พยัญชนะตัวที่ ๓๗ เป็นพวกอักษรตํ่า ใช้เป็นพยัญชนะต้น
เช่น วัน วา ใช้ควบกล้ำ
กับพยัญชนะตัวอื่นบางตัว เช่น กว่า ความ และใช้เป็นตัวสะกดใน
แม่เกอว เช่น กล่าว นิ้ว.
วกก. หักเลี้ยวกลับ เช่น รถเลยที่หมายแล้ววกกลับ, ในบทกลอน
ใช้แผลงเป็น พก ก็มี.
วกวน ก. ลดเลี้ยวไปมา, คดไปคดมา, เช่น ทางเข้าออกวกวน,
อ้อมไปอ้อมมา, ย้อนไปย้อนมา, เช่น ให้การวกวน เขียนหนังสือ
วกวนอ่านไม่เข้าใจ.
วกะน. หมาป่า. (ป.; ส. วฺฤก).
วกุละ[วะกุละ] น. ต้นพิกุล. (ป.; ส. พกุล, วกุล).
วงน. รูปที่มีเส้นที่โค้งเข้ามาบรรจบกัน ล้อมรอบเป็นขอบเขตสิ่งใด
สิ่งหนึ่ง เช่น วงกลม วงรี, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่รวมกัน
เป็นหมู่เป็นกลุ่ม เช่น วงราชการ วงดนตรี; ส่วนสัดของมือที่ใช้ใน
การรํา, คู่กับ เหลี่ยม คือ ส่วนสัดของขาที่ใช้ในการรํา; ลักษณนาม
ใช้เรียกของที่เป็นวง เช่น แหวนวงหนึ่ง หรืออาการที่คนหลาย ๆ คน
นั่งหรือยืนล้อมกันเป็นวง เช่น ไพ่วงหนึ่ง ระบำชาวไร่ ๒ วง
นั่งล้อมวงกินข้าว ๓ วงหรือการเล่นที่มีคนหลาย ๆ คนร่วมกันเป็น
ชุดเป็นคณะ เช่น เครื่องสายวงหนึ่ง แตรวงวงหนึ่ง ดนตรี ๒ วง
ประชันกัน. ก. ล้อมรอบ, ทําเครื่องหมายเป็นรูปวงอย่างเอาดินสอ
เขียนป็นรูปวงหมายไว้ หรือใช้ด้ายหรือเชือกอ้อมมาบรรจบกัน
เช่น วงสายสิญจน์.
วงกบ น. กรอบประตูหรือหน้าต่าง, กรอบเช็ดหน้า หรือ เช็ดหน้า
ก็เรียก.
วงกลม น. รูปวงที่กลม รอบมีรัศมีจากจุดศูนย์กลางไปถึงขอบมี
ขนาดเท่ากันหมด; (คณิต) รูปที่เกิดจากเซตของจุดบนระนาบเซต
หนึ่งที่อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางเป็นระยะเท่ากัน.
วงการ น. กลุ่มบุคคลที่มีอาชีพหรือความสนใจอย่างเดียวหรือใน
แนวเดียวกัน เช่น วงการธุรกิจ วงการบันเทิง วงการครู.
วงแขน น. อ้อมแขน เช่น โอบไว้ในวงแขน ได้ถ้วยรางวัลมา กอด
ไว้ในวงแขนไม่ยอมวาง.
วงเงิน น. จํานวนเงินที่กําหนดไว้เพื่อทําสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น ค้ำ
ประกันในวงเงิน ๒๐,๐๐๐ บาท ซื้อของได้ในวงเงิน ๑,๐๐๐ บาท
เท่านั้น.
วงจร (ไฟฟ้า) น. เส้นทางที่กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ผ่านไปครบรอบ,
โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น วงจรชีวิต.
วงจรชีวิต น. การเวียนว่ายตายเกิด, ลักษณาการของชีวิตที่มี
พัฒนาการเป็นขั้น ๆ ไปตามลำดับและในที่สุดก็จะเวียนมาบรรจบ
ณ จุดเริ่มต้นใหม่ แล้วเวียนซ้ำต่อไปอีก เช่น ผีเสื้อออกไข่ แล้วไข่
กลายเป็นตัวหนอน หนอนกลายเป็นดักแด้ ดักแด้กลายเป็นผีเสื้อ
แล้วผีเสื้อก็ออกไข่ ฯลฯ.
วงจรปิด (ไฟฟ้า) น. วงจรไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้ากําลังเคลื่อนที่อยู่
ครบวงจร.
วงจรเปิด (ไฟฟ้า) น. วงจรไฟฟ้าที่กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ไม่ครบ
วงจร.
วงเดือน น. ชื่อเลื่อยชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็นแผ่นกลม มีฟันอยู่
โดยรอบ.
วงนอก ว. ที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจการหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
โดยตรง เช่น ผู้ที่ไม่ใช่สมาชิกถือเป็นคนวงนอก, ตรงข้ามกับ
วงใน.
วงใน ว. ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจการหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยตรง
เช่น ข่าวนี้รู้มาจากวงในของราชการ เรื่องนี้พูดกันแต่วงในของ
คณะรัฐมนตรี, ตรงข้ามกับ วงนอก.
