เลณฑุ[เลนดุ] น. ก้อน, ก้อนดิน. (มาจาก ป. เลฑฺฑุ).
เลณะ[เล–] น. ที่แอบ, ที่เร้น, ที่พัก, ที่อาศัย, เขียนเป็น เลนะ ก็มี. (ป.).
เล็ดน. เม็ด, เมล็ด, เรียกเม็ดหรือเมล็ดผลไม้ที่มีขนาดเล็กโดยเฉพาะ
บางชนิด บางทีหมายถึงส่วนในของเมล็ด. ก. ลอดออกแต่น้อย
เช่น นํ้าตาเล็ด.
เล็ดงา น. ชื่อลายผ้านุ่ง ลักษณะเป็นดอกเล็ก ๆ สีขาวขนาดเท่า
เมล็ดงากระจายอยู่บนผ้าพื้นสีเข้ม.
เล็ดลอด ก. แอบซ่อนไป, ลอบเข้าไปหรือออกมาได้ด้วยความยาก
ลําบาก แม้สถานที่นั้นจะมีผู้พิทักษ์รักษาและการป้องกัน เช่น มด
เล็ดลอดเข้าไปในถุงน้ำตาลจนได้ ขโมยเล็ดลอดเข้าไปในบ้าน.
เลตก. ลูบไล้, ฉาบทา. (ป. ลิตฺต; ส. ลิปฺต).
เลนน. ดินเปียกเหลวจนปั้นไม่ได้ เช่น โกยเลนลอกท้องร่อง.
เล็นน. ชื่อแมลงหรือสัตว์ขนาดเล็กมาก ที่กัดหรือทําให้เกิดความ
ระคายเคืองต่อร่างกาย ซึ่งอาจหมายถึงพวกไร เหา เห็บ หมัด
หรือมด ก็ได้.
เล่นก. ทําเพื่อสนุกหรือผ่อนอารมณ์ เช่น เล่นเรือ เล่นดนตรี; แสดง เช่น
เล่นโขน เล่นละคร เล่นงานเหมา; สาละวนหรือหมกมุ่นอยู่กับสิ่ง
ใด ๆ ด้วยความเพลิดเพลินเป็นต้น เช่น เล่นกล้วยไม้; สะสมของเก่า
พร้อมทั้งศึกษาหาความเพลิดเพลินไปด้วย เช่น เล่นเครื่องลายคราม
เล่นพระเครื่อง เล่นแสตมป์; พนัน เช่น เล่นม้า เล่นมวย; ร่วมด้วย,
เอาด้วย, เช่น งานนี้ขอเล่นด้วยคน เรื่องคอขาดบาดตาย เขาคงไม่เล่น
ด้วย; (ปาก) ทำร้าย เช่น อวดดีนัก เล่นเสีย ๒ แผลเลย; กิน เช่น หิว
มาก เลยเล่นข้าวเสีย ๓ จาน. ว. อาการที่ทำหรือพูดอย่างไม่เอาจริง
เช่น กินเล่น พูดเล่น, เล่น ๆ ก็ว่า.
เล่นกล น. การแสดงที่ลวงตาให้เห็นเป็นจริง, โดยปริยายหมาย
ความว่า หลอกลวงเอา เช่น โดนคนเล่นกลเอาทองเก๊มาแลกกับ
ทองจริง.
เล่นกล้าม ก. บริหารร่างกายเพื่อเพาะกล้ามเนื้อให้ใหญ่แข็งแรง.
เล่นกับไฟ (สำ) ก. ลองดีเสี่ยงกับสิ่งที่รู้ว่าจะเป็นอันตราย.
เล่นกับหมา หมาเลียปาก (สำ) ก. ลดตัวลงไปหรือวางตัวไม่เหมาะสม
จึงถูกลามปาม, มักใช้เข้าคู่กับ เล่นกับสาก สากต่อยหัว.
เล่นการพนัน ก. ลักษณะการกระทำที่เสี่ยงต่อการแพ้ชนะหรือ
ได้เสียโดยใช้เงินเป็นต้นเป็นเดิมพัน เช่นในการเล่นไพ่เล่นม้า.
เล่นการเมือง ก. ฝักใฝ่หรือปฏิบัติการเกี่ยวกับงานบริหารบ้านเมือง,
โดยปริยายหมายความว่า ใช้เล่ห์เหลี่ยมพลิกแพลงไม่ตรงไปตรงมา
เพื่อผลประโยชน์ของตน เช่น ในวงการกีฬาก็มีการเล่นการเมือง
นักกีฬาเก่ง ๆ บางคนถูกกีดกันไม่ให้เข้าร่วมทีม.
เล่นขายของ (ปาก) ก. ลักษณะการกระทําที่ไม่ถูกหลักเกณฑ์
ไม่จริงไม่จังเหมือนทำเล่น ๆ (มักใช้เป็นเชิงเปรียบเทียบ) เช่น
ทำขนมขายนิด ๆ หน่อย ๆ เหมือนกับเด็กเล่นขายของ.
เล่นคำ ก. ใช้กลการประพันธ์ในการแต่งบทร้อยกรองด้วยการซ้ำคำ
หรือซ้ำอักษรให้เกิดเสียงเสนาะ หรือให้มีความหมายที่ลึกซึ้งกินใจ
ยิ่งขึ้น เช่น ยูงจับยูงยั่วเย้า เปล้าจับเปล้าแปลกหมู่ กระสาสู่กระสัง
รังเรียงรังรังนาน. (ลอ).
เล่นงาน ก. กระทำเอา (มักใช้ในทางไม่ดี เช่นถูกดุด่าว่ากล่าว
ทำร้าย เป็นต้น) เช่น ไข้ป่าเล่นงานเสียงอมแงม เจ้านายเล่นงาน
ลูกน้องแต่เช้า ถูกเขาเล่นงานจนอาน.
เล่นเงา ก. ใช้มือบังแสงให้เกิดเงาเป็นรูปต่าง ๆ เพื่อความสนุก.
เล่นแง่ ก. หาแง่มาขัดขวางไม่ให้เป็นไปอย่างสะดวกเพื่อเอาเปรียบ
หรือแสดงว่าตนเหนือกว่า เช่น เล่นแง่ในทางกฎหมาย.
เล่นจัญไร, เล่นระยำ, เล่นอัปรีย์, เล่นอุบาทว์ ก. กระทำสิ่งที่ชั่วช้า
ไม่เป็นมงคลเพื่อความสนุกเป็นต้น.
เล่นชู้ ก. คบชู้, มีชู้, (ใช้แก่ผู้หญิง).
เล่นแชร์ ดู แชร์.
เล่นตลก ก. หลอกหรือล้ออย่างตลกเพื่อให้หลงเชื่อ เช่น ขอดูแหวน
แล้วเล่นตลกสวมนิ้วไปเลย; กระทำไม่ตรงไปตรงมา, เล่นไม่ซื่อ ก็ว่า.
เล่นตัว ก. ตั้งแง่ไม่ยอมทำหรือไม่ยอมให้ทำง่าย ๆ ตามที่มีผู้งอนง้อ
หรือขอร้อง เพราะคิดว่าตัวมีดี เช่น ถ้าทำเป็นก็ทำให้หน่อย อย่าเล่นตัว
ไปเลย.
เล่นตา ก. เล่นหูเล่นตา.
เล่นทุ่ง ก. พายเรือเล่นในท้องทุ่งพร้อมกับเก็บผักกินกับน้ำพริก
เป็นต้นหรือเก็บดอกบัวเพื่อเอามาบูชาพระ.
เล่นเบี้ย ก. เล่นการพนันชนิดเล่นถั่ว.
เล่นพรรคเล่นพวก, เล่นพวก, เล่นพวกเล่นพ้อง ก. ถือพวกพ้องเป็นใหญ่
หรือสำคัญ.
เล่นพิเรนทร์, เล่นวิตถาร, เล่นอุตริ ก. กระทำสิ่งที่นอกลู่นอกทาง
หรือนอกรีตนอกรอยเพื่อความสนุกเป็นต้น เช่น เล่นอุตริเอาน้ำ
สกปรกมาสาดในงานสงกรานต์.
เล่นเพลงยาว (โบ; สํา) ก. ลอบมีจดหมายรักต่อกัน เช่น ไม่อยากเล่น
เพลงยาวชื่อฉาวเอย. (สักวาของคุณพุ่ม), เขียนหนังสือโต้ตอบกัน
ไปมาไม่รู้จักจบ.
เล่นเพื่อน ก. คบเพื่อนหญิงด้วยกันต่างชู้รัก.
เล่นม้า ก. เล่นพนันในการแข่งม้า.
เล่นไม่ซื่อ ก. กระทำไม่ตรงไปตรงมา, เล่นตลก ก็ว่า.
เล่นแร่แปรธาตุ ก. พยายามทําโลหะที่มีค่าตํ่าเช่นตะกั่วให้กลายเป็น
ทองคําตามความเชื่อแต่โบราณ, โดยปริยายหมายความว่า สับเปลี่ยน
ของที่มีราคาให้เป็นของที่มีราคาต่ำกว่า.
