แลง ๑น. ชื่อหินชนิดหนึ่ง เมื่ออยู่ใต้ดินมีลักษณะเป็นดินอ่อน เมื่อถูกลม
แล้วแข็ง เป็นหินสีแดงอย่างอิฐเผา แต่ปรุเป็นรูเหมือนไม้ที่เพรียงกิน
เรียกว่า หินแลง หรือ ศิลาแลง.
แลง ๒น. แมง ในคําว่า แลงกินฟัน.
แลงกินฟัน น. ชื่อโรคซึ่งเข้าใจผิดว่ามีแมงชนิดหนึ่งเกาะกินรากฟัน
ทําให้ฟันผุ.
แล่ง ๑น. มาตราตวงตามวิธีประเพณีของไทยโบราณ ๒ จังออน = ๑ แล่ง
และ ๒ แล่ง = ๑ ทะนาน.
แล่ง ๒น. รังกระสุน, ที่เก็บลูกกระสุนดินดำหรือลูกศร.
แล่ง ๓ก. ผ่า, ทำให้แตก, เช่น แล่งมะพร้าว; รีดเป็นเส้นบาง ๆ เช่น
แล่งเงิน แล่งทอง. ว. เรียกเงินหรือทองที่รีดเป็นเส้นบาง ๆ ว่า
เงินแล่ง ทองแล่ง.
แล้งน. หน้านํ้าแห้ง, ฤดูไม่มีฝน, ในคำว่า หน้าแล้ง ฤดูแล้ง. ก. ไม่มี เช่น
แล้งน้ำใจ, มีน้อย เช่น แล้งน้ำ แล้งกวี. ว. ไม่มี, มีน้อย, เช่น ฝนแล้ง,
บางทีใช้เข้าคู่กับคำ แห้ง เป็น แห้งแล้ง เช่น แผ่นดินนี้นับวันจะแห้ง
แล้งเป็นทะเลทราย.
แล่งพระรามดู เขนงนายพราน.
แลนดู ตะกวด.
แล่น ๑ก. เคลื่อนไปด้วยเครื่องยนต์หรือแรงลมเป็นต้น เช่น รถยนต์แล่นเร็ว
เรือใบแล่นช้า, โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น
สมองกำลังแล่น ความคิดไม่แล่น; เชื่อมถึงกัน เช่น นอกชานแล่น
ถึงกัน. น. ชื่อวัยของเด็กถัดจากวัยจูง เรียกว่า วัยแล่น.
แล่นก้าว ก. แล่นเรือใบเฉียงไปเฉียงมาแบบสลับฟันปลาเพื่อให้ถึง
จุดหมายซึ่งอยู่ทางด้านต้นลม, แล่นทวนลม ก็ว่า.
แล่นขวางลม ก. แล่นเรือใบโดยตั้งใบเรือให้ทำมุมประมาณ ๙๐?
กับทิศทางลมเพื่อให้ถึงจุดหมายซึ่งอยู่ขวางทิศทางลม.
แล่นตามลม ก. แล่นเรือใบไปตามทิศทางลมเพื่อให้ถึงจุดหมาย
ซึ่งอยู่ในทิศทางเดียวกับลม.
แล่นทวนลม ก. แล่นเรือใบเฉียงไปเฉียงมาแบบสลับฟันปลาเพื่อ
ให้ถึงจุดหมายซึ่งอยู่ทางด้านต้นลม, แล่นก้าว ก็ว่า.
แล่นใบบนบก (สำ) ก. คิดทำสิ่งที่เป็นไปไม่ได้.
แล่น ๒น. หลอดสำหรับเป่าไฟเพื่อเชื่อมโลหะเช่นทอง นาก เงินให้ติดกัน,
เรียกกิริยาที่ใช้หลอดเป่าไฟเพื่อเชื่อมโลหะดังกล่าวว่า เป่าแล่น.
แลนทานัมน. ธาตุลําดับที่ ๕๗ สัญลักษณ์ La เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของแข็ง
สีขาว หลอมละลายที่ ๙๒๐?ซ. (อ. lanthanum).
แลบก. เหลื่อมหรือทําให้เหลื่อมออกจากที่เดิม (มักใช้แก่ของแบน ๆ)
เช่น แขนเสื้อชั้นในแลบ แลบลิ้น; เป็นแสงแวบ ๆ ออกไป เช่น
ฟ้าแลบ ไฟแลบ.
แลบลิ้นปลิ้นตา ก. แลบลิ้นและปลิ้นตาแสดงอาการล้อเลียน
(มักใช้แก่เด็ก).
แลบลิ้นหลอก ก. แลบลิ้นแสดงอาการล้อเลียนหรือเยาะเย้ย.
