ราชดัด[ราดชะ–] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Brucea amarissima (Lour.) Gomes ในวงศ์
Simaroubaceae เมล็ดใช้ทํายาได้, กาจับหลัก หรือ พญาดาบหัก ก็เรียก,
ปักษ์ใต้เรียก กะดัด.
ราชพฤกษ์[ราดชะพฺรึก] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia fistula L. ในวงศ์ Leguminosae
ดอกสีเหลือง ฝักสีดํา เกลี้ยง ใช้ทํายาได้, คูน หรือ ลมแล้ง ก็เรียก.
ราชมาณพ[ราดชะมานบ] น. ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่งใช้ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓).
ราชมาษ, ราชมาส[ราดชะมาด] น. ชื่อถั่วชนิด Phaseolus lunatus L. ในวงศ์ Leguminosae
ดอกสีขาวหรือเหลืองอ่อน ออกเป็นช่อไม่แตกแขนง, มาส ก็เรียก.
ราชย์น. ความเป็นพระราชา, ราชสมบัติ, เช่น ขึ้นครองราชย์ เสวยราชย์.
(ส.; ป. รชฺช).
ราชสีห์น. พญาสิงโต, สิงหราช หรือ สีหราช ก็เรียก; สัตว์ในนิยาย ถือว่ามีความ
ดุร้ายและมีกําลังมาก, สิงห์ ก็เรียก. (ป. ราช + สีห; ส. ราช + สึห).
ราชสีห์ตัวผู้ น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุรพอาษาฒ มี ๓ ดวง, ดาวสัปคับช้าง
ดาวปุรพษาฒ หรือ ดาวบุพพาสาฬหะ ก็เรียก.
ราชสีห์ตัวเมีย น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อุตราษาฒ มี ๕ ดวง, ดาวแตรงอน
ดาวอุตตรอาษาฒ หรือ ดาวอุตตราสาฬหะ ก็เรียก.
ราชสีห์สองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้ (สํา) น. คนที่มีอํานาจหรืออิทธิพลพอ ๆ
กันอยู่รวมกันไม่ได้, เสือสองตัวอยู่ถํ้าเดียวกันไม่ได้ หรือ จระเข้สองตัวอยู่
ถํ้าเดียวกันไม่ได้ ก็ว่า.
ราชะน. ยันต์ เช่น ฉลองพระองค์ลงราชะ. (ม.).
ราชันน. พระราชา. (ส.).
ราชันย์น. เชื้อกษัตริย์. (ส.).
ราชัยน. ราชย์.
ราชา ๑น. พระเจ้าแผ่นดิน, พระมหากษัตริย์. (ป., ส.).
ราชาคณะ น. สมณศักดิ์ชั้นสูงกว่าพระครูสัญญาบัตรขึ้นไป ใช้ว่า
พระราชาคณะ.
ราชาโชค (โหร) น. ชื่อตําแหน่งดาว ถือว่าให้คุณสูงในทางเกียรติยศ
ชื่อเสียงการงานแก่ผู้เกิดหรือประกอบการงานในฤกษ์นี้ ทั้งจะทำให้ผู้เกิด
หรือประกอบการงานในฤกษ์นี้เป็นที่นิยมชมชอบรักใคร่โปรดปรานของ
ขุนนาง เจ้าพระยา พระมหากษัตริย์.
ราชาฤกษ์ (โหร) น. ชื่อฤกษ์กําเนิด ถือว่าเป็นมงคลสูง ให้เกียรติยศ ชื่อเสียง
และผลดีทางการงานแก่ผู้เกิดหรือประกอบการงานในฤกษ์นี้ ทั้งจะทําให้
ผู้เกิดหรือประกอบการงานในฤกษ์นี้เป็นที่นิยมชมชอบรักใคร่โปรดปราน
ของขุนนางเจ้าพระยา พระมหากษัตริย์.
ราชาวลี น. เชื้อสายของพระราชา. (ส.).
ราชาศัพท์ น. คําเฉพาะใช้สําหรับเพ็ดทูลพระเจ้าแผ่นดินและเจ้านาย,
ต่อมาหมายรวมถึงคําที่ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ ข้าราชการ และสุภาพชนด้วย.
ราชา ๒ว. ตรง เช่น แผ่กิ่งก้านราชา. (ป. อุชุ; ส. ฤชุ).
ราชาธิปไตยดู ราช ๑, ราช–.
ราชาธิราชดู ราช ๑, ราช–.
ราชาภิเษกดู ราช ๑, ราช–.