เล่นลม ก. ปลิวสะบัดไปตามลม เช่น ธงเล่นลม หางว่าวเล่นลม.
เล่นลิ้น ก. พูดเป็นสํานวนไม่ตรงไปตรงมา.
เล่นลูกไม้ ก. ใช้เล่ห์เหลี่ยมกลโกง, ใช้กลเม็ดหลอกลวง, เช่น อย่า
มาเล่นลูกไม้หน่อยเลย.
เล่นสกปรก ก. กระทำสิ่งที่ไม่สุจริต ใช้เล่ห์อุบายให้เกิดผลร้ายแก่
ผู้อื่นหรือทำลายฝ่ายตรงข้าม.
เล่นสวน ก. ลงชมสวน (ใช้แก่เจ้านาย).
เล่นสวาท ก. เลี้ยงเด็กชายเป็นลูกสวาท.
เล่นสัปดน ก. กระทำในสิ่งที่หยาบโลน, กระทำอุตรินอกแบบ
นอกแผน เช่น เด็กเล่นสัปดน เอาประทัดผูกหางหมาแล้วจุด.
เล่นสำนวน ก. ใช้คารมพลิกแพลง.
เล่นหน้า ก. แสดงด้วยการทำหน้าให้เป็นลักษณะต่าง ๆ เช่นทำ
หน้ายักษ์หน้าคนแก่.
เล่นหัว ก. หยอกล้อกัน.
เล่นหาง ว. เรียกลักษณะการเขียนหนังสือที่ตวัดปลายตัวอักษรให้
ยาวออกเกินปรกติว่า เขียนเล่นหาง; เรียกลักษณะท่าเต้นของการ
เชิดสิงโตโดยม้วนตัวงับหางตัวเองว่า สิงโตเล่นหาง; อาการที่ว่าว
ปักเป้าติดลมสะบัดหางพลิ้วไปมา.
เล่นหุ้น ก. ลงทุนด้วยการซื้อขายหุ้นเพื่อเก็งกำไร.
เล่นหูเล่นตา ก. ชายตาดูฉันชู้สาว, เล่นตา ก็ว่า.
เล่นเอาเถิดเจ้าล่อ (สำ) ก. อาการที่หลบไปมาเพื่อไม่ให้พบ เช่น
ลูกหนี้เล่นเอาเถิดเจ้าล่อกับเจ้าหนี้.
เลนจงดู ลินจง.
เลนส์น. วัตถุโปร่งใสซึ่งมีพื้นหน้าเป็นผิวนูนหรือเว้า โดยทั่วไปมักทํา
ด้วยแก้ว มีสมบัติหักลําแสงที่ผ่านไปให้ลู่เข้าหรือถ่างออกได้;
(แพทย์) แก้วตา. (อ. lens).
เลนส์ตีบแสง น. เลนส์นูน.
เลนส์ถ่างแสง น. เลนส์เว้า.
เลนส์นูน น. เลนส์ที่มีพื้นหน้าโค้งนูนตรงกลางหนามากกว่า
ตอนริม มีสมบัติหักลําแสงที่ผ่านไปให้ลู่เข้า, เลนส์ตีบแสง
ก็เรียก. (อ. convex lens).
เลนส์เว้า น. เลนส์ที่มีพื้นหน้าโค้งเว้า ตรงกลางหนาน้อยกว่า
ตอนริม มีสมบัติหักลําแสงที่ผ่านไปให้ถ่างออก, เลนส์ถ่างแสง
ก็เรียก. (อ. concave lens).
เลนส์สัมผัส น. เลนส์เล็ก ๆ บาง ๆ ใช้ครอบตาดําเพื่อช่วยให้มอง
เห็นได้ดีอย่างคนสายตาปรกติ. (อ. contact lens).
เลนหะรี[เลน–] น. ข่าวแรก; วันอื่น. (ช.).
เลนะ[เล–] น. เลณะ, ที่แอบ, ที่เร้น, ที่พัก, ที่อาศัย.
เล็บน. สิ่งซึ่งมีลักษณะแข็งอย่างเขาสัตว์อยู่ปลายนิ้ว สําหรับป้องกัน
ส่วนของปลายนิ้วหรือหยิบจับเป็นต้น.
เล็บนาง น. เครื่องสวมปลายนิ้วมือให้ดูเป็นเล็บยาวงอนในเวลา
ฟ้อนรํา.
เล็บมือนาง ๑ น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้าเป็นรูปยาว
ราว ๒ องคุลี หัวท้ายเรียว ใส่น้ำกะทิจนชุ่ม โรยงาคั่วผสมน้ำตาล
เกลือ และมะพร้าวทึนทึกขูดเป็นเส้น.
เล็บครุฑน. ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดในสกุล Polyscias วงศ์ Araliaceae ใบมี
ลักษณะต่าง ๆ.
เล็บควายน. ชื่อไม้เถาชนิด Bauhinia pottsii G. Don ในวงศ์ Leguminosae
พูปลายใบเว้าลึกไม่เกินครึ่งหนึ่งของแผ่นใบ ดอกมีหลายสี.
เล็บมือนาง ๑ดูใน เล็บ.
เล็บมือนาง ๒น. (๑) ชื่อไม้เถาชนิด Quisqualis indica L. ในวงศ์ Combretaceae
ดอกแรกบานสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีชมพูและแดง กลิ่นหอม ออก
เป็นช่อ เมล็ดใช้ทํายาได้. (๒) ชื่อกล้วยพันธุ์หนึ่งของชนิด Musa
acuminata Colla ผลเล็กอย่างนิ้วมือ.
เล็บเหยี่ยวน. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Zizyphus oenoplia Miller ในวงศ์
Rhamnaceae ต้นมีหนามโค้ง ผลเล็ก กินได้, หมากหนาม ก็เรียก.
เลบง[ละเบง] (กลอน) ก. แต่ง, ประพันธ์. (ข. เลฺบง ว่า การเล่น).
เลป–, เลปน์[เลปะ–, เลบ] น. การไล้, การทา, เครื่องลูบไล้ เช่น เฉวียงสายพรรณ
รายสูตรวิภุสนพัตรมาลัยเลปน์กามา ตระศัก. (เสือโค). (ป., ส.).
เลปกร [เลปะกอน] น. ช่างอิฐ, ช่างปูน. (ป.).
เลเป(ถิ่น–จันทบุรี, ระยอง) น. ต้นมหาหงส์. (ดู มหาหงส์).
เลเพว. เรี่ยราย, ไม่รวมกัน.
เลเพลาดพาด ว. กระจัดกระจายอยู่เกลื่อนกลาดอย่างยุ่งเหยิง
ไม่เป็นระเบียบ ไม่เป็นที่เป็นทาง, เลอะเทอะ, เช่น นอนเล
เพลาดพาด ทิ้งข้าวของไว้เลเพลาดพาด.
เล็มก. เย็บริมชายผ้า เช่น เล็มผ้า; ตัดแต่ริมหรือปลายทีละน้อย เช่น
เล็มผม, เลือกเก็บหรือเด็ดทีละน้อย เช่น เล็มยอดกระถิน, เลือกเก็บ
แต่ผลที่เห็นว่าสุกหรือใช้ได้ เช่น เล็มมะม่วง, กัดกินทีละน้อย เช่น
เด็กเล็มขนม แกะเล็มหญ้า, และเล็ม ก็ว่า.
เล็มล่า (กลอน) ก. แสวงหาหญ้าได้แต่ทีละน้อย.
เล่มลักษณนามสําหรับเรียกสิ่งของบางชนิดที่มีลักษณะยาวเรียว
อย่างมีด หอก พาย เข็ม เช่น มีดเล่มหนึ่ง เข็ม ๒ เล่ม, ใช้เรียก
เกวียนหรือสมุดหนังสือว่า เล่มด้วย เช่น เกวียน ๒ เล่ม หนังสือ
๓ เล่ม สมุด ๔ เล่ม.
เลยก. พ้นหรือเกินจุดที่กำหนด เช่น เลยเวลาเที่ยงไปตั้งนาน รถเลยบ้าน
ไปแล้ว อายุเลยวัยกลางคน. ว. ใช้ประกอบหน้ากริยาแสดงว่ากระทำ
กริยาอีกอย่างหนึ่งต่อไป เช่น จะไปซื้อของแล้วเลยกินข้าวนอกบ้าน
ผมเปียกแล้วเลยสระผมเสียด้วย; ใช้ประกอบหลังคำอื่นเพื่อเน้นความ
ว่า ทันที, ทีเดียว, เช่น ออกจากนี่แล้วไปเลย ไม่ต้องแวะเวียนที่ไหน
พอนั่งโต๊ะก็กินเลยไม่รอใคร อายุ ๗๐ แล้วยังดูหนุ่มอยู่เลย; โดยสิ้นเชิง,
แม้แต่น้อย, เช่น ไม่เชื่อเลย ไม่เห็นด้วยเลย ซื้อของจนเงินหมดกระเป๋า
เลย. สัน.จึง เช่น ทำถ้วยเขาแตกเลยต้องใช้เงินเขา รถเมล์จอดพ้นป้าย
ไปมาก เลยต้องเดินย้อนกลับมาใหม่.