แล้วว. ลักษณะอาการกระทําใด ๆ เสร็จ สิ้น จบ ล่วงไป หรือสุดสิ้นลง
เช่น กินแล้ว ทำแล้ว นอนแล้วหรือต่อแต่นั้นเริ่มใหม่อีกระยะหนึ่ง
(จะเป็นการกระทําอย่างเดียวกันหรือต่างกันแล้วแต่กรณี) เช่น กิน
แล้วนอน ขึ้นรถแล้วลงเรือ.
แล้วกัน (ปาก) ว. คำที่เปล่งออกมาแสดงความไม่พอใจหรือผิดหวัง
เป็นต้น เช่น แล้วกันกินขนมหมดไม่เหลือไว้ให้เลย แล้วกัน ไป
เมื่อไรก็ไม่บอก; คำที่ใช้ลงท้ายข้อความแสดงว่าเป็นอันยุติกัน เช่น
ขอโทษเขาเสียหน่อยก็แล้วกัน วันนี้ยังเขียนไม่เสร็จ เอาไว้พรุ่งนี้แล้วกัน.
แล้วก็แล้วกันไป, แล้วกันไป ว. อาการที่พูดขอร้องให้เลิกแล้วต่อกัน
เช่น เหตุการณ์ก็ผ่านพ้นไปแล้ว เรื่องนี้ขอให้แล้วกันไป.
แล้วก็แล้วไป ว. อาการที่พูดปลอบใจหรือให้สติว่า เมื่อเหตุการณ์
สิ้นสุดหรือยุติลงแล้วก็ไม่ควรเก็บมาเป็นกังวลหรือรื้อฟื้นขึ้นมาอีก.
แล้วด้วย, แล้วไปด้วย ว. ล้วนด้วย เช่น แล้วไปด้วยทอง; สำเร็จด้วย
เช่น แล้วด้วยใจ.
แล้วแต่ ว. ตามแต่, สุดแต่, สุดแท้แต่, (ใช้ในลักษณะที่ยกอำนาจการ
ตัดสินขั้นสุดท้ายให้แก่ผู้ใดหรือสิ่งใดเป็นต้น) เช่น แล้วแต่บุญกรรม
แล้วแต่สถานการณ์ แล้วแต่กรณี แล้วแต่คณะรัฐมนตรีจะพิจารณา
อนุมัติหรือไม่.
แล้วไป (ปาก) ก. เสร็จสิ้นไป, ช่างปะไร, (มักพูดแสดงความไม่พอใจ)
เช่น ไม่ทำก็แล้วไปให้กินแล้วไม่กินก็แล้วไป.
แล้วไปแล้ว ว. สิ้นสุดแล้ว เช่น เรื่องมันแล้วไปแล้ว เอามาพูดทำไมอีก.
แล้วไม่รู้จักแล้ว, แล้วไม่รู้แล้ว ว. ซ้ำ ๆ ซาก ๆ, ร่ำรี้ร่ำไร, เช่น พูดแล้ว
ไม่รู้จักแล้ว บ่นอยู่นั่นแหละ แล้วไม่รู้แล้ว.
…แล้ว…เล่า, แล้ว ๆ เล่า ๆ ว. ทําแล้วทําอีกอยู่นั่นเอง เช่น พูดแล้ว
พูดเล่า กินแล้วกินเล่า ทําแล้ว ๆ เล่า ๆ ไม่รู้จักเสร็จ.
แล้ว ๒ก. จบ, สิ้น, เสร็จ, เช่น งานแล้วหรือยัง.
และ ๑ก. เชือด แล่ เถือสิ่งที่ยังมีเหลือติดอยู่กับสิ่งอื่นเช่นเนื้อติดกระดูกให้
หลุดออกเป็นแผ่นบาง ๆ เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยเป็นต้น.
และเล็ม ก. กัดกินทีละน้อย เช่น เด็กและเล็มขนม แกะและเล็มหญ้า
เลือกเก็บหรือเด็ดทีละน้อย เช่น และเล็มยอดตำลึง และเล็มยอดกระถิน;
เล็ม ก็ว่า.
และเลียม ก. พูดเกี้ยวผู้หญิงทีเล่นทีจริง เช่น ชายเจ้าชู้และเลียมผู้หญิง;
เลียบเคียงเข้าไปทีละน้อย เช่น เด็กและเลียมเข้ามาขอขนมกิน.
และ ๒สัน. กับ, ด้วยกัน.
โล่ ๑น. ชื่อแพรชนิดหนึ่งเส้นไหมโปร่ง, ใช้เรียกผ้าบาง ๆ ก็มี เช่น
ผ้าป่านโล่.
