รังรองว. สุกใส, งดงาม, รุ่งเรือง, รงรอง ก็ว่า.
รังวัดก. สํารวจพื้นที่กว้างยาว, วัดที่ดิน; (กฎ) วัดปักเขตและทําเขต จดหรือ
คํานวณเนื้อที่เพื่อให้ทราบที่ตั้งแนวเขตที่ดิน หรือทราบที่ตั้งและเนื้อที่
ของที่ดิน.
รังสิ, รังสีน. แสง, แสงสว่าง. (ป. รํสิ; ส. รศฺมี).
รังสีแกมมา ดู แกมมา.
รังสีความร้อน น. รังสีแม่เหล็กไฟฟ้าซึ่งมีย่านของการแผ่รังสีที่มีช่วง
คลื่นประมาณระหว่าง ๗.๘ x ๑๐–๗ เมตร กับ ๑ มิลลิเมตร, รังสี
อินฟราเรด ก็เรียก.
รังสีคอสมิก น. คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีพลังงานสูงยิ่ง มีช่วงคลื่นสั้น
ยิ่งกว่ารังสีแกมมามากองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นโปรตอนประมาณ
ร้อยละ ๙๐ และพบอิเล็กตรอน อนุภาคแอลฟาด้วยเกิดมาจากอวกาศ
นอกโลกพุ่งมาสู่โลก ยังไม่ทราบแหล่งกําเนิดแน่นอน. (อ. cosmic rays).
รังสีบีตา ดู บีตา.
รังสีแพทย์ น. แพทย์ที่วิเคราะห์และรักษาโรคโดยใช้ความรู้ทางรังสีวิทยา.
รังสีเรินต์เกน ดู รังสีเอกซ์.
รังสีวิทยา น. วิทยาศาสตร์แขนงที่ว่าด้วยรังสีเอกซ์และกัมมันตภาพรังสี
รวมทั้งการใช้รังสีวิเคราะห์และรักษาโรค. (อ. radiology).
รังสีเหนือม่วง น. รังสีแม่เหล็กไฟฟ้าซึ่งมีย่านของการแผ่รังสีที่มีช่วง
คลื่นประมาณระหว่าง ๔ x ๑๐–๗ เมตร กับ ๕ x ๑๐–๙ เมตร แสงแดด
มีรังสีอัลตราไวโอเลตซึ่งจะมีปฏิกิริยาต่อสาร ๗–ดีไฮโดรคอเลสเทอรอล
(7–dehydro–choles–terol) ในผิวหนังมนุษย์ให้กลายเป็นวิตามินดี, รังสี
อัลตราไวโอเลต ก็เรียก.
รังสีเอกซ์ น. รังสีแม่เหล็กไฟฟ้าซึ่งมีย่านของการแผ่รังสีที่มีช่วงคลื่น
อยู่ประมาณระหว่าง ๕ x ๑๐–๙ เมตร ถึง ๖ x ๑๐–๑๒ เมตร ใช้ประโยชน์
ในทางแพทย์ ทางวิศวกรรม เป็นต้น, รังสีเรินต์เกน หรือ เอกซเรย์ ก็เรียก;
เรียกการถ่ายภาพอวัยวะภายในโดยใช้รังสีเอกซ์ว่าการถ่ายภาพเอกซเรย์,
เรียกการรักษาโรคมะเร็งและโรคผิวหนังบางประเภท โดยใช้รังสีเอกซ์
ที่มีช่วงคลื่นสั้นกว่าที่ใช้ถ่ายภาพว่า การฉายเอกซเรย์ หรือ การฉายแสง.
รังสีแอลฟา ดู แอลฟา.
รังสิมันตุ์(แบบ) น. ''ผู้มีแสงสว่าง'' คือพระอาทิตย์, ใช้ รังสิมา ก็ได้. (ป. รํสิมนฺตุ;
ส. รศฺมิมตฺ).
รังสิมา(แบบ) น. รังสิมันตุ์. (ป. รํสิมา; ส. รศฺมิมตฺ).
รังหยาวก. รบกวนให้โกรธ เช่น ลางคนจับตะขาบมาเด็ดเขี้ยว เที่ยวทิ้งโรงหนัง
ทํารังหยาว. (อิเหนา), (ถิ่น–ปักษ์ใต้) โมโห, โกรธ.
รัจฉาน. ทางเดิน. (ป.; ส. รถฺยา).
รัช ๑น. ธุลี, ฝุ่น, ผง, ละออง. (ป. รช).
รัช ๒, รัช–[รัดชะ–] น. ความเป็นพระราชา, ราชสมบัติ. (ป. รชฺช).
รัชกาล น. เวลาที่ครองราชสมบัติของพระมหากษัตริย์องค์หนึ่ง ๆ,
โดยอนุโลมใช้หมายถึงองค์พระมหากษัตริย์ในรัชกาลนั้น ๆ เช่น
รัชกาลที่ ๕ เสด็จประพาสต้น.
รัชชูปการ น. เงินช่วยราชการตามที่กําหนดเรียกเก็บจากราษฎรชายที่
มิได้รับราชการทหารเป็นรายบุคคล.
รัชทายาท น. ผู้จะสืบราชสมบัติ.
รัชมังคลาภิเษก น. พระราชพิธีสมโภชเมื่อพระมหากษัตริย์ทรงครอง
ราชสมบัติได้นานกว่าพระมหากษัตริย์พระองค์ก่อน ๆ.
รัชกะน. รชกะ, คนย้อมผ้า, คนซักผ้า. (ป., ส.).
รัชชุ[รัด–] น. สาย, เชือก. (ป., ส.).
รัชชูปการ[–ปะ–] ดู รัช ๒, รัช–.
รัชฎาภิเษก[รัดชะ–] (โบ) น. รัชดาภิเษก.
รัชด–, รัชต–[รัดชะ–] น. รชตะ, เงิน. (ส., ป. รชต).
รัชดาภิเษก น. พระราชพิธีสมโภชเมื่อพระมหากษัตริย์ทรงครอง
ราชสมบัติได้ ๒๕ พรรษา.
รัชดาภิเษกดู รัชด–, รัชต–.
รัชนะ[รัดชะ–] น. การย้อม. (ป., ส. รชน).
รัชนี[รัดชะ–] น. กลางคืน, เวลามืด. (ป., ส. รชนี).
รัชนีกร น. พระจันทร์. (ป., ส.).
รัญจวนก. ปั่นป่วนใจ เช่น กลิ่นหอมรัญจวนใจ, สะเทือนใจด้วยความกระสันถึง.
(เทียบ ข. รํชวล).
รัฏฐาภิปาลโนบายน. วิธีการปกครองบ้านเมือง.
รัฐ, รัฐ–น. วิธีการปกครองบ้านเมือง.
[รัด, รัดถะ–] น. แคว้น เช่น รัฐปาหัง, บ้านเมือง เช่น กฎหมายสูงสุด
ของรัฐ, ประเทศ เช่น รัฐวาติกัน. (ป. รฏฺ?; ส. ราษฺฏฺร).
รัฐทูต [รัดถะทูด] น. ทูตที่ประมุขของรัฐหนึ่งแต่งตั้งไปประจํา
สํานักประมุขของอีกรัฐหนึ่งเพื่อไปปฏิบัติภารกิจทางการทูต
มีฐานะตํ่ากว่าเอกอัครราชทูตแต่สูงกว่าอุปทูต.
รัฐธรรมนูญ [รัดถะทํามะนูน, รัดทํามะนูน] น. บทกฎหมายสูงสุดที่
จัดระเบียบการปกครองประเทศ โดยกำหนดรูปแบบของรัฐว่าเป็นรัฐ
เดียวหรือรัฐรวม ระบอบการปกครองของรัฐรวมทั้งสถาบันและองค์กร
การใช้อำนาจอธิปไตยในการปกครองรัฐ เช่น รัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๕๔๐). (อ. constitution).
รัฐบาล [รัดถะบาน] น. องค์กรปกครองประเทศ, คณะบุคคลที่ใช้อํานาจ
บริหารในการปกครองประเทศ.
รัฐบุรุษ [รัดถะบุหฺรุด] น. ผู้ที่ได้รับยกย่องอย่างสูงว่ามีความรู้ความ
สามารถในการบริหารบ้านเมือง.
รัฐประศาสน์ [รัดถะปฺระสาด] น. การปกครองบ้านเมือง.