วงพาด น. รั้วสี่เหลี่ยมภายในเพนียด ใช้ล้อมช้าง ทําด้วยซุง
เป็นต้น ๆ ปักเรียงรายเว้นระยะพอให้คนลอดเข้าออกได้ มีไม้ตี
พาดเสาเหล่านั้นให้ยึดติดกันโดยรอบ.
(รูปภาพ วงพาด)
วงรี น. รูปวงที่กลมเรียวอย่างลูกสมอหรือเมล็ดข้าวสาร; (คณิต)
รูปคล้ายรูปไข่ที่เกิดจากเซตของจุดบนระนาบเซตหนึ่ง โดยผลบวก
ของระยะจากจุดแต่ละจุดไปยังจุดตรึงอยู่กับที่ ๒ จุด มีค่าคงตัว
เสมอ.
วงเล็บ น. เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ ( ) สําหรับใช้กันข้อความ
ที่ขยายหรืออธิบายจากข้อความอื่น และข้อความในระหว่างวงเล็บ
นั้นจะอ่านหรือเว้นเสียก็ได้ ไม่ทำให้เนื้อความนอกจากนั้นเสียไป
เช่น จึงสรุปได้ว่ามนุษย์หรือขันธ์ ๕ นั้น ได้สร้างโลภะ(ความอยาก
ได้) โทสะ(ความโกรธ) และโมหะ (ความหลง) ให้แก่ตัวเองทั้งสิ้น,
ใช้กันข้อความซึ่งบอกที่มาของคำหรือข้อความ เช่น สิลา น. หิน,
ก้อนหิน. (ป.; ส. ศิลา); ใช้กันนามเต็มหรือบรรดาศักดิ์ที่เขียนใต้
ลายมือชื่อ เช่น ลายมือชื่อ (นายเสริม วินิจฉัยกุล) ลายมือชื่อ
(กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์), ใช้กันตัวอักษรหรือตัวเลขที่เป็น
หัวข้อหรือที่เป็นเลขหมายบอกเชิงอรรถ ส่วนตัวอักษรหรือตัวเลข
ที่เป็นหัวข้ออาจใช้เพียงเครื่องหมายวงเล็บปิดก็ได้ เช่น วันรุ่งแรม
สามค่ำเป็นสำคัญ(๑) อภิวันท์ลาบาทพระชินวร ข้อ (ก) ข้อ ๑),
ใช้ในวิชาคณิตศาสตร์และสูตรทางวิทยาศาสตร์เพื่อกั้นตัวเลขหรือ
สัญลักษณ์ไว้เป็นกลุ่ม เช่น a2 b2 = (a + b)(a b), Al2(SO4)3,
นขลิขิต ก็ว่า.
วงเล็บปีกกา น. เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ { } สำหรับใช้ควง
คำหรือข้อความซึ่งอยู่คนละบรรทัดเข้าด้วยกันเพื่อให้รู้ว่าเป็นกลุ่ม
เดียวกันหรือเชื่อมโยงกัน อาจใช้เพียงข้างใดข้างหนึ่งก็ได้ เช่น
(มีรูปภาพ)
ใช้ในวิชาคณิตศาสตร์ เพื่อกั้นสมาชิกของเซตหรือกั้นกลุ่มตัวเลข
หรือกลุ่มสัญลักษณ์ที่มีวงเล็บแบบอื่นอยู่แล้วไว้เป็นกลุ่มเดียวกัน เช่น
A = {2, 4, 6, 8}, 2x 5{7 (x 6) + 3x} 28 = 39.
วงเล็บเหลี่ยม น. เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ [ ] สำหรับใช้กัน
คำหรือข้อความที่ขยายหรืออธิบายจากข้อความอื่นในอีกลักษณะ
หนึ่ง เมื่อข้อความนั้นได้มีการใช้เครื่องหมายวงเล็บแบบอื่นด้วย เช่น
กตัญญู น. ผู้รู้อุปการคุณที่ท่านทำให้, ผู้รู้คุณท่าน,เป็นคำคู่กันกับ
กตเวที. [ป. กต ว่า (อุปการคุณ) ที่ท่านทำแล้ว + ญู ว่า ผู้รู้], ใช้บอก
คำอ่านในหนังสือประเภทพจนานุกรม เช่น ขนง [ขะหฺนง] น. คิ้ว,
ใช้เป็นราชาศัพท์ว่า, พระขนงใช้กันข้อความในการเขียน
บรรณานุกรมและเชิงอรรถในกรณีที่ข้อความนั้นไม่ปรากฏใน
หนังสือ แต่ผู้ทำบรรณานุกรมเพิ่มเติมเข้าไปเอง โดยมีหลักฐาน
ยืนยัน เช่น [ตรี อมาตยกุล] นำชมหอสมุดดำรงราชานุภาพ.
