พยัญชนะตัวที่ ๓๖ เป็นพวกอักษรตํ่า ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กน
อย่างตัว น ในคําที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น
กาล พาล ฟุตบอล.
ลกว. หก; (โบ) เรียกลูกชายคนที่ ๖ ว่า ลก, คู่กับ ลูกหญิงคนที่ ๖
ว่า อก.
ล่ก ๆว. อาการที่ทำอย่างรีบร้อนหรืออย่างลวก ๆ เช่น ทำงานล่ก ๆ เพื่อ
ให้ทันเวลา ทำงานล่ก ๆ เอาดีไม่ได้.
ลการ[ละกาน] น. ใบเรือ. (ป.).
ลกุจ[ละกุด] น. มะหาด. (ส.).
ลคุฑ, ลคุฬ[ละคุด, ละคุน] น. ไม้ตะบอง. (ส. ลคุฑ; ป. ลคุฬ).
ลฆุว. เบา, เร็ว. (ส.; ป. ลหุ).
ลฆุจิต ว. มีใจเบา. (ส. ลฆุจิตฺต).
ลฆุภาพ น. ความเบา, ความสะดวก, ความง่ายดาย. (ส. ลฆุภาว).
ลฆุโภชน์ น. เครื่องว่าง, อาหารว่าง. (ส.).
ลงก. ไปสู่เบื้องตํ่าหรือไปสู่เบื้องที่ถือว่าตรงข้ามกับขึ้น เช่น นํ้าลง
เครื่องบินลง, ไปสู่พื้นดินและพื้นอื่น ๆ เช่น ลงดิน ลงบันได
ลงเรือ; เอาเครื่องมือจับสัตว์นํ้าวางขึง หรือปัก เพื่อจับสัตว์นํ้า
เช่น ลงข่าย ลงลอบ ลงอวน ลงเบ็ด; จด เช่น ลงบัญชี; ทําพิธี
จารึกมนตร์หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เช่น ลงเลขลงยันต์ ลงนะหน้าทอง
ลงกระหม่อม; ยอม เช่น ผู้น้อยต้องลงผู้ใหญ่; ตีพิมพ์ออกเผยแพร่
เช่น เอาข่าวไปให้หนังสือพิมพ์ลง ลงแจ้งความ; ตกลงปลงใจ
แล้วก็ปักใจถือเอาเป็นแน่ เช่น ลงได้ทําเป็นไม่ทิ้ง ลงสู้แล้วไม่ถอย;
ปลูก เช่น ลงมะพร้าว ลงลิ้นจี่; ลด เช่น ราคาทองลง ค่าเงินดอลลาร์ลง;
ตก เช่น นํ้าค้างลง ฝนลง หมอกลง; เฆี่ยน เช่น ลงไม้ เอาหวายลงหลัง;
ท้องเดิน เช่น ทั้งลงทั้งราก. ว. อาการที่ไปสู่เบื้องตํ่า เช่น ไหลลง
เลื่อนลง ถอยลง; มากกว่าเดิม เช่น เลวลง ผอมลง ถูกลง สั้นลง.
ลงกระหม่อม ก. ลงยันต์บนกระหม่อม แล้วเสกเป่าให้อยู่ยง
คงกระพันเป็นต้น.
ลงกลอน ก. ใส่กลอน, เดิมหมายถึงใส่กลอนล่าง.
ลงโกศ ก. บรรจุศพลงในโกศ, เข้าโกศ ก็ว่า.
ลงขัน ก. เอาเงินใส่ลงในขันเป็นต้นเพื่อช่วยในงานต่าง ๆ เช่น
งานตัดจุก, ช่วยกันออกเงินเพื่อการใดการหนึ่ง เช่น ลงขันซื้อตู้เย็น
ไว้ใช้เป็นส่วนกลาง ลงขันเพื่อรวมเงินเป็นค่าอาหารในเวลาเดินทาง.
ลงข่าว ก. ตีพิมพ์ข่าวออกเผยแพร่.
ลงเข็ม ก. ตอกเสาเข็มเพื่อฝังเป็นรากสิ่งก่อสร้างกันทรุด,
ตอกเข็ม ก็ว่า.
ลงแขก ก. ร่วมแรงเพื่อนบ้านมาช่วยกันทำงานเช่นดำนา เกี่ยวข้าว
ให้ลุล่วงเร็วขึ้นโดยไม่รับค่าจ้าง และผลัดเปลี่ยนช่วยกันไปตาม
ความจำเป็นของแต่ละบ้าน; (ปาก) รุมกันข่มขืนกระทําชําเราหญิง.
ลงคราม ก. เอาผ้าขาวที่ซักแล้วชุบลงในน้ำผสมครามอ่อน ๆ
ก่อนนำขึ้นตาก เพื่อให้ผ้าขาวนวลเมื่อแห้งแล้ว.
ลงความเห็น ก. มีความเห็นร่วมกัน.
ลงคอ ว. อาการที่ทําสิ่งที่ขัดต่อคุณธรรมหรือศีลธรรมเป็นต้น
โดยไม่ตะขิดตะขวง เช่น แม่หาเงินมาด้วยความยากลำบาก
ลูกยังขโมยได้ลงคอ เด็กตัวเท่านี้แม่ยังตีได้ลงคอ.
ลงคะแนน ก. แสดงความเห็นโดยลงเป็นคะแนน.
ลงเงิน ก. เอาเงินมารวมกันเพื่อทํากิจการต่าง ๆ เช่น ลงเงินกัน
จัดรถไปทัศนาจร.
ลงจอบ ก. ใช้จอบขุดดิน, ลงจอบลงเสียม ก็ว่า.
ลงชื่อ ก. เขียนชื่อ, ลงลายมือชื่อ, ลงนาม ก็ว่า.
ลงดาบ ก. ประหารชีวิตด้วยการใช้ดาบฟันคอให้ขาด เช่น
เพชฌฆาตลงดาบนักโทษ.
ลงแดง ก. ท้องเดินและถ่ายเป็นเลือดออกมามาก (มักใช้แก่
คนอดฝิ่น).
ลงตัว ว. ไม่มีเศษ ในคำว่า หารลงตัว. ก. พอดี เช่น เรื่องนี้
ลงตัวแล้ว.
ลงถม ก. ใช้น้ำยาเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นร่องระหว่างลวดลายใน
เครื่องเงิน แล้วใช้ความร้อนอบให้น้ำยาติดและให้พื้นเป็นสีดำ,
ถม ถมดำ หรือ ถมยา ก็เรียก.
ลงถมยาสี ก. ใช้น้ำยาเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นร่องระหว่างลวดลาย
ในเครื่องเงินแล้วใช้ความร้อนอบให้น้ำยาติดและให้พื้นเป็นสี
ต่าง ๆ, เรียกสั้น ๆ ว่า ลงยา.
ลงทอง ก. ปิดทองตามลวดลาย เช่น ลวดลายแกะไม้ลงทอง.
ลงท้อง ก. ท้องเดิน.
ลงทะเบียน ก. จดเป็นหลักฐาน เช่น จดหมายลงทะเบียน, ลงชื่อ
รายงานตัวเป็นหลักฐาน เช่น ลงทะเบียนเข้าร่วมสัมมนา, ลงชื่อ
แสดงความจำนงเข้าเรียน เช่น ลงทะเบียนเรียนภาคที่ ๑.
ลงทัณฑ์ (กฎ) ก. ลงโทษผู้กระทำผิดต่อวินัยทหารหรือวินัยตำรวจ.
ลงท่า น. พระราชพิธีลงสรงในแม่น้ำของเจ้าฟ้า ทางราชการ
เรียกว่า พระราชพิธีสระสนาน; พิธีนําช้างลงสรงสนานที่ท่า.
ลงท้าย ก. จบ เช่น ลงท้ายจดหมายว่า ขอแสดงความนับถือ.
ว. ในที่สุด เช่น พูดว่าจะให้เงิน ลงท้ายก็เหลว คนเราลงท้าย
ก็ต้องตายกันทุกคน, เรียกข้อความที่ลงท้ายจดหมาย เช่น ควร
มิควรแล้วแต่จะโปรด ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง ว่า คำลงท้าย.
ลงทุน ก. นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุนเพื่อประกอบธุรกิจ, โดย
ปริยายหมายความว่า ยอมทำสิ่งที่ยากและไม่น่าจะทำได้ เช่น เขา
ลงทุนโกนหัวแสดงละคร.
ลงโทษ ก. ทําโทษเช่นเฆี่ยน จําขัง ปรับเอาเงิน เป็นต้น.
ลงนะหน้าทอง ก. ลงอักขระ นะ เป็นอักษรขอมที่หน้าผากและ
ปิดทองแล้วเอานิ้วหัวแม่มือคลึงให้ทองหายไปในเนื้อ เพื่อให้
เกิดเสน่ห์เมตตามหานิยม.
ลงนา ก. เริ่มทํานา, ยกออกจากบ้านไปอยู่นาเพื่อทํานา.
ลงนาม ก. ลงชื่อ.
ลงเนื้อเห็นด้วย ก. เห็นพ้องด้วย.
ลงโบสถ์ ก. ลงอุโบสถ; โดยปริยายหมายความว่า เข้ากันได้
(มักใช้ในประโยคปฏิเสธ) เช่น นาย ก กับ นาย ข ไม่ลงโบสถ์กัน.
ลงปฏัก, ลงประตัก ก. แทงด้วยประตัก (ใช้แก่วัวควาย),
โดยปริยายหมายความว่า ทำโทษหรือดุด่าว่ากล่าวเป็นต้น
เพื่อให้หลาบจำ.
ลงแป้ง ก. เอาผ้าชุบลงในนํ้าผสมแป้งมันที่กวนสุกแล้ว เพื่อให้ผ้า
แข็งอยู่ตัว.
ลงผี ก. เชิญผีมาสิงอยู่ในคนแล้วถามเหตุร้ายดี, เข้าผี หรือ ทรงเจ้า
เข้าผี ก็ว่า.
ลงฝัก น. โรคเกิดเพราะเส้นเลื่อนลงสู่ถุงอัณฑะทําให้ถุงอัณฑะโต
เรียกว่า กระษัยลงฝัก.
ลงพระบังคน (ราชา) ก. ถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะ, ถ้าถ่ายปัสสาวะ
เรียกว่า ลงพระบังคนเบา, ถ้าถ่ายอุจจาระ เรียกว่า ลงพระบังคนหนัก.
ลงพื้น ก. เอาวัตถุเช่นดินสอพองหรือรักสมุกทาลงบนพื้นเพื่อให้
ผิวเรียบก่อนที่จะทาน้ำมัน ทาสี หรือ เขียนลวดลาย.
ลงพุง ว. มีพุงพลุ้ยหรือยื่นออกมา.
ลงมติ ก. ลงความเห็นร่วมกันอย่างใดอย่างหนึ่ง.
ลงมีด ก. จดมีด คือ เริ่มฟัน.
ลงมีดลงไม้ ก. ตีรันฟันแทง.
ลงมือ ก. เริ่มทํา, ตั้งต้นทํา, เช่น ลงมือกินได้, ทำ เช่น กับข้าววันนี้
ฉันลงมือเอง งานนี้เธอลงมือเองเชียวหรือ.