รัฐประศาสนนัย, รัฐประศาสโนบาย [รัดถะปฺระสาสะนะไน, รัดถะปฺระ
สาสะโนบาย] น. วิธีการปกครองบ้านเมือง.
รัฐประศาสนศาสตร์ [รัดถะปฺระสาสะนะสาด] น. วิชาว่าด้วยการบริหาร
และการปกครองประเทศเพื่อให้สัมฤทธิผลตามนโยบายของรัฐอย่างมี
ประสิทธิภาพและประหยัด.
รัฐประหาร [รัดถะปฺระหาน, รัดปฺระหาน] น. การใช้กําลังเปลี่ยนแปลง
คณะรัฐบาลโดยฉับพลัน, (กฎ) การใช้กำลังยึดอำนาจและเปลี่ยนแปลง
รัฐบาล.
รัฐพิธี น. งานที่จัดขึ้นโดยรัฐเป็นธรรมเนียม เช่น รัฐพิธีพืชมงคล.
รัฐมนตรี [รัดถะมนตฺรี] น. ผู้เป็นสมาชิกของคณะรัฐมนตรีหรือคณะ
รัฐบาลรับผิดชอบร่วมกับคณะรัฐมนตรีในนโยบายทั่วไปของรัฐบาล
ในการบริหารราชการแผ่นดิน, ถ้าเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงหรือ
ทบวง ก็เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดในกระทรวงหรือทบวงที่ตนว่าการ
และรับผิดชอบในการบริหารราชการกระทรวงหรือทบวงนั้นด้วย
อีกฐานะหนึ่ง; (โบ) ที่ปรึกษาราชการบ้านเมืองในสมัยสมบูรณาญา
สิทธิราชย์.
รัฐวิสาหกิจ [รัดถะวิสาหะกิด, รัดวิสาหะกิด] น. กิจการที่รัฐเป็นผู้ลงทุน
หรือถือหุ้นข้างมาก, (กฎ) องค์การของรัฐบาลหรือหน่วยงานธุรกิจซึ่งรัฐ
เป็นเจ้าของ หรือกิจการของรัฐ หรือบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่
ส่วนราชการ องค์การของรัฐบาลหรือหน่วยงานธุรกิจของรัฐมีทุนรวม
อยู่ด้วยเกินกว่าร้อยละ ๕๐.
รัฐศาสตร์ [รัดถะสาด] น. วิชาว่าด้วยการเมืองและการปกครองประเทศ
ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ.
รัฐสภา [รัดถะสะพา] น. องค์กรนิติบัญญัติ ทำหน้าที่บัญญัติกฎหมาย
ประกอบด้วยวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร.
รัดก. โอบรอบหรือพันให้กระชับ เช่น กอดรัด งูเหลือมรัด เอายางรัด, คับ,
ตึง, เช่น แขนเสื้อรัด กระโปรงรัดสะโพก, โดยปริยายหมายถึงอาการที่
คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น เอาเม็ดต้อยติ่งพอกทําให้ฝีรัด.
รัดกุม ว. ไม่รุ่มร่าม, กระชับ, ไม่ยาวเยิ่นเย้อ, เช่น แต่งตัวรัดกุม สํานวน
รัดกุม.
รัดเกล้า น. เครื่องประดับศีรษะสตรีสูงศักดิ์ในราชสํานักแต่โบราณ
และประดับศีรษะนางละครแต่งยืนเครื่องซึ่งเลียนแบบสตรีสูงศักดิ์ มี
๒ แบบ คือ รัดเกล้ายอด มีปลายยอดทรงกรวยแหลม สําหรับกษัตรี
และรัดเกล้าเปลว มียอดปักช่อกระหนกเปลวสําหรับพระสนม.
รัดเข็มขัด (ปาก) ก. ประหยัด เช่น ในภาวะที่เศรษฐกิจไม่ดี ประชาชน
ต้องรัดเข็มขัด.
รัดเครื่อง ก. แต่งเครื่องละครรำตัวพระ นาง ยักษ์ และลิง โดยเย็บผ้า
ให้กระชับเข้ากับตัวผู้แสดง.
รัดช้อง น. เครื่องประดับสําหรับรัดชายผมที่ปล่อยยาวลงทางท้ายทอย
ใช้ประกอบกับรัดเกล้า.
รัดตัว ก. ทําให้ไม่คล่องตัว, ทําให้กระดิกกระเดี้ยไปไหนแทบไม่ได้,
เช่น การเงินรัดตัว งานรัดตัว.
รัดทึบ น. สายผูกอานล่ามรอบอกม้า มักทําด้วยผ้า.
รัดประคด น. ผ้าที่ใช้รัดอกหรือสายที่ถักด้วยด้ายเป็นต้นสําหรับรัดเอว
ของภิกษุสามเณร, เรียกสั้น ๆ ว่า ประคด, ถ้าใช้รัดอก เรียกว่า ประคดอก,
ถ้าใช้รัดเอว เรียกว่า ประคดเอว.
รัดประคน น. เชือกหรือลวดหนังตีเป็นเกลียวหุ้มผ้าแดง ใช้พันอ้อมลำตัว
ถัดต้นขาหน้าของช้าง มี ๒ เส้นคู่กัน สำหรับผูกรั้งสัปคับ แหย่ง หรือ กู
บมิให้โยกเลื่อน.
รัดพัสตร์ น. ผ้าคาด, เข็มขัด.
รัดรึง ก. กอดแน่น, ผูกแน่น, เช่น ความรักรัดรึงใจ.
รัดรูป ว. คับมากจนเห็นรูปทรงเด่นชัด เช่น เสื้อรัดรูป กางเกงรัดรูป;
เรียกขวดที่ใส่ปลากัดเป็นต้นทําให้เห็นเล็กกว่าปรกติว่า ขวดรัดรูป,
คู่กับ ขวดส่งรูปซึ่งทําให้เห็นใหญ่กว่าปรกติ.
รัต ๑ก. ยินดี, ชอบใจ, มักใช้ประกอบท้ายสมาส เช่น วันรัต = ผู้ยินดีในป่า.
(ป., ส. รต).
รัต ๒, รัต–น. ราตรี, กลางคืน, มักใช้ประกอบท้ายคํา เช่น ทีฆรัต ว่า ราตรียาว คือ
เวลานาน. ว. ย้อมสี, มีสีแดง; กําหนัด, รักใคร่. (ป. รตฺต; ส. รกฺต).
รัตกัมพล น. ผ้าส่านแดง. (ป. รตฺตกมฺพล; ส. รกฺตกมฺพล).
รัตมณี น. ทับทิม. (ป. รตฺตมณิ).
รัตคน[รัดตะ–] น. รัดประคน.
รัตจันทน์[รัดตะจัน] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Pterocarpus santalinus L.f. ในวงศ์
Leguminosae แก่นสีแดงเข้ม ใช้ทํายา. (ป. รตฺตจนฺทน).
รัตตัญญู[รัดตันยู] น. ผู้รู้กาลนาน, ผู้มีอายุมาก จํากิจการต่าง ๆ ได้มาก. (ป.).
รัตติน. กลางคืน. (ป.; ส. ราตฺริ).
รัตติกาล น. เวลากลางคืน. (ป.).
รัตน–, รัตน์, รัตนะ[รัดตะนะ–, รัด, รัดตะ–] น. แก้วที่ถือว่ามีค่ายิ่ง เช่น อิตถีรัตนะ คือ
นางแก้ว หัตถิรัตนะ คือ ช้างแก้ว; คน สัตว์ หรือสิ่งของที่ถือว่าวิเศษ
และมีค่ามาก เช่น รัตนะ ๗ ของพระเจ้าจักรพรรดิ ได้แก่ ๑. จักรรัตนะ
–จักรแก้ว ๒. หัตถิรัตนะ–ช้างแก้ว ๓. อัสสรัตนะ–ม้าแก้ว ๔. มณิรัตนะ
–มณีแก้ว ๕. อิตถีรัตนะ–นางแก้ว ๖. คหปติรัตนะ–ขุนคลังแก้ว ๗.
ปริณายกรัตนะ–ขุนพลแก้ว; ของประเสริฐสุด, ของยอดเยี่ยม, เช่น
รัตนะ ๓ คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วอันประเสริฐสุด
ของพุทธศาสนิกชน; ใช้ประกอบคําอื่นหมายถึงยอดเยี่ยมในพวกนั้น ๆ
เช่น บุรุษรัตน์ นารีรัตน์ รัตนกวี. (ป. รตน; ส. รตฺน).