พระนคร : กรมศิลปากร, ๒๔๙๔., ใช้ในวิชาคณิตศาสตร์
เพื่อกั้นกลุ่มตัวเลขกลุ่มสัญลักษณ์ที่มีวงเล็บอื่นอยู่แล้วไว้เป็น
กลุ่มเดียวกัน เช่น 11 + 2[x + 4 3{x + 5 4(x + 1)}] = 23, ใช้
ในทางวิทยาศาสตร์เพื่อกั้นกลุ่มตัวเลขหรือกลุ่มสัญลักษณ์เพื่อ
แสดงความหมายต่าง ๆ เช่น [Ba2+][F2] = 1.05.106, Na2
[Fe(Cn)5(NO)]2H2O.
วงวัง น. การล้อม.
วงเวียน น. เครื่องมือสําหรับเขียนวงกลม ส่วนโค้งของวงกลม
หรือกะระยะ ทำด้วยโลหะ มี ๒ ขา ปลายข้างหนึ่งแหลม ปลายอีก
ข้างหนึ่งมีดินสอเป็นต้น อีกแบบหนึ่งมีปลายแหลมทั้ง ๒ ข้าง
แบบหลังนี้ใช้สำหรับเขียนบนโลหะก็ได้, (โบ) กงเวียน หรือ
กางเวียน ก็ว่า; ที่ซึ่งมีลักษณะกลมเป็นที่รวมแห่งถนนหลาย ๆ สาย
เช่น วงเวียนใหญ่ วงเวียน ๒๒ กรกฎา.
วงแหวน [แหฺวน] น. โลหะหรือแผ่นหนังเป็นต้นที่ทําเป็นรูป
แหวนสําหรับรองอย่างที่หัวสลักเกลียวหรือที่เพลา เพื่อกันสึกหรอ
หรือเพื่อให้กระชับแน่น, มักเรียกว่า แหวน, โดยปริยายใช้เรียกสิ่ง
อื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ถนนวงแหวน พื้นที่วงแหวน.
วงก์น. เบ็ด. ว. คด, โค้ง, ลดเลี้ยว; คดโกง, ไม่ซื่อตรง. (ป.; ส. วกฺร).
วงกตน. ชื่อภูเขาลูกหนึ่งในเรื่องมหาเวสสันดรชาดก ซึ่งมีทางเข้าออก
วกวนอาจทําให้หลงทางได้, เรียกสั้น ๆ ว่า เขาวงก์ ก็มี, เรียกสิ่งที่
ทําคล้ายคลึงเช่นนั้นในงานเทศน์มหาชาติหรืองานรื่นเริงอื่น ๆ เพื่อ
ความสนุกว่าเขาวงกต, โดยปริยายหมายถึงวกวนหาทางออกไม่ได้.
(ป.).
วงศ, วงศ์[วงสะ, วง] น. เชื้อสาย, เหล่ากอ, ตระกูล. (ส. วํศ; ป. วํส).
วงศกร น. ผู้ต้นตระกูล. (ส.).
วงศ์ทศกัณฐ์ (ปาก) น. เรียกญาติพี่น้องมากว่า วงศ์ทศกัณฐ์.
วงศ์วาน น. ลูกหลานเหลนในตระกูล, มักใช้เข้าคู่กับคํา ว่านเครือ
เป็น วงศ์วานว่านเครือ.
วงศา (กลอน) น. วงศ์.
วงศาคณาญาติ น. ญาติพี่น้อง.
วงศาดู วงศ, วงศ์.
วงศาคณาญาติดู วงศ, วงศ์.
วงษ์(โบ) น. วงศ์.
วจนะ[วะจะ] (แบบ) น. คําพูด, ถ้อยคํา. (ป., ส.).
วจะ[วะ] (แบบ) น. คําพูด, ถ้อยคํา, คํากล่าว. (ป.; ส. วจสฺ).
วจา[วะ] น. ว่านนํ้า. (ป.).
วจี[วะ] น. คําพูด, ถ้อยคํา. (ป.; ส. วจิ, วาจฺ).
วจีกรรม น. การพูด, การกระทําทางวาจา, เช่น การกล่าวเท็จเป็น
การทำผิดทางวจีกรรม. (ป. วจีกมฺม).
วจีทุจริต [วะจีทุดจะหฺริด] น. ความประพฤติชั่วทางวาจา มี ๔
อย่างได้แก่ การพูดเท็จ ๑การพูดคำหยาบ ๑ การพูดส่อเสียด ๑
การพูดเพ้อเจ้อ ๑.
วจีเภท น. การเปล่งถ้อยคํา. (ป.).
วจีวิภาค น. ชื่อตำราไวยากรณ์ตอนที่ว่าด้วยคำและหน้าที่ของคำ.
วจีสุจริต [วะจีสุดจะหฺริด] น. ความประพฤติชอบทางวาจา มี
๔ อย่าง ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ๑ การไม่พูดคำหยาบ ๑ การไม่พูด
ส่อเสียด ๑ การไม่พูดเพ้อเจ้อ ๑.
วชะ[วะ] น. คอกสัตว์. (ป.; ส. วฺรช).
วชิร, วชิระ[วะชิระ] น. สายฟ้า; เพชร; อาวุธพระอินทร์. (ป.; ส. วชฺร).
วชิรปาณี, วชิรหัตถ์ น. ''ผู้ถือวชิระ'' คือ พระอินทร์.
(ป.; ส. วชฺรปาณิ, วชฺรหสฺต).