ราชายตนะน. ไม้เกด. (ป., ส.).
ราชาวดี ๑น. เรียกการลงยาชนิดหนึ่งสําหรับเคลือบทองให้เป็นสีต่าง ๆ เช่น
เขียว แดง ฟ้า ว่า ลงยาราชาวดี. (เปอร์เซีย).
ราชาวดี ๒น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Buddleja paniculata Wall. ในวงศ์ Buddlejaceae
ดอกสีขาวออกเป็นช่อยาว กลิ่นหอม.
ราชิ, ราชีน. ทาง, สาย, แถว, เช่น รุกขราชี. (ป., ส.).
ราชินิกุล, ราชินีกุลน. ตระกูลฝ่ายพระราชินี.
ราชินี ๑น. พระมเหสี, ใช้ว่า ราชญี ก็ได้. (ป.).
ราชินีนาถ น. พระราชินีที่ทรงได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ
ให้ทรงดำรงตำแหน่งผู้สําเร็จราชการแผ่นดินแทนพระองค์ และทรง
ได้รับการสถาปนาพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จพระบรมราชินีนาถ,
พระเจ้าแผ่นดินที่เป็นผู้หญิง เช่น พระราชินีนาถวิกตอเรีย.
ราชินูปถัมภ์ น. ความอุปถัมภ์ของพระราชินี ใช้ว่า พระบรมราชินูปถัมภ์.
ราชินี ๒น. ชื่อปูน้ำจืดชนิด Thaiphusa sirikit วงศ์ Potamidae กระดองสีม่วง
อมน้ำเงินขอบกระดองและขาก้ามสีขาว ขาสีแดง อาศัยอยู่ตามลำห้วย
พบที่อำเภอไทรโยคจังหวัดกาญจนบุรี, ปูสามสี หรือปูไตรรงค์ ก็เรียก.
ราชินูปถัมภ์ดู ราชินี ๑.
ราชูปถัมภ์, ราโชปถัมภ์ดู ราช ๑, ราช–.
ราชูปโภค, ราโชปโภคดู ราช ๑, ราช–.
ราเชนน. ไม้หอมชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓).
ราเชนทร์ดู ราช ๑, ราช–.
ราเชนทรยาน[ราเชนทฺระยาน] น. ยานชนิดคานหามที่มีบุษบกของพระเจ้าแผ่นดิน. (ส.).
ราโชงการดู ราช ๑, ราช–.
ราโชวาทดู ราช ๑, ราช–.
ราไชศวรรย์ดู ราช ๑, ราช–.
ราญ, ราญรอนก. รบ เช่น นักเลงเขาไม่หาญราญนักเลง.
ราดก. เทของเหลว ๆ เช่นนํ้าให้กระจายแผ่ไปหรือให้เรี่ยรายไปทั่ว เช่น
ราดนํ้า ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า ข้าวราดแกง, โดยปริยายหมายถึงอาการที่
คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น เยี่ยวราด ขี้ราด.
ราตก. ให้มาแล้ว เช่น ธรรมราต ว่า พระธรรมให้มา. (ส.).
ราตร[ราด] น. กลางคืน, เวลามืด, ใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส. (ส.; ป. รตฺต).
ราตรี ๑[–ตฺรี] น. กลางคืน, เวลามืดคํ่า. (ส. ราตฺริ; ป. รตฺติ).
ราตรี ๒[–ตฺรี] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Cestrum nocturnum L. ในวงศ์ Solanaceae
ดอกเล็ก สีขาวปนเขียว ออกเป็นช่อ กลิ่นหอมแรงเฉพาะเวลากลางคืน.
ราตรีประดับดาว[–ตฺรี–] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ราโทน. ไม้กระดานเรียบที่ประกบบนกราบเรือบางชนิด เช่น เรือเอี้ยมจุ๊น
เรือโป๊ะจ้าย เรือกลไฟ สําหรับกันนํ้าเข้าเรือหรือเดินเลียบข้างเรือ.
รานก. ตัดหรือฟันกิ่งไม้ออก ในคําว่า รานกิ่ง. ว. มีรอยปริตื้น ๆ ทั่วไปบน
พื้นผิวของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น หม้อราน ผนังราน กระเบื้องราน, แตกลายงา
ก็ว่า.
ร่าน ๑ดู บุ้ง ๑.
ร่าน ๒ก. อยาก, ใคร่, (มักใช้ในทางกามารมณ์); รีบ, ด่วน.
