ลังเลก. ไม่แน่ใจ, ยังตัดสินใจไม่ได้, เช่น ลังเลใจไม่รู้ว่าจะไปดีหรือ
ไม่ไปดี.
ลังสาดดู ลางสาด.
ลัชชา[ลัด–] น. ความละอาย, ความกระดาก. (ป., ส.).
ลัชชี[ลัด–] น. ผู้มีความละอาย, ผู้มีความกระดาก. (ป.; ส. ลชฺชินฺ).
ลัญจ์[ลัน] น. สินบน, สินจ้าง, ของกํานัล. (ป.).
ลัญจกร, ลัญฉกร [ลันจะกอน, ลันฉะกอน] (แบบ) น. ตรา (สําหรับใช้ตีหรือประทับ),
ใช้เป็นราชาศัพท์ว่า พระราชลัญจกร เช่น ประทับพระราชลัญจกร.
(ป.).
ลัญฉน์, ลัญฉะ[ลัน, ลันฉะ] น. รอย, เครื่องหมาย, พิมพ์, ตรา (ที่ตีหรือประทับแล้ว).
(ป.).
ลัฐิ, ลฐิกา[ลัดถิ, ลัดถิกา] น. ไม้เท้า, ไม้ถือ; ลําต้น, หน่อ; ต้นตาล.
(ป. ลฏฺ??, ลฏฺ??กา).
ลัด ๑ก. ตัดตรงไปเพื่อย่นทางย่นเวลา เช่น เดินลัดตัดทุ่ง, โดยปริยาย
หมายถึงการกระทําซึ่งลุล่วงได้โดยตรงและเร็วกว่าการกระทํา
ตามปรกติ เช่น เรียนลัด.
ลัดนิ้วมือ น. เวลาชั่วงอนิ้วมือแล้วดีดออก, โดยปริยายหมายความ
ว่าเร็วฉับพลัน, ชั่วประเดี๋ยวเดียว, เช่น ชั่วลัดนิ้วมือเดียวก็ถึง.
ลัดเลาะ ก. อาการที่เลียบทางไป เช่น เดินลัดเลาะไปตามตลิ่ง ขี่ม้า
ลัดเลาะไปตามชายป่า, หลบเลี่ยงเพื่อไม่ต้องเผชิญกับสิ่งกีดขวาง
หรืออันตราย เช่น เดินทางลัดเลาะหลบข้าศึก, เลาะลัด ก็ว่า.
ลัดแลง ก. ลัดหลีกไป.
ลัดวงจร (ไฟฟ้า) ก. ลักษณะที่วงจรไฟฟ้าซึ่งมีกระแสไฟฟ้าไหล
ผ่าน มีตัวนําซึ่งมีความต้านทานตํ่ากว่าความต้านทานของวงจร
ไฟฟ้านั้นมากมาแตะพาด เป็นเหตุให้กระแสไฟฟ้าจํานวนมาก
ไหลผ่านตัวนําที่มาแตะพาดนั้น ทําให้เกิดความร้อนสูงมากจน
เกิดไฟไหม้ได้ เรียกว่า ไฟฟ้าลัดวงจร.
ลัด ๒ก. ผลิออก, แตกออก, (ใช้แก่ต้นไม้ที่เริ่มตั้งตัวผลิใบอ่อน) เช่น
ต้นไม้ลัดใบ.
ลัดเนื้อ ว. ค่อยมีเนื้อมากขึ้น (ใช้แก่แผล), ค่อยอ้วนขึ้น.
ลัดา[ลัดดา] น. ลดา. (ป., ส. ลตา).
ลัทธ์ว. ได้แล้ว. (ป.; ส. ลพฺธ).
ลัทธิน. คติความเชื่อถือ ความคิดเห็น และหลักการ ที่มีผู้นิยมนับถือและ
ปฏิบัติตามสืบเนื่องกันมา เช่น ลัทธิสังคมนิยม ลัทธิชาตินิยม ลัทธิ
ทุนนิยม. (ป. ลทฺธิ ว่า ความเห็น, ความได้).
ลันน. เครื่องดักปลาไหล ทําด้วยกระบอกไม้ไผ่เหลือข้อไว้ด้านหนึ่ง
ที่ปากกระบอกมีงาแซง, กะลัน ก็เรียก.
ลั่นก. มีเสียงดัง เช่น ฟ้าลั่น ไม้ลั่น กระดานลั่น, ทำให้มีเสียงดังหรือ
ทำให้เกิดเสียงดัง เช่น ลงบันได บันไดลั่น บิดตัวจนกระดูกลั่น;
ยิง เช่น ลั่นธนู ลั่นปืน; ปริออกแตกออกเป็นทางยาวและมีเสียงดัง
เช่น จั่นลั่น แก้วใส่น้ำร้อนลั่น; โดยปริยายหมายถึงมีเสียงดังคล้าย
คลึงเช่นนั้น เช่น ลือลั่น. ว. มีเสียงดังมาก เช่น หัวเราะลั่น ร้องไห้ลั่น.
ลั่นกุญแจ ก. ใส่กุญแจ.
ลั่นไก ก. เหนี่ยวไกปืนให้นกสับลงที่แก๊ป, ลั่นนก ก็ว่า.
ลั่นฆ้อง ก. ตีฆ้อง.
ลั่นดาล ก. ลงสลัก, ขัดกลอน.
ลั่นนก ก. ลั่นไก.
ลั่นปาก, ลั่นวาจา ก. ให้คํามั่น.
ลันเต(ถิ่น–จันทบุรี, ระยอง) น. ต้นมหาหงส์. (ดู มหาหงส์).
ลันเตาน. ถั่วลันเตา. (ดู ถั่วลันเตา ที่ถั่ว ๑).
ลันไตน. ชื่อเสื่อซึ่งสานด้วยหวายตะค้าเป็นซี่ ๆ.
ลั่นถัน(โบ) น. งิ้วประเภทหนึ่ง, งิ้ว; ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง เรียกว่า
จีนลั่นถัน.
ลั่นทมน. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Plumeria วงศ์ Apocynaceae เช่น
ชนิด P. acutifolia Poir. ดอกสีขาว หรือแดงเรื่อ ๆ กลิ่นหอม,
จําปาหอม ก็เรียก, พายัพเรียก จําปาลาว, อีสานเรียก จําปา, ปักษ์ใต้
เรียก จําปาขอม.
ลันทวยว. ระทวย, อ่อน.
ลันโทมก. น้อมลง, ก้มลง. (ข. ลํโทน).
ลับ ๑ก. ถูให้คม เช่น ลับมีด.