เลยตามเลย ว. ตามแต่จะเป็นไปเพราะพลาดและล่วงเลยไปแล้ว เช่น
เอาเงินเกินไปแล้วก็เลยตามเลย ไม่ขอคืน.
เลยเถิด ว. เกินความพอดีไป เช่น ล้อเล่นกันจนเลยเถิด กลายเป็น
ลามปาม.
เลวว. มีค่าตํ่ากว่ามาตรฐาน เช่น กระดาษเลวเขียนหมึกแล้วซึม; สามัญ
เช่น ทหารเลว ไพร่เลว; ต่ำ, ทราม, เช่น มารยาทเลว. ก. รบ, รบศึก,
มักใช้เข้าคู่กับคํา รบ เป็น รบเลว.
เลวง[ละเวง] ว. ฟุ้งไป; เสียงอื้ออึง.
เลวูโลสน. ฟรักโทส. (อ. laevulose).
เลศ[เลด] น. การแสดงอาการเป็นชั้นเชิงให้รู้ในที, มักใช้เข้าคู่กับคํา นัย
เป็น เลศนัย. (ส.; ป. เลส).
เลศนัย [เลดไน] น. การพูดหรือแสดงอาการเป็นชั้นเชิงให้รู้ในที
เช่น พูดเป็นเลศนัย ขยิบตาให้รู้เป็นเลศนัยว่าให้หยุดพูด.
เลษฏุ[เลดสะตุ] (แบบ) น. เลฑฑุ, ก้อนดิน. (ส.; ป. เลฑฺฑุ).
เลห, เล่ห์น. กลอุบายหรือเงื่อนงําอันอาจทําให้คนอื่นหลงผิด เข้าใจผิด, ใช้ว่า
เล่ห์กล ก็มี. ว. คล้าย, เปรียบ, เช่น, เหมือน.
เล่ห์กระเท่ห์ น. กลอุบาย, กลมารยา, อุบายล่อลวง.
เล่ห์กล น. การลวงหรือล่อลวงให้หลงผิดหรือเพื่อให้เข้าใจผิด.
เล่ห์กล, เล่ห์เหลี่ยม น. ชั้นเชิง, อุบาย.
เลหยะ[เลหะยะ] (แบบ) ว. (ของ) ควรลิ้ม. (ส.).
เลหลัง[–หฺลัง] ก. ขายสิ่งของโดยวิธีที่ผู้ต้องการประมูลราคากันให้สูงขึ้น
โดยลําดับ ใครให้ราคาสูงสุดก็เป็นผู้ซื้อได้; ขายทอดตลาด.
(โปรตุเกส = leilao).
เลหลา[–หฺลา] น. หลา.
เลหะ(แบบ) น. การเลีย; ผู้เลีย; ของที่พึงเลีย. (ส.).
เลอบ. เหนือ, ข้างบน, พ้น. ว. ยิ่ง. (ข.).
เลอโฉม ว. มีรูปงามยิ่ง.
เลอภพ (วรรณ) น. ผู้ปกครองภพ.
เลอมาน ว. เหนือจิตใจ, สุดใจ, จิตใจสูงสุด.
เลอลบ (วรรณ) น. ผู้มีอำนาจเหนือผู้อื่น.
เลอเลิศ ว. เลิศยิ่ง, เลิศเลอ ก็ว่า.
เลอสรวง (วรรณ) น. ผู้ครองสวรรค์.
เลอหล้า (วรรณ) น. ผู้ครองโลก.
เลออาสน์ [–อาด] ก. นั่งเหนืออาสน์.
เล่อว. แสดงอาการมีหน้าตาผิดปรกติเพราะตกใจ ดีใจ หรือแปลกใจ,
เซ่อซ่า, เร่อร่า กะเล่อกะล่า หรือ กะเร่อกะร่า ก็ว่า.
เล่อล่า ว. อาการที่แต่งกายรุ่มร่ามเกินพอดี เช่น เขาแต่งตัวเล่อล่า
ผิดกาลเทศะ, ซุ่มซ่าม เช่น เขาเดินเล่อล่าออกไปกลางถนนเลยถูก
รถชน, เซ่อซ่า เช่น เขาเล่อล่าเข้าไปอยู่กับพวกเล่นการพนันเลยถูก
จับไปด้วย, เก้งก้าง เช่น เขาเป็นคนท่าทางเล่อล่าอย่างนั้นเอง,
กะเร่อกะร่า กะเล่อกะล่า หรือ เร่อร่า ก็ว่า.
เลอะว. เปื้อน เช่น เสื้อเลอะเขม่า หน้าเลอะหมึก, เปรอะไปด้วยสิ่งเปียก ๆ
แฉะ ๆ มีลักษณะเละ อย่างโคลนเลน เช่น ย่ำโคลนขึ้นบ้านเลอะหมด,
เรี่ยรายกระจัดกระจายไปทั่วอย่างไม่มีระเบียบ เช่น วางข้าวของไว้
เลอะเต็มห้อง, โดยปริยายหมายความว่า วุ่นวายสับสน เช่น เรื่องนี้ชัก
เลอะกันใหญ่ ผ้าดอกเลอะ; หลง ๆ ลืม ๆ เช่น พูดจาเลอะ อายุมากแล้ว
ชักจะเลอะ.
เลอะเทอะ ว. เปรอะเปื้อน เช่น ขุดดินมือเลอะเทอะ กินข้าวหก
เลอะเทอะ, เลเพลาดพาด เช่น วางข้าวของไว้เลอะเทอะ, โดยปริยาย
หมายความว่า เลื่อนเปื้อน, เหลวไหล, ไม่ได้เรื่อง, เช่น คนเมาพูดจา
เลอะเทอะ, โบราณใช้ว่าเลอะเพอะ ก็มี.
เลอะเลือน ว. หลง ๆ ลืม ๆ, ฟั่นเฟือน, เช่น พอแก่ตัว ความจำ
เลอะเลือน.
เละว. เปื่อยหรือแหลกเหลวจนไม่เป็นรูปเดิม เช่น ต้มข้าวต้มจนเละ
น้อยหน่างอมจนเละ, เฟะ หรือ แฟะ ก็ว่า; เหลวเป็นปลัก เช่น
ฝนตกถนนเป็นโคลนเละ; ไม่แน่น เช่น คนแก่เนื้อเละ ผ้าเนื้อเละ;
โดยปริยายหมายความว่า สับสนวุ่นวายไม่เป็นระเบียบ เช่น ลูก ๆ
ทำครัววางข้าวของกันไว้เละ พ่อแม่ไม่อยู่ บ้านเละหมด.
เละเทะ ว. ไม่เป็นระเบียบ เช่น หัวหน้าไม่อยู่ งานการเละเทะ;
มีความประพฤติเหลวไหลไม่มีความรับผิดชอบ เช่น คนกินเหล้า
เมายาเป็นคนเละเทะ เชื่อถือไม่ได้, มีความประพฤติเป็นที่น่ารังเกียจ
(มักใช้ในทางชู้สาว) เช่น ผู้หญิงคนนั้นทำตัวเละเทะ.
เลา ๑น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Saccharum spontaneum L. ในวงศ์ Gramineae
ดอกสีขาวเงิน เป็นมัน, พง หรือ อ้อยเลา ก็เรียก; เรียกผมที่หงอกขาว
และมีสีดำแซมอยู่บ้างว่า ผมสีดอกเลา.
เลา ๒น. ไม้ลองในหรือกระบอกสำหรับสอดเพลาในดุมเกวียน.
เลา ๓ลักษณนามเรียกเครื่องเป่าที่มีลักษณะยาวตรงและกลมอย่างปี่ ขลุ่ย
เช่น ปี่เลาหนึ่ง ขลุ่ย ๒ เลา.
เลา ๆว. พอเป็นรูปเค้า เช่น เขียนเป็นเลา ๆ.
เล่าก. พูดหรือบอกเรื่องราวให้ผู้อื่นฟัง เช่น เล่าเรื่อง. ว. คําใช้ประกอบ
ข้อความข้างหน้าเพื่อยืนยันให้มีนํ้าหนักขึ้น เช่น มิน่าเล่า กินไหมเล่า
ซนอย่างนี้นี่เล่า ถึงได้ถูกตี, ล่ะ ก็ว่า.
เล่ามนตร์ ก. ท่องบ่นมนตร์สาธยายมนตร์.
เล่าเรียน ก. ท่องบ่น เช่น เล่าเรียนคาถาอาคม, ศึกษาหาความรู้ เช่น
เขาเล่าเรียนมา อย่าไปเถียงเขา, เรียกเงินที่ต้องชำระเพื่อศึกษาหา
ความรู้ว่า ค่าเล่าเรียน.
เล่าลือ ก. แพร่ข่าวกันแซ่ เช่น เขาเล่าลือกันว่าจะเกิดน้ำท่วมใหญ่.
เล้า ๑น. คอกสําหรับให้สัตว์เช่นเป็ดและหมูอยู่.
เล้า ๒(ถิ่น–พายัพ) น. ปีระกา.
เลากัยว. โลกีย์. (ส. เลากฺย; ป. โลกิย).