ลงไม้ ก. เฆี่ยนด้วยไม้; เอาไปใส่คาหรือใส่ขื่อไว้.
ลงยา ก. ใช้สารเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นร่องระหว่างลวดลายใน
เครื่องเงิน แล้วใช้ความร้อนอบให้นํ้ายาติดและให้พื้นเป็นสีต่าง ๆ,
เรียกเต็มว่า ลงถมยาสี.
ลงรอย, ลงรอยกัน ก. เข้ากันได้.
ลงรัก ก. เอารักทาลงบนผิวสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อทําให้ผิวเรียบ เกลี้ยง
ดํา เป็นมัน.
ลงราก ก. ท้องเดินและอาเจียน; วางฐานรากอันเป็นโครงสร้าง
ส่วนที่รองรับอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างตอนล่างสุดไม่ให้ทรุด เช่น
ลงรากตึก ลงรากอาคาร; มีรากงอกลงไปยึดดิน เช่น ต้นไม้ลงราก.
ลงเรือลำเดียวกัน (สำ) ก. ทำงานร่วมกัน, ร่วมรับผลการกระทำ
ด้วยกัน.
ลงแรง ก. ออกแรงทํางาน.
ลงโรง ก. เริ่มการแสดงมหรสพเช่นโขน ละคร ลิเก; เข้าสู่
โรงพิธีซัดนํ้า.
ลงเลขลงยันต์ ก. เขียน สักหรือแกะสลักตารางหรือลายเส้นเป็น
ตัวเลข อักขระ หรือรูปภาพลงบนแผ่นผ้า ผิวหนัง ไม้ โลหะ
เป็นต้น พร้อมกับร่ายเวทมนตร์คาถากำกับ ถือว่าเป็นของขลัง.
ลงเวลา ก. บันทึกเวลาที่มาทำงานและกลับบ้าน.
ลงศอก ก. เอาศอกกระทุ้งลง เช่น นักมวยลงศอกคู่ต่อสู้; ใช้ศอก
ยันลงกับพื้นเพื่อพยุงตัวขณะหมอบ.
ลงส้น ก. อาการที่เดินกระแทกส้นเท้าแสดงความไม่พอใจเป็นต้น.
ลงสนาม ก. ลงแข่งขัน, ลงประลองความสามารถ, เช่น ฟุตบอล
รอบนี้ไทยลงสนามกับเกาหลี ลงสนามบอกสักวา.
ลงสมุก [ลงสะหฺมุก] ก. ใช้ดินหรือถ่านใบตองแห้งเป็นต้นป่น
เป็นผงผสมกับยางรักให้เหนียว ทาทับบนพื้นวัตถุเพื่อเตรียมผิว
ให้แน่นและเรียบ.
ลงสิ่ว ก. แกะสลักไม้โดยใช้สิ่วกัดผิวไม้ออกให้เหลือส่วน
ที่ต้องการ.
ลงสี ก. ระบายสีเป็นรูปภาพ.
ลงเส้น ก. เขียนเส้นให้เห็นเป็นรูปภาพ.
ลงหญ้าช้าง น. การลงโทษในสมัยก่อน คือ เอาตัวไปเป็นคนเลี้ยงช้าง.
ลงหลักปักฐาน (สำ) ก. ตั้งที่อยู่ทำมาหากินเป็นหลักแหล่ง.
ลงหัว ก. มีหัวงอกอยู่ใต้ดิน (ใช้แก่พืชบางชนิด) เช่น มันลงหัว
เผือกลงหัว; โดยปริยายหมายความว่า ยอมอ่อนน้อม แต่มักใช้
ในความปฏิเสธ เช่นไม่ยอมลงหัวให้ใคร.
ลงหิน ว. เรียกเครื่องใช้ประเภทหนึ่ง เช่น ขัน พาน ทัพพี ที่ทำด้วย
ทองแดงเจือดีบุก เนื้อเปราะ ว่า เครื่องลงหิน หรือ ทองลงหิน.
ลงอาญา, ลงอาชญา ก. ลงโทษหรือทําโทษด้วยวิธีต่าง ๆ ได้แก่
ประหารชีวิต จำคุก กักขัง ปรับ ริบทรัพย์สิน.
ลงอุโบสถ ก. เข้าร่วมสังฆกรรมฟังพระปาติโมกข์ในวันขึ้น
๑๕ คํ่า วันแรม ๑๔ หรือ แรม ๑๕ คํ่าของเดือน (ใช้แก่พระสงฆ์),
ลงโบสถ์ ก็ว่า.
ลงเอย ก. จบ, เลิก, สิ้นสุด, ยุติ, เช่น เรื่องนี้ลงเอยเสียที.
ล่ง(กลอน) ว. โล่ง, ว่าง, เปล่า, ไม่มีเครื่องกําบัง.
ลงกาน. ชื่อเมืองของทศกัณฐ์ในเรื่องรามเกียรติ์.
ล้งเล้ง(ปาก) ก. ต่อว่าหรือดุว่าด้วยเสียงเอ็ดอึง เช่น ฉันทำแก้วแตกเขามา
ล้งเล้งเอากับฉันใหญ่. ว. อาการที่ส่งเสียงเอ็ดอึงราวกับทะเลาะ
วิวาทกัน เช่น พูดกันล้งเล้ง.
ลดก. น้อยลง ตํ่าลง หรือทําให้น้อยลงตํ่าลงกว่าที่มีอยู่เป็นอยู่แต่เดิม
เช่น น้ำลด ลดโทษ ลดราคา ลดน้ำหนัก ไข้ลด ลดธงลงจากเสา,
ผ่อนลง เช่น ลดฝีเท้า ลดฝีจักร ลดระดับ ลดเสียง, เอาออก เช่น
ลดฝาเรือนออกด้านหนึ่งทำให้ห้องโล่งขึ้น, หย่อนตัวลงนั่งหรือ
นอน เช่น ลดตัวลงนั่ง.
ลดเขื่อน ก. ลงเขื่อน, ทําเขื่อน.
ลดชั้น ก. เข้าเรียนชั้นต่ำกว่าเดิม เช่น นักเรียนที่เข้าใหม่ชั้นประถม
ปีที่ ๓ ถูกลดชั้นไปอยู่ชั้นประถมปีที่ ๒.
ลดตัว ก. ถ่อมตัว, ไม่ถือตัว, เช่น ลูกจ้างนิยมนายจ้างที่ลดตัวมาเล่น
หัวกับตน, ไม่ไว้ตัว เช่น เป็นผู้ใหญ่แล้วยังลดตัวไปทะเลาะกับเด็ก.
ลดเพดานบิน ก. ลดระดับความสูงในการบิน.
ลดราวาศอก ก. อ่อนข้อ, ยอมผ่อนปรนให้, เช่น เถียงกันไม่ลดรา
วาศอก เขาเป็นพี่ก็ต้องยอมลดราวาศอกให้เขาบ้าง.
ลดรูป ก. ตัดรูปสระบางรูปออกเมื่อมีตัวสะกด แต่คงออกเสียง
สระอย่างเดิม เช่น ในคำว่า ลง มี ล สระ โ-ะ ง สะกด ลดรูปสระ
โ-ะ เป็น ลง.
ลดละ ก. ยอมเว้นให้, ยอมหย่อนให้, (มักใช้ในความปฏิเสธ)
เช่น ตำรวจติดตามผู้ร้ายอย่างไม่ลดละ, ละลด ก็ว่า.
ลดเลี้ยว ก. อ้อมไปอ้อมมา, คดไปคดมา, เช่น ทางลดเลี้ยวไป
ตามไหล่เขา, อ้อมค้อม, ไม่ตรงไปตรงมา, เช่น พูดจาลดเลี้ยว,
เลี้ยวลด ก็ว่า.
ลดเลี้ยวเกี้ยวพา ก. พูดจาหว่านล้อมเป็นเชิงเกี้ยว.
ลดหย่อน ก. ผ่อนให้เบาลง เช่น ลดหย่อนภาษี ขอลดหย่อน
ดอกเบี้ยจากร้อยละ ๑๒ เป็นร้อยละ ๑๐, ทุเลา เช่น ลดหย่อนโทษ.
ลดหลั่น ว. ต่ำลงไปเป็นชั้น ๆ เช่น นั่งลดหลั่นกันไปตามขั้นบันได,
ตามลำดับชั้น เช่น พนักงานได้รับโบนัสมากน้อยลดหลั่นกันไป,
ก่อนหลังกันเป็นลำดับ เช่น ข้าราชการเข้ารับพระราชทานเครื่อง
ราชอิสริยาภรณ์ลดหลั่นไปตามลำดับชั้น.
ลดา[ละ-] น. เครือเถา, เครือวัลย์; สาย. (ป., ส. ลตา).
ลดาวัลย์น. ชื่อไม้เถาชนิด Porana volubilis Burm. ในวงศ์ Convolvulaceae
ดอกสีขาว ออกเป็นช่อ กลิ่นหอมเย็น.
ลนก. อังไฟเพื่อให้ร้อนแต่ผิว ๆ หรือให้อ่อนเป็นต้น เช่น เอาขี้ผึ้งลนไฟ
เอาไม้ลนไฟให้อ่อน; วิ่ง, อยู่นิ่งไม่ได้, มักใช้ประกอบคําอื่นว่า
ลนลาน ลุกลน ลุกลี้ลุกลน. ว. อาการที่รีบร้อนจนไม่เป็นระเบียบ,
สับสน, เช่น ทำอะไรลนไปหมด พูดลนจนฟังไม่รู้เรื่อง.
ลนควัน ก. ทําให้อ่อนหรือให้แห้งด้วยควันร้อน.
ลนลาน ว. อาการที่กลัว ตกใจ หรือรีบร้อนเป็นต้นจนทำอะไรไม่ถูก
เช่น ไฟไหม้ข้างบ้านเขาวิ่งหนีไฟลนลานเลยไม่ได้หยิบอะไรมา.
ล่นก. วิ่ง, วิ่งเร็ว.
ล้นก. พ้นหรือเลยระดับที่เปี่ยมอยู่แล้วจนไหลออกมา เช่น น้ำล้นตุ่ม
ข้าวสารล้นกระสอบ, เกินกำหนดจนคงอยู่ไม่ได้ เช่น คนมากจนล้น
ห้องประชุม. ว. ยิ่ง เช่น งานล้น สวยล้น; (ปาก) ค่อนข้างทะลึ่ง,
เกินพอดี, เช่น เด็กคนนี้พูดจาล้น.
ล้นกระเพาะ ว. ลักษณะที่กินมากจนแน่น เช่น กินจนล้นกระเพาะ.
ล้นเกล้าล้นกระหม่อม น. คําเรียกพระเจ้าแผ่นดินโดยความเคารพ
นับถือมาก เช่น ล้นเกล้าล้นกระหม่อมของปวงชนชาวไทย. ว. ใช้เป็น
ราชาศัพท์ หมายความว่า มากล้นพ้นประมาณ, ใช้เขียนย่อว่าล้นเกล้าฯ
ก็ได้ เช่น นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าฯ หาที่สุดมิได้.
ล้นตลาด ว. มากจนเกินความต้องการของตลาด เช่น สินค้าล้นตลาด.
ล้นพ้น ว. ยิ่งยวด, ไม่มีอะไรเปรียบ, เช่น ยากจนเป็นล้นพ้น พ่อแม่มี
พระคุณเป็นล้นพ้น.