โล่ ๒น. เครื่องปิดป้องศัตราวุธ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ทําด้วยโลหะหรือหนังดิบ
ด้านหลังมีที่จับ, มักใช้คู่กับดาบหรือหอก, โดยปริยายหมายถึงการเอา
คนหรือสิ่งอื่นต่างโล่เพื่อกันความเสียหายแก่ตัว; สิ่งที่มีลักษณะคล้าย
คลึงโล่สําหรับมอบแก่ผู้ชนะการแข่งขันกีฬาเป็นต้น.
โล้ก. แล่นไปตามคลื่น (สำหรับเรือสําเภา) (พจน. ๒๔๙๓), ทําให้เรือ
เคลื่อนที่โดยอาการโยกแจวให้ปัดนํ้าไปมา. น. เรียกเรือต่อชนิดหนึ่ง
ท้ายตัด มีแจวอยู่ท้ายเรือสําหรับยืนโล้ไป ไม่มีหางเสือ ใช้ตามชายฝั่ง
ทะเล ว่า เรือโล้.
โล้ชิงช้า ก. ยืนบนชิงช้าแล้วใช้มือโหนเชือกโยกตัวให้ชิงช้าแกว่ง
โยนไปมา.
โลก, โลก–[โลก, โลกะ–, โลกกะ–] น. แผ่นดิน, โดยปริยายหมายถึงหมู่มนุษย์
เช่น ให้โลกนิยม; ส่วนหนึ่งแห่งสกลจักรวาล เช่น มนุษยโลก เทวโลก
พรหมโลก โลกพระอังคาร; (ภูมิ) ดาวเคราะห์ดวงหนึ่ง มีขนาดใหญ่
เป็นอันดับ ๕ ในระบบสุริยะ เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์และสิ่งมีชีวิต
ทั้งหลาย ลักษณะอย่างรูปทรงกลม มีเส้นผ่าศูนย์กลางที่ศูนย์สูตรยาว
๑๒,๗๕๕ กิโลเมตร ศูนย์กลางที่ขั้วโลกยาว ๑๒,๗๑๑ กิโลเมตร มี
เนื้อที่บนผิวโลก ๕๑๐,๙๐๓,๔๐๐ ตารางกิโลเมตร. (ป., ส.).
โลกเชษฐ์ [โลกกะ–] น. ''ผู้เป็นใหญ่ในโลก'' คือ พระพุทธเจ้า.
(ส. โลกเชฺยษฺ?; ป. โลกเชฏฺ?).
โลกธรรม [โลกกะ–] น. เรื่องของโลก, ธรรมดาของโลก ทาง
พระพุทธศาสนามี ๘ ประการ คือ ๑. มีลาภ ๒. เสื่อมลาภ ๓. มียศ
๔. เสื่อมยศ ๕. สรรเสริญ ๖.นินทา ๗. สุข ๘. ทุกข์. (ส. โลกธรฺม;
ป. โลกธมฺม).
โลกธาดา [โลกกะ–] น. พระผู้สร้างโลก. (ส. โลกธาตฺฤ).
โลกธาตุ [โลกกะ–] น. แผ่นดิน. (ป., ส.).
โลกนาถ [โลกกะ–] น. ผู้เป็นที่พึ่งของโลก, ทางพระพุทธศาสนา
หมายถึง พระพุทธเจ้า. (ป., ส.).
โลกบาล [โลกกะ–] น. หัวหน้าเทวดาในชั้นจาตุมหาราช มีหน้าที่
รักษาโลกในทิศทั้ง ๔ เรียกเต็มว่า ท้าวจตุโลกบาล หรือ ท้าว
จัตุโลกบาล คือ ๑. ท้าวธตรฐ จอมภูต หรือจอมคนธรรพ์ รักษาโลก
ด้านทิศบูรพาหรือทิศตะวันออก ๒. ท้าววิรุฬหก จอมเทวดา หรือ
จอมกุมภัณฑ์ รักษาโลกด้านทิศทักษิณหรือทิศใต้ ๓. ท้าววิรูปักษ์
จอมนาค รักษาโลกด้านทิศประจิมหรือทิศตะวันตก ๔. ท้าวกุเวร
จอมยักษ์ รักษาโลกด้านทิศอุดรหรือทิศเหนือ. (ป., ส. โลกปาล).
โลกย์, โลกยะ, โลกัย ว. ของโลก. (ส. โลกฺย).
โลกวัชชะ [โลกะ–] น. โทษทางโลก, อาบัติที่เป็นโทษทางโลก,
ข้อเสียหายที่ชาวโลกติเตียนว่าไม่เหมาะสมกับสมณะ คือ สิ่งที่
ภิกษุหรือคนทั่วไปที่ไม่ใช่ภิกษุทำ ก็เป็นความผิดความเสียหาย
เหมือนกัน เช่น ทําโจรกรรม ฆ่ามนุษย์ ทะเลาะวิวาท. (ป.).