เลาความน. รูปความหรือราวความแต่ย่อ ๆ พอเป็นเค้าเรื่อง.
เล้าโลมก. กอดจูบลูบคลำแสดงความรัก, พูดปลอบโยนให้โอนอ่อนตาม,
โลมเล้า ก็ว่า.
เลาะก. ชิดแนว เช่น พายเรือเลาะตลิ่ง เดินเลาะรั้ว; ลิด เช่น เลาะตาไม้;
ทำให้ด้ายเป็นต้นที่เย็บหลุด เช่น เลาะตะเข็บ เลาะผ้า.
เลาะลัด ก. อาการที่เลียบทางไป เช่น เดินเลาะลัดไปตามตลิ่ง ขี่ม้า
เลาะลัดไปตามชายป่า, หลบเลี่ยงเพื่อไม่ต้องเผชิญกับสิ่งกีดขวาง
หรืออันตราย เช่น เดินทางเลาะลัดหลบข้าศึก, ลัดเลาะ ก็ว่า.
เลิกก. ยกหรือเปิดสิ่งที่ปูลาดหรือคลุมอยู่เป็นต้น เช่น เลิกเสื่อ เลิกผ้าคลุม
นอนไม่เรียบร้อย ผ้านุ่งเลิกสูงขึ้นไป; เพิกถอนสิ่งที่เคยปฏิบัติมา เช่น
เลิกทาส เลิกประเพณีหมอบคลาน เลิกกินหมาก เลิกสัมปทานป่าไม้
ผัวเมียเลิกกัน; สิ้นสุดลงชั่วคราวหรือตลอดไป เช่น โรงเรียนเลิกแล้ว
กลับบ้าน เลิกเรียนเพราะจบชั้นสูงสุดแล้ว เมื่อก่อนเป็นนักแสดง
เดี๋ยวนี้เลิกแล้ว, หยุด, งดกระทำสิ่งซึ่งกำลังทำอยู่, เช่น เลิกพูด
เลิกกิน เลิกเล่น.
เลิกความ (ปาก) ก. ยอมความ.
เลิกคิ้ว ก. ยกคิ้วขึ้นแสดงความประหลาดใจเป็นต้น.
เลิกทัพ ก. ยกทัพกลับ เช่น ไพรีมิได้แจ้งแห่งยุบล ให้เลิกทัพกลับพล
รีบหนีไป. (เพลงในละครเรื่องสามก๊ก).
เลิกพระศาสนา ก. ยกย่องพระพุทธศาสนาให้รุ่งเรือง.
เลิกพล ก. ยกพลกลับ.
เลิกรา ก. ค่อย ๆ เลิกไป เช่น ร้านแถวนี้ขายไม่ดี จึงเลิกรากันไป
เรื่อย ๆ บ้าน ๒ หลังนี้ทะเลาะกันเรื่อย หนักเข้าก็เลิกรากันไปเอง.
เลิกร้าง ก. ทิ้งกัน, ไม่อยู่ด้วยกัน, (ใช้แก่ผัวเมีย).
เลิกล้ม ก. เลิก เช่น เลิกล้มกิจการ, ยกเลิก เช่น เลิกล้มสัญญา, เลิก
ดำเนินกิจการ, ไม่ทำต่อไป, เช่น เลิกล้มโครงการ, ล้มเลิก ก็ว่า.
เลิกแล้วต่อกัน ก. ยุติการทะเลาะวิวาทบาดหมางกัน.
เลิ่กลั่กว. แสดงอาการทําหน้าตาตื่นเพราะอัศจรรย์ใจ แปลกใจ หรือตกใจ
เป็นต้น.
เลิง(ถิ่น–อีสาน) น. หนองน้ำ.
เลิ้งว. ใหญ่.
เลินเล่อก. ขาดความระวังหรือไม่รอบคอบในสิ่งที่ควรกระทํา เช่น เด็กคนนี้
เลินเล่อ ทำกระเป๋าสตางค์หล่นหายโดยไม่รู้ตัว. ว. อาการที่ขาดความ
ระวังหรือไม่รอบคอบในสิ่งที่ควรกระทำ เช่น นาย ก ทำงานเลินเล่อ
มีข้อผิดพลาดมาก.
เลิศว. ยอดดีหรือยอดเยี่ยมในทางใดทางหนึ่งเป็นพิเศษ.
เลิศเลอ ว. เลอเลิศ.
เลียก. แลบลิ้นกวาดบนสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น เลียริมฝีปาก หมาเลียแผล
แมวเลียขน; เรียกอาการของความร้อนหรือสิ่งที่เป็นเปลวเช่นไฟ
ที่แลบออกมากระทบสิ่งใดแล้วทำให้สิ่งนั้นไหม้ แห้ง หรือซีดเผือด
ไป เช่น ผ้าถูกแดดเลียสี ฝาบ้านถูกไฟเลียเป็นรอยไหม้; เรียกผม
ตอนเหนือท้ายทอยของเด็กอ่อนที่นอนพลิกตะแคงตัวยังไม่ได้
มีลักษณะแหว่งเป็นแถบยาวตามขวาง คล้ายมีอะไรมากัดแทะไป
ว่า ถูกผ้าอ้อมเลีย หรือ ผ้าอ้อมกัด; (ปาก) โดยปริยายเรียกกิริยา
ประจบประแจงด้วยอาการดูประหนึ่งว่าเป็นอย่างสุนัขเลียแข้ง
เลียขาเพื่อให้นายรัก.
เลียแผล (ปาก) ก. พักฟื้น เช่น ไปนอนเลียแผลเสียหลายวัน.
เลียง ๑น. ชื่อแกงชนิดหนึ่ง ใส่ผักต่าง ๆ เช่น ตำลึง บวบ น้ำเต้า หัวปลี
ยอดฟักทอง ปรุงด้วยหัวหอม พริกไทย กะปิ ตำกับกุ้งแห้งหรือ
ปลาย่าง บางทีก็มีกระชายด้วย ใส่ใบแมงลักให้มีกลิ่นหอม.
ก. กิริยาที่แกงเช่นนั้น เช่น วันนี้จะเลียงน้ำเต้า.
เลียง ๒ว. เย็น เช่น นํ้าล้นเลียงเอมโอช. (ม. คําหลวง วนปเวสน์).
เลียง ๓ก. ไล่สิ่งไม่บริสุทธิ์ออก เช่น เลียงทอง, เรียกทองคำที่ไล่สิ่งไม่
บริสุทธิ์ออกแล้วว่า ทองคำเลียง.
เลี่ยงก. ลักษณะอาการที่เบี่ยงออกไปจากทางหรือแนวเดิม เช่น คำนี้ไม่
สุภาพเลี่ยงไปใช้คำอื่น เจ้าหน้าที่ไม่ต้องการยิงให้ถูกผู้ประท้วงจึง
ยิงเลี่ยงไปทางอื่น ขับรถเลี่ยงลงข้างทางเพื่อไม่ให้ชนวัวที่ยืนขวาง
ถนน, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น เลี่ยงงาน
เลี่ยงกฎหมาย เลี่ยงภาษี เลี่ยงบาลี.
เลี้ยงก. ดูแล, เอาใจใส่, บํารุง, เช่น เลี้ยงกล้วยไม้, ปรนปรือด้วยอาหาร
การกินเป็นต้น เช่น เลี้ยงสัตว์เลี้ยงลูก, เลี้ยงดู ก็ว่า; ประคับประคอง
ให้ทรงตัวอยู่ได้ เช่น เลี้ยงชีพ เลี้ยงตะกร้อไว้ได้นาน ๆ; กินร่วมกัน
เพื่อความรื่นเริงหรือความสามัคคีเป็นต้น เช่น เลี้ยงเพื่อน เลี้ยงรุ่น
เลี้ยงสังสรรค์; (ปาก) เป็นเจ้ามือจ่ายค่าอาหารหรือค่าบันเทิงเป็นต้น
เช่น เลี้ยงโต๊ะจีน เลี้ยงหนัง.
เลี้ยงแขก ก. เลี้ยงอาหารแก่ผู้ได้รับเชิญเช่น เลี้ยงแขกในงานมงคล
สมรส อาหารพวกนี้สำหรับเลี้ยงแขก.
เลี้ยงไข้ ก. อาการที่หมอจงใจชะลอการรักษาโรคให้หายช้าเพื่อ
จะเรียกค่ารักษาได้นาน ๆ.
เลี้ยงความ ก. อาการที่ทนายความของโจทก์และจำเลยสมคบกัน
ถ่วงคดีความให้ล่าช้า โดยประสงค์ที่จะเรียกค่าใช้จ่ายในการว่าความ
ที่ต้องยืดเยื้อออกไป.
เลี้ยงช้างกินขี้ช้าง (สํา) ก. หาผลประโยชน์โดยมิชอบจากงานที่ทํา.
เลี้ยงชีพ ก. เลี้ยงตัว, ทำมาหากินเพื่อให้ชีวิตดำรงอยู่ได้, เลี้ยงอาตมา
ก็ว่า.
