ป.). |
|
|
| ยาวชีวิก | [ยาวะ] น. ของที่พระสงฆ์เก็บไว้ฉันได้เสมอไป ไม่มีจํากัดกาล, ตาม |
| วินัยบัญญัติได้แก่ของที่ใช้ประกอบเป็นยาสงเคราะห์เข้าในคิลานปัจจัย. |
| (ดู กาลิก). (ป.). |
|
|
| ยาวัส | น. ฟ่อนหญ้า, หญ้าหรืออาหารสําหรับสัตว์. (ส.). |
|
|
| ยาสูบ ๑ | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Nicotiana tabacum L. ในวงศ์ Solanaceae ใบหั่น |
| เป็นเส้นใช้กินกับหมากหรือมวนสูบ ทําเป็นผงใช้เป่าหรือสูดดม. |
|
|
| ยาสูบ ๒ | น. ใบของต้นยาสูบ (Nicotiana tabacum L.) ที่หั่นเป็นเส้นใช้ใบตองหรือ |
| ใบจากเป็นต้นมวนสูบ. |
|
|
| ยาไส้ | (ปาก) ก. ประทังความหิว เช่น หากินไม่พอยาไส้. |
|
|
| ยาหยัง | [หฺยัง] ก. ชนะศัตรู. (ช.). |
|
|
| ย่าหยา | [หฺยา] น. เรียกหญิงลูกครึ่งจีนกับมลายูที่เกิดในมลายูและอินโดนีเซียว่า |
| ย่าหยา, คู่กับ บ้าบ๋า. |
|
|
| ยาหยี | [หฺยี] น. น้องรัก. (ช.). |
|
|
| ยาหัด | ว. ชั่ว, ไม่ดี, หยาบ, ไม่งาม. (ช.). |
|
|
| ยำ ๑ | ก. เคล้าคละ, ปะปน. น. ชื่อกับข้าวอย่างหนึ่งที่ปรุงโดยเอาผักและเนื้อ |
| สัตว์เป็นต้นมาเคล้าเข้าด้วยกัน เช่น ยำเนื้อ ยำเล็บมือนาง ยำปลากรอบ. |
| ยำขโมย น. ยำเนื้อย่างใส่แตงกวา ปรุงรสเปรี้ยว เค็ม เผ็ด. |
| ยำทวาย น. ยำชนิดหนึ่ง มีผักลวกเช่นผักบุ้ง กะหล่ำปลี ถั่วงอก ราดด้วย |
| หัวกะทิและน้ำพริกซึ่งปรุงรสเปรี้ยว เค็ม หวาน และโรยงาคั่ว. |
| ยำสลัด น. ยำชนิดหนึ่งตามแบบตะวันตก ประกอบด้วยผักสดหลายชนิด |
| เช่น ผักกาดหอม หอมหัวใหญ่ มะเขือเทศ แตงกวา เป็นหลัก และอาจมี |
| เนื้อสัตว์หรือไข่ด้วย ราดด้วยน้ำปรุงรสที่เรียกว่า น้ำสลัด. |
| ยำใหญ่ น. ยำที่ใส่แตงกวา ไข่ต้ม กุ้งต้ม หมูต้ม หนังหมู เห็ดหูหนู หัว |
| ผักกาดขาว ใบสะระแหน่ ใบโหระพา ปรุงให้มีรสเปรี้ยว เค็ม หรือ |
| หวานด้วยก็ได้. |
|
|
| ยำ ๒ | ก. เคารพ, นับถือ. |
| ยำเกรง ก. เกรงกลัวเพราะความเคารพนับถือ, ยําเยง ก็ว่า. |
| ยำเยง (แบบ) ก. ยําเกรง. |
|
|
| ย่ำ | ก. เหยียบหนัก ๆ ซํ้า ๆ, ถ้าเหยียบในลักษณะเช่นนั้นอยู่กับที่เรียกว่า |