ล้นฟ้า ว. มากมายสุดคณานับ เช่น รวยล้นฟ้า.
ล้นมือ ว. มากเกินกว่าจะทำไหว เช่น มีงานล้นมือ.
ล้นหลาม ว. มากมายเหลือประมาณ เช่น ประชาชนมาเฝ้ารับเสด็จ
อย่างล้นหลาม.
ล้นเหลือ ว. มากมายเหลือเฟือ เช่น มีอาหารกินล้นเหลือ.
ลบก. ทำให้หายไปด้วยอาการเช็ดหรือถู, ทำให้หายไป เช่น น้ำลบฝั่ง;
หักออก, ชักออก, (ใช้แก่วิธีเลข). ว. ที่เป็นไปในทางร้าย ทางไม่ดี
หรือทางทําลาย เช่น มองในทางลบ. น. เรียกเครื่องหมายดังนี้ -
ว่า เครื่องหมายลบ.
ลบรอย ก. สบประมาท.
ลบล้าง ก. ทําให้หมดไปสิ้นไป เช่น ลบล้างความผิด, ทำให้เป็นโมฆะ
ทางกฎหมาย เช่น ลบล้างหนี้สิน ลบล้างมลทิน.
ลบเลือน ก. เสื่อมจากสภาพเดิมจนเห็นหรือจําได้แต่ราง ๆ เช่น
ตัวหนังสือลบเลือน ความจําลบเลือน.
ลบโลก ว. เป็นใหญ่ปราบได้ตลอดโลก.
ลบศักราช ก. เลิกใช้ศักราชเก่า ตั้งศักราชใหม่แทน.
ลบหลู่ ก. แสดงอาการเหยียดหยามต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือต่อผู้มี
อุปการคุณโดยถือว่าไม่สำคัญควรแก่การเคารพนับถือ เช่น ลบหลู่
สิ่งศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาที่ตนไม่ได้นับถือ ลบหลู่พ่อแม่ครูบาอาจารย์
นาย ก ลบหลู่บิดานาย ข.
ลบเหลี่ยม ก. ทำให้เสียชั้นเชิง เสียเกียรติ หรือเสียความเชื่อถือ
ต่อหน้าผู้อื่นหรือต่อหน้าชุมนุมชน.
ลบม[ละบม] (แบบ) ก. ระบม เช่น นางก็ถวายบังคม ลบมพิลาลศกําสรด
ไปมา. (ม. คําหลวง วนปเวสน์).
ลบอง[ละบอง] น. แบบ, ฉบับ. ก. แต่ง, ทํา. (ข. ลฺบง ว่า ลอง).
ลปก[ละปก] น. คนพูดบ่นเพ้อต่าง ๆ; คนพูดด้วยความอยากได้. (ป.).
ลปนะ[ละปะนะ] น. การพูด, การบ่นพึมพํา; ปาก. (ป., ส.).
ลพน. การตัด, การเกี่ยว; ส่วนที่ตัดออก, ท่อน, ชิ้น; หยาดนํ้า.
(ป., ส. ลว).
ลพุช, ลาพุช[ละพุด, ลาพุด] น. มะหาด. (ป.).
ลม ๑น. ธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง ๔ ของร่างกาย คือ ดิน นํ้า ไฟ ลม,
ถ้าลมในร่างกายแปรปรวนไม่ปรกติจะทําให้เกิดอาการต่าง ๆ ได้
เช่น เป็นลม; ลมหายใจ เช่น หมดลม สิ้นลม หมายความว่า ตาย;
อากาศที่เคลื่อนที่; ชื่อโรคชนิดหนึ่ง มีอาการหลายอย่าง เช่น
วิงเวียน หน้ามืด คลื่นเหียน, ถ้าอาการรุนแรงอาจถึงแก่สิ้นสติ
หรือตายได้ เช่น เขาเป็นลมแน่นิ่งไป.
ลม ๆ ว. ไม่เป็นแก่น, ไม่เป็นสาระ; อาการเป็นไปแห่งจิตใน
ขณะหนึ่ง ๆ บางทีก็ดี บางทีก็ร้าย.
ลมกรด น. กระแสลมแรงจัดในบรรยากาศชั้นบนในระดับสูง
ตั้งแต่ ๑๐,๐๐๐-๑๕,๐๐๐ เมตร มีลักษณะเป็นลําคล้ายท่อรูปรี
ขนาดใหญ่, โดยปริยายหมายความว่า เร็วมาก เช่น นักวิ่งลมกรด.
ลมกระโชก น. ลมแรงที่เกิดในทันทีทันใดชั่วขณะหนึ่ง, ลมที่พัด
แรงเป็นพัก ๆ.
ลมโกรก น. ลมที่พัดอยู่เรื่อย ๆ.
ลมขึ้น ก. อาการที่ลมดันออกจากภายในร่างกาย ทําให้หาวเรอ
หรือให้เกิดอาการวิงเวียน หน้ามืด และอาเจียน ในกรณีหลังนี้
บางทีก็เรียกว่า ลมขึ้นเบื้องสูง.
ลมค้า น. ลมซึ่งพัดออกจากบริเวณความกดอากาศสูงกึ่งโซนร้อน
ไปยังบริเวณความกดอากาศตํ่าที่เส้นศูนย์สูตร ในซีกโลกเหนือจะ
พัดมาจากทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนในซีกโลกใต้จะพัดมาจาก
ทิศตะวันออกเฉียงใต้. (อ. trade wind).
ลมงวง, ลมงวงช้าง น. ลมชนิดหนึ่ง เมื่อเริ่มเกิดจะเห็นเป็นลํายื่น
ลงมาจากใต้ฐานเมฆ มีลักษณะคล้ายงวงช้าง ถ้ามีกําลังแรงมาก
ลํานี้จะยาวลงมามาก. (อ. tornado).
ลมจับ ก. มีอาการวิงเวียนหน้ามืดบางคราวถึงกับหมดสติ, เป็นลม
หรือ เป็นลมเป็นแล้ง ก็ว่า.
ลมเฉื่อย น. ลมที่พัดเรื่อย ๆ, ลมที่พัดช้า ๆ.
ลมชวย น. ลมที่พัดอ่อน ๆ, ลมที่พัดเรื่อย ๆ.
ลมชาย น. ลมโชย.
ลมโชย น. ลมที่พัดอ่อน ๆ, ลมชาย ก็ว่า.
ลมแดกขึ้น ก. อาการที่ลมในท้องดันขึ้นมา.
ลมแดง น. ลมพายุที่พัดแรงจัด ท้องฟ้ามีสีแดง.
ลมแดด ว. อาการที่เป็นลมเพราะโดนแดดจัด.
ลมตก น. กระแสลมพัดอ่อน ๆ (มักพัดในเวลาเย็น) เช่น แดดร่ม
ลมตก.
ลมตะกัง น. ชื่อโรคลมชนิดหนึ่ง ตามตำราแพทย์แผนโบราณว่า
ทำให้มีอาการปวดหัวเวลาเช้า ๆ ปวดกระบอกตา เมื่อเห็นแดด
จะลืมตาไม่ขึ้น, ลมปะกัง ก็ว่า.
ลมตะเภา น. ลมชนิดหนึ่งพัดมาจากทิศใต้ไปทางทิศเหนือใน
กลางฤดูร้อน.
ลมตีขึ้น ก. อาการที่ลมในท้องตีขึ้นมา.
ลมตึง น. ลมกระโชกแรง.
ลมทวนลมค้า น. ลมชั้นบนที่อยู่เหนือลมค้าในเขตร้อนและพัด
สวนทางกับลมค้า. (อ. anti trade wind).
ลมทะเล น. ลมที่พัดจากทะเลเข้าหาฝั่งในเวลากลางวัน เนื่องจาก
เวลากลางวันพื้นดินร้อนกว่าพื้นนํ้า ทําให้อากาศที่อยู่เหนือพื้นดิน
ลอยตัวสูงขึ้น อากาศจากทะเลซึ่งอยู่ในบริเวณใกล้เคียงจึงเข้ามาแทนที่.
ลมบก น. ลมที่พัดออกจากฝั่งไปสู่ทะเลในเวลากลางคืน เนื่องจาก
อุณหภูมิของนํ้าทะเลอุ่นกว่าอุณหภูมิของพื้นดินที่อยู่ใกล้เคียง อากาศ
เหนือผิวนํ้าจะลอยตัวสูงขึ้น อากาศจากพื้นดินจึงพัดเข้าไปแทนที่.
ลมบน น. กระแสลมเบื้องบน เช่น ว่าวติดลมบน.
ลมบ้าหมู ๑ น. ลมหมุนที่เกิดในบริเวณแคบ ๆ มีความรุนแรง
ไม่มากนัก มักหอบเอาของเป็นวงขึ้นไปในอากาศ.
ลมบ้าหมู ๒ น. อาการหมดสติเป็นครั้งคราว และมักมีอาการชักเกร็ง
นํ้าลายเป็นฟอง มือเท้ากํา เป็นผลเนื่องจากสมองทํางานผิดปรกติ.
ลมเบ่ง ก. อาการที่อยากเบ่งขณะที่มดลูกหดตัวและตำแหน่ง
ของทารกอยู่ต่ำมากพร้อมที่จะคลอดออกมา.
ลมปราณ น. ลมหายใจ เช่น ทำงานเหน็ดเหนื่อยแทบจะสิ้น
ลมปราณ; วิธีกําหนดดูความคล่องของลมหายใจเข้าออกว่าฤกษ์ดี
หรือฤกษ์ร้าย เรียกว่า จับลมปราณ.
ลมปะกัง น. ลมตะกัง.
ลมปาก น. ถ้อยคำที่กล่าว เช่น อย่าสัญญาเพียงลมปาก, คำพูด
ที่จูงใจให้เห็นคล้อยตาม เช่น หลงลมปากจึงตามเขาไป.
ลมพัดชายเขา น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ลมพัดหลวง น. ลมตะโก้. (ดู ตะโก้ ๒).
ลมพัทธยา น. ลมที่พัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปทางทิศ
ตะวันออกเฉียงเหนือในต้นฤดูฝน.
ลมพายุ น. พายุ.
ลมพิษ น. ผื่นคันเป็นพิษเห่อขึ้นตามผิวหนัง.
ลมเพลมพัด น. อาการที่เจ็บป่วยโดยไม่รู้สาเหตุ มักเข้าใจกันว่า
ถูกกระทํา.
ลมมรสุม น. (ภูมิ) ลมที่เกิดขึ้นเนื่องจากความแตกต่างระหว่าง
อุณหภูมิของพื้นดินกับพื้นน้ำ ในฤดูหนาวอุณหภูมิของพื้นดิน
เย็นกว่าอุณหภูมิของน้ำในมหาสมุทรที่อยู่ใกล้เคียง อากาศเหนือ
พื้นน้ำจะลอยตัวสูงขึ้น อากาศจากพื้นดินจึงพัดเข้าไปแทนที่ทำ
ให้เกิดเป็นลมพัดออกจากทวีป ส่วนในฤดูร้อนอุณหภูมิของพื้นดิน
ร้อนกว่าน้ำในมหาสมุทร จึงทำให้เกิดลมพัดไปในทิศทางตรง
กันข้าม, พายุใหญ่ที่มีลมแรงและมีฝนตกหนัก.