เลี้ยงดู ก. ดูแล, เอาใจใส่, บํารุง, ปรนปรือด้วยอาหารการกินเป็นต้น,
(มักใช้แก่คน) เช่น เลี้ยงดูพ่อแม่.
เลี้ยงดูปูเสื่อ ก. ต้อนรับเลี้ยงดูด้วยอาหารการกินอย่างดี.
เลี้ยงได้แต่ตัว ก. เลี้ยงได้เฉพาะแต่ร่างกายเท่านั้นไม่สามารถจะ
บังคับจิตใจเขาได้, มักใช้ว่าเลี้ยงได้แต่ตัวเท่านั้น จิตใจเลี้ยงไม่ได้.
เลี้ยงต้อนรับ ก. เลี้ยงอาหารเนื่องในการรับรองแขกหรือบุคคลใด
บุคคลหนึ่ง เช่น รัฐบาลเลี้ยงต้อนรับแขกเมือง.
เลี้ยงตอบ, เลี้ยงตอบแทน ก. เลี้ยงอาหารเป็นต้น ตอบแทนแก่ผู้ที่เคย
เลี้ยงอาหารตนมาก่อน.
เลี้ยงต้อย ก. เลี้ยงมาตั้งแต่เล็กแต่น้อยจนเติบโตแล้วก็ยกฐานะขึ้น
เป็นสามีหรือภรรยาของผู้เลี้ยงเอง.
เลี้ยงตัว ก. ทำมาหากินเพื่อให้ชีวิตดำรงอยู่ได้, เลี้ยงชีพ หรือ เลี้ยง
อาตมา ก็ว่า, ดำเนินงานพอให้กิจการดำรงอยู่ได้ เช่น กิจการพอ
เลี้ยงตัวได้; อาการที่ประคองตัวให้ทรงอยู่บนสิ่งที่ล่อแหลมต่อการ
พลั้งพลาดหรือบางทีอาจเป็นอันตราย เช่น เลี้ยงตัวบนเส้นลวด.
เลี้ยงโต๊ะ ก. เลี้ยงแขกอย่างกินโต๊ะ.
เลี้ยงน้ำใจ ก. ถนอมน้ำใจ, ประคับประคองไว้ไม่ให้เสียน้ำใจ.
เลี้ยงปากเลี้ยงท้อง ก. ทํามาหากินพอเลี้ยงตัว.
เลี้ยงผม ก. ไว้ผมยาวโดยไม่ตัด.
เลี้ยงผอก ก. นำข้าวไปให้ชาวนากินในเวลาทำนา.
เลี้ยงผี ก. เลี้ยงวิญญาณของคนที่ตายแล้วเพื่อเอามาใช้ประโยชน์
เช่นการเสี่ยงทายเป็นต้น.
เลี้ยงไฟ ก. อาการที่คอยเติมเชื้อไฟไว้มิให้ไฟดับ.
เลี้ยงมาตั้งแต่ตีนเท่าฝาหอย (สำ) ก. เลี้ยงดูมาตั้งแต่ยังเป็นทารก.
เลี้ยงไม่ขึ้น ก. อบรมเลี้ยงดูคนบางคนอย่างดีแต่ก็มิได้ทำให้คนผู้นั้น
เจริญรุ่งเรืองขึ้นเลย; เลี้ยงคนบางคนแล้วผู้นั้นยังไม่กตัญญูรู้คุณ.
เลี้ยงไม่เชื่อง ก. อาการของสัตว์บางชนิดเช่นนกกระจอกแม้จะเอา
มาเลี้ยงอย่างไร ๆ ก็ไม่เชื่อง, โดยปริยายหมายความว่า เนรคุณ.
เลี้ยงไม่โต ก. ได้รับบาดเจ็บถึงพิการ แม้จะไม่ตายแต่ก็รักษาให้หาย
เป็นปรกติไม่ได้.
เลี้ยงไม่รู้จักโต ก. เลี้ยงจนโตควรจะพึ่งตัวเองได้แล้ว แต่ก็ยังต้อง
ขอเงินและข้าวของเป็นต้นจากพ่อแม่, เลี้ยงจนโตแล้วก็ยังประจบ
ออเซาะแม่เหมือนเด็ก ๆ.
เลี้ยงไม่เสียข้าวสุก, เลี้ยงไม่เสียหลาย ก. เลี้ยงแล้วยังใช้ประโยชน์
ได้บ้าง.
เลี้ยงรับ ก. เลี้ยงอาหารเพื่อเป็นการต้อนรับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เช่น
เลี้ยงรับผู้ที่จะมาอยู่ใหม่.
เลี้ยงลา ก. เลี้ยงอาหารเป็นการอำลาของผู้ที่จะจากไป เช่น นายแดง
เลี้ยงลาเพื่อน ๆ ก่อนที่จะย้ายไปอยู่ที่อื่น.
เลี้ยงลูกเจ้าเฝ้าคลัง ก. ทำสิ่งที่มีแต่เสมอตัวกับขาดทุน, ทำดีก็เสมอตัว
ทำไม่ดีก็ต้องได้รับโทษ.
เลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้ (สำ) ก. บำรุงเลี้ยงดูลูกศัตรูหรือลูกคนพาล
จะได้รับความเดือดร้อนในภายหลัง.
เลี้ยงไว้ดูเล่น ก. เลี้ยงไว้ก็ไม่เสียหายอะไร.
เลี้ยงส่ง ก. เลี้ยงอาหารแก่ผู้ที่จะจากไปอย่างเดินทางไปต่างประเทศ
เป็นต้น เช่น เลี้ยงส่งเพื่อนไปศึกษาต่างประเทศ.
เลี้ยงเสียข้าวสุก ก. เลี้ยงแล้วไม่ได้ประโยชน์อะไร.
เลี้ยงอาตมา ก. เลี้ยงตัว, เลี้ยงชีพ ก็ว่า.
เลียงขาวดู เลียงฝ้าย.
เลียงผา ๑น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Capricornis sumatraensis ในวงศ์ Bovidae
รูปร่างคล้ายแพะ ขนสีดํา บางตัวมีสีขาวแซม ขายาวและแข็งแรง
มีต่อมนํ้ามันตรงส่วนหน้าของตาทั้ง ๒ ข้าง มีเขาทั้งตัวผู้และตัวเมีย
พบอยู่ตามภูเขาหรือหน้าผาสูง ๆ, กูรํา โครํา เยือง หรือ เยียงผา ก็เรียก.
เลียงผา ๒น. ชื่อไม้เถาชนิดหนึ่ง ใบคล้ายใบดีปลี ต้นและใบสีเขียว ใช้ทํายา
ได้. (พจน. ๒๔๙๓).
เลียงฝ้ายน. ชื่อไม้ต้นชนิด Eriolaena candollei Wall. ในวงศ์ Sterculiaceae
ใบรูปไข่ป้อม ปลายมี ๓ แฉก ดอกสีเหลือง ผลมีพูตามยาว ๗–๑๐ พู,
ปอเลียงฝ้าย หรือ เลียงขาว ก็เรียก.
เลียงมันน. ชื่อไม้ต้น ๒ ชนิดในวงศ์ Tiliaceae คือ ชนิด Berrya cordifolia
(Willd.) Burret ใบป้อม ดอกสีขาวอมเหลือง ผลมีปีกตามแนวระนาบ
๓ คู่ และชนิด B. mollis Wall. ex Kurz ใบมีขน.
เลียนก. เอาอย่าง, ทําหรือพยายามทําให้เหมือนหรือคล้ายคลึงกับแบบอย่าง,
เช่น พูดเลียนเสียงเด็กร้องเลียนเสียงนก; ชั่งโดยเอาเงินตราเป็นเกณฑ์
นํ้าหนัก.
เลี่ยน ๑น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Melia azedarach L. ในวงศ์ Meliaceae
ขึ้นตามป่าเบญจพรรณชื้น ดอกสีขาวหรือม่วงอ่อน เนื้อไม้ใช้ในการ
ก่อสร้าง, เกรียน ก็เรียก.
เลี่ยน ๒ว. เตียน, เกลี้ยง, เช่น อายุยังน้อยอยู่เลย หัวล้านเลี่ยนแล้ว ถูพื้นเสีย
มันเลี่ยน; มีรสมันเกินไป เช่น แกงใส่กะทิข้นมากมันจนเลี่ยน.
น. เรียกแพรที่เป็นมัน ไม่มีดอกหรือลวดลาย ว่า แพรเลี่ยน.
เลียนไฟดู กระแห, กระแหทอง.
เลียบ ๑น. ชื่อไม้ต้นชนิด Ficus lacor Buch. ในวงศ์ Moraceae คล้ายต้นกร่าง
มักขึ้นบนต้นไม้อื่น ทําให้ต้นไม้นั้นตาย ใบและผลอ่อนกินได้.
เลียบ ๒ก. ไปตามริม, ไปตามขอบ, เช่น เรือแล่นเลียบชายฝั่ง เดินเลียบ
ริมคลอง.
เลียบค่าย ก. ตรวจดูความเรียบร้อยของกองทัพ, ส่งคนไปลาด
ตระเวนดูกำลังข้าศึก.
