สิคําประกอบท้ายคําอื่นเพื่อเสริมข้อความให้เด่น ให้ชัด หรือ
ให้สละสลวย เป็นต้น, โดยมากใช้กับกริยาเป็นเชิงบังคับ
เชิงชวน หรือรับคำ เป็นต้น เช่น ไปสิ มาสิ, ซิ หรือ ซี ก็ว่า.
สิกข์, สิขน. ชื่อศาสนาหนึ่งในอินเดีย มีศาสดาชื่อ คุรุนานัก; ชื่อ
ชาวอินเดียพวกหนึ่งที่นับถือศาสนาสิกข์ ส่วนมากอยู่
ในแคว้นปัญจาป ประเทศอินเดีย; ซิก หรือ ซิกข์ ก็ว่า.
สิกขมานา(โบ) น. สามเณรีที่มีอายุครบ ๑๘ ปี ก่อนอุปสมบทเป็น
ภิกษุณีจะต้องรักษาสิกขาบท ๖ ประการ เป็นเวลา ๒ ปี.
(ป.).
สิกขาน. ข้อที่จะต้องศึกษา, ข้อที่จะต้องปฏิบัติ ได้แก่ ศีล เรียกว่า
ศีลสิกขา สมาธิ เรียกว่า จิตสิกขา และปัญญา เรียกว่า
ปัญญาสิกขา รวมเรียกว่า ไตรสิกขา; การศึกษา, การ
เล่าเรียน, เช่น ปริยัติสิกขา ปฏิบัติสิกขา. (ป.; ส. ศิกฺษา).
สิกขากาม–[–กามะ–] ว. ผู้ใคร่ต่อการศึกษา, ผู้นับถือข้อบัญญัติโดย
เคร่งครัด, สิกขกาม ก็ว่า เช่น สิกขกามบุคคล หมายถึง
บุคคลที่ใคร่ต่อการศึกษา. (ป.).
สิกขาบทน. ข้อศีล, ข้อวินัย, บทบัญญัติในพระวินัยที่พึงศึกษาปฏิบัติ. (ป.).
สิขร[–ขอน] น. จอม, ยอด, หงอน; ยอดเขา. (ป.; ส. ศิขร).
สิขรี[–ขะรี] น. ภูเขา. (ป.; ส. ศิขรินฺ).
สิขเรศ(กลอน) น. ภูเขา.
สิขาน. เปลวไฟ; ยอด, ปลาย. (ป.; ส. ศิขา).
สิขานลน. เปลวไฟ. (ป.).
สิขีน. เปลวไฟ; นกยูง; พระนามของพระพุทธเจ้าองค์หนึ่ง.
(ป.; ส. ศิขินฺ).
สิคาล[–คาน] น. หมาจิ้งจอก, หมาป่า, สิงคาล ก็ว่า.
(ป.; ส. ศฺฤคาล).
สิง ๑ก. อยู่, เข้าแทรกอยู่ เช่น ผีสิง, สึง ก็ว่า, (ปาก) อยู่, มาอาศัย
อยู่, เช่น เพื่อน ๆ ของลูกมาสิงอยู่ที่บ้านหลายคน, สิงสู่ ก็ว่า.
(ข.).
สิงสถิตก. อยู่, มาอาศัยอยู่, (มักใช้แก่เทวดา), เช่น ต้นไม้ต้นนี้มี
รุกขเทวดาสิงสถิต.
สิงสู่(ปาก) ก. อยู่, มาอาศัยอยู่, เช่น โรงเรียนปิดเทอมแล้วไม่
ยอมกลับบ้าน มัวสิงสู่อยู่ที่หอพัก, สิง ก็ว่า.
สิง ๒ดู ตะลาน ๑.
สิง ๓ดู กระฉง.
สิ่งน. ของต่าง ๆ โดยไม่จำกัดว่ามีชีวิตหรือไม่มีชีวิต เช่น คน
สัตว์ และพืช เป็นสิ่งมีชีวิต ก้อนหินเป็นสิ่งไม่มีชีวิต ทองคำ
เป็นสิ่งมีค่า; ภาวะ, ความมีความเป็น, เช่น สิ่งที่มีคุณค่า
ในสังคมอย่างหนึ่งคือ ความยุติธรรม, อย่าง, อัน, เช่น ใน
กระเป๋ามีของกี่สิ่ง.
สิ่งก่อสร้างน. อาคารบ้านเรือนเป็นต้นที่สร้างโดยใช้อิฐและปูนเป็น
ส่วนใหญ่.
สิ่งของน. วัตถุต่าง ๆ เช่น ก่อนลงจากรถควรตรวจสิ่งของให้
ครบถ้วน, ของ หรือ ข้าวของ ก็ว่า.