ลับปาก, ลับฝีปาก ก. เตรียมตัวพูดหรือโต้เถียงเต็มที่ เช่น ลับปาก
ไว้คอยท่า. (ไชยเชฐ), พูดจาโต้ตอบคารมบ่อย ๆ จนคล่องแคล่ว.
ลับสมอง ก. ฝึกฝนใช้สติปัญญา.
ลับ ๒ว. ที่อยู่ในที่พ้นตา, ที่อยู่ในที่ซึ่งแลไม่เห็น, เช่น ที่ลับ ประตูลับ
หายลับ, ที่ปกปิดหรือควรปกปิด เช่น ความลับ หนังสือลับ ห้องลับ,
มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังอยู่ เช่น ของอยู่ลับฝา พระอาทิตย์ลับเหลี่ยมเขา.
ลับกาย, ลับตัว ว. เพิ่งออกไปหยก ๆ เช่น เขาเพิ่งเดินลับกายไป
เขาลับตัวไปเมื่อกี้นี้เอง.
ลับตา ว. มิดชิดหรือห่างไกลจนพ้นสายตา.
ลับลมคมใน ว. มีเงื่อนงำบางอย่างแฝงอยู่ ไม่รู้ว่าความจริงเป็น
อย่างไร เช่น เขาเป็นคนลับลมคมใน คบยาก เรื่องนี้มีลับลมคมใน
ต้องสืบสวนต่อไป.
ลับล่อ, ลับ ๆ ล่อ ๆ ว. ผลุบ ๆ โผล่ ๆ, ไม่เห็นถนัด.
ลับลี้ ว. ลึกซึ้งเหลือรู้เหลือเห็นตามธรรมดา; ที่ซ่อนเร้นอยู่ เช่น
เก็บของซ่อนไว้เสียลับลี้จนตนเองหาไม่พบ, ลี้ลับ ก็ว่า.
ลับแล น. เครื่องกั้นหรือบังตา เป็นแผงรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีขาตั้ง
ขนาบ ๒ ข้าง ยกย้ายได้ มักตั้งต่อช่องประตูเข้าไป บังตาคนภาย
นอกไม่ให้เห็นภายใน; ชื่อเมืองที่เร้นลับ ถือกันว่าจะพบได้ก็แต่
โดยบังเอิญ ถ้าตั้งใจไปไม่พบ.
ลับหน้า (โบ) ก. ล่วงลับไปแล้ว, ตายแล้ว.
ลับหลัง ว. ไม่ใช่ต่อหน้า เช่น นินทาลับหลัง ว่าร้ายลับหลัง.
ลับหู ว. ไม่ได้ยินถึง, มักใช้เข้าคู่กับคำ ลับตา เป็น ลับหูลับตา.
ลับหูลับตา ว. พ้นหูพ้นตา เช่น แอบให้เงินในที่ลับหูลับตา
ไปให้ลับหูลับตา.
ลัพธ์ว. ที่ได้แล้ว; จํานวนที่ได้จากการคํานวณเรียกว่า ผลลัพธ์ เช่น ๒๒
ลบด้วย ๘ ได้ผลลัพธ์เท่ากับ ๑๔. (ส.; ป. ลทฺธ).
ลัพธิน. การได้. (ส.; ป. ลทฺธิ).
ลัภก. ได้. (ป., ส.).
ลัภนะ[ลับพะ–] น. การได้. (ป., ส.).
ลัภย์ว. พึงได้, ควรได้. (ส.; ป. ลพฺภ).
ลัมพ์ก. ห้อย, ย้อย. (ป., ส.).
ลัย, ลัย–[ไล, ไลยะ–] น. จังหวะ (ใช้แก่ดนตรี); ที่อาศัย โดยมากมักเติม
อุปสรรคข้างหน้า เช่น อาลัย; การหายไป โดยมากมักเติมอุปสรรค
ข้างหน้า เช่น วิลัย บรรลัย. (ส.).
ลัยกาล [ไลยะกาน] น. เวลาแตกดับ, เวลาทําลาย. (ส. ลยกาล).
ลัยคต [ไลยะคด] ว. ถึงความแตกดับ, อันตรธานไป. (ส. ลยคต).
ลา ๑น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Equus asinus ในวงศ์ Equidae ซึ่ง
เป็นวงศ์เดียวกับม้า รูปร่างคล้ายม้าแต่ตัวเล็กกว่า หูยาว ปลายหาง
เป็นพู่ ขนแผงคอสั้นตั้งตรง มีถิ่นกําเนิดในทวีปแอฟริกา.
ลา ๒น. เรียกการจบหรือสิ้นสุดลงระยะหนึ่ง ๆ ของพิธีบางอย่างว่า
ลาหนึ่ง ๆ เช่น โห่ ๓ ลา ยํ่าฆ้อง ๓ ลา.
ลา ๓ก. จากไปโดยแสดงให้ทราบด้วยกิริยาท่าทาง คําพูด หรือด้วย
หนังสือ; ขออนุญาตหยุดงานชั่วคราว เช่น ลากิจ ลาป่วย ลาพักผ่อน
ลาไปศึกษาต่อ; ขอคืนของที่บูชาหรือบนไว้ เช่น ลาข้าวพระภูมิ
ลาของที่บนไว้.
ลาข้าวพระ ก. ทําพิธีอย่างหนึ่งเมื่อถอนสํารับพระพุทธ โดยยกมือ
ประนมกล่าวคําว่า เสสํ มงฺคลํ ยาจามิ แล้วยกสํารับออกมา.
ลาตาย น. การที่ทายาทหรือญาติของผู้ตายซึ่งขอพระราชทานนํ้า
อาบศพนำธูปเทียนแพ กระทงกรวยดอกไม้ และหนังสือกราบถวาย
บังคมลาตายไปกราบถวายบังคมลาที่สํานักพระราชวัง เป็นการ
กราบทูลข่าวการตายของผู้นั้นให้ทรงทราบ.
ลาบวช ก. นำดอกไม้ธูปเทียนไปขอขมาผู้ใหญ่ที่นับถือเพื่อลา
ไปบวช.
ลาพรรษา (ปาก) ก. ออกพรรษา.
ลาโรง ก. เลิกการแสดงมหรสพ เช่น โขน ละคร ลิเกครั้งหนึ่ง ๆ,
(ปาก) เลิกกิจการหรืองานที่เคยทํามา เช่น เขาลาโรงจากการเมืองแล้ว.
ลาลับ ก. จากไปโดยไม่กลับมาอีก.
ลาโลก ก. จากโลกไป, ตาย.
ลาสิกขา ก. ลาสึก, ลาจากเพศสมณะ.