วชิราวุธ น. ''ผู้มีวชิระเป็นอาวุธ'' คือ พระอินทร์. (ป.).
วชิราวุธดู วชิร, วชิระ.
วฏะ[วะ] (แบบ) น. ไม้ไทร. (ป., ส.).
วฏาการ[วะตากาน] (แบบ) น. สายเชือก. (ป., ส.).
วฏุมะ(แบบ) น. ถนน, หนทาง. (ป.).
วณ, วณะ[วะนะ] น. แผล, ฝี. (ป.; ส. วฺรณ).
วณบัตร, วณพันธน์ น. ผ้าพันแผล. (ป. วณปฏฺฏก, วณพนฺธน; ส.
วฺรณปฏฺฏก).
วณิช[วะนิด] น. พ่อค้า, ผู้ทําการค้า. (ป., ส. วาณิช).
วณิชชา[วะนิดชา] น. การค้าขาย. (ป.; ส. วณิชฺยา).
วณิชชากร น. ผู้ทําการค้าขาย, พวกพ่อค้า. (ป.).
วณิชย์, วณิชยา[วะนิด, วะนิดชะยา] น. การค้าขาย. (ส.).
วณิพก[วะนิบพก, วะนิพก] (แบบ) น. วนิพก. (ป. วณิพฺพก, วนิพฺพก; ส.
วนีปก, วนียก).
วดี ๑น. รั้ว, กําแพง. (ป. วติ; ส. วฺฤติ).
วดี ๒คําเติมท้ายคําอื่นที่เป็นนาม หมายความว่า มี เป็นเพศหญิงตามหลัก
ไวยากรณ์ เช่น ดาราวดี ว่า มีดาว.
วต, วตะ[วะตะ] น. พรต, ข้อปฏิบัติ; ความประพฤติ; การจําศีล, การบําเพ็ญ
ทางศาสนา, การปฏิบัติ; ประเพณี, ธรรมเนียม. (ป. วต; ส. วฺรต).
วทนะ[วะทะนะ] (แบบ) น. การพูด, คําพูด; ปาก, หน้า. (ป., ส. วทน
ว่า ปาก, หน้า).
วทะ[วะ] น. คําพูด. ก. พูด, กล่าว. (ป.).
วทัญญุตาน. ความเป็นผู้เอื้อเฟื้อ. (ป.).
วทัญญู(แบบ) ว. เอื้อเฟื้อ, เผื่อแผ่; ใจดี, ใจบุญ. (ป.).
วทานิย[วะทานิยะ] น. ผู้เอื้อเฟื้อ. (ป. วทานีย; ส. วทานฺย).
วธ[วะทะ] ก. ฆ่า. (ป., ส.).
วธกะ[วะทะกะ] น. คนฆ่า, ผู้ฆ่า; เพชฌฆาต. (ป., ส.).
วธุกาน. ลูกสะใภ้. (ป.).
วธูน. หญิงสาว. (ป., ส.).
วน ๑ก. เวียนไปโดยรอบ เช่น ขับรถวนรอบสนาม, ไปโดยรอบเข้าหา
ศูนย์กลางหรือออกจากศูนย์กลาง เช่น น้ำวน วนเป็นก้นหอย.
วนเวียน ก. วนไปวนมา, กลับไปกลับมา, เช่น เดินวนเวียนอยู่
ระหว่างบ้านกับตลาด กระเป๋าสตางค์หล่นหายเดินวนเวียนหา
อยู่หลายรอบ.
วน ๒[วะนะ] น. ป่าไม้, ดง. (ป.; ส. วนสฺ ว่า ป่า; นํ้า).
วนจร, วนจรก [วะนะจอน, วะนะจะรก] น. คนเที่ยวป่า,
พรานป่า. ก. เที่ยวไปในป่า. (ป., ส.).
วนภู, วนภูมิ น. แถบป่า, แถวป่า. (ป., ส.).
วนศาสตร์ น. วิชาว่าด้วยการทํานุบํารุงรักษา และปลูกป่า.
วนสณฑ์, วนสัณฑ์ น. ป่าสูง, ป่าดง, ราวป่า, แนวป่า. (ป.).
วนอุทยาน น. ป่าสงวนที่มีลักษณะธรรมชาติสวยงาม เช่นมีนํ้าตก
ถํ้า และทางราชการได้เข้าไปปรับปรุงตกแต่งสถานที่ให้เป็นที่
พักผ่อนหย่อนใจของประชาชน.
วนัปติ [วะนับปะ] น. ไม้ใหญ่, พญาไม้; ผีเจ้าป่า. (ป. วนปฺปติ;
ส. วนสฺปติ).
วนา (กลอน) น. ป่า. (ป., ส. วน).
วนาดร, วนาดอน น. ป่าสูง. (วนา + ดอน), พนาดอน หรือ พนาดร
ก็ว่า.
วนานต์ น. ชายป่า. (ป., ส.).
วนาลัย น. ป่า. (ส. วนาลย).
วนาลี น. ทางป่า; แนวไม้. (ส.).
วนาวาส น. ที่อยู่ในป่า. (ส.).
วนาศรม น. ที่อยู่ในป่า. (ส. วนาศฺรม).