สิ่งตีพิมพ์(ไปร) น. ไปรษณียภัณฑ์ประเภทข้อความ รูป หรือรอย
ประดิษฐ์บนกระดาษ กระดาษแข็ง หรือวัสดุที่ใช้กัน
ทั่วไปในกิจการพิมพ์ ซึ่งทำขึ้นเป็นหลายสำเนาเหมือน
กันทุกประการ ด้วยกระบวนการทางเครื่องกลไก หรือ
การถ่ายภาพอันเกี่ยวข้องกับการใช้แม่พิมพ์ต้นแบบ
กระดาษไข เนกาทีฟ หรือสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้กันโดยทั่วไปใน
กิจการพิมพ์.
สิ่งปฏิกูลน. สิ่งสกปรกน่ารังเกียจ เช่น ขยะเป็นสิ่งปฏิกูล.
สิ่งปลูกสร้างน. อาคารบ้านเรือนที่ทำโดยวิธีฝังเสาลงในดิน.
สิ่งพิมพ์(กฎ) น. สมุด แผ่นกระดาษ หรือวัตถุใด ๆ ที่พิมพ์ขึ้น รวมตลอด
ทั้งบทเพลง แผนที่ แผนผัง แผนภาพ ภาพวาด ภาพระบายสี
ใบประกาศ แผ่นเสียง หรือสิ่งอื่นใดอันมีลักษณะเช่นเดียวกัน.
สิ่งละอันพันละน้อยน. อย่างนี้บ้างอย่างนั้นบ้าง, อย่างละเล็กอย่างละน้อย, เช่น
ของขายมีสิ่งละอันพันละน้อย. ว. มีอย่างนี้บ้างอย่างนั้นบ้าง,
มีอย่างละเล็กอย่างละน้อย, เช่น แม่ค้าเก็บของสิ่งละอัน
พันละน้อยมาขาย.
สิ่งแวดล้อมน. สิ่งต่าง ๆ ทั้งทางธรรมชาติและทางสังคมที่อยู่รอบ ๆ
มนุษย์มีทั้งที่ดีและไม่ดี เช่น โรงเรียนสร้างสวนดอกไม้ให้
เป็นสิ่งแวดล้อมที่ดีแก่นักเรียน ชุมชนที่มีการทะเลาะวิวาท
กันหรือเล่นการพนันเป็นสิ่งแวดล้อมที่ไม่ดีแก่เด็ก.
สิ่งศักดิ์สิทธิ์น. สิ่งหรือภาวะที่เชื่อว่ามีอำนาจเหนือธรรมชาติ สามารถ
บันดาลให้เป็นไปหรือให้สำเร็จได้ดังปรารถนา เช่น ขอให้
สิ่งศักดิ์สิทธิ์บันดาลให้เขาหายจากโรคร้าย.
สิงขร[–ขอน] น. สิขร.
สิงค์น. เขาสัตว์ต่าง ๆ; เขา, ยอดเขา, ที่ที่สูงสุด. (ป.).
สิงคลิ้ง(กลอน) ว. งามอย่างสง่า เช่น บพิตรพ่องามสิงคลิ้ง. (ลอ).
สิงคลี[–คฺลี] ว. วุ่นวาย, พัลวัน.
สิงคาร[–คาน] น. ศฤงคาร, สิ่งให้เกิดความรัก, บริวารหญิงผู้บําเรอ
ความรัก. (ป.; ส. ศฺฤงฺคาร).
สิงคาล[–คาน] น. หมาป่า, หมาจิ้งจอก, สิคาล ก็ว่า. (ป. สิคาล;
ส. ศฺฤคาล).
สิงคีน. สัตว์มีเขา, วัว, ควาย; ชื่อปลาชนิดหนึ่ง; ทองคํา; ชื่อผัก
ชนิดหนึ่ง. (ป.; ส. ศฺฤงฺคี).
สิงโต ๑น. ชื่อสัตว์ในจินตนาการของจีน ถือว่ามีกําลังมากและมี
หน้าตาดุร้าย.
สิงโต ๒น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ชนิด Panthera leo
ในวงศ์ Felidae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับแมว ขนาดไล่เลี่ย
กับเสือโคร่ง ตัวสีนํ้าตาล ไม่มีลาย ตัวผู้เมื่อโตเต็มที่จะ
มีขนสร้อยคอยาว ขนปลายหางเป็นพู่ อาศัยอยู่เป็นฝูง
ตามทุ่งโล่ง ตัวเมียมักทําหน้าที่ล่าเหยื่อ มีถิ่นกําเนิดใน
ทวีปแอฟริกาและประเทศอินเดีย.
สิงโต ๓น. ชื่อปลาทะเลในสกุล Pterois วงศ์ Scorpaenidae ครีบ
ต่าง ๆ แผ่กว้างโดยเฉพาะครีบอก สีฉูดฉาดสวยงาม
เป็นริ้วลาย หนามและก้านครีบแข็งเป็นพิษ ขนาดยาว
ได้ถึง ๓๕ เซนติเมตร มีหลายชนิด เช่น ชนิด P. russelli,
P. volitans.
สิงโตทะเลน. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Otariidae ซึ่งอาศัยอยู่
ตามริมทะเล มีใบหูเห็นได้ชัด ลําคอยาว ขาไม่มีขนปกคลุม
นิ้วไม่มีเล็บ ขาคู่หน้ายาวและอ่อนไปมาช่วยในการยันตัว
และว่ายนํ้า ขาคู่หลังแยกออกจากหางช่วยในการเคลื่อน
ไหว มีหลายชนิด เช่น ชนิด Zalophus californianus,
Otaria byronia.