โลกวิทู [โลกะ–] น. ''ผู้รู้แจ้งซึ่งโลก'' คือ พระพุทธเจ้า.
(ป.; ส. โลก + วิทุ).
โลกสถิติ [โลกะ–] น. ความเป็นอยู่ของโลก. (ส.).
โลกอุดร, โลกุตระ [โลกอุดอน, โลกุดตะระ] ว. เหนือโลก, พ้น
วิสัยของโลก. (ป., ส. โลก + อุตฺตร).
โลกัตถจริยา [โลกัดถะจะ–] น. ความประพฤติเป็นประโยชน์แก่
โลก. (ป. โลก + อตฺถ + จริยา).
โลกันตร์ น. ชื่อนรกขุมหนึ่งเป็นที่ลงโทษที่หนักที่สุดไม่ผุดไม่เกิด.
(ป. โลกนฺตร ว่า ระหว่างโลก; ส. ว่า โลกอื่น).
โลกา (กลอน) น. โลก.
ลกาธิบดี [–ทิบอดี, –ทิบบอดี] น. ผู้เป็นใหญ่ในโลก.
(ป. โลกาธิปติ).
โลกาธิปไตย [–ทิปะไต, –ทิบปะไต] น. การถือโลกเป็นใหญ่.
(ป. โลกาธิปเตยฺย).
โลกานุวัตร น. ความประพฤติตามโลก. (ป. โลกานุวตฺต; ส.
โลกานุวฺฤตฺต).
โลกาภิวัตน์ น. การแพร่กระจายไปทั่วโลก; การที่ประชาคมโลก
ไม่ว่าจะอยู่ ณ จุดใด สามารถรับรู้สัมพันธ์ หรือรับผลกระทบจาก
สิ่งที่เกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วกว้างขวาง ซึ่งเนื่องมาจากการพัฒนา
ระบบสารสนเทศเป็นต้น. (ป. โลก + อภิวตฺตน; อ. globalization).
โลกามิส น. เครื่องล่อใจให้ติดอยู่ในโลก ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส
และสัมผัส. (ป. โลก + อามิส).
โลกายัต น. ชื่อหนึ่งของลัทธิปรัชญาฝ่ายวัตถุนิยมของอินเดีย ถือว่า
โลกนี้เกิดจากการรวมตัวกันเองของวัตถุธาตุ ๔ คือ ดิน นํ้า ไฟ ลม
ชีพหรือชีวิตเป็นเพียงผลิตผลของวัตถุธาตุที่รวมตัวกันนั้น คนเรา
เกิดครั้งเดียว ตายแล้วขาดสูญ ไม่มีโลกหน้า จึงควรแสวงหากามสุข
เสียแต่วันนี้ พรุ่งนี้เราอาจตาย, ลัทธินี้ทางพระพุทธศาสนาจัดเป็น
อุจเฉททิฐิ แปลว่า ความเห็นว่าตายแล้วสูญ, จารวาก ก็เรียก. (ป., ส.).
โลกาวินาศ ว. สูญสิ้นความเจริญสวัสดิมงคล ทางโหราศาสตร์ห้าม
ประกอบการมงคลต่าง ๆ ในวัน ยาม ฤกษ์ ราศี และดิถีที่เป็น
โลกาวินาศ ทั้งนี้ตลอดปีนั้น, ตรงข้ามกับ อธิบดี.
โลกิย–, โลกิยะ, โลกีย์ ว. เกี่ยวกับโลก, ทางโลก, ธรรมดาโลก,
ของโลก, ตรงข้ามกับ โลกุตระ, เช่น โลกิยธรรม เรื่องโลกิยะ,
โดยปริยายหมายถึงที่เกี่ยวกับกามารมณ์ เช่น เรื่องโลกีย์.
(ป.; ส. เลากฺย).
โลกียวัตร น. ความเป็นไปของสามัญชน. (ป. โลกิย + วตฺต).
โลกียวิสัย น. เรื่องโลกีย์, เรื่องที่เกี่ยวเนื่องกับกามารมณ์, เรื่อง
ของคนที่ยังมีกิเลสอยู่.
โลกียสุข น. ความสุขทางโลก, ความสุขทางกามารมณ์, เช่น การ
ดูมหรสพเป็นโลกียสุขอย่างหนึ่ง.
โลกุตร–, โลกุตระ [โลกุดตะระ] ว. เหนือโลก, พ้นวิสัยของโลก,
เช่น โลกุตรธรรม เรื่องโลกุตระ.