ลาออก ก. ขออนุญาตให้พ้นจากสภาพที่ดำรงอยู่ เช่น ลาออกจาก
การเป็นกรรมการ นักเรียนลาออกจากโรงเรียน.
ลา ๔ว. เตี้ย เช่น เกยลา กี๋ลา เตียงลา แท่นลา.
ลา ๕ว. มีกลีบชั้นเดียว, ไม่ซ้อน, (ใช้แก่ดอกไม้) เช่น มะลิลา พุดลา
รักลา.
ล่าก. ถอย (ใช้แก่คนจํานวนมาก ๆ) เช่น ล่าทัพ, บางทีก็ใช้เข้าคู่กันเป็น
ล่าถอย เช่น กองทัพต้องล่าถอย; เที่ยวติดตามหา (เพื่อจับ ฆ่า หรือ
เพื่อการกีฬา เป็นต้น) เช่น ล่าสัตว์ ตำรวจล่าผู้ร้าย, โดยปริยายหมาย
ความว่าเที่ยวแสวงหาในลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ล่าเมืองขึ้น
ล่าผู้หญิง; มาช้ากว่าปรกติ เช่น ฝนล่า ทุเรียนล่า. ว. ช้ากว่าเวลาที่
กําหนด เช่น มาล่า; แตกพ่ายถอยหนีอย่างไม่มีระเบียบ เช่น กองทัพ
แตกล่า.
ล่าช้า ว. ช้ามาก.
ล่าทัพ ก. ถอยทัพ.
ล้า ๑ว. หย่อนแรงหรือกำลัง เช่น เดินขึ้นเขามาก ๆ เข่าล้า ยกของมาก
จนแขนล้า สมองล้า, ย่อหย่อน เช่น จิตใจล้า.
ล้า ๒ว. ช้าไม่ทันคนหรือไม่ทันเหตุการณ์เป็นต้น เช่น วัฒนธรรมล้า
สังคมล้า.
ล้าเต้ ว. ช้าเป็นที่ลำดับสุดท้าย เช่น เขาเข้าเส้นชัยกันหมดแล้ว
ยังล้าเต้อยู่.
ล้าสมัย ว. ไม่ทันหรือไม่เป็นไปตามสมัยที่กําลังนิยมกัน เช่น
เขาเป็นคนล้าสมัย.
ล้าหลัง ว. ช้าอยู่ข้างหลังเขา เช่น เดินล้าหลัง, ไม่ก้าวหน้า เช่น
ความคิดล้าหลัง.
ลากก. ทําให้เคลื่อนที่ตามไปโดยวิธีต่าง ๆ เช่น ดึง ฉุด ระไป ถูไป ล่ามไป
โยงไป เช่น ลากเกวียน ม้าลากรถ กระโปรงยาวลากดิน; โดยปริยาย
หมายความว่า ใช้อย่างสมบุกสมบัน, ใช้ถูไถ, เช่น เอาผ้าซิ่นไหม
มานุ่งลากอยู่กับบ้าน. ว. ที่ทำให้เคลื่อนที่ตามไปโดยวิธีต่าง ๆ เช่น
ดึง ฉุด ระไป ถูไป ล่ามไปโยงไป เช่น รถลาก.
ลากข้าง ก. เขียนสระอาลงข้างหลังพยัญชนะ. น. เครื่องหมายสระอา.
ลากคอ ก. จับตัว, ดึงตัว, เช่น ลากคอเข้าตะราง.
ลากตัว ก. ใช้อำนาจหรือกำลังบังคับเอาตัวมา.
ลากเส้น ก. ตีเส้น, ขีดเส้น.
ลากเสียง ก. อาการที่พูดยานคางในความว่า พูดลากเสียง.
ลากหนามจุกช่อง (สํา) ก. ยกเรื่องต่าง ๆ มาอ้างป้องกันตัว, ขัดขวาง
ไม่ให้คนอื่นได้รับประโยชน์ในเมื่อตนเองไม่ได้รับประโยชน์ด้วย.
ลากษา[ลาก–] น. ครั่ง. (ส.; ป. ลาขา).
ลาขาน. ครั่ง. (ป.; ส. ลากฺษา).
ลาง ๑น. สิ่งหรือปรากฏการณ์ที่เชื่อกันว่าจะบอกเหตุดีหรือเหตุร้าย เช่น
ผึ้งทำรังทางทิศตะวันออกของอาคารเชื่อกันว่าเป็นลางดี แมงมุม
ตีอกเชื่อกันว่าเป็นลางร้าย.
ลางสังหรณ์ น. ลางที่ดลใจทำให้เชื่อว่าอาจจะมีเหตุดีหรือเหตุร้าย
เกิดขึ้น เช่น จิ้งจกตกมาตายต่อหน้า เชื่อว่าเป็นลางสังหรณ์จะทำ
ให้เกิดเหตุร้าย.
ลาง ๒น. หมาก, ขนุน เรียกว่า หมากลาง. (ไทยใหญ่).
ลาง ๓น. นกกะลาง.
ลาง ๔ว. ต่าง, แต่ละ, บาง, เช่น ลางคน ลางสิ่งลางอย่าง.
ลางที ว. บางที.
ลางเนื้อชอบลางยา น. ยาอย่างเดียวกัน ถูกกับคนหนึ่ง แต่ไม่ถูกกับ
อีกคนหนึ่ง; (สํา) ของสิ่งเดียวกัน ถูกกับคนหนึ่ง แต่ไม่ถูกกับอีก
คนหนึ่ง.
ล่างว. อยู่ในที่หรือฐานะตํ่ากว่าสิ่งที่อ้างถึง, ถัดไปข้างใต้ เช่น พื้นล่าง
ชั้นล่าง ข้างล่าง อยู่ล่าง.
ล้างก. ทําให้หมดสิ้นไปโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟเป็นต้น และมีกรรมวิธี
ต่าง ๆ เช่น กวาดล้าง ชะล้าง ชําระล้าง ล้างกลิ่น ล้างคาว ล้างถู, โดย
ปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ฆ่าล้างโคตร สงคราม
ล้างชาติ.
ล้างคอ ก. ดื่มเหล้าหรือกาแฟเป็นต้นเพียงเล็กน้อยหลังอาหารเพื่อ
ล้างคาวคอ, กินของเปรี้ยวเช่นมะขามเปียกหรือมะยมเพื่อล้างรสขื่น
ของเหล้า.
ล้างคอมะพร้าว ก. ดึงทางหรือรกที่แห้งคาคอมะพร้าวออกเพื่อให้
มะพร้าวตกจั่น.