ร้านน. ที่ที่ปลูกยกพื้นขึ้นสําหรับนั่งหรือขายของเป็นต้น, สถานที่ขายของ,
เรียกสิ่งที่ปักเสามีไม้พาดข้างบนให้ต้นไม้เลื้อยว่า ร้าน เช่น ร้านบวบ
ร้านองุ่น.
ร้านชำ น. ร้านขายของแห้งต่าง ๆ ที่เป็นเครื่องอาหารเป็นต้น.
ร้านม้า น. ร้านไม้ยกพื้น มี ๖ เสา สําหรับวางหีบศพเพื่อจะเผา.
(รูปภาพ ร้านม้า)
ร้านรวง น. ร้านขายของที่ตั้งอยู่ติด ๆ กันหรือใกล้ ๆ กันหลาย ๆ ร้าน.
ราบว. เรียบเสมอพื้นไม่มีลุ่ม ๆ ดอน ๆ เช่น ที่ราบ ราบเป็นหน้ากลอง,
โดยปริยายหมายความว่า หมดสิ้น เช่น หญ้าตายราบ ปราบศัตรูเสียราบ;
undefined
undefined
ราบคาบ ว. อาการที่ยอมแพ้อย่างไม่มีเงื่อนไข เช่น ยอมแพ้อย่างราบคาบ;
เรียบร้อยปราศจากเสี้ยนหนามหรือความกระด้างกระเดื่อง เช่น บ้านเมือง
สงบราบคาบตำรวจปราบโจรผู้ร้ายเสียราบคาบ.
ราบเป็นหน้ากลอง (สํา) ว. ราบเรียบ, หมดเสี้ยนหนาม.
ราบรื่น ว. เรียบร้อย, ปราศจากอุปสรรคใด ๆ, เช่น งานสําเร็จลงอย่าง
ราบรื่นชีวิตสมรสราบรื่น.
ราบเรียบ ว. ราบเสมอกัน เช่น ที่ราบเรียบ พื้นนํ้าราบเรียบ.
ราพณ์[ราบ] น. ชื่อเรียกทศกัณฐ์; ยักษ์. (ส. ราวณ).
ราพณาสูร ๑ [ราบพะนาสูน] (กลอน) น. ยักษ์. (ส. ราวณ + อสุร).
ราพณาสูร ๒[ราบพะนาสูน] (ปาก) ว. สูญเรียบ, สูญเสียจนหมดเกลี้ยง.
ราม ๑ว. งาม เช่น นงราม; ปานกลาง, พอดีพองาม, เช่น มีพิหารอันราม
มีพระพุทธรูปอันราม. (จารึกสยาม).
ราม ๒น. ชื่อตัวเอกในเรื่องรามเกียรติ์.
รามเกียรติ์ [รามมะเกียน] น. ชื่อวรรณคดีเรื่องหนึ่ง ว่าด้วยพระรามทําศึก
กับทศกัณฐ์เพื่อชิงนางสีดา.
รามสูร[รามมะสูน] น. ชื่อยักษ์ตนหนึ่งตามเทพนิยายของอินเดีย เชื่อกันว่าเสียง
ฟ้าร้องเป็นเสียงรามสูรขว้างขวาน.
รามัญน. มอญ.
รามัญนิกาย น. ชื่อพระสงฆ์นิกายหนึ่งซึ่งสืบสายมาจากพระสงฆ์มอญ.
รามา(ปาก) ก. ข่มเหง, รบกวน, เช่น พอเมาเหล้าก็ชอบรามาชาวบ้าน.
รายน. เรื่อง ส่วน บุคคล หรือสิ่งซึ่งแยกกล่าวเป็นอย่าง ๆ ไป เช่น พิจารณา
เป็นราย ๆ ไป แต่ละราย รายนี้เข้าที่ไหนบ่อนแตกที่นั่น, ลักษณนาม
ใช้แก่สิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น อุบัติเหตุ ๓ ราย เขามีลูกหนี้หลายราย.
ว. ที่แยกเป็นลําดับหรือเป็นระยะต่อเนื่องกัน เช่น หนังสือพิมพ์รายวัน
นิตยสารรายเดือน ค่าอาหารคิดเป็นรายหัว ถามเป็นรายบุคคล, ที่เรียงกัน
เป็นแถวเป็นระยะ ๆ เช่น ศาลาราย เจดีย์ราย.
รายการ น. บัญชีแจ้งชื่อและจํานวนเป็นต้นของสิ่งต่าง ๆ เช่น รายการ
อาหารรายการแสดง.