สิงสาราสัตว์น. สัตว์ต่าง ๆ มักหมายถึงสัตว์ป่า เช่น ในป่าใหญ่มีสิงสารา
สัตว์นานาชนิด.
สิงห–, สิงห์ ๑[สิงหะ–] น. สัตว์ในนิยาย ถือว่ามีความดุร้ายและมีกําลัง
มาก, ราชสีห์ ก็เรียก; ชื่อกลุ่มดาวรูปสิงห์ เรียกว่า ราศีสิงห์
เป็นราศีที่ ๔ ในจักรราศี. (ส. สึห; ป. สีห).
สิงหนาทน. พระราชดํารัสอันเป็นที่น่าเกรงขามของคนทั้งปวง เหมือน
เสียงของราชสีห์เป็นที่น่าเกรงขามของสัตว์ทั้งปวง, เสียง
ตวาดของนักรบเพื่อให้เป็นที่เกรงขามของข้าศึก, สีหนาท
ก็ว่า. (ส. สึห + นาท; ป. สีห + นาท).
สิงหบัญชรน. หน้าต่างที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จออกรับแขกเมืองเป็นต้น,
สีหบัญชร ก็ว่า.
สิงหรา[สิงหะ–] (กลอน) น. สิงห์, สิงห์ตัวเมีย.
สิงหราชน. พญาราชสีห์, สีหราช ก็ว่า.
สิงหาคมน. ชื่อเดือนที่ ๘ ของปีสุริยคติ ซึ่งเริ่มด้วยเดือนมกราคม มี
๓๑ วัน; (เลิก) ชื่อเดือนที่ ๕ ตามสุริยคติ ซึ่งเริ่มด้วยเดือน
เมษายน. (ส. สึห + อาคม).
สิงหาสน์น. ราชอาสน์หรือที่ประทับ ทําเป็นแท่นหรือเตียงจมูกสิงห์.
สิงห์ ๒ดู กระฉง.
สิงหราดู สิงห–, สิงห์ ๑.
สิงหล[–หน] น. ชื่อเรียกประเทศศรีลังกาในสมัยโบราณ, สิงหลทวีป
ก็เรียก, เรียกชาวพื้นเมืองดั้งเดิมของศรีลังกาว่า ชาวสิงหล,
เรียกภาษาของชาวสิงหลว่า ภาษาสิงหล. (ส. สึหล; ป. สีหล).
สิงหลก–[–หะละกะ–] น. ชาวสิงหล. ว. เกี่ยวกับเกาะสิงหล. (ส. สึหลก;
ป. สีหลก).
สิงหาคมดู สิงห–, สิงห์ ๑.
สิงหาสน์ดู สิงห–, สิงห์ ๑.
สิญจ–, สิญจน์[สินจะ–, สิน] ก. รดนํ้า; รดนํ้ามนต์, สรงมุรธาภิเษก. (ป., ส.).
สิต–[–ตะ–] ว. ขาว. (ป., ส.).
สิตางศุ์น. พระจันทร์. (ส.).
สิตะว. ยิ้ม, ยิ้มแย้ม. (ป.; ส. สฺมิต).
สิตางศุ์ดู สิต–.
สิถิลว. เบา, เสียงพยัญชนะบางประเภทที่เปล่งเสียงโดยไม่มี
กลุ่มลมออกมาด้วย ในภาษาไทยได้แก่เสียง ป ต ก จ,
(ไว) เรียกพยัญชนะในภาษาบาลีและสันสกฤตที่มีเสียง
เบาว่า พยัญชนะสิถิล ได้แก่ พยัญชนะตัวที่ ๑ และ ๓
ของวรรค. (ป.; ส. ศิถิล).
สิทธ–, สิทธ์[สิดทะ–, สิด] น. ผู้สําเร็จ, ฤษีผู้สําเร็จ, เช่นที่พูดว่า นักสิทธ์.
(ป., ส.).
สิทธัตถะน. ผู้ที่สำเร็จความมุ่งหมายแล้ว; พระนามพระพุทธเจ้า.
(ป. สิทฺธตฺถ).
สิทธา(กลอน) น. ฤษี.
สิทธาจารย์น. อาจารย์ผู้สําเร็จ, ฤษี.
สิทธานต์น. ลัทธิหรือความเห็นที่ตกลงกันแล้ว; หลัก. (ส.).
สิทธารถ[สิดทาด] น. ผู้ที่สําเร็จความมุ่งหมายแล้ว; พระนามพระพุทธเจ้า.
(ส. สิทฺธารฺถ).
สิทธาดู สิทธ–, สิทธ์.
สิทธาจารย์ดู สิทธ–, สิทธ์.
สิทธานต์ดู สิทธ–, สิทธ์.