ลมไม่ดี ก. ใจคอหงุดหงิดไม่เป็นปรกติ.
ลมร้อน น. ลมที่นำความร้อนมาด้วย.
ลมล่อง น. ลมที่พัดมาตามลํานํ้า.
ลม ๆ แล้ง ๆ ว. เลื่อนลอยเปล่า ๆ, ไม่มีผล, เช่น ฝันลม ๆ แล้ง ๆ
ว่าจะถูกสลากกินแบ่ง.
ลมว่าว น. ลมที่พัดจากทิศเหนือไปทิศใต้ตอนต้นฤดูหนาว,
ลมเล่นว่าวเดี๋ยวนี้คือลมตะเภา ซึ่งพัดจากทิศใต้ไปทิศเหนือในกลางฤดูร้อน.
ลมสลาตัน น. ลมทะเลที่พัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปทางทิศ
ตะวันออกเฉียงเหนือในปลายฤดูฝน.
ลมสว้าน [–สะว่าน] ก. ลมแดกขึ้นอันเป็นอาการของไข้หนักจวน
จะสิ้นใจ.
ลมเสีย ก. ใจคอขุ่นมัวหรือรู้สึกโกรธ.
ลมใส่ (ปาก) ว. อาการที่รู้สึกว่าจะเป็นลมเนื่องจากตกใจหรือ
ผิดหวังเป็นต้น เช่น เห็นผลสอบแล้วลมใส่.
ลมหนาว น. ลมที่นำความหนาวเย็นมาด้วย.
ลมหวน น. ลมที่พัดกลับไปกลับมาขณะฝนตก.
ลมหอบ น. ลมพายุที่พัดหอบเอาสิ่งต่าง ๆ ลอยไปได้ไกล ๆ.
ลมหายใจ น. ลมที่ปอดสูบเข้าออกทางจมูกหรือทางปาก.
ลม ๒น. ชื่อปูชนิด Ocypode ceratophthalma ในวงศ์ Ocypodidae
ก้านตายาว วิ่งเร็ว อยู่ตามหาดทรายชายทะเล.
ลม ๓น. ชื่อเห็ดชนิด Lentinus polychrous L?v. ในวงศ์ Polyporaceae
ขึ้นบนขอนไม้ผุ ดอกเห็ดรูปปากแตร ด้านบนมีเกล็ดสีนํ้าตาลอ่อน
ด้านล่างมีครีบสีนํ้าตาลแดง เนื้อเหนียว กินได้.
ล่มก. กิริยาที่ทรงตัวไม่อยู่ เอียงจนตะแคง คว่ำ หรือจม เช่น เรือล่ม
เกวียนล่ม, ทำให้ตะแคง คว่ำ หรือจม เช่น ล่มเรือ; ได้รับความ
เสียหายมากเพราะน้ำท่วมหรือพายุพัดเป็นต้น เช่น นาล่ม สวนล่ม
โป๊ะล่ม; ไม่สำเร็จ, ไม่รอดฝั่ง, เช่น โครงการล่ม.
ล่มจม ก. สิ้นเนื้อประดาตัว เช่น ค้าขายขาดทุนจนล่มจม, ย่อยยับ,
ฉิบหาย, เช่น บ้านเมืองล่มจม.
ล่มฟ้า ว. มีอํานาจเหนือฟ้าเหนือเทวดา.
ล่มหัวจมท้าย ก. ร่วมโชคชะตาเดียวกัน เช่น สามีภรรยาต้อง
ล่มหัวจมท้ายด้วยกัน.
ล่มสลาย ก. สูญเสียสภาพเดิมแล้วสลายไป เช่น อาณาจักรโบราณ
ล่มสลายไปหลายอาณาจักรแล้ว.
ล้มก. กิริยาที่ตั้งอยู่แล้วเอนลงหรือทอดลงถึงพื้นหรือทลายลง เช่น
ต้นไม้ล้ม ล้มตัวลงนอน ตึกล้ม, ทำให้มีอาการเช่นนั้น เช่น ล้ม
จอมปลวก ถูกผลักล้มลง, ตั้งอยู่ไม่ได้ เช่น กิจการล้ม ธนาคารล้ม
โรงเรียนล้ม; ฆ่า เช่น ล้มวัว ล้มควาย, ตาย เช่น ช้างล้ม, ตัดโค่น
เช่น ล้มกอไผ่; สมยอมหรือทำให้สมยอมกันในทางที่ไม่สุจริต
เช่น ล้มคดี ล้มมวย. ว. ที่ตั้งอยู่แล้วเอนลงหรือทอดลงถึงพื้นหรือ
ทลายลง เช่น ไม้ล้มข้ามได้ คนล้มอย่าข้าม; ที่สมยอมกันในทาง
ไม่สุจริต เช่น มวยล้ม.
ล้มกระดาน ก. อาการที่ฝ่ายซึ่งเห็นว่าตนกำลังจะแพ้ในการเล่น
หมากรุก จึงพาลคว่ำกระดานเลิกเล่นกันโดยแกล้งปัดตัวหมากรุก
บนกระดานเป็นต้น, คว่ำกระดาน ก็ว่า, โดยปริยายหมายถึงการ
ที่ฝ่ายมีอำนาจล้มเลิกการประชุมหรือกิจการใด ๆ เสียกลางคัน
เช่น ประธานคุมเสียงสมาชิกไม่อยู่เลยล้มกระดานด้วยการเลิก
ประชุม.
ล้มกลิ้งล้มหงาย ก. ล้มแล้ว กลิ้งพลิกไปพลิกมา เช่น ตกกระได
ล้มกลิ้งล้มหงายลงมา.
ล้มคว่ำ ก. ล้มเอาหน้าลง.
ล้มคว่ำคะมำหงาย ก. ล้มกลิ้งหลายทอด เช่น ถูกม้าเตะล้มคว่ำ
คะมำหงาย.
ล้มคะมำ ก. ล้มหัวพุ่งไปเพราะสะดุด.
ล้มเค้า ก. เล่นการพนันบางอย่างเช่นถั่วโป โดยวิธีแทงเท่าจำนวน
เค้าที่เจ้ามือมีอยู่ที่หน้าตัก ถ้าแทงถูกเจ้ามือก็หมดเค้า เรียกว่า
แทงล้มเค้า.
ล้มช้าง ก. ฆ่าช้าง; โค่นคนที่มีอำนาจมีอิทธิพลลงได้.
ล้มตะเข็บ ก. เย็บทับตะเข็บอีกครั้งหนึ่งหรือสอยให้ตะเข็บราบลง.
ล้มตึง ก. ล้มหงายหลังกระแทกพื้น.
ล้มโต๊ะ ก. กินแล้วหาเรื่องไม่จ่ายทรัพย์.
ล้มทั้งยืน ก. ล้มขณะที่ยืนอยู่ เช่น ถูกเตะล้มทั้งยืน เป็นลมล้มทั้งยืน,
โดยปริยายหมายถึงอาการที่สิ้นเนื้อประดาตัวหรือผิดหวังอย่าง
รุนแรงโดยไม่เคยคาดค ทันทีทันใดโดยไม่เคยคาดคิดมาก่อน เช่น พอ
รู้ว่าลูกถูกรถทับตายเลยเสียใจแทบล้มทั้งยืน.
ล้มทับ ก. ฉวยโอกาสให้ผู้อื่นจ่ายค่าอาหารแทนตนหรือพวก
ของตน.
ล้มฝา ก. ทำปลายฝาเรือนทรงไทยให้สอบขึ้น.
ล้มมวย (สำ) ก. สมยอมหรือทำให้สมยอมกันในทางที่ไม่สุจริต.
ล้มไม่ลง ก. อาการที่ถูกฝ่ายตรงข้ามเตะซ้ายเตะขวาเลี้ยงไว้ไม่ให้ล้ม
เช่น นายแดงถูกเตะล้มไม่ลง; หักล้างหรือโค่นผู้อื่นไม่สำเร็จ, โดย
ปริยายหมายความว่า พยายามรักษาสถานภาพไว้ไม่ให้ซวดเซ เช่น
ธนาคารล้มไม่ลง เพราะถ้าล้มประชาชนจะเดือดร้อน.
ล้มละลาย ก. สิ้นเนื้อประดาตัว, หมดทรัพย์สมบัติของตัว; (กฎ)
มีหนี้สินล้นพ้นตัว และศาลได้มีคําพิพากษาให้ล้มละลาย.
ล้มลุก น. พืชที่มีอายุชั่วคราว เช่น พริก มะเขือ ถั่ว ข้าวโพด เรียกว่า
พืชล้มลุก; เรียกตุ๊กตาชนิดหนึ่งเมื่อผลักล้มลงแล้วลุกขึ้นเองว่า
ตุ๊กตาล้มลุก.
ล้มลุกคลุกคลาน ก. หกล้มหกลุก เช่น ฝนตกหนักถนนเป็นโคลน
เขาต้องวิ่งหนีฝนล้มลุกคลุกคลานไปตลอดทาง สะดุดตอไม้ล้มลุก
คลุกคลาน, โดยปริยายหมายความว่า ซวดเซ, ไม่มั่นคง, ตั้งตัวไม่ติด,
เช่น ชีวิตของเขาต้องล้มลุกคลุกคลานอยู่ตลอดเวลา เขาล้มลุกคลุก
คลานมาหลายปีกว่าจะตั้งตัวได้.
ล้มเลิก ก. เลิก เช่น ล้มเลิกกิจการ, ยกเลิก เช่น ล้มเลิกสัญญา,
เลิกดำเนินกิจการ, ไม่ทำต่อไป, เช่น ล้มเลิกโครงการ, เลิกล้ม ก็ว่า.
ล้มหมอนนอนเสื่อ ก. ป่วยจนต้องนอนรักษาตัว เช่น เขาล้มหมอน
นอนเสื่อเสียหลายวัน.
ล้มหายตายจาก ก. ตายจากไปแล้ว, หายหน้าไปนานจนทำให้คิด
ว่าตายไปแล้ว.
ลมแล้งดู ราชพฤกษ์.
ลมาด[ละ–] น. แมลงหวี่. (ข. มมาจ ว่า ตัวชีผ้าขาว).
ลรรลุง[ลัน–] (กลอน) ว. เป็นทุกข์ถึง, เศร้าโศก, ครํ่าครวญ. (ดู ละลุง ๑).
ลลนา[ละละ–] น. หญิงที่น่าเอ็นดู, ผู้หญิง. (ป., ส.).
ลลาฏ[ละ–] น. นลาฏ, หน้าผาก. (ป., ส.).
ลลิต[ละ–] ว. น่ารัก, น่าเอ็นดู, น่าชื่นชม, สวย, งาม, ละมุนละม่อม. (ส.).
ลวกก. กิริยาที่ของเหลวหรือไอที่ร้อนจัดหรือไฟมากระทบ เช่น ไฟลวก
น้ำร้อนลวก ถูกไอน้ำเดือดลวก, กิริยาที่ถูกน้ำร้อน ไอร้อน หรือไฟ
พลุ่งมากระทบผิวเช่น หม้อน้ำระเบิด น้ำร้อนพลุ่งมาลวกทำให้พอง
ไปทั้งตัว ไฟพลุ่งมาลวกเนื้อลวกตัว, รดหรือแช่ด้วยน้ำร้อน เช่น เอา
น้ำร้อนมาลวกผัก ลวกผ้าหรือลวกชาม. ว. เรียกสิ่งที่รดหรือแช่ด้วย
น้ำร้อน เช่น ไข่ลวก ผักลวก สะเดาลวก.