โลกุตรธรรม [โลกุดตะระทํา] น. ธรรมที่พ้นวิสัยของโลก มี ๙ คือ
มรรค ๔ (คือ โสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค
อรหัตมรรค) ผล ๔ (คือ โสดาปัตติผล สกิทาคามิผล อนาคามิผล
อรหัตผล) และนิพพาน ๑. (ส.; ป. โลก + อุตฺตร + ธมฺม).
โลกุตรภูมิ [โลกุดตะระ–] น. ภูมิที่พ้นจากโลก; ระดับจิตใจของ
พระอริยบุคคล.
โลเกศ น. ผู้เป็นใหญ่ในโลก, จอมโลก. (ส.; ป. โลเกส).
โลกย์, โลกยะ, โลกัยดู โลก, โลก–.
โลกัตถจริยาดู โลก, โลก–.
โลกันตร์ดู โลก, โลก–.
โลกาดู โลก, โลก–.
โลกาธิบดีดู โลก, โลก–.
โลกาธิปไตยดู โลก, โลก–.
โลกานุวัตรดู โลก, โลก–.
โลกาภิวัตน์ดู โลก, โลก–.
โลกามิสดู โลก, โลก–.
โลกายัตดู โลก, โลก–.
โลกาวินาศดู โลก, โลก–.
โลกิย–, โลกิยะ, โลกีย์ดู โลก, โลก–.
โลกียวัตรดู โลก, โลก–.
โลกียวิสัยดู โลก, โลก–.
โลกุตร–, โลกุตระดู โลก, โลก–.
โลกุตรธรรมดู โลก, โลก–.
โลกุตรภูมิดู โลก, โลก–.
โลเกศดู โลก, โลก–.
โลงน. หีบสําหรับบรรจุศพ; ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี ๕ ดวง,
ดาวปู ดาวสิธยะ ดาวสมอสําเภา ดาวปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้
ดาวดอกบัว ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ ดาวปุสสะ ก็เรียก.
โล่งว. มีลักษณะว่าง เตียน ไม่มีอะไรกีดกั้นหรือปิดบัง เช่น ที่โล่ง ป่า
ถูกตัดต้นไม้เสียโล่ง, ที่เปิดตลอดไม่มีอะไรกีดกั้นหรือปิดบัง เช่น
ห้องโล่ง, โดยปริยายหมายความว่า ปราศจากอุปสรรค เช่น เปิด
ทางโล่งแล้ว.
โล่งคอ ก. อาการที่รู้สึกว่าลำคอปลอดโปร่งชุ่มชื่นเพราะดื่มน้ำชา
หรือซดน้ำแกงร้อน ๆ เป็นต้น.
โล่งจมูก ก. รู้สึกว่าหายใจสะดวก.
โล่งใจ ก. รู้สึกสบายใจ, หายอึดอัดใจ, เช่น สอบไล่เสร็จ ค่อยโล่ง
ใจหน่อย.
โล่งโถง ว. เปิดว่างตลอด ขาดสิ่งที่ควรมี เช่น ห้องโล่งโถง คือ
ห้องที่ควรจะมีฝากั้น แต่ไม่มี.
โล่งหู ก. รู้สึกสบายอกสบายใจเพราะไม่ได้ยินเสียงที่เคยทำให้
รำคาญหูอยู่เป็นประจำ.
โล่งอก ก. รู้สึกปลอดโปร่งใจเพราะปลดเปลื้องภาระหนักได้แล้ว.
โล่งอกโล่งใจ ก. รู้สึกปลอดโปร่งเพราะหมดความกังวลใจ.
โล้งน. โรง.
โล่งโจ้งว. โล่งโต้ง.
โล่งโต้ง, โล้งโต้งว. ล่อนจ้อน, เปล่าเปลือย, เช่น เดินเปลือยกายโล่งโต้ง ถอนขน
ห่านเสียโล้งโต้ง ย่านซื่อซื่อว่าบ้าน ย่านยาว เหนแต่ชุมนุมลาว
ล่อนโล้ง ลากอวนส่วนหนุ่มสาว เสียงแซ่ แม่เอย เท่าแก่แล
โล้งโต้ง ต่างหล้อนห่อนอายฯ (นิ. สุพรรณ), โล่งโจ้ง ก็ว่า.
โลจนะ[โลจะ–] น. ดวงตา. (ป., ส.).
โลณะน. เกลือ. ว. เค็ม. (ป., ส.).
โลดดู เหมือดโลด (๑).
โลดเต้นก. อาการที่กระโดดขึ้นลงหลายครั้งหลายหนเพราะความดีอกดีใจ
เป็นต้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ กระโดด เป็น กระโดดโลดเต้น.
โลดโผนว. แปลกผิดธรรมดา เช่น สํานวนโลดโผน, ผาดโผนน่าหวาดเสียว
ต่ออันตราย เช่น ขับรถโลดโผน, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ โจนทะยาน
เป็น โลดโผนโจนทะยาน หมายความว่า ผาดแผลงอย่างน่าหวาดเสียว
ต่ออันตราย เช่น เด็กซน ๆ ชอบเล่นโลดโผนโจนทะยาน.