ล้างแค้น ก. แก้แค้นโดยทำร้ายร่างกายหรือทำลายล้างชื่อเสียงของผู้
ที่ทำให้ตนแค้น.
ล้างซวย ก. ทำพิธีหรือประกอบความดีอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อล้าง
ความซวยให้หมดไป เช่น อาบน้ำมนต์ล้างซวย ทำบุญล้างซวย.
ล้างท้อง ก. ใช้สายยางสอดเข้าทางปากดูดเอาเศษอาหารหรือของ
ที่เป็นพิษออกจากกระเพาะและส่งนํ้าหรือนํ้าเกลือไปล้างกระเพาะ
ทางสายยางนั้น.
ล้างบาง ก. ฆ่าทิ้งจนหมดบาง.
ล้างบาป น. พิธีทางศาสนาคริสต์ซึ่งทำแก่ทารกที่บิดามารดานับถือ
ศาสนาคริสต์ หรือแก่บุคคลที่เดิมนับถือศาสนาอื่น แล้วหันมานับถือ
ศาสนาคริสต์ โดยจุ่มหัวหรือตัวลงในน้ำศักดิ์สิทธิ์ ๓ ครั้งหรือเทน้ำ
ศักดิ์สิทธิ์ลงบนหน้าผาก ซึ่งถือกันว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งการล้างบาป
เพื่อรับเข้าเป็นคริสต์ศาสนิกชน เรียกว่า พิธีศีลล้างบาป หรือ พิธีศีลจุ่ม.
ล้างปาก ก. เรียกการกินของหวานเล็ก ๆ น้อย ๆ ภายหลังกินอาหาร
คาวว่า กินล้างปาก.
ล้างป่าช้า ก. ขุดศพทั้งหมดในป่าช้าขึ้นมาเผา.
ล้างผลาญ ก. ทําลายให้ฉิบหาย.
ล้างไพ่ ก. ละเลงไพ่ทั้งกองให้คละกันคนให้ทั่วหลาย ๆ หนแล้ว
รวบเข้าเป็นกองใหม่ หลังจากกินกันหลาย ๆ ตาแล้ว.
ล้างฟิล์ม, ล้างรูป ก. นำฟิล์มที่ถ่ายแล้วไปแช่ลงในสารละลายเคมี
เพื่อให้รูปปรากฏขึ้นบนฟิล์ม.
ล้างมือ ก. เลิกยุ่งเกี่ยวอีกต่อไป เช่น ล้างมือจากธุรกิจ ล้างมือจาก
การเมือง.
ล้างยา ก. ทำลายฤทธิ์ยา, ทำให้ฤทธิ์ยาเสื่อม, โดยเชื่อกันว่าอาหาร
หรือผลไม้บางอย่างเมื่อกินเข้าไปแล้วจะทำให้ฤทธิ์ยาเสื่อมได้.
ล้างโลก ก. ทำลายโลก เช่นสงครามล้างโลก; (ศาสนา) ทำให้โลก
หมดความชั่วเช่น ไฟบรรลัยกัลป์ล้างโลก.
ล้างสต๊อก ก. ลดราคาสินค้าเพื่อจำหน่ายให้หมด.
ล้างสมอง ก. ทําให้บุคคลเปลี่ยนความคิดเห็นหรือความเชื่อถือ
ของตนโดยเฉพาะในลัทธิการเมือง สังคม หรือศาสนาไปอย่าง
สิ้นเชิง และยอมรับความคิดเห็นหรือความเชื่อใหม่โดยใช้วิธีการ
ต่าง ๆ รวมทั้งอาจมีการทรมานจิตใจอย่างรุนแรง.
ล้างหน้าผี, ล้างหน้าศพ ก. ผ่ามะพร้าวห้าวให้น้ำรดลงไปบนหน้า
ศพก่อนเผา.
ล้างหนี้ ก. ชำระหนี้ให้หมด.
ล้างหู ก. ทำเป็นลืมเสียว่าเคยได้ยินเรื่องหรือถ้อยคำที่ระคายหู.
ล้างอาถรรพ์, ล้างอาถรรพณ์ ก. ทำพิธีอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อแก้คุณไสย
ที่ถูกกระทำหรือแก้อำนาจลึกลับที่เชื่อกันว่าอาจบันดาลให้มีอันเป็นไป.
ล้างอาย ก. ทําอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นการแก้หน้า.
ลางคัลน. ไถ (เครื่องทํานา). (ส.; ป. นงฺคล).
ลางงิดน. ฟ้า, สวรรค์. (ช.).
ลางลิงดู กระไดลิง ๒.
ลางสาดน. ชื่อไม้ต้นชนิด Lansium domesticum Pelleg. ในวงศ์ Meliaceae
ผลกลม ๆ ออกเป็นพวง กินได้ เม็ดในขม, ลังสาด ก็เรียก,
พันธุ์เปลือกหนายางน้อยเรียก ลองกอง.
ลางาด, ล้างาดน. เย็น, เวลาเย็น, ละงาด ก็ใช้.
ลาเง็ดน. เจ้า, แม่ทัพ. (ช.).
ลาช, ลาชะ, ลาชา[ลาด, ลาชะ] น. ข้าวตอก เช่น อนนเรืองรองด้วยจตุรพรรณมาลา
ลาชาชาติห้าสิ่ง. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์). (ป., ส.).
ลาญก. แตก, หัก, ทําลาย เช่น ฝอใจห้าวบมิหาญ ลาญใจแกล้วบมิกล้า.
(ตะเลงพ่าย).
ลาญทัก (โบ) ก. กระทืบจนแหลกลาญ เช่น อสูรแลงลาญทัก
ททัคนิจรนาย. (แช่งน้ำ).
ลาดก. ปูแผ่ออกไป เช่น ลาดพรม ปูลาดอาสนะ, โดยปริยายหมายถึง
สิ่งที่มีอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ถนนลาดยาง. ว. เทตํ่าหรือ
เอียงขึ้นน้อย ๆ เช่น ที่ลาด.
ลาดเขา น. ภูมิประเทศชายเขาที่ไม่ถึงกับราบ แต่ก็ไม่ชัน.
ลาดตระเวน ก. เที่ยวตรวจไปทั่วเพื่อป้องกันข้าศึกศัตรูเป็นต้น เช่น
หน่วยลาดตระเวน เครื่องบินออกลาดตระเวน ตำรวจทหารลาด
ตระเวนไปตามชายแดน. น. เรียกเรือรบขนาดใหญ่ประเภทหนึ่ง
มีหน้าที่ลาดตระเวนเพื่อค้นหา ทำลายเรือรบข้าศึก และให้ความ
คุ้มกันสนับสนุนกองเรือลำเลียงของฝ่ายตนว่า เรือลาดตระเวน.