รายงาน น. เรื่องราวที่ไปศึกษาค้นคว้าแล้วนํามาเสนอที่ประชุม ครูอาจารย์
หรือผู้บังคับบัญชา เป็นต้น. ก. บอกเรื่องของการงาน เช่น รายงานให้
ผู้บังคับบัญชาทราบ.
รายงานการประชุม น. รายละเอียดหรือสาระของการประชุมที่จดไว้
เป็นทางการ.
รายงานตัว ก. รายงานต่อผู้บังคับบัญชาตามแบบพิธี โดยบอกชื่อ
นามสกุล ยศ ตำแหน่ง หน้าที่ และภารกิจที่ต้องรับผิดชอบ.
รายจ่าย น. รายการจ่าย เช่น เดือนนี้รายจ่ายสูงกว่าเดือนที่แล้ว, คู่กับ
รายรับ.
รายได้ น. เงินหรือผลประโยชน์ที่ได้รับ เช่น เดือนนี้รายได้ดี.
รายได้สุทธิ น. รายได้หลังจากหักค่าใช้จ่ายต่าง ๆ แล้ว (ใช้แก่บุคคล).
รายตีนตอง น. เรียกพนักงานชายที่เดินขนาบพระราชยานในกระบวนแห่
ว่าพนักงานรายตีนตอง.
รายทาง ว. เรียงรายไปตามทางเป็นระยะ ๆ เช่น ตำรวจยืนรักษาการณ์
รายทาง มีประชาชนมาคอยต้อนรับนายกรัฐมนตรีตามรายทาง.
รายรับ น. รายการรับ เช่น เขามีรายรับเพิ่มขึ้น, คู่กับ รายจ่าย; (กฎ)
เงิน ทรัพย์สิน ค่าตอบแทน หรือประโยชน์ใด ๆ อันมีมูลค่าที่ได้รับ
หรือพึงได้รับ ไม่ว่าในหรือนอกราชอาณาจักร อันเนื่องมาจากการ
ประกอบกิจการ.
รายล้อม ก. เรียงรายโดยรอบ.
รายละเอียด น. ส่วนย่อยต่าง ๆ ที่ประกอบกันเป็นส่วนใหญ่ เช่น
ชี้แจงรายละเอียดของโครงการ.
รายวิชา น. หน่วยวิชาที่ระบุไว้ในหลักสูตรการศึกษาระดับต่าง ๆ
ในช่วงเวลาหนึ่งภาคการศึกษา มีทั้งที่บังคับและให้เลือก. (อ. course).
ร่าย ๑น. ชื่อคําประพันธ์ประเภทร้อยกรองแบบหนึ่ง เช่น ร่ายยาว ร่ายสุภาพ
ร่ายดั้น ร่ายโบราณ;ทํานองร้องอย่างหนึ่งของละครรํา เรียกว่า ร้องร่าย.
ร่ายดั้น น. ชื่อร่ายชนิดหนึ่ง บทหนึ่งมี ๕ วรรคขึ้นไป วรรคหนึ่งใช้
ตั้งแต่ ๕–๗ คำ และจะต้องจบด้วยบาทที่ ๓ และที่ ๔ ของโคลงดั้น
วิวิธมาลี นอกนั้นเหมือนร่ายสุภาพ.
ร่ายโบราณ น. ชื่อร่ายชนิดหนึ่ง นิยมใช้ในวรรณคดีโบราณ ไม่นิยม
เอกโท ไม่จำกัดวรรคและคำ แต่มักใช้วรรคละ ๕ คำและใช้คำเท่ากัน
ทุกวรรค.
ร่ายไม้ ก. เร่เตร่ไปเป็นจังหวะตามกิ่งไม้ เช่น นกร่ายไม้ กระแตร่ายไม้.
ร่ายยาว น. ชื่อร่ายชนิดหนึ่ง มีลักษณะคล้ายร่ายโบราณ ใช้แต่งบทเทศน์
บทสวด บทกล่อมลูก เป็นต้น ไม่จำกัดวรรคและคำ แต่ละวรรคไม่ควร
น้อยกว่า ๕ คำ นิยมส่งสัมผัสส่งท้ายวรรคหน้า และรับสัมผัสในวรรค
ถัดไปที่คำใดก็ได้สัมผัสเชื่อมกันไปเช่นนี้จนจบ.
ร่ายรำ ก. เดินหรือจับระบำไปตามจังหวะดนตรีของละครรำ.