สิทธารถดู สิทธ–, สิทธ์.
สิทธิ, สิทธิ์[สิดทิ, สิด] น. อำนาจอันชอบธรรม เช่น บุคคลมีสิทธิและ
หน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ เขามีสิทธิ์ในที่ดินแปลงนี้. (ป., ส.);
(กฎ) อํานาจที่จะกระทําการใด ๆ ได้อย่างอิสระ โดยได้รับ
การรับรองจากกฎหมาย. (อ. right).
สิทธิกรว. ให้ผล, ให้ความสําเร็จ.
สิทธิการิยะคำขึ้นต้นในตำราโบราณ เช่น ตำรายา ตำราหมอดู หรือ
คาถาเมตตามหานิยม เป็นการอธิษฐานขอให้การกระทำ
นั้น ๆ ประสบความสำเร็จ.
สิทธิ์ขาดว. เด็ดขาด เช่น ในสมัยโบราณแม่ทัพมีอำนาจสิทธิ์ขาด
ในการบัญชาการรบ.
สิทธิชัยน. ผู้มีความรู้ขลังในเวทมนตร์; ใช้เรียกหัวหน้าพราหมณ์พฤฒิบาศ.
สิทธิโชคน. ฤกษ์ยามที่จะนําความสําเร็จมาให้.
สิทธิบัตร(กฎ) น. หนังสือสําคัญที่ออกให้เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์
หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ตามที่กําหนดโดยกฎหมาย
ว่าด้วยสิทธิบัตร. (อ. patent).
สิทธิสภาพนอกอาณาเขต(กฎ) น. สิทธิพิเศษที่จะใช้กฎหมายของประเทศหนึ่งบังคับ
แก่บุคคลที่เป็นพลเมืองของตนที่ไปอยู่ในดินแดนของอีก
ประเทศหนึ่ง.
สิธยะ[สิดทะยะ] น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี ๕ ดวง, ดาว
ปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้ ดาวดอกบัว ดาวโลง ดาวบุษย์
ดาวปุษยะ หรือ ดาวปุสสะ ก็เรียก.
สิน ๑น. เงิน, ทรัพย์, เช่น ทรัพย์ในดิน สินในน้ำ, มักใช้เข้าคู่กับคำ
ทรัพย์ เป็น ทรัพย์สิน หรือ สินทรัพย์.
สินค้าน. สิ่งของที่ซื้อขายกัน เช่น ร้านนี้มีสินค้านานาชนิด.
สินค้าเข้าน. สินค้าที่นําเข้ามาจากต่างประเทศ เช่น น้ำมันเชื้อเพลิง
เครื่องจักร เป็นสินค้าเข้าที่สำคัญ.
สินค้าออกน. สินค้าที่ส่งออกต่างประเทศ เช่น ข้าว เสื้อผ้าสำเร็จรูป
อัญมณี เป็นสินค้าออกที่สำคัญ.
สินจ้างน. เงินค่าบําเหน็จตอบแทน; (กฎ) ค่าตอบแทนที่นายจ้าง
หรือผู้ว่าจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างหรือผู้รับจ้าง.
สินเชื่อน. เงินที่ให้เป็นหนี้ไว้ด้วยความเชื่อ.
สินใช้น. เงินที่ต้องรับผิดชอบจ่ายตามมูลค่าของหุ้น.
สินเดิม(กฎ; เลิก) น. ทรัพย์สินที่ฝ่ายชายหรือฝ่ายหญิงมีอยู่แล้ว
ก่อนสมรส หรือทรัพย์สินที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้มาระหว่าง
เป็นสามีภรรยาโดยทางพินัยกรรม หรือมีผู้ยกให้โดย
เสน่หาเมื่อพินัยกรรมหรือหนังสือยกให้นั้นแสดงไว้ว่าให้
เป็นสินเดิม.
สินไถ่น. (กฎ) จํานวนเงินที่ชําระเป็นค่าไถ่ทรัพย์ ที่ทําสัญญา
ขายฝากไว้คืน; เรียกทาสที่เอาเงินไปซื้อมาว่า ทาสสินไถ่.
สินทรัพย์น. บรรดาทรัพย์สินซึ่งบุคคลเป็นเจ้าของ. (อ. asset).
สินน้ำใจน. เงินหรือทรัพย์ที่ให้เป็นรางวัล.
สินบน(โบ) น. ทรัพย์หรือสิ่งของที่จะให้เป็นเครื่องบูชาคุณหรือ
ตอบแทนผู้ที่จะช่วยให้สําเร็จตามประสงค์; (กฎ) ทรัพย์สิน
หรือประโยชน์อื่นใดที่ให้แก่บุคคลเพื่อจูงใจให้ผู้นั้นกระทํา
การหรือไม่กระทําการอย่างใดในตําแหน่ง ไม่ว่าการนั้น
ชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่; เงินตราที่จ่ายให้แก่ผู้นําจับ.
สินบริคณห์(กฎ; เลิก) น. สินเดิมและสินสมรส.