ลวกปาก, ลวกปากลวกคอ ก. อาการที่กินของร้อนจัดทำให้รู้สึกว่า
ปากแทบพองชั่วระยะหนึ่ง.
ลวก ๆว. อย่างหยาบ ๆ, มักง่าย, ยังไม่เรียบร้อย, เช่น ทำงานลวก ๆ พอ
ให้เสร็จ ๆ ไป.
ลวง ๑ก. ทําให้หลงผิด เช่น ขุดหลุมพรางลวงข้าศึก.
ลวงตา ก. ทําให้เห็นผิดไปจากความเป็นจริง เช่น แสงแดดกล้า
ที่ปรากฏในระยะไกลลวงตาให้เห็นถนนลาดยางเป็นน้ำ. ว. เรียก
ภาพที่ทำให้เห็นผิดไปจากความเป็นจริงว่า ภาพลวงตา.
ลวงโลก ว. ตลบตะแลงปลิ้นปล้อนในคำว่า คนลวงโลก.
ลวง ๒น. คํากํากับชื่อปีในวิธีนับศักราชของไทยเหนือ ตรงกับเลข ๘,
เขียนเป็น รวง ก็มี.
ล่วงก. ผ่านจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง เช่น เดินล่วงเข้าไปในเขต
หวงห้าม เวลาล่วงไปหลายปี.
ล่วงเกิน ก. แสดงอาการเกินสมควรต่อผู้อื่นโดยล่วงจารีตประเพณี
หรือจรรยามารยาทด้วยการลวนลาม ดูหมิ่น สบประมาท เป็นต้น
เช่น ไม่ควรล่วงเกินพ่อแม่ด้วยกิริยาวาจาที่ไม่สุภาพ.
ล่วงขื่อ น. ด้านสกัด.
ล่วงคำ ก. เกินคําสั่ง.
ล่วงประเวณี ก. ประพฤติผิดเมียของผู้อื่น.
ล่วงแป น. ด้านยาว.
ล่วงพ้น ก. ผ่านพ้น, บางทีก็ใช้เพียง ล่วง คําเดียว.
ล่วงรู้ ก. รู้เสียก่อน, รู้ทัน, เช่น ล่วงรู้ความลับของผู้อื่น.
ล่วงละเมิด ก. ละเมิด.
ล่วงลับ ก. ตาย เช่น เขาล่วงลับไปแล้ว.
ล่วงล้ำ ก. ผ่านพ้นเกินเข้าไป, โดยปริยายหมายความว่า บุกรุก,
ละเมิด, เช่น ข้าศึกล่วงล้ำชายแดน, บางทีก็ใช้เพียง ล่วง คําเดียว.
ล่วงเลย ก. ผ่านพ้น เช่น เหตุการณ์ล่วงเลยไปแล้ว ไม่ควรปล่อย
วันเวลาให้ล่วงเลยไปโดยเปล่าประโยชน์, บางทีก็ใช้เพียง ล่วง
คําเดียว.
ล่วงว่า ก. บังอาจว่าเขา, กล่าวต่อไปอีกเฉพาะสิ่งใดสิ่งหนึ่ง.
ล่วงเวลา ว. เกินเวลาหรือนอกเวลาที่มีกําหนดไว้ เช่น เงินค่า
ล่วงเวลา ทำงานล่วงเวลา.
ล่วงหน้า ว. ก่อนกําหนด เช่น ไปล่วงหน้า รับเงินล่วงหน้า.
ล้วงก. เอามือสอดเข้าไปในที่ซึ่งเป็นช่องเป็นรู เช่น เดินเอามือล้วง
กระเป๋ากางเกง, โดยปริยายหมายความว่า หยั่งเอาความรู้ความคิด
ที่เขาปิดบังไว้ เช่น ล้วงความลับ ล้วงข้อสอบ.
ล้วงกระเป๋า ก. เอามือสอดเข้าไปในกระเป๋า, ถ้ายืนเอามือล้วง
กระเป๋าเวลาอยู่ต่อหน้าผู้หลักผู้ใหญ่ถือว่าเป็นการแสดงกิริยาที่
ไม่สุภาพ; ลักทรัพย์ในกระเป๋าของผู้อื่น เช่น เขาถูกล้วงกระเป๋า
ระวังถูกล้วงกระเป๋า.
ล้วงควัก ก. หยิบฉวยเอาสิ่งของเป็นต้นไปโดยพลการ เช่น มาล้วง
ควักข้าวสาร ถ่าน เกลือของเจ้าของบ้านไป.
ล้วงคอ, ล้วงคองูเห่า (ปาก) ก. บังอาจลักขโมยหรือล่อลวงเอา
ทรัพย์สินเป็นต้นจากผู้ที่น่าเกรงขาม.
ล้วงตับ, ล้วงไส้ ก. หลอกลวงให้ตายใจเพื่อล้วงเอาความลับเป็นต้น.
ลวงค์[ละวง] น. กานพลู. (ป., ส. ลวงฺค).
ลวงเล้า(ถิ่น–พายัพ) น. ปีระกา อัฐศก.
ลวณะน. เกลือ, รสเค็ม, ความเค็ม. ว. เค็ม. (ป., ส.).
ลวดน. สิ่งที่ทําเป็นเส้นยาว ๆ เช่น ลวดหนัง คือ แผ่นหนังที่เอามาทําเป็น
เส้นยาว ๆ, โลหะที่เอามารีดเป็นเส้นเช่นนั้นก็เรียกว่า ลวด เช่น ลวด
สังกะสี ลวดทองแดง, โดยมากมักเรียกสั้น ๆ ว่า ลวด; เรียกสิ่งที่ทํา
ด้วยลวด โลหะคล้ายสิ่งทอ ใช้กันยุงต่างมุ้ง ว่า มุ้งลวด; เรียกเครื่อง
ปูลาดสําหรับรองนั่ง ทําด้วยต้นกก ทอเป็นผืน หน้ากว้างประมาณ
๑ เมตร ความยาวไม่จํากัด นิยมใช้ตามวัด ว่า เสื่อลวด; ลายที่ลอก
เป็นเส้นกลมยาวไปตามขอบตัวไม้ต่าง ๆ, เรียกสิ่งที่นูนขึ้นซึ่งมี
ลักษณะคล้ายลวด เช่นลวดปากปลา. (โบ) ว. เลย.
ลวดบัว น. ส่วนประดับที่ใช้ในงานสถาปัตยกรรม ใช้ตกแต่งตรง
ส่วนขอบของพื้นผนังด้านล่างและด้านบน เพื่อประสานระหว่าง
พื้นที่ต่างระดับหรือพื้นที่ในแนวนอนกับแนวตั้ง เช่น เพดานกับ
ผนัง พื้นกับผนัง ลักษณะเป็นแผ่นหรือแถบที่มีความกว้างตามความ
เหมาะสมของพื้นที่แต่ยาวทอดไปตามมุมหรือขอบ เช่น เชิงผนัง
ขอบเพดาน อาจเป็นปูนที่ปั้นแต่งเป็นรูปแบบต่าง ๆ เป็นไม้แกะ
สลักไสเซาะเป็นลวดลาย หรือเป็นไม้แถบขนาดเล็กไม่มีลวดลาย
ที่ช่างทั่วไปมักเรียกว่า ไม้มอบ, บัว ก็เรียก.
ลวดลาย น. ลายต่าง ๆ ที่เขียนหรือแกะสลัก, ฝีมือความสามารถ
ที่แสดงให้ปรากฏ เช่น นักฟุตบอลมีลวดลายในการส่งลูก, โดย
ปริยายหมายความว่า มีลูกไม้หรือชั้นเชิงต่าง ๆ เช่น เขามีลวดลาย
ในการพูดให้คนฮาได้ เขามีลวดลายในการเต้นรำ.
ลวดสปริง [–สะปฺริง] น. ลวดที่ทําเป็นขด ๆ สามารถยืดหยุ่นได้.
ลวดหนัง น. หนังที่ทําเป็นเส้นยาว ๆ.
ลวดหนาม น. ลวดที่ขมวดเป็นปมเป็นระยะ ๆ แต่ละปมมีปลาย
แหลมคม ใช้ทํารั้วหรือเครื่องกีดขวางเป็นต้น.
ล้วน, ล้วน ๆว. แท้, เป็นอย่างเดียวกันหมด, ไม่มีอะไรปน, เช่น ทองล้วน เงิน
ล้วน ๆ.
ล้วนด้วย, ล้วนแล้ว ว. แล้วด้วย, แล้วไปด้วย, เช่น ล้วนด้วยดอกไม้
สีขาวล้วนแล้วไปด้วยทอง.
ล้วนแต่ ว. ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, เช่น ผู้เข้าประกวดนางงามล้วนแต่
สวย ๆ ทั้งนั้น.
ลวนลามก. ล่วงเกินในลักษณะชู้สาวด้วยการพูดหรือการกระทำเกินสมควร
เช่น นายดำชอบพูดจาลวนลามผู้หญิง เขาชอบถือโอกาสลวนลาม
ด้วยการจับมือถือแขนผู้หญิง, ลามลวน ก็ว่า.
ลวนะน. การตัด, การเกี่ยว. (ป., ส.).
ล่วมน. เครื่องสําหรับใส่หมากพลูบุหรี่ ส่วนมากทําด้วยผ้า มีใบปก เป็น
ของใช้โบราณ แต่ที่ทําด้วยโลหะก็มี, ถ้าเป็นของเจ้านาย เรียกว่า
พระล่วม, สําหรับใส่ยา เรียกว่า ล่วมยา.
ลวะน. การตัด, การเกี่ยว; ส่วนที่ตัดออก, ท่อน, ชิ้น; หยาดนํ้า. (ป., ส.).
ลวิตร[ละวิด] น. เครื่องตัด, เครื่องเกี่ยว, เคียว. (ส. ลวิตฺร).
ลหุ[ละ–] ว. เบา; เร็ว, ฉับไว; ใช้ในตำราฉันทลักษณ์ หมายถึง พยางค์
ที่มีเสียงเบา ได้แก่ พยางค์ที่ประกอบด้วยสระเสียงสั้นที่ไม่มีตัว
สะกด เช่น จะ มิ ดุ, ใช้เครื่องหมาย ? แทน, คู่กับ ครุ ซึ่งใช้
เครื่องหมาย ?แทน.
ลหุโทษ น. โทษเบา, โทษไม่ร้ายแรง, คู่กับ มหันตโทษ; (กฎ)
ความผิดซึ่งต้องระวางโทษจําคุกไม่เกิน ๑ เดือน หรือปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ.
ลหุกาบัติ[ละหุกาบัด] น. อาบัติเบา ได้แก่ อาบัติที่เมื่อภิกษุต้องแล้ว จะต้อง
บอกแก่ภิกษุด้วยกันจึงจะพ้นจากอาบัตินั้น ได้แก่ อาบัติถุลลัจจัย
ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และทุพภาษิต. (ป. ลหุกาปตฺติ).