โลดลิ่วก. อาการที่ไปอย่างเร่งรีบ.
โลดแล่นก. อาการที่กระโดดวิ่งถลาไปด้วยความตื่นเต้นดีอกดีใจเป็นต้น.
โลดทะนงน. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กชนิด Trigonostemon reidioides (Kurz)
Craib ในวงศ์ Euphorbiaceae เปลือกหอม ใช้ทํายาได้.
โล่ติ๊นดู หางไหลแดง ที่ หางไหล ๒.
โลโตน. อูฐ. (จ.).
โลท[โลด] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Symplocos racemosa Roxb. ในวงศ์
Symplocaceae ใช้ทํายาได้. (ป. โลทฺท; ส. โลธฺร).
โลน ๑ว. อาการที่แสดงกิริยาวาจาหยาบคายไปในทางลามก, มักใช้เข้าคู่
กับคำ หยาบ เป็น หยาบโลน เช่น แสดงกิริยาโลน พูดจาหยาบโลน.
โลน ๒น. ชื่อแมลงขนาดเล็กชนิด Pthirus pubis ในวงศ์ Pediculidae
ตัวยาว ๑.๕–๒ มิลลิเมตร ลําตัวค่อนไปทางรูปไข่แบน สีขาว
อมนํ้าตาลอ่อน ไม่มีปีก ปลายขางอแหลมเกือบเป็นง่ามเหมือน
ก้ามปู อาศัยอยู่ตามบริเวณขนในที่ลับของคน กัดและดูดเลือด
กินเป็นอาหาร ทําให้เกิดอาการคัน.
โล้นว. ลักษณะของหัวที่โกนผมออกหมด; เกลี้ยงเตียน เช่น เขาโล้น.
น. เรียกหัวโขนที่ไม่สวมมงกุฎหรือชฎา เช่น หัวนนทุก หัวเสนา
ยักษ์ ว่า หัวโล้น.
โลปะน. การลบ, การตัดออก, การทําให้หมด. (ป., ส.).
โลภน. ความอยากได้ไม่รู้จักพอ. (ป., ส.).
โลภโมโทสัน ก. อยากได้มาก ๆ เช่น อย่างหนึ่งทุจริตคิดร้ายผัว
อีกอย่างมัวโลภโมโทสัน. (ขุนช้างขุนแผน).
โลม ๑ก. ทําอาการประคองลูบให้รู้สึกว่าเอ็นดูรักใคร่เป็นต้น. น. เรียกตัว
หนังใหญ่ที่แสดงบทเข้าพระเข้านาง เช่น หนุมานเกี้ยวนางเบญกาย,
หนังโลม ก็ว่า.
โลมเล้า ก. กอดจูบลูบคลำแสดงความรัก, พูดปลอบโยนให้
โอนอ่อนตาม, เล้าโลม ก็ว่า.
โลม– ๒, โลมะ, โลมา ๑น. ขน. (ป.).
โลมชาติ [โลมมะชาด] น. ขน.
โลมา ๒น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับ Odontoceti มีหลายชนิด
หลายวงศ์ ลำตัวใหญ่ บางชนิดปลายปากยื่นแหลม บางชนิดหัว
กลมมน หางแบนเพื่อช่วยในการพุ้ยน้ำ มักมีครีบหลัง ๑ ครีบ
หายใจด้วยปอด อาศัยอยู่ในทะเล เช่น โลมาขาวเทา (Sotalia
plumbea) ในวงศ์ Stenidae โลมาหัวขวด (Delphinus delphis)
ในวงศ์ Delphinidae โลมาหัวบาตรหลังเรียบ (Neophocaena
phocaenoides) ในวงศ์ Phocaenidae, ปลาโลมา ก็เรียก.
โลละว. โลเล, เหลวไหล, เหลาะแหละ, ไม่แน่นอน. (ป., ส.).
โลลุป[โลลุบ, โลลุบปะ] ว. ที่มีความกระหาย, ที่มีความอยากได้. (ป., ส.).
โลเลว. ไม่แน่นอน (มักใช้แก่นิสัยใจคอ) เช่น มีจิตใจโลเล, ไม่อยู่กับ
ร่องกับรอย (มักใช้แก่กริยาพูด) เช่นพูดจาโลเล.
โล้เล้(ปาก) ว. ส่งเสียงเอะอะจนฟังไม่ได้ศัพท์ เช่น พ่อค้าส่งเสียงโล้เล้.
โลโล, โลโล้น. ชนชาวเขาพวกหนึ่งอยู่ทางแถบใต้ของประเทศจีน.