เลียบเคียง, เลียบ ๆ เคียง ๆ ก. หาทางใช้คำพูดหรือแสดงอาการ
กรายเข้าไปใกล้ ๆ เพื่อหยั่งเชิงเขาดู เช่น เลียบ ๆ เคียง ๆ เพื่อจะ
ขอยืมเงิน.
เลียบพระนคร ก. เสด็จพระราชดำเนินประทักษิณรอบพระนคร
ภายหลังบรมราชาภิเษกแล้ว, สามัญใช้ว่า เลียบเมือง.
เลียบเมือง ก. เสด็จพระราชดําเนินประทักษิณรอบพระนคร
ภายหลังบรมราชาภิเษกแล้ว.
เลียมก. เล็ม; แอบเข้ามา, เลียบ, เดินเลาะ; ทาบทาม.
เลี่ยม ๑ ก. ใช้โลหะเช่นทองคํา ทองเหลือง ตะกั่ว หุ้มโดยรอบที่ปลาย หรือ
หุ้มเป็นแนวไปตามริม ขอบ หรือปากของสิ่งต่าง ๆ มีถ้วยชามเป็นต้น
แล้วกวดให้แนบสนิทเพื่อทําให้แข็ง กันสึก กันบิ่น ปกปิดตําหนิ หรือ
เพื่อความงาม เช่น เลี่ยมหัวตะพด เลี่ยมป้าน เลี่ยมถ้วย.
เลี่ยมกาบกล้วย ก. ตีแผ่นโลหะให้โค้งเหมือนกาบกล้วยและขด
เป็นวงขนาดเท่าปากภาชนะ แล้วครอบลงที่ปากภาชนะและกวด
ให้แนบสนิท.
เลี่ยมพระ ก. ใช้โลหะหุ้มพระเครื่องเพื่อกันไม่ให้แตกหรือชำรุด.
เลี่ยมฟัน ก. ใช้โลหะเช่นทอง นาก หุ้มฟันเพื่อความสวยงามเป็นต้น.
เลี่ยมหุ้ม ก. แผ่โลหะให้เป็นแถบยาวและขดเป็นวงขนาดเท่าปาก
ภาชนะ แล้วสวมรอบขอบปากภาชนะและพับเม้มกวดให้แนบสนิท.
เลี่ยม ๒น. วิธีแทงโปวิธีหนึ่ง ถ้าลูกค้าแทงเลี่ยม ๑ ประตู และติด ๑ ประตู
โปออกประตูที่ลูกค้าแทงเลี่ยม เจ้ามือใช้ ๒ ต่อ ถ้าออกประตูที่แทง
ติดไว้ ไม่ได้ไม่เสีย ถ้าออกประตูอื่นนอกจากที่แทงไว้ เจ้ามือกิน.
เลียว ๑(กลอน) ว. แล้ว เช่น ชิสาท่านกุํลยว ลาญชีพ ก็ดี. (ยวนพ่าย).
เลียว ๒น. ไม้ที่ขึงใบเรือทั้งล่างและบน เรียกว่า เลียวล่าง เลียวบน, สายเชือก
ที่ผูกปลายเลียวสําหรับรั้งใบเรือให้กินลม เรียกว่า สายเลียว, เขียนว่า
เรียว ก็มี.
เลี้ยวก. หักแยก โค้ง หรือคดเคี้ยวไปจากแนวตรง เช่น เลี้ยวซ้าย เลี้ยวขวา.
น. ทางตอนที่โค้งหรือคดไปจากแนวตรง เช่น เลยเลี้ยวแรกไป ๕๐
เมตรก็ถึงที่พัก, หัวเลี้ยว ก็ว่า.
เลี้ยวลด ก. อ้อมไปอ้อมมา, คดไปคดมา, เช่น ทางเลี้ยวลดไปตาม
ไหล่เขา, อ้อมค้อม, ไม่ตรงไปตรงมา, เช่น พูดจาเลี้ยวลด, ลดเลี้ยว
ก็ว่า.
เลือก ๑ก. คัดสิ่งที่มีจํานวนมากกว่าหนึ่งขึ้นไปเพื่อเอาไว้หรือเอาออกตาม
ต้องการ เช่น เลือกผู้ใหญ่บ้าน เลือกหัวหน้าชั้น.
เลือกตั้ง ก. เลือกสรรบุคคลให้เป็นผู้แทนหรือให้ดํารงตําแหน่ง
ด้วยการออกเสียงลงคะแนน เช่น เลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
เลือกตั้งกรรมการ.
เลือกที่รักมักที่ชัง (สํา) ก. ลําเอียง.
เลือกนักมักได้แร่ (สํา) ก. เลือกมากมักจะได้ที่ไม่ดี (มักใช้พูดตําหนิ
ผู้เลือกคู่ครอง).
เลือกเฟ้น ก. คัดเอาแต่ที่ดีเด่น, คัดเอาแต่ที่ต้องการ, เช่น เลือกเฟ้น
นักกีฬาทีมชาติ เลือกเฟ้นข้าราชการดีเด่น, เฟ้น ก็ว่า.
เลือกสรร ก. พิจารณาคัดเอาแต่ที่ดี ๆ เช่น เลือกสรรถ้อยคำมา
ใช้ให้เหมาะสม.
เลือก ๒, เลือก ๆว. เป็นเมือก, เหนียว ๆ ลื่น ๆ, เช่น ฝักกระเจี๊ยบต้มแล้วเป็นเลือก ๆ.
เลือก ๓(ถิ่น) ว. บาง, ลาง.
เลืองว. เรือง, งาม, สุกใส, มักใช้ เรือง.
เลื่องก. ลือ, โจษแซ่.
เลื่องลือ ก. รู้กันกระฉ่อนทั่วไป เช่น ชื่อเสียงเลื่องลือ ความสามารถ
เป็นที่เลื่องลือ.
เลือดน. ของเหลวปรกติมีสีแดง อยู่ในหลอดเลือดและหัวใจของคน
และสัตว์ ประกอบด้วยน้ำเลือดและเม็ดเลือด ส่วนที่เป็นสีแดง
เกิดจากสีในเม็ดเลือดแดง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมลง กุ้ง
หอย เม็ดเลือดเห็นมีสีน้ำเงินจาง ๆ; ระดู เช่น เลือดทำ คือ อาการ
ป่วยในระหว่างที่มีระดู; โดยปริยายหมายถึงผู้สืบเชื้อสาย เช่น
เลือดศิลปิน เลือดนักรบ เลือดนักประพันธ์; ผู้ที่เคยศึกษาจาก
สถาบันใดสถาบันหนึ่ง เช่น เลือดจุฬา เลือดธรรมศาสตร์.
เลือดก้อนเดียวตัดทิ้งได้ (สำ) น. ลูกคนเดียวตัดทิ้งได้ในเมื่อมี
ความประพฤติไม่เป็นที่พอใจพ่อแม่.
เลือดกำเดา น. เลือดที่ออกทางช่องจมูก.
เลือดข้นกว่าน้ำ (สำ) น. ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น.
เลือดขึ้นหน้า (สำ) ก. โกรธมากจนหน้าแดง, โมโห.
เลือดเข้าตา (สำ) ก. ฮึดสู้โดยไม่เกรงกลัวเพราะไม่มีทางเลือกหรือ
เจ็บช้ำน้ำใจเป็นต้น, กล้าทำในสิ่งที่ไม่เคยทำเพราะทนถูกบีบคั้น
ไม่ไหว.
เลือดเข้าเลือดออก ก. มีบาดแผล เช่น แค่หนามเกี่ยวก็ถึงกับเลือด
เข้าเลือดออกแล้ว.
เลือดจะไปลมจะมา ก. มีอารมณ์แปรปรวนผิดปรกติเพราะสูงอายุ
ถึงระดับหนึ่ง มักเกิดแก่ผู้หญิงที่มีวัยใกล้จะหมดระดู.
เลือดจาง ว. มีคุณสมบัติที่ดีของบรรพบุรุษลดน้อยลง.
เลือดชั่ว น. ผู้ที่สืบเชื้อสายมาจากพ่อแม่ที่ชั่ว, ความเลวร้ายที่มีอยู่
ในตัว เช่น ตีหัวให้แตกเอาเลือดชั่วออกเสียบ้าง.
เลือดโชก, เลือดท่วมตัว, เลือดสาด, เลือดอาบ น. เลือดออกมาก.
เลือดดำ น. เลือดที่เม็ดเลือดแดงมีออกซิเจนน้อยหรือขาดออกซิเจน
มีสีแดงคล้ำ.
เลือดเดือด ว. โมโหฉุนเฉียวขึ้นมาทันทีทันใด.
เลือดแดง น. เลือดที่เม็ดเลือดแดงมีออกซิเจนมาก มีสีแดงสด.
เลือดตกใน น. เลือดที่ไม่ไหลออกข้างนอก ตกลงภายในเมื่อถูก
แทงเป็นต้น.
เลือดตกยางออก ก. มีบาดแผลถึงเลือดออก เช่น ต่อสู้กันจนถึง
เลือดตกยางออก; รุนแรง เช่น เรื่องเล็กแค่นี้อย่าให้ถึงกับเลือด
ตกยางออกเลย.