ล่อ ๑น. สัตว์พันทางที่เกิดจากการผสมระหว่างลากับม้า ใช้เป็นสัตว์ต่าง.
ล่อ ๒ก. ใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นอุบายชักนํา เช่น เอาน้ำตาลล่อมด เอาเหยื่อ
ล่อปลา; ปริ่ม, ใกล้จะไหล, ในคำว่า น้ำตาล่อหน่วย.
ล่อใจ ว. ชวนใจให้อยากได้ เช่น เอาของมาโฆษณาล่อใจ.
ล่อตา ว. ชวนให้อยากได้ เช่น วางกระเป๋าสตางค์ไว้บนโต๊ะล่อตา
ขโมย.
ล่อมือ ว. ชวนให้หยิบฉวยหรือขโมย เช่น ตากผ้าไว้ข้างรั้วล่อมือ
ขโมย.
ล่อลวง ก. ใช้อุบายทุจริตให้หลงเชื่อในสิ่งที่เป็นเท็จ เช่น ล่อลวง
เด็กไปขาย.
ล่อหน่วย ว. เรียกน้ำตาที่ปริ่มอยู่ที่ขอบตาเมื่อร้องไห้ว่า น้ำตาล่อ
หน่วย, น้ำตาคลอหน่วย หรือ น้ำตาขังหน่วย ก็ว่า.
ล่อหน้า ก. โผล่หน้ามาพอให้เห็น เช่น มีการมีงานเขาล่อหน้ามา
เดี๋ยวเดียวก็ไป.
ล่อหลอก ก. ล่อให้เชื่อโดยมีเครื่องจูงใจ เช่น เอาตุ๊กตามาล่อหลอก
เด็กให้หยุดร้องไห้, หลอกล่อ ก็ว่า.
ล่อหูล่อตา ว. ชวนให้อยากได้หรือหยิบฉวยไปเป็นต้น เช่น แต่ง
ทองเหลืองอร่ามล่อหูล่อตา.
ล่อแหลม ว. หมิ่นเหม่, อยู่ในที่ใกล้อันตราย, เช่น แต่งตัวล่อแหลม
พูดจาล่อแหลม ความประพฤติล่อแหลมต่อคุกตะราง.
ล้อ ๑น. ส่วนของรถซึ่งเป็นวงกลมสําหรับหมุนเคลื่อนพารถไป, ลูกล้อ
ก็ว่า. ก. กลิ้งหมุนไปอย่างล้อรถ เช่น ล้อสตางค์ให้กลิ้งไป.
ล้อต๊อก น. ชื่อการพนันอย่างหนึ่ง เล่นโดยปล่อยเงินเหรียญให้
ล้อไปบนกระดานเป็นต้นที่วางเอียง ๆ ถ้าใครล้อได้ไกลกว่าแต่
ต้องไม่เลยเส้นกำหนด จะได้ทอยคนที่ล้อใกล้กว่า ถ้าทอยถูกก็กิน
ถ้าทอยผิดก็เริ่มต้นเล่นใหม่.
ล้อเลื่อน น. คํารวมเรียกรถต่าง ๆ; (กฎ) ยานพาหนะอันประกอบ
ด้วยเพลาและล้อซึ่งเคลื่อนไปด้วยกําลังคนหรือสัตว์ เช่น รถ เกวียน.
ล้อ ๒ก. แสดงกิริยาวาจาหยอกเย้า เย้าแหย่ให้เขาเกิดรําคาญให้อายหรือ
ให้โกรธเป็นต้น; ทำให้คล้ายคลึงแบบ เช่น เขียนข้อความให้ล้อกัน.
ล้อความตาย, ล้อมฤตยู, ล้อมัจจุราช ก. กระทำการใด ๆ ที่เสี่ยงต่อ
ความตาย.
ล้อแบบ ก. ทำคล้ายแบบ, ทำได้ใกล้เคียงแบบ, เช่น อาคารทรงไทย
ในปัจจุบันล้อแบบเรือนไทยโบราณ.
ล้อเล่น ก. กิริยาหรือวาจาล้อเพื่อความสนุก เช่น พูดล้อเล่นอย่าถือ
เป็นจริงจัง, หลอกเล่น ก็ว่า.
ล้อเลียน ก. เอาอย่างเพื่อยั่วเย้าเล่น เช่น พูดทำเสียงล้อเลียนคน
ติดอ่างหรือคนพูดไม่ชัด แสดงกิริยาเดินขากะเผลกล้อเลียนคนขาเป๋.
ล้อหลอก ก. ทำกิริยาอาการเย้าเล่น เช่น เด็กแลบลิ้นปลิ้นตาล้อ
หลอกกัน, หลอกล้อ ก็ว่า.
ลอก
ล็อก ๑น. หมู่อาคารบ้านเรือน สิ่งก่อสร้าง หรือที่ดินที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่ม ๆ
เช่น ที่ดินผืนนี้มี ๓ ล็อก.
ล็อก ๒น. ความคาดหมายหรือเป้าหมายที่กำหนดไว้ เช่น เรื่องนี้เป็นไปตามล็อก.
ล็อกเลข ก. หยุดตัวเลขตามที่ต้องการ.
ล็อก ๓ก. ตวัดรัดให้แน่น เช่น ล็อกคอ ล็อกแขน.
ล็อกเกต น. เครื่องประดับทำเป็นรูปตลับเล็ก ๆ หรือกรอบรูป มีห่วงสำหรับ
คล้องสายสร้อยห้อยคอหรือกลัดติดเสื้อ. (อ. locket).
ลอกแลกว. แสดงอาการหลุกหลิกเป็นต้น เหลียวซ้ายแลขวาอยู่ตลอดเวลา
ถือกันว่าเป็นกิริยาไม่สุภาพหรือบางทีก็ส่อพิรุธด้วย.
ลอการิทึม(คณิต) น. ลอการิทึมของจํานวนใดจํานวนหนึ่งบนฐานที่กําหนดให้
คือ จํานวนที่บ่งแสดงกําลังของฐาน ซึ่งเมื่อฐานยกกําลังด้วยจํานวนนี้
แล้วย่อมมีค่าเท่ากับจํานวนที่กําหนดนั้น เช่น ลอการิทึมของ ๔๙ บน
ฐาน ๗ คือ ๒ (เขียนเป็นสัญลักษณ์ว่า log749 = 2) ซึ่งหมายความว่า
๗๒ = ๔๙. (อ. logarithm).
ลอง ๑น. ของที่ทํารองรับไว้ชั้นใน เช่น ลองพระสุพรรณราช; ส่วนที่
ประกอบชั้นนอกของพระโกศหรือโกศ เรียกว่า พระลอง หรือ ลอง.
ลอง ๒ก. กระทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้รู้ว่าเป็นอย่างไร เช่น ลองชิม
ผลไม้ว่าจะมีรสชาติอย่างไร, กระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง เพื่อให้รู้ว่า
เป็นอะไรหรือใช่หรือไม่ เช่น ลองชิมก้อนขาว ๆ ว่าเป็นเกลือหรือ
น้ำตาล; ทดสอบความสามารถหรือคุณภาพว่าพอดีหรือเหมาะสม
หรือไม่ เช่น ลองเสื้อ ลองแว่น ลองรองเท้า ลองกำลัง ลองรถ; หยั่ง
ท่าที เช่น ลองชวนเขาไปเที่ยวซิ ลองเกี้ยวเขาดู.
ลองของ ก. ทดลองดูว่าเครื่องรางของขลังนั้นจะขลังจริงหรือไม่,
โดยปริยายหมายความว่า ลองดี.
ลองเครื่อง ก. ทดสอบการทำงานของเครื่องยนต์ว่าทำงานเป็น
ปรกติหรือไม่.
ลองใจ ก. พิสูจน์ว่าจะมีนํ้าใจอย่างที่คาดหมายไว้หรือไม่ เช่น
เอาแหวนวางไว้ลองใจคนใช้ว่าจะซื่อสัตย์หรือไม่.
ลองเชิง ก. หยั่งท่าทีดูว่ามีความสามารถแค่ไหน เช่น นักมวยประ
หมัดเบา ๆ ลองเชิงคู่ต่อสู้, คะนอง, ตื่นเต้น, โลดโผน.
ลองดี ก. หาทางพิสูจน์ว่าจะดีจริงหรือไม่ (โดยมากเป็นไปในเชิง
ดูหมิ่นหรือท้าทาย) เช่น พูดจาท้าทายลองดีนักเลงใหญ่ ล้วงคองูเห่า
ด้วยการลองดีกับตำรวจ.
ลองธรรม์ (แบบ) น. ทางธรรม เช่น แถลงปางพระเลี้ยงโลก
ลองธรรม์. (ยวนพ่าย).
ลองใน น. โกศชั้นใน.
ลองภูมิ [–พูม] ก. หาทางพิสูจน์ว่าจะมีพื้นความรู้ความสามารถ
แค่ไหนเพียงไร เช่น นักเรียนลองภูมิครู.
ล่องน. ช่องตามพื้นที่ทําไว้สําหรับให้สิ่งของลอดลงได้. ก. ลงมาตามนํ้า
เช่น ล่องเรือ ล่องแพ, ไปตามลม เช่น ล่องลม; โดยปริยายหมายความ
ว่า ด้นดั้นไป เช่น ล่องป่า ล่องไพร. ว. อาการที่แล่นไปตามทางจาก
เหนือลงใต้ เช่น รถล่อง ขาล่อง.
ล่องแก่ง ก. ไปด้วยเรือหรือแพฝ่าแก่งลงมา.
ล่องจวน น. ผ้ายกมีลายที่ชาย ท้องพื้นปูม เรียกว่า ล่องจวน, ถ้ามีริ้ว
เรียกว่า ล่องจวนริ้ว.
ล่องชาด ก. ลงชาด, ทาชาดลงในระหว่างสิ่งที่ทาทองหรือปิดทองแล้ว.
ล่องถุน น. ระยะตั้งแต่พื้นเรือนจนถึงพื้นดิน.
ล่องแมว น. ช่องว่างระหว่างพื้นเรือนกับพื้นระเบียงเพื่อถ่ายเท
อากาศ มีขนาดพอแมวลอดได้ เปิดโล่งยาวตลอดตัวเรือน.
ลองกองน. ชื่อลางสาดพันธุ์หนึ่ง เปลือกหนายางน้อย.
ลองจิจูดน. เส้นรอยตัดระหว่างผิวโลกกับพื้นราบที่ผ่านแกนขั้วโลกเหนือ
และขั้วโลกใต้ รอยตัดนี้จะเป็นวงกลมที่ตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตร
ค่าลองจิจูดนับออกจากเมริเดียนแรกไปทางตะวันออกหรือตะวันตก
โดยวัดไปตามเส้นศูนย์สูตร เป็นมุมที่ศูนย์กลางโลก, เดิมใช้ว่า
เส้นแวง. (อ. longitude).
ลองไนดู แม่ม่ายลองไน.
ล่องหนก. หายตัวไปด้วยเวทมนตร์, มักใช้เข้าคู่กับคํา หายตัว เป็น ล่องหน
หายตัว คือ ไม่ปรากฏให้เห็นตัว, โดยปริยายหมายความว่า หายไป
โดยไม่มีร่องรอย เช่น กระเป๋าสตางค์บนโต๊ะล่องหนไปแล้ว.