ลาดทวีป น. ที่ลาดสูงชันต่อจากขอบไหล่ทวีปลงไปสู่ทะเลลึก.
ลาดเท น. พื้นผิวที่เอียงลาดจากบริเวณที่สูงกว่าไปสู่บริเวณที่ตํ่ากว่า.
ลาดพระบาท น. พรมทางสำหรับปูลาดเป็นทางทรงพระดำเนิน
ของพระมหากษัตริย์และพระราชินี, ในปัจจุบันใช้ปูลาดเป็นทาง
ทรงพระดำเนินของพระบรมราชวงศ์ชั้นสูงด้วย.
ลาดยาง น. เรียกถนนที่ปูผิวจราจรด้วยยางมะตอยผสมกับหินหรือ
ทรายเป็นต้นว่า ถนนลาดยาง.
ลาดเลาน. ลู่ทาง, เค้าเงื่อน, (มักใช้แก่กริยาดู) เช่น ตำรวจดูลาดเลาก่อนจับ
การพนัน.
ล้าต้าน. คนถือบัญชีเรือสําเภา. (จ.).
ล่าเตียง, ล้าเตียงน. ชื่ออาหารว่างอย่างหนึ่งใช้ไข่โรยเป็นร่างแห ห่อไส้ซึ่งทำด้วยกุ้ง
ผัดกับเครื่องปรุง ให้มีขนาดพอดีคำ.
ลาน ๑น. บริเวณที่ว่าง, สนาม, เช่น ลานจอดรถ, ที่สําหรับนวดข้าว;
ในทางกีฬาหมายถึง สนามที่เล่นกีฬา, คู่กับ ลู่.
ลานบิน น. เรียกทรงผมผู้ชายแบบหนึ่งที่ตัดข้างล่างสั้นเกรียน
ข้างบนราบเสมอกันว่า ผมลานบิน; โดยปริยายหมายถึงตำแหน่ง
หน้าที่การงาน เช่น ไม่มีลานบินจะลง หาลานบินลงไม่ได้.
ลาน ๒น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Corypha วงศ์ Palmae คล้ายต้นตาล
ใบใช้จารหนังสือ ทําหมวก เป็นต้น เช่น ชนิด C. umbraculifera L.
ปลูกตามวัด, ชนิด C. lecomtei Becc. ขึ้นในป่าดิบ. ว. สีเหลืองนวล
อย่างใบลาน เรียกว่า สีลาน.
ลาน ๓น. เหล็กแบนที่ม้วนไว้แล้วคลายตัวออก เกิดกําลังดันให้ตัวจักรหมุน
เช่น ลานตะเกียง ลานนาฬิกา, เรียกตะเกียงตั้งชนิดไขลานให้ใบพัด
หมุนเป่าลมไล่ควัน และช่วยให้ไฟสว่างนวลว่า ตะเกียงลาน.
ลาน ๔ก. อาการที่ตาลายเพราะมีมากเหลือที่จะดูเหลือที่จะคิด เรียกว่า
ลานตา. ว. ตั้งสติไม่อยู่เพราะกลัว, มักใช้ควบกับคํา กลัว เป็น
กลัวลาน เช่น เด็กถูกดุเสียจนกลัวลาน.
ล่านว. น่วม, นุ่ม, (ใช้แก่ผลไม้).
ล้าน ๑น. จํานวน ๑๐ แสน.
ล้าน ๒ว. ลักษณะของหัวที่ไม่มีผมมาแต่กำเนิดหรือผมร่วงแล้วไม่ขึ้นอีก,
โดยปริยายเรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ภูเขาหัวล้าน.
ลาบน. อาหารชนิดหนึ่ง ใช้ปลาหรือเนื้อดิบสับให้ละเอียด ผสมด้วย
เครื่องปรุงมีมะนาว พริก น้ำปลาหรือปลาร้า เป็นต้น, ถ้าใส่เลือด
วัวหรือเลือดหมู เรียกว่า ลาบเลือด.
ลาป– ๑[ลาปะ–, ลาบ–] น. นกมูลไถ. (ป.).
ลาป– ๒[ลาปะ–, ลาบ–] น. การพูด, การออกเสียง. (ป., ส.).
ลาพอนน. ชันชนิดหนึ่ง มีสีเหลืองนวล สำหรับใช้พอนเรือเป็นต้น,
ชันพอน ก็ว่า.
ลาพุน. นํ้าเต้า. (ป.; ส. ลาพุ, อลาพุ).
ลาเพ, ลาเพา(กลอน) ก. เล้าโลม, โลม.
ลาภ[ลาบ] น. สิ่งที่มักจะได้มาโดยไม่คาดคิด. (ป., ส. ลาภ ว่า ของที่ได้,
การได้, กําไร).
ลาภงอก (กฎ) น. ผลประโยชน์ที่ได้รับเพิ่มขึ้น.
ลาภปาก น. ของกินที่มักได้มาโดยไม่คาดคิด.
ลาภมิควรได้ (กฎ) น. ทรัพย์ที่บุคคลได้มาเพราะบุคคลอีกคนหนึ่ง
กระทําเพื่อชําระหนี้ หรือได้มาเพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งมิได้
มีมิได้เป็นขึ้น หรือเป็นเหตุที่ได้สิ้นสุดไปเสียก่อนแล้ว หรือได้มา
เพราะประการอื่น โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ และเป็น
ทางให้บุคคลอีกคนหนึ่งเสียเปรียบ.
ลาภลอย น. สิ่งที่ได้มาโดยไม่คาดคิด.
ลามก. แผ่ขยายต่อเนื่องออกไป เช่น ไฟลาม แผลลาม; กระทํากิริยา
ไม่รู้จักที่ตํ่าที่สูงเรื่อยไปต่อบุคคลเมื่อเห็นว่าเขาไม่ถือ.
ลามปาม ว. ต่อเนื่องไปถึงสิ่งอื่นหรือคนอื่นด้วย เช่น ด่าลามปาม
ไปถึงบุพการี, โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น ซึ่ง
แสดงว่าไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง เช่น พูดจาลามปาม แสดงกิริยาลามปาม
ผู้ใหญ่.
ลามลวน ก. ลวนลาม.
ลามเลีย ก. อาการที่เปลวไฟแลบลามไปที่อื่น.
ล่าม ๑น. ผู้แปลคําพูดจากภาษาหนึ่งเป็นอีกภาษาหนึ่งโดยทันที.