รัตนโกสินทร์ น. นามส่วนหนึ่งของกรุงเทพมหานครฯ ที่มีชื่อเต็มว่า
กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ
นพรัตนราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตาร
สถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์, อีกนัยหนึ่งหมายความถึง
กรุงเทพฯ มักอ้างในประวัติศาสตร์ เช่น สมัยรัตนโกสินทร์.
รัตนโกสินทรศก [รัดตะนะโกสินสก] น. ปีนับตั้งแต่วันตั้งกรุงรัตนโกสินทร์
เริ่มตั้งภายหลังพุทธศักราช ๒๓๒๔ ปี (พุทธศักราชลบด้วย ๒๓๒๔ เท่ากับ
รัตนโกสินทรศก).
รัตนชาติ น. รัตนะ, พวกรัตนะ คือ แก้วที่มีค่า เช่น เพชร ทับทิม มรกต,
หินหรือแร่ที่มีค่า เมื่อเจียระไนแล้วจะต้องมีลักษณะสวยงามคงทน
หายาก ราคาแพง และนำมาใช้เป็นเครื่องประดับได้.
รัตนตรัย น. แก้วอันประเสริฐสุดของพุทธศาสนิกชน คือ พระพุทธ
พระธรรม พระสงฆ์. (ส.).
รัตนบัลลังก์ น. อาสนะที่พระพุทธเจ้าประทับใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ
ณ พุทธคยา ประเทศอินเดีย ในวันตรัสรู้, โพธิบัลลังก์ หรือ วัชรอาสน์
ก็ว่า.
รัตนวราภรณ์ น. ชื่อตราเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่จะพระราชทานได้
ทั่วไปทุกชั้นบุคคลตามพระราชประสงค์ ไม่เกี่ยวด้วยยศหรือบรรดาศักดิ์.
รัตนสิงหาสน์ น. ที่ตรงพระบัญชรหรือมุขเด็จซึ่งเสด็จออก.
รัตนา [รัดตะนา] (กลอน) น. แก้ว.
รัตนากร น. คลังเงินทอง; ทะเล. (ส.).
รัตนาภรณ์ น. เหรียญบำเหน็จส่วนพระองค์ที่สร้างขึ้นสำหรับพระราชทาน
แก่ผู้จงรักภักดีและทรงคุ้นเคยรู้จัก เพื่อเป็นเครื่องหมายในพระมหากรุณาธิคุณ
มี ๕ ชั้น, เดิมเรียกว่า รจนาภรณ์.
รัตนาวลี น. สร้อยคอที่ทําด้วยเพชรพลอย. (ส.).
รัตนาดู รัตน–, รัตน์, รัตนะ.
รัตนากรดู รัตน–, รัตน์, รัตนะ.
รัตนาภรณ์ดู รัตน–, รัตน์, รัตนะ.
รัตนาวลีดู รัตน–, รัตน์, รัตนะ.
รัตมา[รัดตะ–] น. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Parkinsonia aculeata L. ในวงศ์
Leguminosae กิ่งห้อยย้อยมีหนามแหลม ใบเล็กมาก ดอกสีเหลือง
ออกเป็นช่อ.
รัถน. รถ.
รัถยา[รัดถะยา] น. ทางเดิน. (ส. รถฺยา; ป. รจฺฉา).
รัทเทอร์ฟอร์เดียมน. ธาตุลําดับที่ ๑๐๔ สัญลักษณ์ Rf เป็นธาตุกัมมันตรังสีที่นักวิทยาศาสตร์
สร้างขึ้น ไม่มีปรากฏในธรรมชาติ ในสหภาพโซเวียตเรียกชื่อธาตุนี้ว่า
เคอร์ชาโทเวียม (kurchatovium) และใช้สัญลักษณ์ Ku. (อ. rutherfordium).
รันก. ตี เช่น อย่าเอาไม้สั้นไปรันขี้, มักใช้ว่า ตีรันฟันแทง.
รั้นก. ร่นเข้าไป, ท้นเข้าไป, เช่น จมูกรั้น. ว. ดื้อดันทุรัง เช่น เด็กคนนี้
รั้นจริง.
รันชนรันแชง(กลอน) ก. กระทบกระทั่งเกิดปั่นป่วนอย่างคลื่นซัดหรือลมพัด.
(ข. ร?ฺชํร?ฺแชง).
รันทดก. สลดใจมาก มีจิตใจหวั่นไหวมากเพราะความโศกสลด, มักใช้เข้าคู่
กับคำอื่น เช่น รันทดสลดใจ รันทดท้อเสียใจไห้สะอื้น.
รันทวยก. ระทวย.
รันทำก. ยํ่ายี, เบียดเบียน.
รันแทะน. ระแทะ, กระแทะ ก็เรียก.
รันธะ(แบบ) น. ช่อง, ปล่อง; ความผิด, ความบกพร่อง. (ป.; ส. รนฺธฺร).
รับก. ยื่นมือออกถือเอาสิ่งของที่ผู้อื่นส่งให้ เช่น รับของ รับเงิน, ถือเอา
สิ่งของที่ผู้อื่นส่งมาให้เช่น รับจดหมาย รับพัสดุภัณฑ์, ไปพบ ณ ที่ที่
กำหนดเพื่ออำนวยความสะดวกหรือพาไปสู่ที่พัก, ต้อนรับ, เช่น ฉัน
ไปรับเพื่อนที่ดอนเมือง ประชาชนไปรับนายกรัฐมนตรีกลับจากต่าง
ประเทศ, โดยปริยายใช้แก่นามธรรมก็ได้ เช่น รับศีล รับพร; ให้คําตอบ
ที่ไม่ปฏิเสธเช่น ตอบรับ รับเชิญ, ยอมสารภาพ เช่น รับผิด; ตกลงตาม
เช่น รับทํา; คล้องจอง เช่น กลอนรับสัมผัสกัน; เหมาะเจาะ, เหมาะสม,
เช่น หมวกรับกับหน้า; ขานตอบ เช่น กู่เรียกแล้วไม่มีคนรับ โทรศัพท์
ไม่มีผู้รับ; ต้าน เช่น รับทัพ รับศึก; ต่อเสียงเช่น ลูกคู่ร้องรับต้นบท.
รับกินรับใช้ ก. ทำหน้าที่รับว่าจะจ่ายเงินและกินเงินของผู้เล่นการพนัน
แทนเจ้ามือ.
รับขวัญ ก. รับให้ขวัญกลับมาสู่ตัวด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น ทำพิธีบายศรี
ผูกข้อมือ ให้เงินทอง, ปลอบ.
รับแขก ก. ต้อนรับผู้มาหา, โดยปริยายเรียกบุคคลที่มีหน้าตายิ้มแย้ม
แจ่มใสอยู่เสมอ ว่า หน้าตารับแขก.
รับคำ ก. ให้สัญญา, ไม่ปฏิเสธ, ตอบตกลง, เช่น ลูกจ้างรับคำนายจ้าง,
บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำรับปาก เป็น รับปากรับคำ.
รับคืน ก. รับเอาสิ่งของที่ซื้อไปคืน โดยคืนเงินให้หรือแลกเปลี่ยนกับ
ของอื่นในราคาตามแต่จะตกลงกัน.
รับเคราะห์ ก. รับเอาเคราะห์ร้ายของผู้อื่นมาเป็นของตนจะโดยเต็มใจ
หรือไม่ก็ตาม เช่น ลูกน้องรับเคราะห์แทนเจ้านาย.
รับงาน ก. รับจ้างทำงานต่าง ๆ เช่น รับงานก่อสร้าง, รับจ้างแสดงการ
ละเล่น เช่น รับงานแสดงดนตรี.
รับจ้าง ก. รับทำงานเพื่อค่าจ้าง เช่น รับจ้างทำงานบ้าน. ว. ที่รับทำงาน
เพื่อค่าจ้าง เช่น ทหารรับจ้าง มือปืนรับจ้าง.
รับช่วง ก. รับทอดต่อเนื่องกันไป เช่น รับช่วงงานที่คนเก่าทำค้างไว้
น้องรับช่วงหนังสือเรียนจากพี่.