ลอดก. ผ่านเข้าไปในช่อง หรือใต้สิ่งที่มีพื้น หรือสิ่งที่ขวางอยู่เบื้องบน
เช่น ลอดราว ลอดอุโมงค์.
ลอดช่อง น. ชื่อขนมอย่างหนึ่งทําด้วยแป้งข้าวเจ้ากวนพอสุก กดลง
ในกะโหลกที่มีรูให้ไหลออกเป็นตัว ๆ หัวท้ายแหลม กินกับน้ำกะทิ.
ลอตเตอรี่น. สลากกินแบ่ง. (อ. lottery).
ลอนน. ส่วนที่มีลักษณะสูง ๆ ตํ่า ๆ อย่างลูกคลื่นติดต่อสลับกันไปบน
พื้นราบ เช่น ลอนฟูก ลอนสังกะสี, เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึง
เช่นนั้น เช่น ลอนตาล ลอนผม.
ลอนทอง ก. ตัดทองคำใบให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ เพื่อตีแผ่ทําเป็น
ทองคําเปลว.
ล่อนก. หลุดออกหมดไม่มีเหลือติดอยู่ (ใช้แก่สิ่งที่เป็นเนื้อเยื่อ หรือสิ่ง
ซึ่งห่อหุ้มอยู่) เช่น เงาะล่อน พริกไทยล่อน, หลุดออกเป็นชิ้นเป็น
แผ่น เช่น สะเก็ดล่อน สีล่อน, หลุดออกง่ายเมื่อกะเทาะหรือแซะ
ออกเป็นต้น เช่น แป้งขนมเบื้องล่อน.
ล่อนแก่น ก. สิ้นเนื้อประดาตัว (ใช้แก่การพนัน) เช่น กินก่อนล่อนแก่น.
ล่อนจ้อน ว. ไม่มีอะไรปกปิดร่างกาย, ไม่มีอะไรติดตัว, เช่น
เปลือยกายล่อนจ้อน, โดยปริยายหมายความว่า ไม่มีของมีค่าติดตัว
เช่น มาแต่ตัวล่อนจ้อน.
ลอบ ๑น. ชื่อเครื่องสานสําหรับดักปลาดักกุ้ง มีหลายชนิด เช่น ลอบนอน
ลอบตั้ง ลอบประทุน; (ถิ่น–ปักษ์ใต้) ตาข่ายที่ขึงดักจับนก.
ลอบ ๒ก. แอบทำโดยไม่ให้ผู้อื่นรู้เห็น เช่น ลอบทำร้าย ลอบเข้าไปในหมู่ข้าศึก.
ลอบกัด ก. ทำร้ายลับหลัง, ด่าว่าหรือกลั่นแกล้งลับหลังให้เสียหาย.
ลอบฟัง ก. ลักฟัง, ดักฟัง, แอบฟัง.
ลอมก. รวมตะล่อมกันขึ้นไปให้เป็นจอม; อาการที่โค้งเข้าหากันเป็นวง
เช่น ควายเขาลอม, รอม ก็ว่า. น. เรียกกองฟางกองข้าวเป็นต้นซึ่งมี
ลักษณะเช่นนั้นว่า ลอมฟาง ลอมข้าว.
ล้อมก. โอบเป็นวงโดยรอบ, ตีวงเข้าไปโดยรอบ เช่น ล้อมค่าย, กั้นรอบ
เช่น ล้อมรั้ว ล้อมคอก, โดยปริยายหมายถึงรุมล้อมเข้ามาเพื่อจะทําร้าย,
ล้อมกรอบ ก็ว่า.
ล้อมกรอบ ก. รุมล้อมเข้ามาเพื่อจะทำร้าย, ล้อม ก็ว่า.
ล้อมวง ก. ป้องกันระวังโดยกวดขัน; นั่งหรือยืนเป็นวง เช่น ล้อมวง
กินข้าว ล้อมวงจับระบำชาวไร่.
ล้อมวัง น. ชื่อช้างศึกพวกหนึ่ง มีหน้าที่ทำลายค่ายข้าศึก, ช้างพังคา
ก็เรียก.
ลอมชอมก. ปรองดองกัน, ประนีประนอมกัน, ตกลงกันด้วยการไกล่เกลี่ย,
รอมชอม หรือ ออมชอม ก็ว่า.
ล้อมปรวด[ล้อมปะหฺรวด] น. ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่งใช้ทํายา หรือเรียกว่า ขี้แรด
ล้อมปรวด, ตะโกขาว ก็เรียก. (พจน. ๒๔๙๓).
ลอมพอกน. เครื่องสวมศีรษะรูปยาวแหลมคล้ายชฎา เช่น เทวดาสวม
ลอมพอก นาคสวมลอมพอก.
ลอยก. ทรงตัวอยู่ในอากาศ เช่น บัลลูนลอย ว่าวลอย; เด่นขึ้น, นูนขึ้น,
เช่น รูปปลาที่วาดบนพัดมองเหมือนลอยออกมา; ไม่อยู่เป็นหลัก
แหล่ง, ไม่มีตําแหน่งหรือหน้าที่การงานเป็นหลักแหล่ง, เช่น เป็น
พ่อพวงมาลัยลอยไปลอยมา; ไม่จม เช่น เรือลอย ซุงลอย; อยู่บน
ผิวน้ำ เช่น จอกแหนลอย; ปล่อยให้ไปตามน้ำหรืออากาศ เช่น
ลอยกระทง ปล่อยลูกโป่งให้ลอยในพิธีเปิดงาน. ว. ไม่มีอะไรคุ้ม
หรือผูกไว้ (ใช้ในการเล่นหมากรุก) เช่น โคนลอย ม้าลอย.
ลอย ๆ ว. ไม่เจาะจงผู้ใดโดยเฉพาะ เช่น ด่าลอย ๆ; ไม่มีเหตุผล
หรือหลักฐาน เช่น เขียนกฎขึ้นมาลอย ๆ พูดลอย ๆ ไม่มีที่อ้างอิง;
อาการที่พูดห้วน ๆ ไม่มีหางเสียงไม่มีคำลงท้าย เช่น พูดลอย ๆ
ไม่มีคะขา.
ลอยกระทง น. ชื่อเทศกาลอย่างหนึ่ง เอากระทงที่บรรจุธูปเทียน
ดอกไม้ แล้วจุดให้ลอยในน้ำ ทำในวันเพ็ญเดือน ๑๒.
ลอยแก้ว น. ของหวานทําด้วยเนื้อผลไม้รสเปรี้ยวลอยในนํ้าเชื่อม
เจือเกลือเล็กน้อย เช่น ส้มลอยแก้ว กระท้อนลอยแก้ว.
ลอยคอ ก. ว่ายนํ้าตั้งตัวตรง คออยู่เหนือนํ้า.
ลอยช้อน ก. ลงนํ้าลอยคอเอาคัดช้อนตักปลา.
ลอยชาย ว. ปล่อยชายผ้านุ่ง (คือ ไม่โจงกระเบน) ในคำว่า นุ่งผ้า
ลอยชาย; กรีดกราย เช่น เดินลอยชายไม่ทำอะไรเลย, โดยปริยาย
หมายความว่า ไม่มีผู้ขัดขวาง เช่น ข้าศึกเดินลอยชายเข้าเมือง.
ลอยดอก (ปาก) ว. คําค่อนว่าผู้หญิงที่ประพฤติตัวไม่สมควร เช่น
ล่อหรือยั่วยวนผู้ชายในที่เปิดเผย.
ลอยตัว ก. หมดภาระ, หมดปัญหายุ่งยาก, เช่น เมื่อปลดเปลื้อง
หนี้สินได้หมดแล้ว เขาก็ลอยตัว; พ้นข้อผูกพัน เช่น ค่าเงินบาท
ลอยตัว ราคาน้ำมันลอยตัว.
ลอยนวล ว. ตามสบาย, ไม่มีผู้ขัดขวางจับกุม, เช่น ผู้ร้ายหนีไป
อย่างลอยนวล; กรีดกราย เช่น แทนที่จะไปโรงเรียน กลับไปเดิน
ลอยนวลอยู่ที่ห้างสรรพสินค้า.
ลอยน้ำ ก. หล่อน้ำ, เอาภาชนะใส่ของไปตั้งไว้ในน้ำไม่ให้มดขึ้น
เช่น เอาขนมใส่ถ้วยไปลอยน้ำไว้; เอาดอกไม้หอมลอยลงในน้ำเพื่อ
อบน้ำให้หอม เช่น เอาดอกมะลิลอยน้ำ.
ลอยบาป ก. ปลดเปลื้องบาปให้ลอยไปในแม่น้ำคงคาตามลัทธิ
ศาสนาพราหมณ์.
ลอยเป็นแพ ก. ลอยพรืดไปเป็นจำนวนมาก ๆ เช่น ผักตบชวา
ลอยเป็นแพ.
ลอยแพ ก. จับใส่แพแล้วปล่อยให้ลอยล่องไปในน้ำตามยถากรรม
เช่น สมัยโบราณเอาคนชั่วลอยแพไป นางกากีถูกลอยแพ, โดย
ปริยายหมายถึง ปล่อยให้ตกอยู่ในสถานะลำบาก เช่น โรงงาน
ขาดทุนต้องปิดกิจการ คนงานจึงถูกลอยแพ.
ลอยฟ้า, ลอยเมฆ ก. ลอยอยู่บนฟ้า. ว. เลิศ เช่น สวยลอยฟ้า; สูงมาก
เช่น สะพานลอยฟ้า ภัตตาคารลอยฟ้า.
ลอยลำ (ปาก) ว. เด็ดขาด เช่น เรือแข่งชนะลอยลำ ลอยลำเข้ารอบ.
ลอยหน้า, ลอยหน้าลอยตา ก. ทำหน้าเชิดไปมา, โดยปริยาย
หมายความว่า มีลักษณะอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ทำผิด
แล้วยังมาลอยหน้าเถียงอีก.
ล่อย ๆว. พล่อย ๆ.
ล่อแล่ก. พูดไม่ชัด, พูดไม่ได้ความ.
ลอว์เรนเซียมน. ธาตุลําดับที่ ๑๐๓ สัญลักษณ์ Lr (ใช้ Lw ก็มี) เป็นธาตุกัมมันตรังสี
ที่นักวิทยาศาสตร์ สร้างขึ้นไม่มีปรากฏในธรรมชาติ. (อ. lawrencium).
ลออ[ละ–] ว. งาม เช่น นวลลออ เอี่ยมลออ. (ข.).