วนาสณฑ์, วนาสัณฑ์ น. ราวป่า, แนวป่า, ทิวไม้, ป่าสูง, ป่าดง,
พนาสณฑ์ หรือ พนาสัณฑ์ ก็ว่า. (ป. วนสณฺฑ; ส. วน + ขณฺฑ,
วน + ษณฺฑ).
วนัปติดู วน ๒.
วนัส, วนัส[วะนัด, วะนัดสะ] น. ป่า. (ส.; ป. วน).
วนัสบดี [วะนัดสะบอดี] น. ไม้ใหญ่, พญาไม้, (ในภาษาสันสกฤต
หมายเฉพาะต้นไทรและต้นมะเดื่อชุมพร). (ส. วนสฺปติ; ป.
วนปฺปติ).
วนาดู วน ๒.
วนาดร, วนาดอน
วนานต์ดู วน ๒.
วนาลัยดู วน ๒.
วนาลีดู วน ๒.
วนาวาสดู วน ๒.
วนาศรมดู วน ๒.
วนาสณฑ์, วนาสัณฑ์ดู วน ๒.
วนิดาน. หญิง, หญิงสาว. (ป.; ส. วินิตา).
วนิพก[วะนิบพก, วะนิพก] น. คนขอทานโดยร้องเพลงหรือดีดสีตีเป่า
ให้ฟัง, ใช้ว่า วณิพก หรือ วันนิพก ก็มี. (ป. วนิพฺพก).
วเนจร[วะเนจอน] น. คนเที่ยวป่า, พรานป่า. ก. เที่ยวไปในป่า. (ป., ส.).
วโนทยาน[วะโนทะ] น. สวนป่า. (ส. วน + อุทฺยาน).
วปนะ[วะปะ] (แบบ) น. การหว่าน (ใช้แก่ข้าว), การเพาะปลูก. (ป., ส.).
วปุ(แบบ) น. ตัว, ร่างกาย. (ป., ส.).
วยัคฆ์น. เสือ. (ป. วฺยคฺฆ, พฺยคฺฆ; ส. วฺยาฆฺร).
วยัญชนะน. พยัญชนะ. (ส. วฺย?ฺชน; ป. วฺย?ฺชน, พฺย?ฺชน).
วยัมหะน. วิมาน, ฟ้า, เมืองสวรรค์. (ป. วฺยมฺห).
วยัสย์น. ผู้รุ่นราวคราวเดียวกัน, เพื่อน, เกลอ, สหาย. (ส.).
วยากรณ์น. พยากรณ์. (ป., ส. วฺยากรณ).
วยาฆร์น. เสือ. (ส. วฺยาฆฺร; ป. วฺยคฺฆ, พฺยคฺฆ).
วยาธิ[วะยาทิ] น. พยาธิ. (ป. วฺยาธิ, พฺยาธิ; ส. วฺยาธิ).
วยามะน. มาตราวัด ยาวเท่ากับ ๑ วา. (ป. วฺยาม, พฺยาม; ส. วฺยาม).
วยายามน. พยายาม. (ส. วฺยายาม; ป. วายาม).
วร[วะระ, วอระ] น. พร; ของขวัญ. ว. ยอดเยี่ยม, ประเสริฐ, เลิศ.
(ป., ส.).
วรดนู [วะระดะ, วอระดะ] น. หญิงงาม. (ส. วรตนุ).
วรทะ [วะระทะ, วอระทะ] น. การให้พร. (ป.).
วรทาน [วะระทาน, วอระทาน] น. การให้พร. (ป.); การให้ของขวัญ
แก่เจ้าบ่าว. (ส.).
วรมหาวิหาร [วอระ] น. เรียกพระอารามหลวงชั้นเอกชนิดตํ่าสุด
ว่าชั้นเอกชนิดวรมหาวิหาร เช่น วัดพระศรีมหาธาตุ วัดพระธาตุพนม,
เรียกพระอารามหลวงชั้นโทชนิดหนึ่ง มีฐานะตํ่ากว่าชนิด
ราชวรวิหาร ว่า ชั้นโทชนิดวรมหาวิหาร เช่น วัดจักรวรรดิ วัดระฆัง.
วรวิหาร [วอระ] น. เรียกพระอารามหลวงชั้นโทชนิดตํ่าสุดว่า
ชั้นโทชนิดวรวิหาร เช่น วัดบพิตรพิมุข วัดอนงคาราม, เรียกพระ
อารามหลวงชั้นตรีชนิดหนึ่ง มีฐานะตํ่ากว่าชนิดราชวรวิหาร ว่า
ชั้นตรีชนิดวรวิหาร เช่น วัดราชนัดดา วัดเทพธิดา.
วรุตดม, วรุตมะ, วโรดม, วโรตมะ [วะรุดดม, วะรุดตะมะ,
วะโรดม, วะโรดตะมะ] ว. ประเสริฐสุด. (ป. วร + อุตฺตม).
วรงค์[วะรง] น. ''ส่วนสําคัญของร่างกาย'' คือ หัว. (ส. วร + องฺค).
วรณะ[วะระนะ] น. ป้อม, กําแพง, ที่ป้องกัน; การป้องกัน. (ป., ส.).