รับใช้ ก. รับว่าจะใช้เงินให้; คอยปรนนิบัติพ่อแม่ครูอาจารย์เป็นต้นด้วย
ความเต็มใจ เช่น ลูกรับใช้พ่อแม่ ศิษย์รับใช้ครู, ปฏิบัติหน้าที่ตามที่นาย
หรือผู้มีอำนาจเหนือสั่งหรือใช้ เช่น พลทหารอยู่รับใช้ผู้บังคับบัญชา.
รับใช้ชาติ, รับใช้ประเทศชาติ ก. ทำหน้าที่สนองคุณบ้านเมืองในฐานะ
เป็นพลเมืองของประเทศ.
รับซื้อ ก. ตกลงซื้อ เช่น รัฐบาลรับซื้อข้าวจากชาวนา.
รับซื้อของโจร ก. ซื้อสิ่งของที่ถูกโจรกรรมมา.
รับเซ้ง (ปาก) ก. รับโอนสิทธิหรือกิจการจากอีกคนหนึ่งโดยต้องเสียค่า
ตอบแทน.
รับทราบ ก. รับว่ารู้แล้ว.
รับทุน ก. รับเงินอุดหนุน เช่น รับทุนการศึกษา.
รับโทรศัพท์ ก. รับการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์.
รับบาป ก. รับเคราะห์กรรมแทนผู้อื่นที่ทำกรรมนั้น, รับความผิดหรือ
โทษทัณฑ์แทนผู้ที่ทำความผิด.
รับประกัน ก. ยืนยัน เช่น รับประกันว่าเขาเป็นคนซื่อ, รับรอง, รับใช้
ค่าเสียหาย, เช่น รับประกันคุณภาพ รับประกันซ่อมฟรี; (กฎ) รับรอง
ว่าจะรับผิดแทนลูกหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ตามสัญญา.
รับประทาน ก. กิน เช่น รับประทานอาหาร; (ราชา) รับของจากเจ้านาย เช่น
รับประทานสิ่งของจากสมเด็จพระสังฆราช รับประทานประกาศนียบัตรจาก
พระองค์เจ้า.
รับปาก ก. รับคำ เช่น เขารับปากว่าจะมารับ แต่ก็ไม่มา, บางทีก็ใช้เข้าคู่
กับคำ รับคำ เป็น รับปากรับคำ.
รับผิด ก. ยอมรับว่าทำผิด; (กฎ) มีหน้าที่ผูกพันตามกฎหมายที่จะต้อง
ชําระหนี้หรือกระทําการหรืองดเว้นกระทําการอย่างใดอย่างหนึ่ง.
รับผิดชอบ ก. ยอมรับผลทั้งที่ดีและไม่ดีในกิจการที่ตนได้ทำลงไปหรือ
ที่อยู่ในความดูแลของตน เช่น สมุห์บัญชีรับผิดชอบเรื่องเกี่ยวกับการเงิน,
รับเป็นภารธุระ เช่น งานนี้เขารับผิดชอบเรื่องอาหาร เธอจะไปไหนก็ไป
เถอะ ฉันรับผิดชอบทุกอย่างในบ้านเอง.
รับพระเคราะห์ (โหร) ก. ทำพิธีรับเทวดาประจำดาวพระเคราะห์ดวง
ที่จะมาเสวยอายุเพื่อความสวัสดิมงคลตามความเชื่อทางโหราศาสตร์.
รับฟ้อง ก. รับว่ามีหลักฐานฟ้องได้ (ใช้แก่ศาล) เช่น ศาลประทับรับฟ้อง.
รับฟัง ก. รับไว้พิจารณา เช่น ผู้บังคับบัญชารับฟังความเห็นของผู้ใต้
บังคับบัญชา.
รับฟังได้ ก. รับว่ามีเหตุผลน่าเชื่อถือ, รับว่ามีเหตุผลพอที่จะเชื่อถือได้,
เช่น เหตุผลที่อ้างมานั้นรับฟังได้.
รับมือ ก. ต่อต้าน, กําราบ, เช่น ส่งกองทหารไปรับมือข้าศึกที่ชายแดน.
รับรอง ก. รับประกัน เช่น รับรองว่าเป็นของแท้; ต้อนรับ เช่น รับรอง
แขกเมือง.
รับรัก ก. ตอบรับความรัก, ไม่ปฏิเสธความรัก.
รับราชการ ก. เข้าทำงานของรัฐบาลหรือของพระเจ้าแผ่นดิน.
รับรู้ ก. ยืนยันว่ารู้, รับว่ารู้; รับผิดชอบ, มักใช้ในความปฏิเสธ เช่น ลูก
ไปทำผิด พ่อแม่จะไม่รับรู้ได้อย่างไร.
รับเวร ก. เข้ารอบผลัดกันรับหน้าที่ตามเวลาที่กะกันไว้.
รับศีล ก. ถือศีล, สมาทานศีล.
รับสนองพระบรมราชโองการ ก. ลงนามที่จะปฏิบัติตามพระบรม
ราชโองการเพื่อให้เป็นพระบรมราชโองการที่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ.
รับสมอ้าง ก. รับแทนผู้อื่น เช่น เขารับสมอ้างว่าเป็นเจ้าของบ่อน.
รับสมัคร ก. รับผู้ที่มาสมัครเข้าเรียน เข้าสอบ หรือเข้าทำงาน เป็นต้น.
รับสั่ง (ราชา) น. คําสั่ง (ใช้แก่เจ้านาย) เช่น มีรับสั่งให้เข้าเฝ้า. ก. พูด,
บอก, (ใช้แก่เจ้านาย) เช่น ท่านรับสั่งให้หา.
รับสัมผัส ก. เรียกคำใดคำหนึ่งของวรรคหลังแห่งคำประพันธ์ที่คล้องจอง
กับคำส่งสัมผัสในวรรคหน้าว่า คำรับสัมผัส.
รับเสด็จพระราชดำเนิน (ราชา) ก. รับการเสด็จพระราชดำเนิน, ใน
การเขียนใช้ รับเสด็จพระราชดำเนิน หรือ รับเสด็จฯ ก็ได้.
รับหน้า ก. เผชิญหน้า, รอหน้า, เช่น ส่งเด็กไปรับหน้าเจ้าหนี้ไว้ก่อน.
รับหน้าเสื่อ ก. ทำหน้าที่เป็นหัวเบี้ย เช่นในการเล่นถั่วโปซึ่งสมัยก่อน
มักปูเสื่อลำแพนเล่นกัน.
รับหมั้น ก. รับสิ่งของที่ฝ่ายชายนำมามอบให้ฝ่ายหญิงเพื่อแสดงความ
มั่นหมายว่าจะแต่งงานด้วย.
รับเหมา ก. รับจ้างทำกิจการทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนสำเร็จตามข้อตกลง
เช่น รับเหมาก่อสร้างรับเหมาทาสี, โดยปริยายหมายความว่า รับทำงาน
หลายรายการหรือรายการเดียวแต่มีจำนวนมากเพียงผู้เดียว เช่น เขารับ
เหมางานพิสูจน์อักษรทั้งหมด.
รับไหว้ ก. ไหว้ตอบ, รับความเคารพคู่บ่าวสาวด้วยการให้ของตอบแทน
หรือให้ศีลให้พร.
รัมก–[รํามะกะ–] น. เดือน ๕. (ป. รมฺมก; ส. รมฺยก).
รัมณีย–[รํามะนียะ–] ว. รมณีย์. (ป. รมณีย).
รัมภาน. นางฟ้า; กล้วย. (ป., ส.).
รัมมี่น. การเล่นไพ่อย่างหนึ่ง ใช้ไพ่ป๊อก ผู้เล่นต้องพยายามผสมไพ่ในมือ
เป็นชุด ๆ ชุดละ ๓ ใบขึ้นไป แต่ละชุดจะจัดเรียงแบบตองหรือตาม
หมายเลขก็ได้ ผู้จัดชุดได้หมดทั้งมือก่อนเป็นผู้ชนะในรอบนั้น.
(อ. rummy).
รัมย์ว. รมย์. (ส.; ป. รมฺม).
รัยว. รยะ, เร็ว, ไว. (ป., ส. รย).
รัว ๑น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์เพลงหนึ่ง ใช้ในโอกาสเช่นร่ายเวทมนตร์คาถา
แปลงกายหรือเนรมิตตัว.