ร่ายสุภาพ น. ชื่อร่ายชนิดหนึ่ง บทหนึ่งมี ๕ วรรคขึ้นไป วรรคหนึ่ง
มี ๕ คำ ส่งสัมผัสท้ายวรรคหน้า และรับสัมผัสกับคำที่ ๑ ที่ ๒ หรือ
ที่ ๓ ของวรรคถัดไปและจะต้องจบด้วยโคลง ๒ สุภาพ.
ร่าย ๒ก. บริกรรมเวทมนตร์คาถาเพื่อทำให้ศักดิ์สิทธิ์ เช่น ร่ายเวท ร่ายมนตร์
ร่ายคาถา.
ร้ายใส่ร้าย ป้ายร้าย ให้ร้าย.
ร้ายกาจ ว. ร้ายมาก, ร้ายยิ่ง, เช่น เด็กคนนี้ความประพฤติร้ายกาจ ขยะ
ส่งกลิ่นเหม็นร้ายกาจ.
ร้ายแรง ว. รุนแรง เช่น น้ำท่วมทำให้บ้านเมืองเกิดความเสียหายอย่าง
ร้ายแรง, ร้ายมาก เช่น ทำผิดวินัยอย่างร้ายแรง.
ร่ายรัง(กลอน) ว. พรายแสง.
ราว ๑น. แถว, แนว, เช่น ราวป่า; เครื่องยึดเหนี่ยวสําหรับเกาะหรือขึ้นลงเป็นต้น
เช่น ราวบันได ราวสะพาน, เรียกไม้ โลหะ และเชือกหรือลวดเป็นต้นที่ขึง
สำหรับพาดหรือตากผ้าว่า ราว ราวผ้าหรือราวตากผ้า, ถ้าใช้ขึงสิ่งอื่น ๆ
เช่น ขึงมุ้ง เรียกว่า ราวมุ้ง ขึงม่าน เรียกว่า ราวม่าน,ไม้หรือโลหะเป็นต้น
สำหรับพาดปักวางสิ่งต่าง ๆ เช่น ราวพระแสง ราวเทียน.
ราวกะ, ราวกับ ว. เช่นกับ, พอกับ, เช่น สวยราวกับนางฟ้า.
ราวข่าว (โบ) น. การส่งข่าวด้วยวิธีรับช่วงกันต่อไป.
ราวความ น. เนื้อความที่ต่อเนื่อง เช่น เรื่องนี้ยังต้องไปสืบสาวราวความ
ให้ละเอียด.
ราวเทียน น. เครื่องประกอบการบูชา ลักษณะเป็นคานโลหะแบนทอด
ขวาง มีเสาคู่หนึ่งตั้งขึ้นรับหัวและท้ายคาน บนหลังคานติดบัวจงกลหรือ
ลูกถ้วยรายเป็นระยะห่างกันพองามสำหรับปักเทียน.
ราวนม น. บริเวณนม เช่น เขาถูกยิงเหนือราวนม.
ราวป่า น. แนวป่า, ชายป่า, ขอบป่า.
ราวพระแสง น. เครื่องสอดเก็บอาวุธอย่างหอก ลักษณะเป็นคานไม้แบน
ทอดขวาง มีเสาคู่หนึ่งตั้งขึ้นรับหัวและท้ายคาน บนหลังคานเจาะรูกลม ๆ
รายเป็นระยะห่างกันพอควรสำหรับสอดด้ามหอก ง้าว ทวน ให้ตั้งเรียง
เป็นแถว.
ราวเรื่อง น. เรื่องที่ต่อเนื่องกันยืดยาว.
ราว ๒, ราว ๆว. เรียกสิ่งต่าง ๆ ที่ห้อยเรียงรายเป็นแถวเป็นแนวไปตามราว เช่น เบ็ดราว
ธงราว ไฟราว; ในระดับใกล้เคียง, ประมาณ, เช่น สูงแค่ราวนม เวลาราว ๆ
เที่ยง ราคาราว ๆ นั้นแหละ.
ร้าวว. มีรอยแตกลึกเป็นทางลงไปในเนื้อของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น แก้วร้าว
จานร้าว ผนังร้าว.
ร้าวฉาน ว. แตกร้าว, แตกร้าวกัน, โกรธเคืองกัน, เช่น การทะเลาะ
เบาะแว้งทำให้เกิดร้าวฉานกัน.
ร้าวระทม ก. ตรอมใจ.
ร้าวระบม ก. ปวดร้าวเพราะความบอบช้ำ.
ร้าวราน ก. แตกสามัคคีกัน เช่น การดูหมิ่นกันทำให้เกิดร้าวรานในหมู่
เพื่อนฝูง.