ล่าม ๒ก. ผูกโดยวิธีให้เคลื่อนย้ายได้บ้างในที่จํากัด เช่น ล่ามโซ่ ล่ามวัว
ล่ามควาย.
ลามก[–มก] ว. หยาบช้าต่ำทราม, หยาบโลน, อันเป็นที่น่ารังเกียจ
ของคนดีมีศีลธรรม, เช่น หนังสือลามก พูดลามก ทำลามก. (ป.).
ลาย ๑น. รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประกอบขึ้นด้วยเส้นเป็น
สําคัญ ลักษณะเป็นแบบซํ้า ๆ เป็นหมู่ ๆ หรือต่อเนื่องกันไปก็มี
มีทั้งลายแบบธรรมชาติและลายแบบประดิษฐ์ ใช้เขียน ปั้น หรือ
แกะสลัก เป็นต้น เพื่อตกแต่งให้สวยงาม เช่น ลายกระหนก ลาย
เทพนม ลายก้านขด, กรรมวิธีประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ ให้เป็นลวดลาย
เช่น ลายกํามะลอ ลายปิดทองรดนํ้า ลายแทงหยวก, โดยปริยาย
หมายถึงลักษณะสําคัญของตน เช่น ทิ้งลาย ไว้ลาย. ว. เป็นแนว
ยาว ๆ เช่น ลายพาดกลอน, เป็นแผลยาว ๆ เช่น หลังลาย, เป็น
จุด ๆ เป็นแต้ม ๆ เป็นดวง ๆ หรือเป็นเส้น ๆ เช่น หน้าลาย
ท้องลาย; เรียกผ้านุ่งที่เขียนหรือพิมพ์ลายเป็นดอกดวงต่าง ๆ มี
ลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ใช้เป็นผ้านุ่งโจงกระเบน ปัจจุบันทํา
เป็นผ้าถุง ว่า ผ้าลาย.
ลายก้นหอย น. ลายนิ้วมือเป็นต้นที่ขดวนเข้าหาศูนย์กลางอย่าง
ก้นหอย, ลายถักที่ขดวนเข้าหาศูนย์กลางอย่างก้นหอย.
ลายขัด น. ลายสานที่ขัดกันยกหนึ่งข่มหนึ่ง.
ลายคราม น. เรียกเครื่องภาชนะเนื้อกระเบื้องที่เขียนลายเป็นสีคราม
เช่น ชามลายคราม แจกันลายคราม, โดยปริยายหมายถึงของเก่าที่มีค่า
เช่น เก่าลายคราม ไม่ใช่เก่ากะลา, เก่า, โบราณ, เช่น รุ่นลายคราม.
ลายจม น. ลวดลายที่ไม่เด่นชัด.
ลายเฉลวโปร่ง น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานสิ่งของ
หลายอย่าง เช่น สานชะลอม สานกระเช้าตาดอกพิกุล มักสานด้วย
ไม้ไผ่ จะสานด้วยตอกปื้นหรือตอกตะแคงก็ได้ มีลักษณะเป็นตา
หกเหลี่ยม, ลายเฉลว ๖ มุม ก็เรียก.
ลายเฉลว ๕ มุม น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานตะกร้อ
จะสานด้วยหวายหรือไม้ไผ่ก็ได้ วิธีสานเหมือนกับสานตาเฉลว
โปร่ง แต่ใช้หวาย ๕ เส้นเรียงกันเป็นแถบและสานให้มีลักษณะ
เป็นตาห้าเหลี่ยม.
ลายเฉลว ๖ มุม น. ลายเฉลวโปร่ง.
ลายเฉลว ๘ มุม น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานพื้นเก้าอี้
พื้นเปล เป็นต้น สานด้วยหวาย วิธีสานวางตอกเป็นคู่ ๆ สานตอก
แต่ละคู่เป็นลายขัดทุก ๆ คู่และสานให้มีลักษณะเป็นตาสี่เหลี่ยม
แล้วร้อยตอกขัดมุมทั้ง ๔ มุม จะเกิดเป็นตาแปดเหลี่ยม.
ลายเซ็น (ปาก) น. ลายมือชื่อ.
ลายดุน น. ลวดลายที่ดุนให้นูนขึ้นมาจากด้านหลังหรือเหยียบพื้น
คือกดให้ต่ำลงกว่าตัวลาย.
ลายตา ก. อาการที่มองเห็นของจำนวนมาก ๆ หรือของที่มีแสงสี
ต่าง ๆ จนทำให้ตาลายหรือพร่าไป เช่น มองเห็นแสงสีมาก ๆ จน
ลายตา การประดับไฟตามท้องถนนในงานเฉลิมพระชนมพรรษา
ดูลายตาไปหมด.
ลายเทศ น. ผ้าลายซึ่งมีดอกดวงเป็นแบบของต่างประเทศ โดย
เฉพาะของอินเดีย.
ลายแทง น. ข้อความที่เป็นปริศนาแฝงคำตอบชี้แหล่งขุมทรัพย์.
ลายน้ำ น. ลวดลายหรือภาพในเนื้อกระดาษที่ทําขึ้นพร้อม ๆ กับ
กระดาษจะมองเห็นได้ชัดเมื่อยกกระดาษนั้นขึ้นส่องกับแสงสว่าง.
ลายน้ำทอง น. ลายหรือรูปภาพซึ่งเขียนเส้นทองบนพื้นสีหรือ
เขียนสีบนพื้นทองบนเครื่องกระเบื้อง เช่นจาน ชาม กระโถน.
ลายเบา น. ลายที่เกิดขึ้นด้วยการแกะเดินเส้นเป็นร่องตื้น ๆ บน
พื้นหินหรือพื้นโลหะ เช่น ลายเบาจารึกบนพื้นหินชนวน ลายเบา
บนรอยพระพุทธบาทสัมฤทธิ์.
ลายพร้อย ว. เป็นจุด เป็นประ เป็นดวง เป็นเส้นไปทั่วบริเวณ เช่น
หน้าลายพร้อย ประแป้งลายพร้อย สักหลังลายพร้อย.
ลายพระบาท น. ลายมงคล ๑๐๘ ประการในพระพุทธบาทจำลอง.
ลายพระหัตถ์ (ราชา) น. ลายมือ; จดหมาย.
ลายไพรกลม น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานซ่อน ซวง
ไซปากครุ เป็นต้น โดยใช้ตอกกลม ๓ เส้นขัดตอกไขว้กันโดยมี
ตอกซังเป็นเส้นยืน เว้นระยะห่างเท่า ๆ กันสานตอกข่ม ๒ เส้น
ยก ๑ เส้น จะเกิดเป็นลายพันกันเป็นเกลียวไปตามเส้นตอกซังทุกเส้น.