รัว ๒, รัว ๆก. ตีหรือยิงเป็นต้นเร็ว ๆ ทําให้เกิดเสียงดังถี่ ๆ เช่น รัวระฆัง รัวกลอง
รัวปืนกล;อาการที่พูดเร็วจนลิ้นพันกัน ฟังไม่ได้ชัด เรียกว่า พูดลิ้นรัว.
ว. ไหวถี่ ๆ เช่น ตัวสั่นรัว ๆ;ไม่ชัด, ไม่แจ่มแจ้ง, เช่น ข้อความรัว ภาพ
รัว ๆ เห็นรัว ๆ.
รั่ว ๑ก. อาการที่อากาศหรือของเหลวเป็นต้นไหลเข้าหรือออกทางรอยแตก
หรือรูที่เกิดจากความชํารุด เช่น นํ้ารั่ว ฝนรั่ว. ว. มีรอยแตกหรือมีรูซึ่ง
เกิดจากความชํารุดที่อากาศหรือของเหลวเป็นต้นเข้าออกได้ เช่น เรือรั่ว
ท่อประปารั่ว หลังคารั่ว, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น
เช่น ข่าวรั่ว ข้อสอบรั่ว.
รั่วไหล ก. แพร่งพรายออกไป เช่น ความลับรั่วไหล; ถูกเบียดบังเอาไป
เช่น การเงินของบริษัทรั่วไหล.
รั่ว ๒ว. อาการที่ไล่ไม้ตีระไปบนลูกระนาดโดยไม่ลงคู่ ทำให้เสียงเพี้ยนหรือ
ไม่ชัดเจน เช่น เขาตีระนาดรั่ว ฟังไม่เป็นเพลง.
รั้วน. เครื่องล้อมกันเป็นเขตของบ้านเป็นต้น มักทำด้วยเรียวไผ่ ต้นไม้
ขนาดเล็กหรือสังกะสี เช่น รั้วมะขามเทศ รั้วสังกะสี, โดยปริยายเรียก
ทหารซึ่งทำหน้าที่เป็นกำลังป้องกันชาติว่า รั้วของชาติ.
รั้วไก่ น. แผงราชวัติที่เป็นตาสี่เหลี่ยมสําหรับกันโรงพิธี, รั้วก่าย ก็ว่า.
รัศมิมัตว. มีรัศมี, ใช้ รัศมิมาน ก็ได้. (ส.; ป. รํสิมนฺตุ, รํสิมา).
รัศมิมานว. มีรัศมี. (ส.).
รัศมีน. แสงสว่างที่พวยพุ่งออกจากจุดกลาง, แสงสว่าง; เส้นที่ลากจากจุด
ศูนย์กลางของวงกลมไปถึงเส้นรอบวง. (ส.; ป. รํสิ).
รัษฎากร[รัดสะ–] น. รายได้ของแผ่นดิน; (กฎ) ภาษีอากรประเภทต่าง ๆ ที่เรียก
เก็บตามประมวลรัษฎากร. (เพี้ยนมาจาก ส. ราษฺฏฺร + อากร หมายความ
ว่า อากรของประเทศ).
รัส–, รัสสะ[รัดสะ–] ว. สั้น. (ป.).
รัสสระ [รัดสะสะหฺระ] น. สระที่มีเสียงสั้น ในภาษาบาลีได้แก่ อ อิ อุ,
ในภาษาสันสกฤตได้แก่ อ อิ อุ ฤ ฦ, ในภาษาไทยได้แก่ อ อิ อึ อุ เอะ
แอะ โอะ เอาะ เออะ เอียะ เอือะ อัวะ ฤ ฦ อํา ใอ ไอ เอา. (ป.).
รัสเซียน. ชื่อประเทศที่ส่วนหนึ่งอยู่ในทวีปยุโรปตะวันออกและอีกส่วนหนึ่ง
อยู่ในทวีปเอเชียภาคเหนือและภาคกลาง, เรียกเต็มว่า สหพันธรัฐรัสเซีย.
รา ๑น. ไม้ที่กระหนาบอยู่ใต้ท้องพรึงรับพื้นเรือนเพื่อไม่ให้พื้นอ่อน อยู่ระหว่าง
รอด; ไม้จีมเสาที่ปากหลุมซึ่งยังไม่ได้กลบดินเพื่อกันไม่ให้โอนเอน เรียกว่า
ราคอเสา.
รา ๒น. ชื่อเรียกพืชชั้นตํ่าที่ไม่มีคลอโรฟิลล์ และลําต้น ใบ ราก ที่แท้จริง
ส่วนมากเจริญเป็นเส้นใย แบ่งเป็น ๒ พวก คือ ราเมือก และ ราแท้
สืบพันธุ์โดยสปอร์อาศัยอยู่บนซากของพืชหรือสัตว์ ขึ้นเบียนหรืออยู่
ร่วมกับพืชอื่นก็มี.
รา ๓ก. ค่อย ๆ เลิกไป เช่น รากันไป; น้อยลง, อ่อนลง, เช่น ไฟราดับไปเอง.
(กลอน) ว. คําชวนอีกฝ่ายหนึ่งให้กระทําตาม เช่น ไปเถิดรา.
ราข้อ ก. เลิกกันไปเอง เช่น ชกกันเหนื่อยก็ราข้อไปเอง.
ราแจว, ราพาย ก. เอาแจวหรือพายแตะน้ำเรียด ๆ เพื่อชะลอเรือไว้.
ราน้ำ ก. ต้านน้ำ เช่น เอาเท้าราน้ำ เอาไม้ราน้ำ.
ราปีก ก. หยุดขยับปีกร่อนไป (ใช้แก่นก).
ราไฟ ก. ทำให้ไฟอ่อนลงโดยคีบถ่านหรือชักฟืนออกเสียบ้าง, ราฟืน
ราไฟ ก็ว่า.
รามือ ก. ทำงานน้อยลง.
ราเริด ก. เลิกร้างไป.
ราแรม ก. แรมร้างไป.
รา ๔(กลอน) ส. เราทั้งคู่, เขาทั้งคู่, ในคําว่า สองรา, ต่อมาใช้หมายถึงเกิน ๒
ก็ได้ เช่น เร่งหาประกันมาทันใด ผู้คุมเหวยรับไว้ทั้งสามรา. (ขุนช้าง
ขุนแผน).
ร่าว. อาการที่แสดงให้เห็นว่าเบิกบานเต็มที่ เช่น หัวเราะร่า ยิ้มร่า; เปิด
เต็มที่ (ใช้แก่อาการที่เห็นจะแจ้งหรือเปิดเผยเต็มที่) เช่น ประตูเปิดร่า
หน้าต่างเปิดร่า.
ร่าเริง ว. สนุกสนาน, เบิกบานใจ, ยิ้มแย้มแจ่มใส.
ร้า ๑น. ชื่อนกชนิดหนึ่ง รูปคล้ายนกยาง, มักเรียกกันว่า อีร้า. (พจน. ๒๔๙๓).
ร้า ๒น. ชื่ออาหารชนิดหนึ่งทําด้วยปลาหมักเกลือ เรียกว่า ปลาร้า; เรียกหญิง
ที่จัดจ้านว่า แม่ร้า.
ร้า ๓(กลอน) ก. รา, วางมือ, เช่น ใช่จักร้าโดยง่าย. (นิทราชาคริต).
ร้า ๔(กลอน) ก. ร่า, ร่าเริง, เช่น ชาวที่ร้าเปิดทวาร. (นิทราชาคริต).
ร้า ๕(กลอน) ก. ดึง, ทึ้ง, เช่น เขาก็ร้าตัวเข้ากรง. (นิทราชาคริต); รบ.
ราก ๑น. ส่วนของต้นไม้ ตามปรกติอยู่ในดิน มีหน้าที่ดูดอาหารเลี้ยงลำต้น,
โดยปริยายเรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น รากผม รากฟัน;
เรียกฐานที่อยู่ใต้ดินทำหน้าที่รองรับอาคารว่า รากตึก หรือ ฐานราก;
ต้นเดิม, เค้าเดิม, เช่น รากศัพท์.
รากแก้ว น. รากเดิม, รากที่เป็นหลักหยั่งลึกลงไปในดินของต้นไม้
บางชนิด.
รากขวัญ (ราชา) น. ไหปลาร้า เรียกว่า พระรากขวัญ.