ละ ๑ก. อาการที่แยกตัวให้พ้นจากสิ่งใดสิ่งหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องอยู่ เช่น
ละถิ่น ละบ้าน ละสมณเพศ; ทิ้งไว้, ปล่อยไว้, เช่น ละไว้ในฐาน
ที่เข้าใจ ละพยศ; เว้นว่างคําหรือข้อความไว้ไม่กล่าวให้เต็ม โดย
ใช้เครื่องหมาย ฯ หรือ ฯลฯ เรียกว่า ไปยาลน้อย หรือ ไปยาลใหญ่
หรือเขียนว่างเป็นจุด ๆ ดังนี้ … หรือเว้นว่างไว้โดยใช้เครื่องหมาย
ดังนี้ – ''– แสดงว่ามีคําหรือข้อความซํ้ากับบรรทัดบน. ว. คําประกอบ
คํานามให้รู้ว่าเป็นหน่วยหนึ่ง ๆ หรือส่วนหนึ่ง ๆ ในจํานวนรวม
ซึ่งกําหนดเป็นราย ๆ ไป เช่น คนละ ปีละ, คําประกอบกริยาเพื่อ
เน้นความให้มีนํ้าหนักขึ้น เช่น ไปละ เอาละ.
ละทิ้ง ก. ละด้วยวิธีทิ้ง เช่น ละทิ้งหน้าที่.
ละเมิน ก. ละด้วยการไม่เหลียวแล.
ละลด ก. ยอมเว้นให้, ยอมหย่อนให้, (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น
เถียงอย่างไม่ละลด, ลดละ ก็ว่า.
ละเลย ก. เพิกเฉย, ทอดทิ้ง, เช่น ละเลยไม่เอาธุระ
ละโลก ก. ตาย เช่น เขาละโลกไปแล้ว.
ละวาง ก. ปล่อยวาง เช่น ละวางกิเลส.
ละเว้น ก. งดเว้น, ยกเว้น, เช่น ลงโทษทุกคนไม่ละเว้นผู้ใด ทุกคน
ถูกบังคับให้ทำงานไม่มีละเว้น.
ละ ๒ว. คําใช้ประกอบหน้าคํา ก็ เป็น ละก็ เพื่อเน้นความให้กระชับขึ้น
เช่น เด็กละก็ซนอย่างนี้.
ล่ะว. คำใช้ประกอบข้อความข้างหน้าเพื่อยืนยันให้มีน้ำหนักขึ้น เช่น
มิน่าล่ะ จะไปไหมล่ะ, เล่า ก็ว่า.
ละกล(กลอน) ว. กล, เหมือน.
ละกูมะนิสน. คนที่รัก, คนที่ชอบใจ. (ช.).
ละขัดละขืน(กลอน) ก. ขัดขืน; ห้าวหาญ.
ละคร[–คอน] น. การแสดงประเภทหนึ่ง ผู้แสดงเรียกว่า ตัวละคร มีเวที
หรือสถานที่ใช้ในการแสดง มีบทให้ตัวละครแสดงตามเนื้อเรื่อง
โดยมากมีดนตรีประกอบ มีลักษณะแตกต่างกันออกไปหลายชนิด;
การเล่นที่ใช้สัตว์เป็นตัวแสดง เช่น ละครลิง ละครสัตว์, โดยปริยาย
หมายถึงความเป็นไปของชีวิต เช่น ละครชีวิต โลกคือละครโรงใหญ่.
ละครแก้บน น. ละครชาตรีตอนสั้น ๆ ที่จัดแสดงแก้บน.
ละครชวนหัว น. ละครพูดประเภทขำขัน.
ละครชาตรี น. ละครต้นแบบของละครรำ เล่นกันเป็นพื้นบ้าน
ทั่วไป มีตัวละครน้อย เดิมเป็นชายล้วน ตัวละครที่ไม่สำคัญมัก
ไม่แต่งตัวยืนเครื่อง กระบวนรำไม่สู้งดงามประณีตนัก.
ละครดึกดำบรรพ์ น. ละครแบบหนึ่ง ดำเนินเรื่องรวดเร็ว มีการ
ตกแต่งฉากที่คล้ายของจริง ไม่มีบทบรรยายฉาก บรรยายกิริยา
อาการของตัวละคร ตัวละครร้องและเจรจาบทของตนเอง และ
ใช้ดนตรีที่ปรับปรุงตามแบบคอนเสิร์ตของฝรั่ง ฉากสุดท้ายจะ
งดงามสง่าภาคภูมิ เช่น ละครดึกดำบรรพ์เรื่องอิเหนา เรื่องคาวี,
ชื่อดึกดำบรรพ์มาจากชื่อโรงละครของเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์
(ม.ร.ว.หลาน กุญชร).
ละครโทรทัศน์ น. ละครพูดที่แสดงทางโทรทัศน์ มีการตกแต่งฉาก
ให้เหมือนจริง.
ละครนอก น. ละครรำแบบหนึ่ง ปรับปรุงให้ดีขึ้นจากละครชาตรี
ในชั้นต้นตัวละครเป็นชายล้วน ภายหลังหญิงชายแสดงปนกัน
มีบทเจรจา การแสดงพลิกแพลงนอกเรื่องได้ไม่ต้องรักษาระเบียบ
แบบแผนนัก แสดงได้ทุกเรื่อง ยกเว้นเรื่องที่ละครในใช้แสดง.
ละครใน น. ละครรำแบบหนึ่ง เดิมมีเฉพาะของพระมหากษัตริย์
ตัวละครเป็นหญิงล้วน เครื่องแต่งตัวและกระบวนรำประณีตงดงาม
ดนตรีไพเราะ แสดงเฉพาะ ๔ เรื่อง คือ อิเหนา ดาหลัง รามเกียรติ์
และอุณรุท.
ละครพันทาง น. ละครแบบหนึ่ง ดัดแปลงจากละครรำแบบเดิม
ตัวละครพูดบทของตนเอง มักแสดงเรื่องแต่งจากพงศาวดารชาติ
ต่าง ๆ มีท่ารำ สำเนียงเจรจา และทำนองเพลงตามชาตินั้น ๆ เช่น
ละครพันทางเรื่องราชาธิราช เรื่องพระลอ เรื่องขุนช้างขุนแผน
(ตอนพระไวยแตกทัพ) เรื่องเลือดสุพรรณ.
ละครพูด น. ละครแบบหนึ่ง รับอิทธิพลจากละครแบบยุโรป
ตัวละครพูดบทของตนในการดำเนินเรื่อง อาจพูดเป็นถ้อยคำ
ธรรมดา คำกลอน คำฉันท์ มีการจัดฉากและแต่งกายตามสมัย
ที่ปรากฏในเรื่อง เช่น ละครพูดเรื่องหัวใจนักรบ ละครพูดคำ
กลอนเรื่องพระร่วง ละครพูดคำฉันท์เรื่องมัทนะพาธา.
ละครพูดสลับลำ น. ละครสังคีต.
ละครเพลง น. ละครที่ผู้แสดงร้องเพลงดำเนินเรื่องตลอดทั้งเรื่อง
ใช้เพลงและดนตรีสากลประกอบ ไม่มีลูกคู่ จัดฉากและแต่งกาย
แบบสมัยนิยมตามเนื้อเรื่อง เช่น ละครเพลงเรื่องราชินีบอด เรื่อง
เปลวสุริยา.
ละครยก น. เครื่องสังเวยพระภูมิหรือแก้บน ทำเป็นแท่นยกขนาด
เล็ก มีเสา ๔ มุม ดาดเพดานด้วยกระดาษ มีตุ๊กตาดินปั้นทาฝุ่นเขียน
สีสมมุติเป็นตัวละคร ๓–๕ ตัวเสียบไว้บนแท่นนั้น.
ละครย่อย น. ละครชวนหัวเรื่องสั้น ๆ.
ละครร้อง น. ละครแบบหนึ่ง ได้รับอิทธิพลจากละครแบบยุโรป
ตัวละครร้องเพลงเองในการดำเนินเรื่องตลอดทั้งเรื่อง มีบทเจรจา
ตามเนื้อเพลงที่ตัวละครร้องจบไป มีการจัดฉากและแต่งกายตาม
สมัยที่ปรากฏในเรื่อง เช่น ละครร้องเรื่องพระร่วง เรื่องสาวเครือฟ้า.
ละครรำ น. ละครแบบเดิมของไทย ตัวละครแต่งเครื่องและแสดง
บทบาทโดยวิธีร่ายรำไปตามเพลงที่ต้นเสียงและลูกคู่ขับร้อง ใช้ดนตรี
ปี่พาทย์ประกอบ แบ่งออกเป็น ละครชาตรี ละครนอก ละครใน.
ละครเร่ น. ละครที่ออกไปแสดงตามที่ต่าง ๆ ไม่ได้แสดงประจำถิ่น.
ละครลิง น. ละครที่ใช้ลิงแสดง โดยทำท่าทางไปตามคำร้องของ
ผู้บอกบท มักเล่นเรื่องพระรถเมรีและจันทโครบ.
ละครเล็ก น. ละครที่ใช้หุ่นใหญ่เชิดเป็นตัวละคร เช่น ละครเล็ก
เรื่องพระอภัยมณี ละครเล็กเรื่องขุนช้างขุนแผน.
ละครวิทยุ น. ละครพูดที่แสดงทางวิทยุ มักมีเพลงประกอบ.
ละครสังคีต น. ละครแบบหนึ่ง รับอิทธิพลจากละครแบบยุโรป
ตัวละครร้องและพูดบทของตน การร้องเพลงและการพูดมีความ
สำคัญเท่ากัน ตัดส่วนใดออกเนื้อเรื่องจะขาดไป ดนตรีประกอบ
ไพเราะ มีการจัดฉากและแต่งกายตามสมัยที่ปรากฏในเรื่อง เช่น
ละครสังคีตเรื่องวิวาหพระสมุท เรื่องมิกาโด, บางทีเรียกว่า ละคร
พูดสลับลำ.
ละครสัตว์ น. การแสดงของสัตว์ต่าง ๆ ที่ฝึกไว้ดีแล้ว โดยมีการ
แสดงของคณะกายกรรมประกอบด้วย.
ละคิว. ยัง, ยังมีอยู่.
ละคึก(โบ) ก. รีบ, เร่ง.
ละงาดน. เย็น, เวลาเย็น, ใช้ว่า ลางาด ล้างาด หรือ ลํางาด ก็มี. (ข. ลงาจ).
ละงิดน. ฟ้า, ชั้นเทวดา. (ช.).
ละติจูดน. เส้นรอยตัดระหว่างผิวโลกกับพื้นราบที่ตั้งได้ฉากกับแกนขั้วโลก
เหนือและขั้วโลกใต้ รอยตัดนี้จะเป็นวงกลมที่ขนานกับเส้นศูนย์สูตร
ค่าของละติจูดนับออกจากเส้นศูนย์สูตรไปทางขั้วโลกเหนือหรือ
ขั้วโลกใต้ โดยวัดไปตามเส้นเมริเดียน เป็นมุมที่ศูนย์กลางของโลก,
เดิมใช้ว่า เส้นรุ้ง. (อ. latitude).
ละบมก. รู้สึกขัดเมื่อยฟกชํ้าอยู่ข้างใน; รม, ทา. (โดยมากใช้ ระบม).
ละบองน. เม็ดตุ่ม ๆ เกิดตามผิวเนื้อด้วยพิษร้อนหรือพิษอักเสบ.
ละบองไฟ น. เม็ดตุ่มเกิดแก่หญิงกําลังอยู่ไฟ, ผดไฟ.
ละบองราหู น. ชื่อโรค ตามตําราแพทย์แผนโบราณว่าเป็นโรคซาง
ชนิดหนึ่งที่ขึ้นเป็นเม็ดที่เด็กอ่อน, กระบองราหู ก็เรียก.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