ร้าวรานใจ ก. ทำให้เจ็บช้ำน้ำใจ เช่น ถ้อยคำเสียดแทงทำให้ผู้ฟังร้าวรานใจ.
ราวีก. รบ เช่น ยกทัพไปราวีข้าศึก, รบกวนหรือระรานโดยใช้กําลังรังแก
เป็นต้น เช่น อันธพาลชอบราวีชาวบ้าน, (ปาก) สู้กัน, ตะลุมบอนกัน,
เช่น นักเรียนกำลังราวีกัน.
ราศี ๑น. กอง, หมู่, เช่น บุญราศี ว่า กองบุญ; ชื่อมาตราวัดจักรราศี คือ ๓๐
องศา เป็น ๑ ราศี,ถ้ากลุ่มดาวใดอยู่ในช่วงจักรราศีนั้น ก็เรียกชื่อราศีตาม
กลุ่มดาวนั้น เช่น ราศีเมษ ราศีกรกฎ, อาทิตย์โคจรรอบจักรวาลผ่านหมู่
ดาว ๑๒ หมู่ และดาวหมู่หนึ่ง ๆ เรียกว่า ราศี ๑. (ส. ราศิ; ป. ราสิ).
ราศี ๒น. ความสง่างาม, ลักษณะดีงามของคน, เช่น หน้าตามีราศี, โดยปริยาย
หมายความว่าความอิ่มเอิบ, ความภาคภูมิ, เช่น ได้ตำแหน่งดี ดูมีราศีขึ้น;
สิริมงคล เชื่อกันว่าเวลาเช้าราศีอยู่ที่หน้า เวลากลางวันราศีอยู่ที่หน้าอก
เวลากลางคืนราศีอยู่ที่เท้า.
ราษฎร, ราษฎร์ ๑[ราดสะดอน, ราด] น. พลเมืองของประเทศ. (ส.).
ราษฎร์ ๒น. แว่นแคว้น, บ้านเมือง. (ส.; ป. รฏฺ?).
ราษตรี[ราดสะตฺรี] น. ราตรี.
ราษราตริน, ราษราตรี[ราดสะราตฺริน, –ตฺรี] (กลอน) น. ราตรี.
ราสีน. ราศี. (ป. ราสิ).
ราหุ, ร่าหุ์, ราหู ๑น. ชื่ออสูรตนหนึ่งมีตัวขาดครึ่งท่อน เชื่อกันว่าเมื่อเวลามีสุริยคราสหรือ
จันทรคราสเป็นเพราะดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์ถูกราหูอมเอาไว้, ใน
ตําราโหรว่า เป็นเทวดาพระเคราะห์มีอาภรณ์และพาหนะสีคลํ้า; (โหร)
ชื่อดาวพระเคราะห์ดวงที่ ๗ หมายถึงตําแหน่งที่ดวงจันทร์ผ่านจากใต้
ระนาบสุริยวิถีขึ้นเหนือระนาบสุริยวิถี ส่วนตําแหน่งที่ดวงจันทร์ผ่าน
จากเหนือระนาบสุริยวิถีลงสู่ใต้ระนาบสุริยวิถี เรียกว่า พระเกตุ.
(ป., ส. ราหุ).
ราหู ๒น. ชื่อปลากระเบนทะเลในสกุล Mobula วงศ์ Mobulidae ลักษณะทั่วไป
คล้ายปลากระเบนนกมีเนื้อยื่นเป็นแผ่นคล้ายใบหูอยู่ที่มุมขอบนอกปลาย
สุดของหัวข้างละอันใช้โบกพัดอาหารเข้าปากด้านบนลําตัวสีดํา เช่น ชนิด
M. japonicus, M. diabolus เฉพาะชนิดแรก มีแถบสีขาวพาดโค้งอยู่ด้าน
ซ้ายของส่วนหัว.
รำ ๑น. ผงเยื่อหรือละอองเมล็ดข้าวสาร.
รำ ๒ก. แสดงท่าเคลื่อนไหวโดยมีลีลาและแบบท่าเข้ากับจังหวะเพลงร้องหรือ
เพลงดนตรี เช่น รำฉุยฉายพราหมณ์ รำกฤดาภินิหาร รำสีนวล, ถ้าถืออาวุธ
ประกอบก็เรียกชื่อตามอาวุธที่ถือเช่น รำดาบ รำทวน รำกริช, ถ้าถือสิ่งของ
ใดประกอบก็เรียกชื่อตามสิ่งของนั้น เช่น รำพัด รำดอกไม้เงินดอกไม้ทอง,
อาการที่แสดงท่าคล้ายคลึงเช่นนั้น, ฟ้อน.