สินระบาดน. ทรัพย์ของผู้ตายที่กระจัดกระจายอยู่.
สินแร่น. แร่จากเหมืองที่ยังไม่ได้ถลุง.
สินสมรส(กฎ) น. ทรัพย์สินที่คู่สมรสได้มาระหว่างสมรส หรือที่
ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้มาระหว่างสมรสโดยพินัยกรรมหรือ
โดยการให้เป็นหนังสือ เมื่อพินัยกรรมหรือหนังสือยกให้
ระบุว่าเป็นสินสมรส รวมทั้งทรัพย์สินที่เป็นดอกผลของ
สินส่วนตัว.
สินส่วนตัว(กฎ) น. ทรัพย์สินที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอยู่ก่อนสมรส หรือที่
เป็นเครื่องใช้สอยส่วนตัว เครื่องแต่งกาย หรือเครื่องประดับ
กายตามควรแก่ฐานะ หรือเครื่องมือเครื่องใช้ที่จําเป็นใน
การประกอบอาชีพหรือวิชาชีพของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง
หรือที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้มาระหว่างสมรสโดยการรับมรดก
หรือโดยการให้โดยเสน่หา หรือทรัพย์สินที่เป็นของหมั้น.
สินสอดน. เงินที่ฝ่ายชายให้แก่บิดามารดาหญิงที่จะแต่งงานเป็น
ค่านํ้านม ข้าวป้อน; (กฎ) ทรัพย์สินซึ่งฝ่ายชายให้แก่บิดา
มารดา ผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครองฝ่ายหญิง แล้ว
แต่กรณี เพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมสมรส; (โบ) สินบน.
สินหัวบัวนาง(กฎ; โบ) น. สินสอดที่ตกเป็นของหญิงในกรณีที่หญิงได้
เสียตัวแก่ชายและชายนั้นได้ตายไปโดยยังมิได้แต่งการ
มงคล ตามข้อความที่ว่า ถ้าหญิงได้เสียเพราะว่าสีนนั้น
ตัวแก่ชาย ๆ ตายสีนสอดนั้นให้ตกอยู่แก่หญิงจงสิ้น เปน
สีนหัวบัวนาง. (สามดวง).
สินไหม(โบ) น. เงินค่าปรับ.
สินไหมทดแทน(กฎ) ดู ค่าสินไหมทดแทน.
สิน ๒ก. ตัด, ฟันให้ขาด, เช่น สินมือสินเท้า, ใช้ของมีคมตัดและ
แต่งให้เรียบร้อย เช่น สินหัวไม้.
สิ้นก. หมด, จบ, เช่น กินอาหารมื้อนี้สิ้นเงินไป ๕๐๐ บาท
สิ้นปีนี้เขาจะย้ายไปอยู่เชียงใหม่; ตาย เช่น พ่อแม่เขา
สิ้นไปหมดแล้ว.
สิ้นกรรม, สิ้นกรรมสิ้นเวร, สิ้นเวร, สิ้นเวรสิ้นกรรมก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป เช่น เมื่อเขามีชีวิต
อยู่ มีภาระมากหรือเจ็บป่วยทรมาน ตายไปก็ถือว่าสิ้นเวร
สิ้นกรรม, หมดกรรม หมดกรรมหมดเวร หมดเวร หรือ
หมดเวรหมดกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
สิ้นเขี้ยวสิ้นเล็บ(สำ) ก. หมดอำนาจวาสนา, สิ้นฤทธิ์, หมดเขี้ยวหมดงา
หรือ หมดเขี้ยวหมดเล็บ ก็ว่า.
สิ้นคิดก. หมดปัญญาจะแก้ปัญหา, หมดหนทางคิดอ่าน, เช่น
บางคนพอสิ้นคิดเข้าจริง ๆ ก็ฆ่าตัวตาย. ว. ที่หมดปัญญา
จะแก้ปัญหา, ที่หมดหนทางคิดอ่าน, เช่น เขาทำตัวเหมือน
คนสิ้นคิด เที่ยวลักขโมยเขากิน.
สิ้นใจก. ขาดใจ, ตาย, เช่น เขาพึ่งสิ้นใจเมื่อเที่ยงนี้เอง, สิ้นลม
หมดลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า.
สิ้นชาติก. เสียเอกราช เช่น ถ้าโกงกินกันมาก ๆ วันหนึ่งจะต้อง
สิ้นชาติอย่างแน่นอน; โดยปริยายหมายความว่า ตัด
ความสัมพันธ์, ตัดไมตรี, เช่น สิ้นชาติขาดกันจนวันตาย.
สิ้นชีพก. ตาย เช่น เขาสิ้นชีพในสงคราม.
สิ้นชีพตักษัย, สิ้นชีพิตักษัย(ราชา) ก. ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า), ถึงชีพิตักษัย ก็ใช้.
สิ้นชีวิตก. ตาย เช่น บิดามารดาเขาสิ้นชีวิตไปนานแล้ว.