| ยํ่าเท้า, เดินในลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น; ตีกลองหรือฆ้องถี่ ๆ หลายครั้ง |
| เพื่อบอกเวลาสําหรับเปลี่ยนยาม เรียกว่า ยํ่ากลอง ยํ่าฆ้อง, ยํ่ายาม ก็เรียก, |
| ถ้ากระทําในเวลาเช้า เรียกว่า ยํ่ารุ่ง (ราว ๖ น.), ถ้ากระทําในเวลาคํ่า |
| เรียกว่า ยํ่าคํ่า (ราว ๑๘ น.). |
| ย่ำต๊อก ก. เดินย่ำไปเรื่อย ๆ เพราะไม่มีรถหรือค่ารถเป็นต้น. |
| ย่ำเทือก ก. ยํ่าดินโคลนพื้นนาที่จะตกกล้าให้อ่อนเหลว, ย่ำขี้เทือก ก็เรียก. |
| ย่ำเป็นเทือก ก. ย่ำกันไปมาจนเปื้อนเปรอะเลอะเทอะเหมือนเปรอะด้วย |
| ขี้เทือก. |
| ย่ำยี ก. เบียดเบียน เช่น ย่ำยีศาสนา, บีบคั้น, ข่มเหง, เช่น ย่ำยีจิตใจ, บดขยี้ |
| เช่น ยกกองทัพไปย่ำยีประเทศอื่น. |
| ย่ำแย่ ก. เหน็ดเหนื่อยมาก, ลำบากมาก, เช่น ทำงานย่ำแย่ ถูกใช้เสียย่ำแย่. |
|
|
| ย้ำ, ย้ำ ๆ | ก. พูดหรือทําซํ้า ๆ (เพื่อเน้นให้แน่น ให้กระชับ ให้มั่นคง) เช่น พูดยํ้า |
| ยํ้าหัวตะปู. ว. อาการที่กัดเบา ๆ เพียงให้บุบหรือเป็นรอยช้ำ เช่น หมา |
| กัดย้ำแต่ไม่เข้า เคี้ยวพอย้ำ ๆ. |
| ย้ำหัวเห็ด ก. สอดนอตที่ปลายข้างหนึ่งบานลงในรูแผ่นโลหะ ๒ แผ่นที่ |
| ซ้อนให้รูตรงกัน ทำให้นอตร้อนจัดแล้วตอกย้ำให้ปลายบานอย่างดอกเห็ด |
| ซึ่งเมื่อปล่อยให้เย็น นอตจะหดตัวรัดโลหะ ๒ แผ่นนี้ให้แนบกันสนิท. |
|
|
| ยำยาม | ก. ชมเชย. |
|
|
| ยำเยีย | ก. ถูกกระทําในทางร้ายโดยวิธีใช้เวทมนตร์ต่าง ๆ, มักใช้ว่า ถูกกระทํา |
| ยําเยีย. |
|
|
| ย่ำแย่ | ว. เหลือทน. |
|
|
| ย้ำเหยอ | [เหฺยอ] ว. เลอะเทอะ, หลงลืม. |
|
|
| ยิก, ยิก ๆ | ว. อาการที่ทำติดต่อกันถี่ ๆ บ่อย ๆ เช่น ท้ายิกเลย เกาหัวยิก ๆ ชวนยิก ๆ, |
| ขยิก ก็ใช้. |
|
|
| ยิง | ก. ทําให้อาวุธเช่นลูกศรหรือลูกปืนแล่นออกไปโดยแรงด้วยกําลังส่ง เช่น |
| ยิงธนู ยิงปืน. |
| ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว (สํา) ก. ทําอย่างเดียวได้ผล ๒ อย่าง, ลงทุน |
| ครั้งเดียวได้ผลกําไร ๒ ทาง. |
| ยิงเป้า ก. ต้องโทษโดยยิงให้ตายเพราะความผิดร้ายแรง. |
|
|