รำเขนง [–ขะเหฺนง] น. พิธีพราหมณ์มีการถือเขนงนํ้ามนตร์รําถวาย
พระอิศวรแล้วประนํ้ามนตร์.
รำโคม น. การรําแบบหนึ่ง ผู้เล่นถือโคมรําเป็นท่าต่าง ๆ, เดิมเล่นเฉพาะ
ในงานหลวง.
รำชั่วโทษพากย์ (สํา) ก. ทําไม่ดีหรือทําผิดแล้วไม่รับผิด กลับโทษผู้อื่น,
รําไม่ดีโทษปี่โทษกลอง ก็ว่า.
รำเท้า ก. เต้นหมุนเวียนวนไปด้วยเท้าอย่างเต้นรําของฝรั่ง, เต้นรํา ก็ว่า.
รำผี น. การรําในการทรงเจ้าเข้าผี.
รำพัด (ปาก) ก. เล่นไพ่ไทย.
รำพัดชา น. ท่ารําชนิดหนึ่งในพิธีคชกรรม.
รำแพน ก. แผ่หางกระดกขึ้นหรือแผ่ปีกแล้วเดินกรีดกรายไปมา (ใช้แก่
นกยูง นกหว้า และนกแว่น). น. การเล่นอย่างโบราณชนิดหนึ่งในการ
พระราชพิธี ผู้เล่นนุ่งผ้าหยักรั้งสวมเสื้อคอกลม มือทั้ง ๒ ถือหางนกยูง
ข้างละกำ รำออกท่าต่าง ๆ เลี้ยงตัวอยู่บนราวลวด.
รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง (สํา) ก. ทําไม่ดีหรือทําผิดแล้วไม่รับผิด กลับ
โทษผู้อื่น, รําชั่วโทษพากย์ ก็ว่า.
รำรงค์ ก. ออกสนาม.
รำลาวแพน น. การจับระบำชนิดหนึ่ง ใช้ผู้แสดงชายหญิงคู่หนึ่งหรือ
มากกว่าแต่งกายอย่างไทยภาคเหนือ รำออกท่าหยอกเอินประกอบคำร้อง
และดนตรี, ฟ้อนแพน หรือ ฟ้อนลาวแพน ก็เรียก.
รำวง น. การรําโดยมีผู้เล่นจับคู่รําตามกันไปเป็นวง, แต่เดิมใช้โทนและ
ร้องเพลงปรบมือให้จังหวะ เรียกว่า รําโทน ต่อมาภายหลังเพิ่มดนตรี
ประกอบด้วย.
ร่ำ ๑ก. พูดซํ้า ๆ, พรํ่า, เช่น ร่ำว่า ร่ำสั่ง ร่ำสอน; ตีแรง ๆ เช่น รํ่าด้วยไม้.
ร่ำไป ว. พรํ่าเพรื่อไป, บ่อย ๆ, เช่น เขาไปดูภาพยนตร์บ่อย ทำให้เสีย
เงินร่ำไป.
ร่ำร้อง ก. พร่ำร้องขอ, พูดอยู่บ่อย ๆ, เช่น ลูก ๆ ร่ำร้องจะไปเที่ยวเขาดิน.
ร่ำรี้ร่ำไร ก. ซํ้า ๆ ซาก ๆ อยู่นั่นเอง เช่น มัวแต่พูดร่ำรี้ร่ำไรอยู่นั่นแหละ
เดี๋ยวงานก็ไม่เสร็จ.
ร่ำเรียน ก. ท่องบ่น, เพาะความรู้, หาความรู้ฝึกหัด.
ร่ำไร ก. อ้อยอิ่ง เช่น มัวแต่ร่ำไรอยู่นั่นแหละ เดี๋ยวจะไม่ทันรถไฟ.
ร่ำลา ก. อำลา, ลา, ล่ำลา ก็ว่า.
ร่ำสุรา (ปาก) ก. ดื่มสุราแล้วดื่มสุราเล่า.
ร่ำไห้ ก. ร้องไห้เป็นเวลานาน, ร้องไห้ไม่หยุดหย่อน.
ร่ำ ๒ก. อบ, ปรุง, เช่น ร่ำแป้ง ร่ำผ้า.