วรรค[วัก] น. ตอน, บางทีก็ใช้เข้าคู่กันเป็น วรรคตอน เช่น เครื่องหมาย
วรรคตอน เขียนหนังสือควรให้มีวรรคตอน, หมวด เช่น วรรค ก;
ช่วงหนึ่งของคําหรือข้อความที่สุดลงแล้วเว้นเป็นช่องว่างไว้ระยะ
หนึ่ง เรียกว่า เว้นวรรค, ถ้าเป็นเรื่องร้อยกรองถือข้อความช่วงหนึ่ง
เป็น วรรคหนึ่ง เช่น ถึงม้วยดินสิ้นฟ้ามหาสมุทร; ชื่อมาตรา
ปักษคณนา ๔ หรือ ๕ ปักษ์ เรียก วรรคหนึ่ง คือ ปักษ์ถ้วน ๓ ปักษ์
ขาด ๑ เรียก จุลวรรค, ปักษ์ถ้วน ๔ ปักษ์ขาด ๑ เรียก มหาวรรค;
(กฎ) ย่อหน้าหนึ่ง ๆ ของบทบัญญัติในแต่ละมาตราของกฎหมาย.
(ส. วรฺค; ป. วคฺค).
วรรคย์[วัก] ว. เกี่ยวกับหมู่กับคณะ, เป็นหมวด, เป็นหมู่.
(ส. วรฺคฺย; ป. วคฺคิย).
วรรช[วัด] น. โทษ, ความผิด. (ส. วรฺช; ป. วชฺช).
วรรชย์[วัด] ว. ที่ควรเว้น. (ส. วรฺชฺย).
วรรณ, วรรณะ[วันนะ] น. สี เช่น เบญจวรรณ แปลว่า ๕ สี, มักใช้เข้าคู่กับคำ
สีสันเป็น สีสันวรรณะ; ผิว เช่น ขอให้เจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ
พละ, มักใช้เข้าคู่กับคำ ผิวพรรณ เป็น ผิวพรรณวรรณะ; ชั้นชน,
ในสังคมฮินดูแบ่งคนออกเป็น ๔ วรรณะ คือ พราหมณ์ กษัตริย์
แพศย์ ศูทร; หนังสือ เช่น วรรณกรรม วรรณคดี.
(ส. วรฺณ; ป. วณฺณ).
วรรณกรรม น. งานหนังสือ, งานประพันธ์, บทประพันธ์ทุกชนิด
ทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง, เช่น วรรณกรรมสมัย
รัตนโกสินทร์ วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ วรรณกรรมฝรั่งเศส
วรรณกรรมประเภทสื่อสารมวลชน; (กฎ) งานนิพนธ์ที่ทำขึ้น
ทุกชนิด เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ ปาฐกถา เทศนา
คำปราศรัยสุนทรพจน์ และหมายความรวมถึงโปรแกรม
คอมพิวเตอร์ด้วย.
วรรณคดี น. วรรณกรรมที่ได้รับยกย่องว่าแต่งดีมีคุณค่า
เชิงวรรณศิลป์ถึงขนาด เช่น พระราชพิธีสิบสองเดือน มัทนะพาธา
สามก๊ก เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน.
วรรณยุกต์, วรรณยุต น. ระดับเสียงสูงต่ำของคำในภาษาไทย
มี ๕ เสียงคือ เสียงสามัญ เสียงเอก เสียงโท เสียงตรี เสียงจัตวา
มีรูปเครื่องหมายบอกระดับของเสียงอยู่เบื้องบนอักษร ๔ รูป
คือ ? (ไม้เอก) ? (ไม้โท) ? (ไม้ตรี) ? (ไม้จัตวา).
วรรณศิลป์ น. ศิลปะในการประพันธ์หนังสือ เช่น ลิลิตพระลอ
เป็นวรรณคดีที่มีวรรณศิลป์สูงส่ง, ศิลปะทางวรรณกรรม เช่น
นักวรรณศิลป์; วรรณกรรมที่ถึงขั้นเป็นวรรณคดี, หนังสือที่ได้รับ
ยกย่องว่าแต่งดี.
วรรณนา(ส. วรฺณนา; ป. วณฺณนา).
วรรณพฤติหนักเบาที่เรียกว่า ครุ ลหุ เป็นสำคัญ.
วรรณึกน. ผู้เขียน, ผู้ประพันธ์; เลขานุการ. (ส. วรฺณิก).
วรรธกะ[วัดทะกะ] น. ผู้เจริญ. (ส. วรฺธก ว่า ผู้ทําให้เจริญ; ป. วฑฺฒก).
วรรธนะ[วัดทะนะ] น. ความเจริญ, ความงอกงาม. (ส. วรฺธน; ป. วฑฺฒน).
วรรษ[วัด] น. พรรษ, ฝน; ปี. (ส. วรฺษ; ป. วสฺส).
วรรษา[วัดสา] น. พรรษา, ฤดูฝน; ปี. (ส.).
วรัญญู[วะรันยู] น. ''ผู้ตรัสรู้ธรรมอันประเสริฐ'' คือ พระพุทธเจ้า. (ป.).