สิ้นชื่อก. หมดชื่อเสียง เช่น เขาชกแพ้หลายครั้งติด ๆ กัน เลยสิ้นชื่อ;
ตาย เช่น เขาถูกแทงทะลุหัวใจ เลยสิ้นชื่อ.
สิ้นเชิงก. สิ้นท่า, หมดท่า, หมดชั้นเชิง, เช่น อันธพาลเมื่อเจอนักสู้
เข้าก็สิ้นเชิงนักเลง, โดยปริยายมักใช้กับคำ โดย หรือ อย่าง
เป็น โดยสิ้นเชิง อย่างสิ้นเชิง หมายความว่า ทั้งหมด, ทั้งสิ้น,
ทุกประการ, เช่น ข่าวลือนี้ไม่มีมูลความจริงโดยสิ้นเชิง
โครงการนี้ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง.
สิ้นซากก. ไม่มีร่องรอยเหลืออยู่ เช่น รื้อตลาดเก่าออกไปจนสิ้นซาก.
สิ้นตำรา(สํา) ว. จนปัญญา, หมดทาง, หมดฝีมือ, เช่น หมอช่วยคนไข้
จนสิ้นตำรา คนไข้ก็ไม่ฟื้น, หมดตํารา ก็ว่า.
สิ้นแต้มก. หมดตาเดิน, ไม่มีตาเดิน, (มักใช้แก่การเล่นสกา), โดย
ปริยายหมายความว่า หมดหนทางคิดอ่าน เช่น พอมีปัญหา
ประดังกันเข้ามามาก ๆ เขาก็สิ้นแต้ม ไม่รู้จะหันหน้าไปพึ่งใคร.
สิ้นท่าก. หมดกระบวนท่าในการต่อสู้, ไม่มีทางต่อสู้, เช่น เขา
เป็นคนเก่งแต่ปาก พอประสบปัญหาเข้าจริง ๆ ก็สิ้นท่า.
สิ้นเนื้อประดาตัวว. ไม่มีทรัพย์สมบัติเหลือติดตัว เช่น เขากลายเป็นคน
สิ้นเนื้อประดาตัวเพราะหมกมุ่นในการพนัน กิจการ
ค้าของเขาล้มเหลวจนสิ้นเนื้อประดาตัว.
สิ้นบุญก. หมดบุญ, ตาย, เช่น เขาเป็นลูกกำพร้า พ่อแม่สิ้นบุญ
ไปหลายปีแล้ว.
สิ้นประตู(สํา) ว. ไม่มีทาง.
สิ้นแผ่นดินก. ไม่มีแผ่นดินอยู่ เช่น บ้านเมืองที่เสียเอกราช คนในชาติ
ก็สิ้นแผ่นดิน; สิ้นรัชสมัย เช่น สิ้นแผ่นดินพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว.
สิ้นฝีมือว. เต็มความสามารถที่มีอยู่; หมดความสามารถ; หมดฝีมือ
ก็ว่า; ไม่มีใครเทียบความสามารถได้ เช่น ม่านนี้ฝีมือวันทอง
ทำ จำได้ไม่ผิดนัยน์ตาพี่ เส้นไหมแม้นเขียนแนบเนียนดี
สิ้นฝีมือแล้วแต่นางเดียว. (ขุนช้างขุนแผน).
สิ้นพระชนม์(ราชา) ก. ตาย (ใช้แก่เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า สมเด็จพระ
สังฆราชเจ้า และสมเด็จพระสังฆราช).
สิ้นไร้ไม้ตอกว. ยากไร้, ขัดสนถึงที่สุด, เช่น เขาเป็นคนสิ้นไร้ไม้ตอก บ้าน
ไม่มีจะอยู่ เสื้อผ้าแทบไม่มีจะใส่.
สิ้นฤทธิ์ก. หมดฤทธิ์ เช่น เสือโคร่งพอถูกยิงด้วยลูกดอกยาสลบก็
สิ้นฤทธิ์, หมดพยศ เช่น เด็กทำฤทธิ์ไม่ยอมกินข้าว พอหิว
ก็สิ้นฤทธิ์ จึงยอมกินแต่โดยดี.
สิ้นลมก. ขาดใจ, ตาย, เช่น เขาสิ้นลมไปด้วยอาการสงบ, สิ้นใจ
หมดลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า.
สิ้นลมปราณก. ตาย เช่น เขาสิ้นลมปราณไปตั้งแต่เมื่อคืนนี้.
สิ้นลายก. หมดชั้นเชิง, ไม่มีชั้นเชิงเหลืออยู่, เช่น เสือปล้นธนาคาร
ถูกตำรวจจับ เลยสิ้นลาย.
สิ้นสติก. สลบ, หมดความรู้สึก, เช่น เขาตกใจแทบสิ้นสติ เขาถูก
ต่อยจนสิ้นสติ. ว. อาการที่ขาดความรู้สึกตัว เช่น เที่ยว
ดึก ๆ ทุกคืน พอกลับถึงบ้านก็นอนหลับเหมือนสิ้นสติ.