รากแขวน น. รากที่แตกออกจากโคนต้นมะพร้าวหรือตาลเป็นต้น
เฉพาะรากที่ปลายยังไม่ถึงดิน.
รากค้ำ น. รากของพืชบางชนิด เช่น โกงกาง ข้าวโพด เตย ที่งอกออก
มาเพื่อค้ำพยุงลำต้น.
รากฐาน น. หลักสำคัญอันเป็นพื้นฐานรองรับ, ส่วนที่เป็นพื้นรองรับ
สำหรับพัฒนาต่อไป, เช่น วางรากฐานการศึกษา วิชาคณิตศาสตร์เป็น
รากฐานของวิชาวิทยาศาสตร์; พื้นเพ เช่น มีรากฐานมาจากไหน.
รากดิน น. ไส้เดือน.
รากฝอย น. รากที่เป็นเส้นเล็ก ๆ แตกออกจากรากแก้ว.
รากฟัน น. ส่วนของฟันที่ฝังอยู่ในกระดูกที่เป็นเบ้าของฟัน.
รากศัพท์ น. รากเดิมของคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น
เรียกว่า ธาตุเช่น กรรมการ มีรากศัพท์มาจาก กรฺ ธาตุ.
รากเหง้า น. ต้นเหตุ เช่น โลภ โกรธ หลง เป็นรากเหง้าของความชั่ว
ทั้งปวง; เหง้า, ลำต้นที่อยู่ในดินของพืชบางชนิด เช่น กล้วย บอน ขิง ข่า.
รากอากาศ น. รากที่แตกออกจากต้นหรือกิ่งของพืชบางชนิด เช่น
กล้วยไม้ ไทร.
ราก ๒ก. อาเจียน, อ้วก, สํารอกออกทางปาก. น. อาการที่สํารอกออกมาทางปาก.
รากเลือด ก. อาเจียนเป็นเลือด.
รากกล้วย น. ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Gyrinocheilus aymoneri และชนิด G. pennocki
ในวงศ์ Gyrinocheilidae มีหัวยาว ลำตัวยาวเพรียว ที่สำคัญคือมีปากซึ่ง
ใช้ดูดเกาะติดกับวัตถุใต้น้ำได้ดีไม่มีหนวด พื้นลำตัวสีน้ำตาลคล้ำ ข้างตัว
มีจุดดำเรียงสลับกันตามยาวอยู่ ๒ แถว พบทั่วไปตามลำธารบนภูเขา
และที่ลุ่ม กินสาหร่ายและพืชน้ำอื่น ๆ ขนาดยาวได้ถึง ๒๘ เซนติเมตร,
ผึ้ง น้ำผึ้ง ลูกผึ้ง หรือ สร้อยน้ำผึ้ง ก็เรียก.
รากษส[รากสด] น. ยักษ์ร้าย, ผีเสื้อนํ้า, ชื่อพวกอสูรชั้นต่ำ มีนิสัยดุร้าย ในคัมภีร์
โลกทีปกสารว่า เป็นบริวารของพญายม, ในคัมภีร์โลกบัญญัติว่า เป็น
บริวารของพระวรุณ, ใช้ รากโษส ก็มี. (ส.; ป. รกฺขส).
รากโษสน. รากษส.
รากสาดน. กลุ่มโรคที่มีอาการไข้สูงนานเป็นสัปดาห์ มีผื่นขึ้น แบ่งเป็น ๒ ชนิด
คือ ไข้รากสาดน้อย และไข้รากสาดใหญ่.
รากสาดน้อย น. โรคติดเชื้อแบคทีเรีย Salmonella typhi มีอาการไข้สูง
ปวดศีรษะ ซึมและทําให้ลําไส้อักเสบและเป็นแผล ถ้าร้ายแรง ลําไส้จะ
ทะลุและมีเลือดออกมากับอุจจาระ,เรียกโรคที่เกิดจากการติดเชื้อดังกล่าว
นี้ว่า ไข้รากสาดน้อย, เรียกโรคที่คล้ายกันแต่อาการรุนแรงน้อยกว่า เกิด
จากเชื้อ Salmonella paratyphi ว่า ไข้รากสาดเทียม.
รากสาดใหญ่ น. โรคติดเชื้อ Rickettsia มีอาการคล้ายไข้รากสาดน้อย
แต่มักจะรุนแรงกว่ามีหลายชนิด ชนิดที่เป็นโรคระบาดเกิดจากเชื้อ
Rickettsia prowaseki, เรียกโรคที่เกิดจากการติดเชื้อดังกล่าวนี้ว่า
ไข้รากสาดใหญ่.
รากสามสิบน. ชื่อไม้เถาชนิด Asparagus racemosus Willd. ในวงศ์ Asparagaceae
เถามีหนาม ใบลดรูปเป็นเกล็ด กิ่งเรียวรูปเข็ม รากอวบใช้ทํายาและ
แช่อิ่มได้, พายัพเรียก จ๋วงเครือ หรือ จั่นดิน.
ราค–, ราคะน. ความกําหนัดยินดีในกามารมณ์, ความใคร่ในกามคุณ. (ป., ส.).
ราคจริต น. แนวโน้มไปในทางกำหนัดยินดีในกามารมณ์, ความใคร่
ในกามคุณ, ความมีใจเอนเอียงไปในทางรักสวยรักงาม.
ราคาน. มูลค่าของสิ่งของที่คิดเป็นเงินตรา; จํานวนเงินซึ่งได้มีการชําระหรือ
ตกลงจะชําระในการซื้อขายทรัพย์สิน, โดยปริยายหมายความว่า ค่า,
คุณค่า, มักใช้ในความปฏิเสธเช่น เขาทำตัวเป็นคนไม่มีราคา.
ราคาตลาด (กฎ) น. ราคาที่ซื้อขายกันทั่วไปในท้องที่ใดท้องที่หนึ่ง
และในขณะใดขณะหนึ่ง, ราคาท้องตลาด ก็เรียก.
ราคินน. ราคี. (ส.).
ราคี ๑น. ผู้มีความกําหนัด. (ป., ส.).
ราคี ๒น. ความมัวหมอง, มลทิน, เช่น หญิงคนนี้มีราคี. (ส. ราคินฺ).
ราง ๑น. ร่องที่ขุดเป็นทางสำหรับให้น้ำไหล; สิ่งสำหรับรองน้ำฝนที่ชายคา
เป็นต้น มักทำด้วยสังกะสียาวเป็นแนวไปตามชายคา; ไม้ที่ขุดหรือต่อ
ให้เป็นร่องยาว ๆ หรือปล้องไม้ไผ่ผ่าซีก มีด้านสกัดหัวท้าย สำหรับ
ใส่อาหารหมูหรือย้อมผ้าเป็นต้น; โดยปริยายเรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้าย
คลึงเช่นนั้น เช่น รางระนาด; เหล็กที่ใช้เป็นทางเดินของล้อเลื่อน เช่น
รางรถไฟ; ไม้เจาะเป็นร่องยาวสำหรับใส่เหรียญบาทเรียงกันได้ ๘๐
เหรียญหรือ ๑ ชั่ง, ปัจจุบันเป็นแผ่นไม้เจาะเป็นร่องสำหรับใส่เหรียญ
บาทเรียงกันเป็นแถว ๆ แผ่นหนึ่งมี ๑๐ แถว แถวหนึ่งใส่เหรียญบาท
ได้ ๑๐ เหรียญ รวมเป็น ๑๐๐ บาท; ลักษณนามเรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็น
ราง เช่น ลูกคิดรางหนึ่ง ระนาด ๒ ราง รางรถไฟ ๓ ราง.
รางบดยา น. เครื่องบดยาไทยและยาจีนให้เป็นผง ทำด้วยโลหะรูปร่าง
คล้ายรางระนาดแต่ก้นสอบ มีลูกบด.
รางบรรทัด น. เครื่องตีเส้นบรรทัดบนใบลาน.
รางปืน น. ไม้เนื้อแข็งที่ทำเป็นร่องสำหรับรองรับลำกล้องปืนประเภท
ประทับบ่า เช่น ปืนนกสับ ปืนคาบศิลา หรือตัวปืนใหญ่ในสมัยโบราณ
เป็นต้น.
ราง ๒ก. คั่วข้าวเม่าให้กรอบ, เรียกข้าวเม่าที่เอามาคั่วให้กรอบว่า ข้าวเม่าราง.