เลือดตากระเด็น ว. ลำบากหรือยากแค้นอย่างแสนสาหัส เช่น
กว่าจะหาเงินมาซื้อบ้านได้แทบเลือดตากระเด็นทีเดียว.
เลือดท่วมท้องช้าง ว. นองเลือด.
เลือดทาแผ่นดิน ก. สละชีวิตให้แก่ประเทศชาติ, สละชีวิตเพื่อรักษา
แผ่นดิน.
เลือดนก ว. สีแดงอย่างสีเลือดของนก.
เลือดเนื้อ น. ลูกในไส้, ลูกของตนแท้ ๆ; ชีวิต เช่น ปฏิวัติโดยไม่เสีย
เลือดเนื้อ.
เลือดเนื้อเชื้อไข น. ลูกหลาน, โดยปริยายหมายถึงผู้ที่เข้าศึกษา
และจบจากสถาบันใดสถาบันหนึ่ง เช่น เขาเป็นเลือดเนื้อเชื้อไข
ธรรมศาสตร์.
เลือดในอก (สํา) น. ลูก.
เลือดผสม น. ผู้ที่มีเลือดพ่อและแม่ต่างชาติกัน.
เลือดฝาด น. เลือดที่แสดงออกทางผิวพรรณ เช่น มีเลือดฝาดดี
หมายความว่ามีผิวพรรณเปล่งปลั่งมีน้ำมีนวล.
เลือดพล่าน ว. โมโหฉุนเฉียวอย่างรุนแรง.
เลือดเย็น ๑ ว. มีใจเหี้ยมสามารถทำลายชีวิตหรือชื่อเสียงผู้อื่นได้
โดยไม่รู้สึกหวั่นไหว เช่น ฆ่าอย่างเลือดเย็น.
เลือดเย็น ๒ น. สัตว์มีกระดูกสันหลังที่สามารถปรับอุณหภูมิของ
ร่างกายให้เหมาะสมกับอุณหภูมิของสภาวะแวดล้อม เช่นปลา กบ
เรียกว่า สัตว์เลือดเย็น.
เลือดร้อน ว. โกรธง่าย, โมโหง่าย.
เลือดแรง น. ลูกที่มีลักษณะเด่นในทางกรรมพันธุ์ไปทางพ่อหรือ
แม่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เช่น พ่อขี้ริ้ว แม่สวย ถ้าลูกขี้ริ้ว ก็แสดงว่า
เลือดพ่อแรงกว่า ถ้าลูกสวย ก็แสดงว่า เลือดแม่แรงกว่า.
เลือดล้างด้วยเลือด ก. แก้แค้นด้วยวิธีรุนแรงในทำนองเดียวกัน.
เลือดล้างหน้า น. เลือดระดูที่ออกมาเล็ก ๆ น้อย ๆ หลังจากคลอด
ลูกแล้ว แสดงว่าจะตั้งท้องได้อีก.
เลือดเสีย น. เลือดระดูไม่ปรกติ มีสีแดงคล้ำ กลิ่นเหม็น.
เลือดหมู ว. สีแดงคล้ำอย่างสีเลือดของหมู.
เลือดอุ่น น. สัตว์มีกระดูกสันหลังที่สามารถคงอุณหภูมิของร่างกาย
ไว้ได้โดยไม่เปลี่ยนไปตามอุณหภูมิของสภาวะแวดล้อม เช่นคน นก
เรียกว่า สัตว์เลือดอุ่น.
เลือดไม้ดู เรือดไม้.
เลือน, เลือน ๆว. มัว ๆ, ไม่แจ่มแจ้ง, เช่น ภาพเก่าสีเลือนไปจนเห็นหน้าไม่ชัด
มองเห็นเลือน ๆ, เฟือน ๆ เช่น ความจำเลือนไป. ก. บัง, กั้น,
เช่น มีกําแพงแลงเลือน ต่อต้าย. (ยวนพ่าย).
เลือนราง ว. ไม่ชัดเจน, พอระลึกได้บ้าง, เช่น ความจำชักเลือนราง
ไปบ้างแล้ว ตาไม่ดีมองเห็นภาพเลือนราง.
เลื่อนน. ยานชนิดหนึ่งไม่มีล้อ ใช้ลากไปตามท้องนาและหมู่บ้าน สําหรับ
บรรทุกฟ่อนข้าวเป็นต้น, บางถิ่นเรียกว่า กะเลิด, ยานชนิดหนึ่งใช้
แถบขั้วโลก ไม่มีล้อ ใช้สุนัขลากไปบนพื้นหิมะหรือบนพื้นนํ้าแข็ง.
ก. เคลื่อนหรือย้ายจากที่เดิมโดยลักษณะอาการต่าง ๆ เช่น ลาก
เสือกไส ยกขึ้น กดลง; เปลี่ยนเวลาจากที่กําหนดไว้เดิม เช่น เลื่อน
เวลาเดินทาง เลื่อนวันประชุม; เขยิบชั้นหรือตําแหน่งฐานะสูงขึ้น
ไปกว่าเดิม เช่น เลื่อนยศ เลื่อนตําแหน่ง; เพิ่มเติม (ใช้แก่อาหาร)
เช่น เลื่อนแกง เลื่อนของหวาน.
เลื่อนที่ ก. เปลี่ยนที่, ได้ยศหรือบรรดาศักดิ์สูงไปกว่าเก่า.
เลื่อนเปื้อน ว. อาการที่พูดเลอะเทอะ เช่น พูดจาเลื่อนเปื้อน.
เลื่อนลอย ว. ไม่คงที่, ไม่แน่นอน, เช่น ความฝันเลื่อนลอย พูดจา
เลื่อนลอยไม่มีหลักฐาน สติเลื่อนลอย ข้อกล่าวหาเลื่อนลอย.
เลื่อมน. วัสดุสำหรับปักลวดลายลงบนผ้า มักมีลักษณะบางเป็นรูปกลม
แบนเล็ก ๆ ตรงกลางมีรู เป็นเงามันสำหรับใช้ปักลวดลาย เช่นเสื้อ
โขนตัวทศกัณฐ์ พระราม พระลักษมณ์ เป็นต้น. ว. เป็นเงามัน.
เลื่อมพราย ว. เป็นเงามันแพรวพราย.
เลื่อมใสก. มีความเชื่อถือ เช่น เลื่อมใสศาสนา, มีจิตยินดี, เห็นชอบด้วย, เช่น
เลื่อมใสในความรู้ความสามารถ เลื่อมใสในแนวการประพฤติปฏิบัติ
ของเขา.
เลื่อยน. เครื่องมือสําหรับตัด มีหลายชนิด ใบเลื่อยทําด้วยเหล็กกล้า ด้าน
ที่ใช้เลื่อยมีคมเป็นฟันจัก ๆ. ก. ตัดด้วยเลื่อย.
เลื่อยฉลุ น. เครื่องมือสำหรับโกรกหรือฉลุไม้ มี ๒ ชนิด ชนิดหนึ่ง
ใบเลื่อยมีลักษณะเป็นปื้นรูปยาวรี ด้ามเป็นไม้สำหรับจับ อีกชนิด
หนึ่งมีคันทำด้วยเหล็กเป็นรูปอย่างนี้ ? ด้ามเป็นไม้ติดอยู่ที่ปลาย
ตอนล่าง ระหว่างปลายคันทั้งคู่ติดใบเลื่อยลักษณะเป็นเส้นแบน
ขนาดเล็ก.
เลื่อยชักไม้ น. เครื่องมือสำหรับตัดไม้ มีขนาดใหญ่ ใบเลื่อยมี
ลักษณะเป็นปื้นหรือแถบยาวติดกับปลายขาคันเลื่อยทั้งคู่ มีไม้ยาว
ที่เรียกว่า อกเลื่อย ยันอยู่ตรงกลาง ปลายขาคันเลื่อยด้านตรงข้าม
มีเชือกคล้องรั้งและบิดเพื่อขึงใบเลื่อยให้ตึง ใช้คนชักเลื่อยคู่กัน
๒ คน.
เลื่อยโซ่ น. เครื่องมือสำหรับตัด ซอยไม้ หรือโค่นต้นไม้ ใบเลื่อย
มีลักษณะเป็นข้อ ๆ ต่อกันคล้ายสายโซ่เคลื่อนที่หมุนเวียนบน
คานแบน ๆ ด้วยกำลังมอเตอร์.
เลื่อยตะขาบ น. เครื่องมือสำหรับตัดหรือซอยไม้ ใบเลื่อยมีลักษณะ
เป็นแผ่นแบนยาว ท้องเลื่อยหย่อนโค้ง ปลายใบเลื่อยทั้ง ๒ ข้างทำ
เป็นบ้อง สำหรับสอดไม้ท่อนกลม ๆ เพื่อใช้จับชักใบเลื่อย ใช้คน
ชักเลื่อยคู่กัน ๒ คน, เลื่อยยมบาล ก็เรียก.