วรากะ(แบบ) น. ตุ่ม, ไห, หม้อนํ้า. ว. น่าเวทนา, น่าสงสาร. (ป., ส.).
วรางคณาน. หญิงผู้ประเสริฐ. (ส.).
วราห์, วราหะน. หมู. (ป., ส.).
วรุณน. พระพิรุณ, เทวดาแห่งนํ้า, เทวดาแห่งฝน. (ส.).
วรุตดม, วรุตมะ, วโรดม, วโรตมะดู วร.
วรูถะ[วะระ, วอระ] น. พร; ของขวัญ. ว. ยอดเยี่ยม, ประเสริฐ, เลิศ.
(ป., ส.).
วรดนู [วะระดะ, วอระดะ] น. หญิงงาม. (ส. วรตนุ).
วรทะ [วะระทะ, วอระทะ] น. การให้พร. (ป.).
วรทาน [วะระทาน, วอระทาน] น. การให้พร. (ป.); การให้ของขวัญ
แก่เจ้าบ่าว. (ส.).
วรมหาวิหาร [วอระ] น. เรียกพระอารามหลวงชั้นเอกชนิดตํ่าสุด
ว่าชั้นเอกชนิดวรมหาวิหาร เช่น วัดพระศรีมหาธาตุ วัดพระธาตุพนม,
เรียกพระอารามหลวงชั้นโทชนิดหนึ่ง มีฐานะตํ่ากว่าชนิด
ราชวรวิหาร ว่า ชั้นโทชนิดวรมหาวิหาร เช่น วัดจักรวรรดิ วัดระฆัง.
วรวิหาร [วอระ] น. เรียกพระอารามหลวงชั้นโทชนิดตํ่าสุดว่า
ชั้นโทชนิดวรวิหาร เช่น วัดบพิตรพิมุข วัดอนงคาราม, เรียกพระ
อารามหลวงชั้นตรีชนิดหนึ่ง มีฐานะตํ่ากว่าชนิดราชวรวิหาร ว่า
ชั้นตรีชนิดวรวิหาร เช่น วัดราชนัดดา วัดเทพธิดา.
วรุตดม, วรุตมะ, วโรดม, วโรตมะ [วะรุดดม, วะรุดตะมะ,
วะโรดม, วะโรดตะมะ] ว. ประเสริฐสุด. (ป. วร + อุตฺตม).
[วะรง] น. ''ส่วนสําคัญของร่างกาย'' คือ หัว. (ส. วร + องฺค).
[วะระนะ] น. ป้อม, กําแพง, ที่ป้องกัน; การป้องกัน. (ป., ส.).
[วัก] น. ตอน, บางทีก็ใช้เข้าคู่กันเป็น วรรคตอน เช่น เครื่องหมาย
วรรคตอน เขียนหนังสือควรให้มีวรรคตอน, หมวด เช่น วรรค ก;
ช่วงหนึ่งของคําหรือข้อความที่สุดลงแล้วเว้นเป็นช่องว่างไว้ระยะ
หนึ่ง เรียกว่า เว้นวรรค, ถ้าเป็นเรื่องร้อยกรองถือข้อความช่วงหนึ่ง
เป็น วรรคหนึ่ง เช่น ถึงม้วยดินสิ้นฟ้ามหาสมุทร; ชื่อมาตรา
ปักษคณนา ๔ หรือ ๕ ปักษ์ เรียก วรรคหนึ่ง คือ ปักษ์ถ้วน ๓ ปักษ์
ขาด ๑ เรียก จุลวรรค, ปักษ์ถ้วน ๔ ปักษ์ขาด ๑ เรียก มหาวรรค;
(กฎ) ย่อหน้าหนึ่ง ๆ ของบทบัญญัติในแต่ละมาตราของกฎหมาย.
(ส. วรฺค; ป. วคฺค).
[วัก] ว. เกี่ยวกับหมู่กับคณะ, เป็นหมวด, เป็นหมู่.
(ส. วรฺคฺย; ป. วคฺคิย).
[วัด] น. โทษ, ความผิด. (ส. วรฺช; ป. วชฺช).
[วัด] ว. ที่ควรเว้น. (ส. วรฺชฺย).
[วันนะ] น. สี เช่น เบญจวรรณ แปลว่า ๕ สี, มักใช้เข้าคู่กับคำ
สีสันเป็น สีสันวรรณะ; ผิว เช่น ขอให้เจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ
พละ, มักใช้เข้าคู่กับคำ ผิวพรรณ เป็น ผิวพรรณวรรณะ; ชั้นชน,
ในสังคมฮินดูแบ่งคนออกเป็น ๔ วรรณะ คือ พราหมณ์ กษัตริย์
แพศย์ ศูทร; หนังสือ เช่น วรรณกรรม วรรณคดี.
(ส. วรฺณ; ป. วณฺณ).
วรรณกรรม น. งานหนังสือ, งานประพันธ์, บทประพันธ์ทุกชนิด
ทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง, เช่น วรรณกรรมสมัย
รัตนโกสินทร์ วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ วรรณกรรมฝรั่งเศส
วรรณกรรมประเภทสื่อสารมวลชน; (กฎ) งานนิพนธ์ที่ทำขึ้น
ทุกชนิด เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ ปาฐกถา เทศนา
คำปราศรัยสุนทรพจน์ และหมายความรวมถึงโปรแกรม
คอมพิวเตอร์ด้วย.