ราง ๓, ราง ๆว. ไม่กระจ่าง, ไม่ชัดเจน, เช่น เห็นราง ๆ ภาพราง ๆ.
ร่างน. รูปทรง, โครง, ตัว, เช่น เอวบางร่างน้อย ร่างเล็ก ร่างล่ำสัน. ก. ทํารูป
โครงขึ้นเพื่อลอก คัด หรือแต่งเป็นต้นในภายหลัง เช่น ร่างพระราชบัญญัติ
ร่างภาพ. ว. ที่ทำรูปโครงขึ้นเพื่อลอก คัด หรือแต่งเป็นต้นในภายหลัง
เช่น ฉบับร่าง ต้นร่าง ภาพร่าง โครงร่าง.
ร่างกาย น. ตัวตน.
ร่างร้าน น. โครงร่างที่ทําด้วยไม้หรือโลหะ สําหรับนั่งหรือปีนป่าย
ในการก่อสร้างสิ่งสูง ๆ เช่นพระเจดีย์หรือตึก, นั่งร้าน ก็ว่า.
ร่างแห น. สิ่งที่ถักด้วยด้ายเป็นต้น เป็นตาข่ายสําหรับจับปลา, โดยปริยาย
เรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ร่างแหคลุมผม กระเป๋าร่างแห.
ร้างก. จากไปชั่วคราว เช่น นิราศร้างห่างเหเสน่หา, แยกกันอยู่แต่ยังไม่หย่า
ขาดจากกัน เช่น ผัวเมียร้างกัน. ว. ที่ถูกทอดทิ้ง เช่น พ่อร้าง แม่ร้าง,
ว่างเปล่า, ปราศจากผู้คน, เช่น บ้านร้าง เมืองร้าง.
ร้างรา ก. ค่อย ๆ เลิกร้างกันไปเอง เช่น ผัวเมียร้างรากัน.
รางจืดน. (๑) ชื่อไม้เถาชนิด Thunbergia laurifolia Lindl. ในวงศ์ Acanthaceae
ดอกสีม่วงอ่อน ออกเป็นช่อห้อย ใช้ทํายาได้, ยาเขียว ก็เรียก. (๒) ชื่อ
พรรณไม้ ๓ ชนิดในวงศ์ Leguminosae คือ ไม้พุ่มชนิด Crotalaria
bracteata Roxb.,ไม้ล้มลุกชนิด C. shanica Lace และไม้เถาชนิด
Millettia kityana Craib.
รางชางว. งาม, สวย, เด่น.
รางดำน. ต้นไม้ชนิดหนึ่งใช้ทํายาได้. (พจน. ๒๔๙๓).
รางแดงน. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Ventilago denticulata Willd. ในวงศ์
Rhamnaceae ใช้ทํายาได้, เถาวัลย์เหล็ก ก็เรียก.
รางนานน. นกรังนาน.
รางวัลน. สิ่งของหรือเงินที่ได้มาเพราะความดีความชอบหรือความสามารถ เช่น
รางวัลผู้มีมารยาทงามรางวัลสังข์เงิน รางวัลตุ๊กตาทอง หรือเพราะชนะ
ในการแข่งขันเช่น รางวัลชนะเลิศในการแต่งหนังสือสอนพระพุทธศาสนา
แก่เด็กรางวัลชนะเลิศฟุตบอล หรือเพราะโชค เช่นถูกสลากกินแบ่งรางวัล
ที่ ๑; (กฎ) เงินตราที่จ่ายให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งจับกุมผู้กระทําความผิด;
ค่าตอบแทนที่ให้แก่ผู้ซึ่งกระทําการอย่างใดอย่างหนึ่งสําเร็จตามที่บ่งไว้.
ก. ให้สิ่งของโดยความชอบหรือเพื่อเป็นสินนํ้าใจเป็นต้น.
ร่างแห ๑ดูใน ร่าง.
ร่างแห ๒น. ชื่อเห็ดหลายชนิดในสกุล Dictyophora วงศ์ Phallaceae ชอบขึ้นบน
พื้นดินเป็นดอกเดี่ยว ลําต้นเป็นรูพรุนคล้ายฟองนํ้าและมีร่างแหคลุม
ก้านดอก โคนมีกระเปาะหุ้ม เช่น เห็ดร่างแหยาวสีขาว [D. indusiata
(Pers.) Fisch.] มีกลิ่นเหม็น.
ราช ๑, ราช–[ราด, ราดชะ–] น. พระเจ้าแผ่นดิน, พญา (ใช้แก่สัตว์) เช่น นาคราช คือ
พญานาค สีหราช คือ พญาราชสีห์, คํานี้มักใช้ประกอบกับคําอื่น, ถ้า
คําเดียวมักใช้ว่า ราชา. (ป., ส.).
ราชกรณียกิจ น. หน้าที่ที่พระราชาพึงกระทำ ใช้ว่า พระราชกรณียกิจ.
ราชการ น. การงานของรัฐบาลหรือของพระเจ้าแผ่นดิน.
ราชกิจ น. ธุระของพระราชา ใช้ว่า พระราชกิจ.
ราชกิจจานุเบกษา น. หนังสือของทางราชการที่ออกเป็นรายสัปดาห์
โดยสํานักงานราชกิจจานุเบกษา สํานักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สําหรับ
ลงประกาศเกี่ยวกับกฎหมาย กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ ตลอดจนประกาศ
ของกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ รวมทั้งประกาศเกี่ยวกับการจดทะเบียน
ห้างหุ้นส่วน บริษัท.
ราชครู น. พราหมณ์ผู้รับราชการเป็นหัวหน้าพิธีฝ่ายพราหมณ์ เรียกว่า
พระราชครู เช่น พระราชครูวามเทพมุนี. (ส. ราชคุรุ).
ราชฐาน น. ที่อยู่ประจำของพระเจ้าแผ่นดิน ใช้ว่า พระราชฐาน เช่น
เขตพระราชฐาน แปรพระราชฐาน.
ราชทัณฑ์ น. อาญาพระเจ้าแผ่นดิน, โทษหลวง, เช่น ต้องราชทัณฑ์,
เรียกกรมที่มีหน้าที่ลงโทษจำคุกผู้กระทำผิดตามตัวบทกฎหมายควบคุม
อบรมฝึกวิชาชีพให้แก่ผู้กระทำผิด พักการลงโทษและคุมประพฤติ
และขอพระราชทานอภัยโทษ ปลดปล่อยและสงเคราะห์ผู้พ้นโทษ
เป็นต้น ว่า กรมราชทัณฑ์. (ป., ส.).
ราชทินนาม [ราดชะทินนะนาม] น. ชื่อบรรดาศักดิ์หรือสมณศักดิ์
ชั้นสัญญาบัตรที่พระเจ้าแผ่นดินพระราชทาน.
ราชทูต น. ผู้นําพระราชสาส์นไปประเทศอื่น, ผู้แทนชาติในประเทศอื่น,
ตําแหน่งผู้แทนรัฐถัดจากอัครราชทูต. (ป.).
ราชโทรหะ [–โทฺร–] น. การทรยศต่อแผ่นดิน. (ส.).
ราชธรรม น. จริยวัตรที่พระเจ้าแผ่นดินพึงประพฤติ, คุณธรรมของ
ผู้ปกครองบ้านเมือง, มี ๑๐ ประการ เรียกว่า ทศพิธราชธรรม ได้แก่
๑. ทาน–การให้ ๒. ศีล–ความประพฤติดีงาม ๓. ปริจจาคะ–การบริจาค,
ความเสียสละ ๔. อาชชวะ–ความซื่อตรง ๕. มัททวะ–ความอ่อนโยน
๖. ตปะ–ความเพียรเครื่องเผาผลาญกิเลสตัณหา ๗. อักโกธะ–ความ
ไม่โกรธ ๘. อวิหิงสา–ความไม่เบียดเบียน ๙. ขันติ–ความอดทน
๑๐. อวิโรธนะ–ความไม่คลาดธรรม. (ส.).
ราชธานี น. เมืองหลวง.
ราชนาวี [ราดชะนาวี] น. กองทัพเรือของประเทศที่มีพระราชาหรือ
พระราชินีเป็นประมุข เช่น ราชนาวีไทย ราชนาวีอังกฤษ.
ราชนิกุล น. ตระกูลฝ่ายพระมหากษัตริย์.