ลายไพรกาว น. ลายไพรยักคิ้ว.
ลายไพรคีบ น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานซ่อน ซวง
ตุ้น ลอบยืน ลอบนอน เป็นต้น โดยใช้ตอกกลม ๒ เส้นขัดตอก
ไขว้กันโดยมีตอกซังเป็นเส้นยืนเว้นระยะห่างเท่า ๆ กัน.
ลายไพรยักคิ้ว น. ชื่อลายจักสานลายหนึ่ง ใช้ในการสานไซ ข้อง
กระบุง กล่องข้าว เป็นต้น ใช้ตอก ๓ เส้นเสมอไป ส่วนตอกซังจะ
ใช้น้อยหรือมากหรือถี่ห่างอย่างไรก็ได้ แต่ต้องเป็นจำนวนคู่ สาน
โดยขึ้นตอกสาน ๓ เส้นขัดตอกซัง เว้นตอกซังไว้ ๒ เส้น แล้วเอา
ตอกสานเส้นกลางไพล่กลับข้ามตอกซัง ๓ เส้น ยกตอกซัง ๓ เส้น
ต่อไปจึงไขว้ตอกสาน ๒ เส้นที่เหลือด้วยวิธีเดียวกัน สานไพล่ไป
ไพล่มาเช่นนี้ตลอด, ลายไพรกาว ก็เรียก.
ลายมัดหวาย น. ลายนิ้วมือเป็นต้นที่ไม่ขดวนเข้าหาศูนย์กลาง
อย่างก้นหอย.
ลายมือ น. รอยเส้นที่ฝ่ามือและนิ้ว เช่น หมอดูลายมือ, เส้นลาย
มือ ก็ว่า, ราชาศัพท์ใช้ว่า เส้นลายพระหัตถ์; ตัวหนังสือเขียน มักมี
ลักษณะแสดงว่าเป็นของผู้ใดผู้หนึ่งโดยเฉพาะ เช่น เขียนด้วยลาย
มือตัวเอง ลายมือดี, ราชาศัพท์ใช้ว่า ลายพระหัตถ์ ซึ่งหมายถึง
จดหมายของเจ้านายด้วย.
ลายมือชื่อ (กฎ) น. ชื่อของบุคคลซึ่งบุคคลนั้นเขียนลงไว้ในหนังสือ
หรือเอกสารเพื่อรับรองหรือแสดงว่าตนเป็นผู้ทําหนังสือหรือเอกสาร
นั้น และหมายความรวมถึงลายพิมพ์นิ้วมือและเครื่องหมายซึ่งบุคคล
ลงไว้แทนลายมือชื่อของตนด้วย; (ปาก) ลายเซ็น.
ลายไม้ น. ลายอย่างลายไม้ของผ้าม่วงหรือแพรเกิดเพราะทออัดแน่น.
ลายลักษณ์ น. ตัวหนังสือ, เครื่องหมายเป็นรูปต่าง ๆ เช่น ตัวอักษร
อียิปต์โบราณ.
ลายลักษณ์อักษร น. เครื่องหมายขีดเขียนเป็นตัวหนังสือ เช่น เรื่องนี้
ควรบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร.
ลายสอง น. ลายสานหรือลายขัดที่ยก ๒ ข่ม ๒; ชื่อผ้าชนิดหนึ่งทอ
เป็นลายเช่นนั้น.
ลายสือ (โบ) น. ตัวหนังสือ.
ลายเส้น น. รูปภาพที่เขียนขึ้นด้วยเส้นดินสอหรือเส้นปากกา จะเป็น
สีหรือขาวดำก็ได้, วิธีเขียนภาพโดยใช้เส้นดินสอหรือเส้นปากกา.
ลายอย่าง น. ลายตัวอย่างที่ใช้เป็นแบบเช่นลายถ้วยชาม ลายผ้า,
ลายที่ส่งไปเป็นตัวอย่างให้ทำเข้ามาขาย.
ลายฮ่อ น. ลายเส้นเขียนเป็นไพรคิ้วไพรปาก บนหน้าโขน ประกอบ
ด้วยเส้นสีแดง ดินแดงและสีทอง, เส้นฮ่อ ก็เรียก; ลายที่เขียนเป็น
อย่างแถบผ้าสะบัดกลับไปมา ใช้เขียนเพื่อแบ่งภาพเป็นตอน ๆ ใน
งานจิตรกรรมฝาผนังหรือจิตรกรรมภาพพระบฏ.
ลาย ๒น. ชื่อยุงหลายชนิดในสกุล Aedes วงศ์ Culicidae ที่พบเป็นสามัญ
ในบ้าน เช่น ชนิด A. aegypti ผนังด้านล่างของส่วนท้องมีเกล็ด
เกล็ดตามลําตัวสีขาวเป็นแถบลายต่าง ๆ ตัดกับเกล็ดพื้นสีดําหรือ
สีนํ้าตาลแก่ ตัวเมียมีรยางค์คู่ใกล้ปากสั้นกว่าตัวผู้ ก้นแหลม ปลาย
ขาไม่มีแผ่นบางระหว่างเล็บเกาะดูดเลือดโดยลําตัวขนานกับพื้น
บางชนิดนําโรค เช่นโรคไข้เลือดออก มาสู่คน.
ลาย ๓น. ชื่อหอยนํ้าเค็มกาบคู่ชนิด Paphia undulata ในวงศ์ Veneridae
เปลือกเรียบ พื้นสีออกเหลือง ลายสีเทาโคลน พบมากตามพื้น
โคลนปนทราย กินได้.
ลาย ๔(ถิ่น–อีสาน) น. ทำนองเพลงที่ใช้ตีโปงลาง.
ล้ายก. ไล้, บ้าย, ทา.
ลายพาดกลอนดู โคร่ง ๑.
ลายสอน. ชื่องูขนาดเล็กในวงศ์ Colubridae ตัวสีเหลือง มีลายดําทั่วตัว
อยู่ตามพื้นดิน ไม่ขึ้นต้นไม้ หากินเวลากลางวัน ดุแต่ไม่มีพิษ
ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น ลายสอบ้าน (Xenochrophis
piscator) ลายสอหัวเหลือง (Sinonatrix percarinata).
ลายสาบน. ชื่องูหลายชนิดในสกุล Rhabdophis วงศ์ Colubridae เป็นงูขนาด
เล็ก ตัวยาวประมาณ ๔๐ เซนติเมตร เกล็ดมีสัน ไม่มีพิษ เช่น ลาย
สาบคอแดง (R. subminiatus) ลายสาบดอกหญ้า (R. stolatus).