โลห–, โลหะ[โลหะ–] น. ธาตุที่ถลุงจากแร่แล้ว เช่น เหล็ก ทองแดง ทองคํา;
(วิทยา) ธาตุซึ่งมีสมบัติสําคัญคือ เป็นตัวนําไฟฟ้าและความร้อนที่ดี
มีขีดหลอมเหลวสูง ขัดให้เป็นเงาได้ ตีแผ่เป็นแผ่นหรือดึงให้เป็น
เส้นลวดได้ เมื่อนํามาเคาะมีเสียงดังกังวาน เมื่ออยู่ในสภาพไอออน
จะเป็นไอออนบวก.
โลหกุมภี [โลหะ–] น. ชื่อนรกขุมหนึ่ง มีกระทะทองแดงเป็นที่
ทรมาน. (ป.).
โลหะเจือ น. โลหะที่เกิดจากการผสมโลหะต่างชนิดกัน เช่น นาก
ทองบรอนซ์, โลหะผสม ก็ว่า.
โลหะผสม น. โลหะเจือ.
โลหัชน. โลหะเจือ เช่น ทองเหลือง ทองบรอนซ์. (ป.).
โลหิตน. เลือด. ว. สีแดง, โรหิต ก็ว่า. (ป., ส.).
ไล่ ๑ก. ตามไปติด ๆ เพื่อให้ทันหรือเพื่อกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง
เช่น ไล่ยิง ไล่กัด ไล่ขวิด ไล่จิก; ขับ, มักใช้เข้าคู่กันเป็น ไล่ขับ
หมายความว่า บังคับให้ออกไปให้พ้น, บังคับให้ไปหรือให้ออก
จากที่เดิม เช่น ไล่ควายเข้าคอก ไล่คนออกจากบ้าน; ต้อนให้จนมุม
เช่น เอาม้าและเรือไล่ขุน; สอบดูลำดับก่อนหลังเพื่อทบทวนความรู้
ความจำเป็นต้น เช่น เรียกนักเรียนมาไล่แบบ.
ไล่กวด ก. วิ่งให้เร็วขึ้นเพื่อให้ทัน เช่น ตำรวจไล่กวดผู้ร้าย.
ไล่ ๆ กัน ก. มีระดับหรือขนาดสูงต่ำเป็นต้นลดหลั่นกันตามลำดับ
เช่น มีลูกอายุไล่ ๆ กัน สูงต่ำไล่ ๆ กัน รุ่นไล่ ๆ กัน.
ไล่ขับ ก. วิ่งตามเพื่อให้ทัน เช่น เด็กวิ่งไล่ขับกันมาบนถนน; บังคับ
ให้ออกไปให้พ้น เช่น ไล่ขับคนร้ายออกไปจากบ้าน.
ไล่ขี้ ก. ขับขี้ตะกรันออกจากเนื้อโลหะโดยนำโลหะมาหลอม.
ไล่ช้าง น. เรียกฝนเม็ดใหญ่ที่ตกลงมาซู่ใหญ่เพียงครู่เดียวแล้วหยุดว่า
ฝนไล่ช้าง, ฝนซู่ ก็เรียก.
ไล่ต้อน ก. ไล่สกัดกั้นให้ไปตามที่ต้องการ เช่น ไล่ต้อนเป็ดเข้าเล้า
สุนัขไล่ต้อนฝูงแกะ นักมวยไล่ต้อนคู่ชกให้เข้ามุม.
ไล่ตะเพิด ก. ออกเสียงไล่ให้หนีไป.
ไล่ทหาร (ปาก) ก. เข้ารับการคัดเลือกเพื่อรับราชการทหารตาม
หมายเกณฑ์.
ไล่ที่ ก. บังคับให้ออกจากที่ดิน เช่น ฟ้องศาลไล่ที่; เรียงลำดับที่
ตามคะแนนสูงต่ำ.
ไล่ที่ทำวัง (สํา) ก. บังคับให้ย้ายไปให้พ้นเพื่อตนจะเข้าไปอยู่.
ไล่น้ำ น. ส่วนหนึ่งของพิธีพราหมณ์ทําในเดือน ๑๑ โดยมุ่งหมาย
ให้นํ้าลด.
ไล่นิ้ว ก. ไล่ระดับเสียงดนตรีประเภทเครื่องสีเครื่องดีดจากเสียงต่ำ
ไปหาสูงหรือจากเสียงสูงไปหาต่ำเพื่อให้เสียงตรงกับโน้ตเพลง.
ไล่บาลี ก. สอบความรู้ภาษาบาลี, โดยปริยายหมายความว่า ลองภูมิ,
ไล่ภูมิ.