วรรณคดี น. วรรณกรรมที่ได้รับยกย่องว่าแต่งดีมีคุณค่า
เชิงวรรณศิลป์ถึงขนาด เช่น พระราชพิธีสิบสองเดือน มัทนะพาธา
สามก๊ก เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน.
วรรณยุกต์, วรรณยุต น. ระดับเสียงสูงต่ำของคำในภาษาไทย
มี ๕ เสียงคือ เสียงสามัญ เสียงเอก เสียงโท เสียงตรี เสียงจัตวา
มีรูปเครื่องหมายบอกระดับของเสียงอยู่เบื้องบนอักษร ๔ รูป
คือ ? (ไม้เอก) ? (ไม้โท) ? (ไม้ตรี) ? (ไม้จัตวา).
วรรณศิลป์ น. ศิลปะในการประพันธ์หนังสือ เช่น ลิลิตพระลอ
เป็นวรรณคดีที่มีวรรณศิลป์สูงส่ง, ศิลปะทางวรรณกรรม เช่น
นักวรรณศิลป์; วรรณกรรมที่ถึงขั้นเป็นวรรณคดี, หนังสือที่ได้รับ
ยกย่องว่าแต่งดี.
[วันนะ] น. พรรณนา, การกล่าวถ้อยคําให้ผู้ฟังนึกเห็นเป็นภาพ.
(ส. วรฺณนา; ป. วณฺณนา).
[วันนะพรึด] น. ฉันท์ที่กําหนดด้วยอักษรตามอักขรวิธีเป็นเสียง
หนักเบาที่เรียกว่า ครุ ลหุ เป็นสำคัญ.
น. ผู้เขียน, ผู้ประพันธ์; เลขานุการ. (ส. วรฺณิก).
[วัดทะกะ] น. ผู้เจริญ. (ส. วรฺธก ว่า ผู้ทําให้เจริญ; ป. วฑฺฒก).
[วัดทะนะ] น. ความเจริญ, ความงอกงาม. (ส. วรฺธน; ป. วฑฺฒน).
[วัด] น. พรรษ, ฝน; ปี. (ส. วรฺษ; ป. วสฺส).
[วัดสา] น. พรรษา, ฤดูฝน; ปี. (ส.).
[วะรันยู] น. ''ผู้ตรัสรู้ธรรมอันประเสริฐ'' คือ พระพุทธเจ้า. (ป.).
(แบบ) น. ตุ่ม, ไห, หม้อนํ้า. ว. น่าเวทนา, น่าสงสาร. (ป., ส.).
น. หญิงผู้ประเสริฐ. (ส.).
น. หมู. (ป., ส.).
น. พระพิรุณ, เทวดาแห่งนํ้า, เทวดาแห่งฝน. (ส.).
ดู วร.
[วะรูถะ] (แบบ) น. การป้องกัน, ที่ป้องกัน, ที่พัก; เครื่องป้องกัน;
เกราะ, โล่. (ส.).
วฤก[วฺรึก] (แบบ) น. หมาป่า. (ส. วฺฤก; ป. วก).
วฤษภ[วฺรึสบ] (แบบ) น. พฤษภ. (ส. วฺฤษภ; ป. วสภ).
วฤษละ[วฺรึสะละ] (แบบ) น. คนชั่ว. (ส. วฺฤษล; ป. วสล).
วลัช(แบบ) น. ปลาชนิดหนึ่ง. (ป.).
วลัญช์[วะลัน] (แบบ) น. รอย, เครื่องหมาย; ทาง; การใช้สอย. (ป.).
วลัญชน์น. การใช้สอย. (ป.).
วลัย[วะไล] น. กําไลมือ, ทองกร; ของที่เป็นวงกลม, วงกลม. (ป., ส.).
วลาหก[วะลาหก] น. เมฆ. (ป.).
วลี[วะลี] น. แถว, รอย, รอยย่น (ที่หน้า). (ป., ส.); (ไว) กลุ่มคําที่เรียง
ติดต่อกันเป็นระเบียบและมีกระแสความเป็นที่หมายรู้กันได้ แต่ยัง
ไม่เป็นประโยคสมบูรณ์เช่น หนูแหวนแขนอ่อน เวลาดึกดื่นเที่ยงคืน
ทางเดินเข้าสวนมะพร้าว.
วศค[วะสก] (แบบ) น. ผู้อยู่ในอํานาจ, ผู้อยู่ในบังคับ, ผู้เชื่อฟัง.
(ส.; ป. วสค).
วศะน. อํานาจ, การบังคับบัญชา. (ส.; ป. วส).
วศิน(แบบ) น. ผู้ชํานะตนเอง, ผู้สํารวมอินทรีย์. (ส.).
วสนะ ๑[วะสะ] (แบบ) น. ที่อยู่, บ้าน; การอยู่. (ป.).
วสนะ ๒[วะสะ] (แบบ) น. เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่ม. (ป., ส.).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