เลื่อยทำทอง น. เครื่องมือช่างทอง ใบเลื่อยมีลักษณะเป็นเส้นลวด
แบน ปลายใบเลื่อยทั้ง ๒ ข้างติดกับปลายคันเลื่อยซึ่งทำด้วยเหล็ก
เป็นรูปอย่างนี้ ? คล้ายคันเลื่อยฉลุ แต่สั้นกว่าและทำด้วยเหล็ก
แข็งกว่า.
เลื่อยธนู น. เครื่องมือสำหรับตัดหรือซอยไม้ ใบเลื่อยมีลักษณะ
เป็นแถบยาว ปลายใบเลื่อยทั้ง ๒ ข้างติดกับปลายคันเลื่อยซึ่งทำ
ด้วยเหล็กดัดโค้งคล้ายคันธนู.
เลื่อยยมบาล น. เลื่อยตะขาบ.
เลื่อยโยง น. เครื่องมือสำหรับโกรกหรือฉลุไม้ ใบเลื่อยมีลักษณะ
เป็นแถบยาว ปลายข้างบนผูกโยงกับคันคานดีด ปลายข้างล่าง
ผูกโยงกับไม้รองกระเดื่อง ใช้กำลังคนเหยียบกระเดื่องชักใบเลื่อย
ให้ทำงาน.
เลื่อยลอ น. เครื่องมือสำหรับตัดไม้ ใบเลื่อยมีลักษณะเป็นปื้นรูป
สี่เหลี่ยมผืนผ้า ปลายข้างหนึ่งมีด้ามสำหรับจับ.
เลื่อยลันดา, เลื่อยวิลันดา น. เครื่องมือสำหรับตัดไม้ ใบเลื่อยมี
ลักษณะเป็นปื้น โคนใหญ่ปลายรี ที่โคนมีด้ามทำด้วยไม้เป็นคัน
สำหรับจับ.
เลื่อยวงเดือน น. ชื่อเลื่อยชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็นแผ่นกลม มีฟัน
อยู่โดยรอบ.
เลื่อยหางหนู น. เครื่องมือสำหรับฉลุหรือโกรกไม้ ใบเลื่อยมีลักษณะ
เป็นแถบยาวปลายเรียวแหลมที่โคนมีด้ามทำด้วยไม้เป็นรูปขอ
สำหรับจับ.
เลื่อยเหล็ก น. เครื่องมือสำหรับตัดเหล็ก ใบเลื่อยมีลักษณะเป็น
แถบยาว ปลายใบเลื่อยทั้ง ๒ ข้างติดกับปลายและโคนคันเลื่อย
ซึ่งทำด้วยเหล็ก ที่โคนคันมีด้ามสำหรับจับ.
เลื่อยอก น. เครื่องมือสำหรับตัดหรือโกรกไม้ ลักษณะคล้ายเลื่อยชัก
แต่ขนาดย่อมและสั้นกว่า.
เลื้อยก. ทอดวกเวียนไป (ใช้แก่ไม้เถา), เสือกไปด้วยอก (ใช้แก่สัตว์ไม่มีตีน
ตัวยาว) เช่น งูเลื้อย ไส้เดือนเลื้อย.
เลื้อยคลาน น. สัตว์เลือดเย็นจําพวกที่ผิวหนังมีเกล็ดปกคลุม หายใจ
ด้วยปอดอย่างจิ้งจก จิ้งเหลน จระเข้ เต่า งู ส่วนมากวางไข่ หลายชนิด
ออกลูกเป็นตัว ลูกอ่อนมีลักษณะอย่างพ่อแม่ เรียกว่า สัตว์เลื้อยคลาน,
เดิมเรียกว่า สัตว์เสือกคลาน.
เลื้อยเจื้อย ว. อาการที่พูดยืดยาวแต่มีสาระน้อย, เรื่อยเจื้อย ก็ว่า.
เลื่อยล้าว. เมื่อยล้า, เหนื่อยอ่อน, บอบชํ้า, ในบทกลอนใช้ว่า เมลื่อยมล้า ก็มี.
แล ๑ก. ดู, มอง, เช่น สองตาก็ไม่อยากแล เหลียวซ้ายแลขวา, ทอดตาดู
เพื่อให้รู้ให้เห็น, มักใช้เข้าคู่กับคำ ดู หรือ เห็น เป็น แลดู แลเห็น.
แลหน้าแลหลัง ก. พิจารณาให้รอบคอบ เช่น จะทำอะไรต้องแล
หน้าแลหลังให้ดีเสียก่อน.
แลเหลียว ก. เอาใจใส่ (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น ลูกกำพร้าไม่มี
ใครแลเหลียว, เหลียวแล ก็ว่า.
แล ๒ว. อาการที่ทิ้งไว้นานโดยไม่ใส่ใจ เช่น กับข้าวทิ้งแลไว้บนโต๊ะ
ไม่มีคนกิน ของวางแลไม่มีคนซื้อ, แร ก็ว่า; ทีเดียว, ฉะนี้, (มักใช้
ในที่สุดประโยคหรือข้อความ หรือคำลงท้ายคำประพันธ์) เช่น
ยมพะบาลจับผู้หญิงผู้ชายจำให้ขึ้นจำให้ลงหากันดั่งนั้น หลายคาบ
หลายคราลำบากนักหนาแล. (ไตรภูมิ), ห่อนข้าคืนสม แม่แล ฯ.
(เตลงพ่าย).
แล ๓สัน. และ, กับ, เช่น ให้ประกาศแก่พระราชวงศานุวงศ์แลข้าราชการ
ผู้ใหญ่ผู้น้อยฝ่ายหน้าฝ่ายในและราษฎรในกรุงแลหัวเมืองให้ทราบ
ทั่วกัน. (ประกาศ ร. ๔), ฝูงเทพยดาถือค้อนแลตระบองเทียรย่อม
แก้วมณีรัตนะเป็นบริวาร. (ไตรภูมิ).
แล่ก. นอนใบมีดแล้วเฉือนเอาออก เช่น แล่เอาแต่เนื้อ ๆ.
แล่เนื้อเถือหนัง ก. บีบบังคับเอาทรัพย์สินจนอีกฝ่ายหนึ่งยากแค้น.
แล้ว. สุดกําลังความสามารถ (ใช้แก่แขนหรือไหล่ที่กําลังหามหรือคอน
เป็นต้น), มักใช้เข้าคู่กับคํา เต็ม เป็น เต็มแล้; แท้, จริง, ทีเดียว, ฉะนี้,
เช่น วรรคหนึ่งพึงเติมแล้ เล่ห์นี้จงยล เยี่ยงนา.
แลกก. เอาสิ่งหนึ่งให้ไปเพื่อได้สิ่งหนึ่งที่ต้องการมา เช่น แลกเชลย
แลกกล้วยไม้ นักกีฬาแลกธงกัน, ซื้อของด้วยของ เช่น เอาน้ำมัน
แลกข้าว.
แลกเงิน ก. เอาเงินตราหน่วยใหญ่ไปแลกเป็นเงินปลีกหรือหน่วยย่อย,
แตกเงิน ก็ว่า, แลกเปลี่ยนเงินตราต่างสกุลกัน เช่น แลกเงินดอลลาร์
เป็นเงินบาท.
แลกเปลี่ยน ก. เอาของต่อของเป็นต้นแลกกัน เช่น แลกเปลี่ยน
ตำแหน่ง แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม. (กฎ) น. ชื่อสัญญาชนิดหนึ่ง
ซึ่งคู่กรณีต่างโอนกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินให้กันและกัน.
แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ก. ผลัดกันแสดงความคิดเห็นในการ
ประชุมเป็นต้น.
แลกหมัด ก. ชกโต้ตอบกันไปมา.
แล็กเกอร์น. น้ำมันชักเงาประเภทหนึ่งที่ใช้ทาหรือพ่นเคลือบผิววัตถุให้เป็นเงา
มันและสวยงาม ประกอบด้วยตัวทำละลายที่ระเหยแห้งได้ง่าย เช่น
เอทิลแอลกอฮอล์ (ethyl alcohol) บิวทิลแอซิเทต (butyl acetate) และ
ตัวถูกละลาย เช่น ไนโตรเซลลูโลส (nitrocellulose) ไวนิลเรซิน
(vinyl resin) เมื่อนำไปทาหรือพ่นผิววัตถุ ตัวทำละลายจะระเหยแห้ง
ไปอย่างรวดเร็ว ทิ้งตัวถูกละลายให้เป็นของแข็งเคลือบผิววัตถุเป็น
เงามัน มีหลายชนิด เช่น ชนิดใช้กับพื้นไม้ ชนิดใช้กับพื้นโลหะ
ชนิดใช้พ่นเคลือบเส้นผมให้ทรงรูป ชนิดใช้ทาเคลือบเล็บ.
แล็กโทส(วิทยา) น. นํ้าตาลชนิดหนึ่งประเภทไดแซ็กคาไรด์ ลักษณะเป็น
ของแข็งสีขาว หลอมละลายที่ ๒๐๓?ซ. องค์ประกอบเป็นโมเลกุล
ของกลูโคสเชื่อมกับโมเลกุลของกาแล็กโทส มีปรากฏในนํ้านม
ของคนและสัตว์ทุกชนิด มีรสหวานน้อยกว่านํ้าตาลทราย.
(อ. lactose).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