ลาลดก. ลาลส.
ลาลนะ[ลาละ–] น. การเคล้าคลึง, การยั่วเย้า, การเล้าโลม. (ส.).
ลาลศ[ลาลด] ก. ลาลส.
ลาลส[ลาลด] ก. อยาก, กระหาย; เศร้าโศก, เสียใจ, เขียนว่า ลาลด หรือ
ลาลศ ก็มี. (ป., ส. ลาลสา).
ลาลาน. นํ้าลาย. (ป., ส.).
ลาว ๑น. ชื่อประเทศและชนชาติที่อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มี
พรมแดนติดต่อกับไทย เขมร เวียดนาม พม่า และจีน, เรียกเต็มว่า
สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว.
ลาว ๒น. ชื่อเพลงไทยจําพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคําว่า ลาว เช่น ลาว
กระแซ ลาวดวงเดือน ลาวดําเนินทราย ลาวเจริญศรี.
ลาวกน. คนเกี่ยวข้าว. (ป., ส.).
ลาวัณย์น. ความงาม, ความน่ารัก. (ส.).
ลาวาน. หินหนืดใต้เปลือกโลกที่พุพุ่งไหลออกมาจากปล่องภูเขาไฟ.
(อ. lava).
ลาสนะ[ลาสะ–] น. การฟ้อนรํา, การเต้นรํา. (ป., ส.).
ลำ ๑น. ตัวของคน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ไม่นับส่วนที่เป็นแขนขาหรือกิ่งก้าน
เช่น ลําตัว ลําต้น, เรียกสิ่งที่ยาวกลมหรือมีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น
เช่น ลําแขน ลําคอ ลําอ้อย ลํานํ้า, ลักษณนามเรียกสิ่งเช่นนั้นหรือเรือ
เช่น ไม้ไผ่ลําหนึ่ง อ้อย ๒ ลํา เรือ ๓ ลํา; ชั้นเชิง เช่น หักลำ.
ลำกระโดง น. ลํานํ้าขนาดเล็กที่ขุดจากลํานํ้าขนาดใหญ่เพื่อชักนํ้า
เข้านาเข้าสวน, ลำประโดง ก็ว่า.
ลำกล้อง น. ส่วนของปืนที่มีลักษณะยาวกลวง, เรียกสิ่งที่มีลักษณะ
คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ลํากล้องกล้องโทรทรรศน์.
ลำแข้ง น. กำลังความสามารถในการทำมาหากินด้วยตนเองไม่ต้อง
พึ่งใคร เช่น หากินด้วยลำแข้งของตนเองจนมั่งมี, ปลีแข้ง ก็ว่า.
ลำธาร น. ทางนํ้าที่ไหลจากเขา.
ลำประโดง น. ลำน้ำขนาดเล็กที่ขุดจากลำน้ำขนาดใหญ่เพื่อชักน้ำ
เข้านาเข้าสวน, ลำกระโดง ก็ว่า.
ลำพู่กัน น. เรียกสิ่งที่ปรากฏเป็นลําขาวไปในท้องฟ้าเวลาเช้าหรือ
เย็นถือว่าเป็นลางบอกเหตุ.
ลำมาบ น. พื้นที่ลุ่มกว้างใหญ่ซึ่งมีทางนํ้าไหลอยู่ข้างล่าง.
ลำราง น. ทางน้ำเล็ก ๆ ที่ขุดสำหรับชักน้ำจากคลองเข้านาหรือ
ระบายน้ำออกจากนา.
ลำลาบ น. ธารน้ำสายเล็ก ๆ ที่ไหลมาลงมาบ.
ลำเสา น. ชื่อฝีชนิดหนึ่ง ขึ้นเป็นลำยาว ไม่มีหัว เป็นไตแข็ง ทำให้
มีอาการอักเสบ เป็นไข้ ปวด อ่อนเพลีย มักขึ้นตามขาและหลัง.
ลำแสง น. แสงที่พุ่งออกไปเป็นลำ.
ลำไส้ น. ส่วนของทางเดินอาหารซึ่งอยู่ระหว่างกระเพาะอาหารกับ
ทวารหนัก เป็นท่อยาวขดไปมาอยู่ในช่องท้อง มีหน้าที่ย่อย ดูดซึม
อาหารและน้ำ พักและขับถ่ายกากอาหาร, ไส้ ก็เรียก.
ลำไส้เล็ก น. ลำไส้ที่ส่วนต้นต่อกับกระเพาะอาหารส่วนปลายต่อ
กับลำไส้ใหญ่ โดยธรรมดามีขนาดเล็กกว่าลำไส้ใหญ่ มีหน้าที่ย่อย
และดูดซึมอาหาร.
ลำไส้ใหญ่ น. ลำไส้ส่วนที่ต่อจากลำไส้เล็กและไปสุดสิ้นที่ทวารหนัก
มีหน้าที่ดูดซึมน้ำจากกากอาหารที่ย่อยและดูดซึมจากลำไส้เล็กแล้ว
ซึ่งทำให้กากอาหารงวดเป็นอุจจาระ.
ลำหนัก ว. ลํ่าสัน, แข็งแรง.
ลำห้วย น. ทางน้ำไหลจากภูเขามาขังอยู่ในแอ่งที่เรียกว่า ห้วย.
ลำหักลำโค่น (สำ) น. ชั้นเชิงที่ใช้หักโค่นอีกฝ่ายหนึ่งอย่างรุนแรง
ดุเดือด หรือโดยไม่ปรานีปราศรัย เช่น นักมวยคนนี้ชกมีลำหักลำ
โค่นดี. ว. ใช้ชั้นเชิงหักโค่นอีกฝ่ายหนึ่งอย่างรุนแรง ดุเดือด หรือ
โดยไม่ปรานีปราศรัย เช่น การที่จะเอาชนะนักมวยคนนี้ต้องใช้วิธี
ลำหักลำโค่น.
ลำ ๒น. เพลง, บทกลอน, เช่น ร้องส่งลำ ร้องแก้ลำ ละครพูดสลับลำ.
ลำตัด น. การละเล่นที่มีผู้แสดงเป็นชายและหญิงว่าเพลงร้องแก้กัน
มีลูกคู่และกลองรํามะนาประกอบ.
ลำนำ น. บทกลอนที่ใช้ขับร้อง ได้แก่ บทละคร สักวา เสภา บท
ดอกสร้อย.
ลำ ๓(โบ) ว. ลํ้า, ยิ่ง, ล้น.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