ไล่เบี้ย ก. ไล่เลียงหาคนทำผิดตั้งแต่หัวแถวจนถึงปลายแถว; (กฎ)
เรียกร้องให้รับผิดในการชําระหนี้ย้อนขึ้นไปเป็นลําดับ, โดยปริยาย
หมายถึงการกระทําในลักษณะเช่นนั้น.
ไล่แบบ ก. ให้นักเรียนท่องบทเรียนตามที่สั่งให้ฟัง เช่น ครูไล่
แบบนักเรียน.
ไล่เปิด (ปาก) ก. ไล่ให้หนีไป.
ไล่ไปไล่มา ก. ไล่เลียง, ไต่ถาม, เช่น ไล่ไปไล่มาก็เป็นญาติกัน
ไล่ไปไล่มาก็รุ่นเดียวกัน.
ไล่ผม ก. ตัดหรือเก็บเล็มผมให้เข้ารูปทรง.
ไล่ผี ก. ทำพิธีร่ายมนตร์ขับผีที่เชื่อว่าสิงอยู่ในคนหรือสถานที่.
ไล่ภูมิ ก. ซักถามเพื่อสอบพื้นความรู้.
ไล่มาติด ๆ ก. ตามมาอย่างกระชั้นชิด เช่น ผู้ร้ายวิ่งไล่มาติด ๆ.
ไล่ราว ก. ล่าสัตว์ด้วยวิธีตีเกราะเคาะไม้ให้สัตว์ตกใจวิ่งกระเจิด
กระเจิงไปตามทางที่ผู้ล่าต้องการ.
ไล่ลม ก. ทำให้ลมหรือแก๊สออกจากร่างกายโดยวิธีใช้ยาหรือนวด
เป็นต้น.
ไล่ล่า ก. ตามล่า เช่น ผู้ใหญ่บ้านไล่ล่าเสือ.
ไล่ลูกฆ้อง ก. ปรับเสียงลูกฆ้องไม่ให้แปร่ง; โดยปริยายหมายความว่า
ดุด่าว่ากล่าวหรือลงโทษเรียงตัวตั้งแต่หัวแถวจนถึงปลายแถว.
ไล่ลูกระนาด ก. ปรับเสียงลูกระนาดไม่ให้แปร่ง.
ไล่เลี่ย ว. พอ ๆ กัน, สูสี, เช่น สูงไล่เลี่ยกัน สอบได้คะแนน
ไล่เลี่ยกัน.
ไล่เลียง ก. ซักไซ้, ไต่ถาม, มักใช้เข้าคู่กับคำ ซักไซ้ เป็น ซักไซ้
ไล่เลียง.
ไล่ส่ง ก. ไล่ไปให้พ้น.
ไล่สี ก. เกลี่ยสีให้เสมอกันในการระบายสี ระบายสีให้เป็นไป
ตามลำดับของสีจากสีอ่อนไปหาแก่หรือจากสีแก่ไปหาอ่อน.
ไล่เสียง ก. ไล่ระดับเสียงดนตรีจากเสียงต่ำไปหาสูงหรือจากเสียง
สูงไปหาต่ำ เพื่อให้เสียงตรงกับโน้ตเพลง.
ไล่หนังสือ ก. สอบไล่.
ไล่หลัง ก. ตามมาติด ๆ, ตามมาใกล้ ๆ, เช่น ฝนไล่หลังมา มีคะแนน
ไล่หลังมา ด่าไล่หลัง.
ไล่ออก ก. คัดชื่อออกจากทะเบียน เช่น ไล่ออกจากโรงเรียน, ให้
ออกจากราชการหรือวงการเพราะกระทำความผิดอย่างร้ายแรง
เช่น ไล่ออกจากราชการ ไล่ออกจากงาน. (กฎ) น. โทษทางวินัย
สถานหนักที่สุดที่ใช้ลงแก่ข้าราชการ ผู้กระทําผิดวินัยอย่างร้ายแรง
โดยสั่งให้ออกจากราชการและไม่มีสิทธิได้รับบําเหน็จบํานาญ.
ไล่ ๒น. ไม้ต่าง ๆ เรียกว่า ไม้ไล่.
ไล้ก. ทาโดยละเลงทั่ว ๆ ไป เช่น ไล้ครีมให้ทั่วหน้า, เกลี่ยให้เสมอกัน,
เกลี่ยให้เรียบ, เช่น ไล้ปูน.
ไลย ๑[ไล] น. สลัก, ดาล, ลิ่ม.
ไลย ๒[ไล] น. ของที่จะพึงเลีย. (ป. เลยฺย).
ไลลา(กลอน) ก. ไปมา, เยื้องกราย.
ไลเลยว. คล้ายคลึงกัน.
ไลไล้ก. ลูบไม่หยุด, ลูบถี่ ๆ.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