สิ้นสังขาร(วรรณ) ก. ตาย เช่น ร้องประกาศแก่พหลพลยักษ์ อันราม
ลักษมณ์สุดสิ้นสังขาร. (รามเกียรติ์).
สิ้นสุดก. ถึงที่สุด, จบ, เช่น การแข่งขันบาสเกตบอลสิ้นสุดลง
เมื่อเวลา ๑๘.๐๐ น. การเจรจายุติสงครามสิ้นสุดลง
แล้ว, สุดสิ้น ก็ว่า.
สิ้นไส้สิ้นพุงว. อาการที่เปิดเผยโดยมิได้ปิดบังอำพราง เช่น ผู้ร้าย
สารภาพจนสิ้นไส้สิ้นพุง; หมดความรู้; ที่ออกมาจน
หมดท้อง เช่น เขาเมารถ อาเจียนเสียสิ้นไส้สิ้นพุง,
หมดไส้หมดพุง ก็ว่า.
สิ้นหวังก. ไม่มีความหวังเหลืออยู่เลย, หมดหวัง ก็ว่า.
สิ้นอายุขัยก. ตาย (มักใช้แก่ผู้สูงอายุ).
สินทูระน. ชาด, เสน, ตะกั่วแดง. (ส.).
สินเทาน. พื้นที่ว่างซึ่งกันไว้เป็นพื้นหลังของรูปภาพเพื่อแบ่งภาพ
เป็นตอน ๆ โดยเขียนล้อมด้วยเส้นแผลงหรือด้วยเส้นฮ่อ
เป็นต้น มักเขียนในงานจิตรกรรมฝาผนัง.
(รูปภาพ สินเทา)
สินธพน. ม้าพันธุ์ดี, เดิมหมายถึงม้าพันธุ์ดีที่เกิดในลุ่มแม่น้ำ
สินธุ. (ป. สินฺธว; ส. ไสนฺธว).
สินธุน. ลํานํ้า, แม่นํ้า, สายนํ้า, นํ้า, ทะเล, มหาสมุทร, ใช้ว่า
สินธุ์ หรือ สินธู ก็มี เช่น สุวรรณหงส์เหินเห็จฟ้า ชมสินธุ์
(พยุหยาตรา), สินสมุทรสุดรักพระธิดา เอาใส่บ่าแบก
ว่ายสายสินธู. (อภัย); ชื่อแม่นํ้าสําคัญสายหนึ่งในชมพู
ทวีป ปัจจุบันอยู่ในประเทศอินเดียและปากีสถาน. (ป., ส.).
สินธุ์(กลอน) น. ลำน้ำ, แม่น้ำ, สายน้ำ, น้ำ, ทะเล, มหาสมุทร,
เช่น เหาะข้ามสินธุ์ไปยังขุนยุคุนธร. (สมบัติอัมรินทร์), ใช้
ว่า สินธุ หรือ สินธู ก็มี.
สินธุระน. ช้าง. (ป., ส.).
สินธู(กลอน) น. ลำน้ำ, แม่น้ำ, สายน้ำ, น้ำ, ทะเล, มหาสมุทร,
เช่น มังกรเกี่ยวเลี้ยวล่องท้องสินธู เป็นคู่คู่เคียงมาในวารี.
(อภัย), ใช้ว่า สินธุ หรือ สินธุ์ ก็มี.
สินเธาว์น. เกลือที่ได้จากดินเค็มที่ห่างไกลจากฝั่งทะเล เรียกว่า
เกลือสินเธาว์. (ป. สินฺธว).
สินาดน. หน้าไม้, ปืน.
สินิทธ์ว. สนิท, เกลี้ยงเกลา, อ่อนโยน, รักใคร่. (ป.; ส. สฺนิคฺธ).
สินีน. นางผู้มีผิวเนื้อขาวงาม. (ส.).
สิเนรุ[–เน–รุ] น. ชื่อหนึ่งของเขาพระสุเมรุ. (ป.).
สิเนหกน. เพื่อน. (ป.).
สิเนหนียะ[–หะนียะ] ว. น่ารัก. (ป.).
สิเนหะ, สิเนหา, สิเน่หา[สิเหฺน่หา] น. ความรัก, ความมีเยื่อใย, เช่น เขาให้สร้อย
เส้นนี้แก่ฉันด้วยความสิเน่หา. (ป.; ส. เสฺนห).
สิบ ๑น. จํานวนเก้าบวกหนึ่ง; เรียกเดือนที่ ๑๐ ทางจันทรคติ
ว่า เดือน ๑๐ ตกในราวเดือนกันยายน.
สิบเบี้ยใกล้มือ(สํา) น. ของเล็กน้อยที่จะได้แน่ ๆ ควรเอาไว้ก่อน.
สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น(สำ) น. การได้ยินได้ฟังจากผู้อื่นหลาย ๆ คน ก็ไม่เท่ากับ
พบเห็นด้วยตนเอง.