รำคาญก. ระคายเคือง เช่น รำคาญหู รำคาญตา รำคาญเนื้อ รำคาญตัว; เบื่อ เช่น
ทำสวนครัวแก้รำคาญ; ทำให้เดือดร้อน, เบื่อหน่าย, เช่น เสียงทะเลาะกัน
ทำให้รำคาญ.
รำคาญใจ ก. ถูกรบกวนจุกจิกจนเบื่อหน่าย เช่น น้อง ๆ มาเซ้าซี้เขาให้
พาไปเที่ยวบ่อย ๆ จนเขารำคาญใจ.
รำงับก. ระงับ.
รำจวนก. รัญจวน.
รำซุยน. ท่าละครท่าหนึ่ง.
รำบาญ ก. รบศึก, รบ. (แผลงมาจาก ราญ).
รำพันก. พรํ่าพรรณนาตามอารมณ์ เช่น เขารำพันถึงความทุกข์ของตน แม่รำพัน
แต่ความดีของลูก.
รำพายก. พัด, กระพือ.
รำพึงก. คิดถึง, คิดคำนึงอยู่ในใจ, เช่น เขารำพึงถึงความหลังด้วยความเศร้าใจ.
น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์ทั้ง ๒
ประสานยกขึ้นประทับที่พระอุระ พระหัตถ์ขวาทับพระหัตถ์ซ้าย
เป็นกิริยารำพึง.
รำพึงรำพัน ก. พูดอย่างที่คิดคำนึงอยู่ เช่น เขารำพึงรำพันว่า โลกนี้
น่าอยู่จริงหนอ.
รำเพย ๑ก. พัดอ่อน ๆ เรื่อย ๆ มักพากลิ่นหอมของดอกไม้มาด้วย (ใช้แก่ลม).
รำเพย ๒น. ชื่อไม้ต้นชนิด Thevetia peruviana Schum. ในวงศ์ Apocynaceae
มียางขาว ใบคล้ายยี่โถ ดอกสีเหลือง รูปกระบอกปากบาน ผลมีพิษ
ถิ่นเดิมอยู่ในอเมริกาแถบร้อนชื้น,ดอกกระบอก หรือ ยี่โถฝรั่ง ก็เรียก.
รำไพ ๑ดู รวิ.
รำไพ ๒ว. งามผุดผ่อง เช่น รําไพพรรณ.
รำมะแขดู ลําแข.
รำมะนาน. กลองขึงหนังหน้าเดียว รูปกลมแป้น มี ๒ ชนิด ชนิดที่ใช้กับวงลําตัด
มีขนาดใหญ่กว่าที่ใช้กับวงมโหรี.
รำมะนาดน. ชื่อโรคชนิดหนึ่งเกิดตามรากฟัน ทําให้เหงือกบวมเป็นหนอง.
รำมะร่อว. ในระยะทางหรือเวลาอันใกล้จวนเจียน เช่น จะสำเร็จการศึกษาอยู่
รำมะร่อ จะถึงบ้านอยู่รำมะร่อ, รอมร่อ ก็ว่า.
รำยวนก. ห้อยย้อย.
รำย้อยก. ห้อยย้อย.
รำแย้น. ชื่อพืชชนิดหนึ่ง เช่น กระเทียมหอมรําแย้ก็มี. (ม. คําหลวง มหาพน).
ร่ำรวยว. รวยมาก, มั่งคั่ง.
รำราญก. รบ. (แผลงมาจาก ราญ).
รำรำ, ร่ำร่ำก. คิดหรือตั้งใจซ้ำ ๆ อยู่ เช่น รำรำว่าจะไปเยี่ยมเพื่อนที่ต่างจังหวัดก็
ไม่ได้ไปเสียที ร่ำร่ำจะไปเที่ยวภูกระดึงก็ไม่ได้ไปเสียที. ว. จวนเจียน,
เกือบ, ตั้งท่าขยับ, เช่นรำรำจะวิวาทกันอยู่แล้ว, ลําลํา ก็ว่า.
รำเรน. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง เช่น ทั้งขนมรําเรเร่ฉํ่า. (ม. ร่ายยาว ชูชก).
รำไรว. เล็กน้อย เช่น แสงสว่างรำไร แสงแดดรำไร; อาการที่เห็นไม่ชัดเต็มที่
เพราะอยู่ในระยะไกลหรือมีอะไรบังเป็นต้น เช่น เห็นกระท่อมรำไรอยู่
ในหมู่ไม้.
รำลึกก. ระลึก.
รำหัดก. โรย (ใช้สําหรับเอาพิมเสนแทรกยา); ใส่, แทรก. ว. อ่อน.
รำหัสน. รหัส.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