ราชนีติ น. หลักการปกครองของพระราชา, หลักการปกครองบ้านเมือง.
(ป.; ส.).
ราชบัณฑิต [–บันดิด] น. นักปราชญ์หลวงมีความรู้ทางภาษาบาลี;
สมาชิกองค์การวิทยาการของรัฐที่เรียกว่า ราชบัณฑิตยสถาน.
ราชบัลลังก์ น. บัลลังก์ของพระมหากษัตริย์; ความเป็นพระมหากษัตริย์
เช่น สละราชบัลลังก์.
ราชบาตร น. คําสั่งหลวง.
ราชบุตร น. ตําแหน่งเจ้านายฝ่ายเหนือ เรียกว่า เจ้าราชบุตร.
ราชบุรุษ น. คนของพระราชา; (โบ) ตําแหน่งราชการชั้นต้นตํ่ากว่าชั้น
สัญญาบัตร.
ราชปะแตน [ราดชะปะแตน] น. เสื้อนอกคอปิดมีกระดุม ๕ เม็ดกลัด
ตลอดอย่างเครื่องแบบปรกติขาวของข้าราชการ. (เดิมเรียกว่า ราชแปตแตน
มาจากคําบาลีผสมอังกฤษว่า Raj pattern แปลว่า แบบหลวง).
ราชภัฏ น. ข้าราชการ.
ราชมัล น. เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ทําโทษคน. (ป., ส. ราช + มลฺล).
ราชยาน [ราดชะยาน] น. ยานชนิดคานหามของหลวง, เรียกว่า พระยาน
ก็มี เช่น พระยานมาศ, เรียกว่า พระราชยาน ก็มี เช่น พระราชยานกง
พระราชยานถม, เรียกว่า พระที่นั่งราชยาน ก็มี เช่น พระที่นั่งราชยาน
พุดตานทอง, หรือเรียกเป็นอย่างอื่นก็มีคือ พระที่นั่งราเชนทรยาน. (ส.).
ราชโยค น. ดวงชาตาเวลาเกิดของคนที่ชี้ว่าจะได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน. (ส.).
ราชรถ [ราดชะรด] น. ยานพาหนะชนิดล้อเลื่อน มีบุษบกเป็นเครื่อง
ประกอบพระราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์ ในปัจจุบันมีอยู่ ๒ คัน
คือ พระมหาพิชัยราชรถ กับ เวชยันตราชรถ ใช้ประดิษฐานพระบรมโกศ
และพระโกศ.
ราชรถมาเกย (สํา) น. โชค ลาภ หรือยศ ตําแหน่ง มาถึงโดยไม่รู้ตัวหรือ
คาดฝันมาก่อน.
ราชลัญจกร [ราดชะลันจะกอน] น. ตราของพระมหากษัตริย์
(สำหรับใช้ตีหรือประทับ) เรียกว่า พระราชลัญจกร.
ราชเลขาธิการ น. ตำแหน่งเลขานุการในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว.
ราชเลขานุการ น. ตำแหน่งเลขานุการในสมเด็จพระบรมราชินี.
ราชวงศ์ น. ตระกูลของพระราชา เช่น ราชวงศ์พระร่วง ราชวงศ์บ้าน
พลูหลวง; ตําแหน่งเจ้านายในเมืองประเทศราชฝ่ายเหนือ เรียกว่า
เจ้าราชวงศ์. (ส.).
ราชวรมหาวิหาร [ราดชะวอระมะหาวิหาน] น. เรียกพระอารามหลวง
ชั้นเอกชนิดสูงสุดว่า ชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร เช่น วัดพระเชตุพน
วัดมหาธาตุกรุงเทพมหานคร, เรียกพระอารามหลวงชั้นโทชนิดสูงสุด
ว่า ชั้นโทชนิดราชวรมหาวิหาร มี ๒ วัด คือ วัดสระเกศ และวัดชนะ
สงคราม.
ราชวรวิหาร [ราดชะวอระวิหาน] น. เรียกพระอารามหลวงชั้นเอก
ชนิดหนึ่งซึ่งมีฐานะตํ่ากว่าชนิดราชวรมหาวิหาร ว่า ชั้นเอก ชนิด
ราชวรวิหาร เช่น วัดเบญจมบพิตร วัดราชประดิษฐ์, เรียกพระอาราม
หลวงชั้นโทชนิดหนึ่ง ซึ่งมีฐานะตํ่ากว่าชนิดราชวรมหาวิหาร ว่า
ชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร เช่น วัดเทพศิรินทร์ วัดราชสิทธาราม, เรียก
พระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสูงสุด ว่า ชั้นตรี ชนิดราชวรวิหาร เช่น
วัดปทุมวนาราม วัดรัชฎาธิษฐาน.
ราชวโรงการ [–วะโรงกาน] น. คําสั่งของพระราชา. (ป. ราช + วร +
ข. โองฺการ).
ราชวัติ น. รั้วที่ทําเป็นแผงปักเป็นระยะ ๆ มีฉัตรปักหัวท้ายแผง.
ราชศาสตร์ (โบ) น. กฎหมายที่พระเจ้าแผ่นดินบัญญัติตามหลัก
ธรรมศาสตร์.
ราชสกุล น. ตระกูลฝ่ายพระราชา.
ราชสมบัติ น. สมบัติของพระมหากษัตริย์; ความเป็นพระมหากษัตริย์
เช่น ขึ้นครองราชสมบัติ.
ราชสันตติวงศ์ (กฎ) น. ลําดับชั้นพระบรมราชวงศ์ในการสืบราชสมบัติ
ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์.
ราชสาส์น [ราดชะสาน] น. จดหมายของพระมหากษัตริย์ที่ใช้ในการ
เจริญสัมพันธไมตรีระหว่างประเทศ เรียกว่า พระราชสาส์น.
ราชสูยะ น. พิธีราชาภิเษกของอินเดียโบราณ. (ส.).
ราชหัตถเลขา [ราดชะหัดถะเลขา] (ราชา) น. จดหมาย (ใช้แก่พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวสมเด็จพระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระบรมราชินี และ
พระบรมราชวงศ์ชั้นสูง)ใช้ว่า พระราชหัตถเลขา. (ป.).
ราชองครักษ์ [ราดชะองคะรัก] น. นายทหารชั้นสัญญาบัตรรักษาพระองค์
พระมหากษัตริย์ เป็นต้น มี ๓ พวก คือ ราชองครักษ์ประจำ ราชองครักษ์เวร
ราชองครักษ์พิเศษ.
ราชโองการ, ราชโยงการ [ราดชะโองกาน, ราดชะโยงกาน] น. คําสั่ง
ราชการของพระราชาเรียกว่า พระราชโองการ หรือ พระบรมราชโองการ.
(ดู โองการ).
ราชาธิปไตย น. ระบอบการปกครองแบบหนึ่งที่มีพระราชาเป็นใหญ่.
(ป. ราช + อธิปเตยฺย). (อ. monarchy).
ราชาธิราช น. พระราชาผู้เป็นใหญ่กว่าพระราชาอื่น ๆ. (ส.).
ราชาภิเษก น. พระราชพิธีในการสถาปนาขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ ใช้ว่า
พระราชพิธีบรมราชาภิเษก. (ส.).
ราชูปถัมภ์, ราโชปถัมภ์ [ราชูปะถำ, ราโชปะถำ] น. ความอุปถัมภ์ของ
พระราชา ใช้ว่า พระบรมราชูปถัมภ์. (ป.).
ราชูปโภค, ราโชปโภค [ราชูปะโพก, ราโชปะโพก] น. เครื่องใช้สอย
ของพระราชา. (ป.).
ราเชนทร์ [ราเชน] น. พระราชาผู้เป็นใหญ่. (ส.).
ราโชงการ [ราโชงกาน] น. ราชโองการ.
ราโชวาท น. คําสั่งสอนของพระราชา ใช้ว่า พระบรมราโชวาท. (ป.).
ราไชศวรรย์ [ราไชสะหฺวัน] น. ราชสมบัติ. (ส.).
ราช ๒น. สมณศักดิ์พระราชาคณะ สูงกว่าชั้นสามัญตํ่ากว่าชั้นเทพ เรียกว่าชั้น
ราช เช่น พระราชสุธี พระราชโมลี.
ราชญี[ราดยี] (แบบ) น. ราชินี. (ส.).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