สิบแปดมงกุฎน. เหล่าเสนาวานรของกองทัพพระรามในเรื่องรามเกียรติ์ มี
๑๘ ตน; โดยปริยายหมายถึงพวกมิจฉาชีพที่ทำมาหากินโดย
ใช้เล่ห์เหลี่ยมกลอุบายหลอกลวงผู้อื่น.
สิบพ่อค้าไม่เท่าพระยาเลี้ยง(สำ; โบ) น. พ่อค้าหลายคนเลี้ยงก็สู้ขุนนางผู้ใหญ่คนเดียว
เลี้ยงไม่ได้.
สิบสองพระกำนัล(โบ) น. กำนัลที่มีหน้าที่รับใช้พระมหากษัตริย์ มี ๑๒ ตำแหน่ง
ได้แก่ กำนัลรับพระหัตถ์ กำนัลพระขันหมาก กำนัลน้ำเสวย
กำนัลพัชนี กำนัลพระสำอาง กำนัลพระมาลา กำนัลพระ
บังคน กำนัลพระไสยาสน์ กำนัลทิพยรส กำนัลพระโภชน์
กำนัลพระโอษฐ์ และกำนัลทาพระองค์. (กาพย์ขับไม้).
สิบห้าหยก ๆ สิบหกหย่อน ๆน. หญิงที่อยู่ในวัยแรกรุ่น.
สิบ ๒น. ยศทหารบกหรือตำรวจชั้นประทวน ต่ำกว่าจ่า เช่น
สิบตรี สิบตำรวจโท.
สิปปะน. ศิลปะ. (ป.; ส. ศิลฺป).
สิพนะ[สิบพะ–] น. การเย็บ. (ป. สิพฺพน).
สิมพลี[–พะลี] น. ไม้งิ้ว. (ป.; ส. ศาลฺมลี).
สิร–, สิระ[–ระ–] น. หัว, ยอด, ที่สุด. (ป.; ส. ศิรา).
สิโรดม, สิโรตม์น. หัว, เบื้องสูงสุดของหัว. (ป. สิร + อุตฺตม).
สิริ ๑ก. ผสม เช่น สามีภรรยาสิริอายุเข้าด้วยกัน ๑๕๐ ปี,
รวม เช่น สิริอายุได้ ๗๒ ปี.
สิริ ๒, สิรีน. ศรี, มิ่งขวัญ, มงคล, เช่น สิริราชสมบัติ, มักใช้เข้าคู่
กับคำ มงคล เป็น สิริมงคล; สวย, งาม, เช่น ทรงมีพระ
สิริโฉม. (ป.; ส. ศฺรี).
สิโรดม, สิโรตม์ดู สิร–, สิระ.
สิลาน. หิน, หินก้อน. (ป.; ส. ศิลา).
สิโลกน. โศลก, บทสรรเสริญยกย่อง; ชื่อเสียง, เกียรติยศ.
(ป.; ส. โศฺลก).
สิว ๑น. ตุ่มเม็ดเล็ก ๆ ที่มีหนองเป็นไตสีขาว ๆ อยู่ข้างใน มักขึ้น
ตามหน้า.
สิวเสี้ยนน. สิวเม็ดเล็ก ๆ หัวสิวมักขาว เมื่อบีบหัวสิวจะเคลื่อนออก
มาลักษณะเหมือนเสี้ยน มีมากบริเวณจมูก.
สิวหัวช้างน. สิวที่เป็นตุ่มใหญ่ มีสีแดง เพราะอักเสบค่อนข้างรุนแรง
จากเชื้อแบคทีเรีย อาจมีหนองและปวด มักขึ้นบริเวณแก้ม
และจมูก.
สิว– ๒, สิวะ[สิวะ–] น. ความดี, สิริมงคล; พระศิวะ, พระอิศวร. (ป.; ส. ศิว).
สิวาลัยน. ศิวาลัย, ที่ประทับของพระศิวะ; ที่อยู่อันเกษมสุข.
สิ่วน. ชื่อเครื่องมือของช่างไม้ช่างทองเป็นต้น มีทั้งชนิดมี
คมและไม่มีคม สําหรับใช้ตอก เจาะ สลัก เซาะ ดุน แร
เป็นต้น.
สิ่วน่องน. สิ่วชนิดหนึ่งตัวหนาเป็นสี่เหลี่ยม มีคม.
สิวาลัยดู สิว– ๒, สิวะ.
สิวิกา, สีวิกาน. วอ, เสลี่ยง, คานหาม. (ป.).
สี ๑น. ชื่อเครื่องสําหรับหมุนบดข้าวเปลือกเพื่อทำให้เปลือก
แตกเป็นข้าวกล้อง. ก. ถู เช่น ช้างเอาตัวสีกับต้นไม้ ลม
พัดแรงทำให้ลำไม้ไผ่สีกัน, ครู่, ครูด, รู่, ชัก เช่น สีซอ; ทำ
ให้เปลือกออกด้วยเครื่องอย่างสีข้าว.
สีซอให้ควายฟัง(สํา) ก. สั่งสอนแนะนำคนโง่มักไม่ได้ผล เสียเวลาเปล่า.
สีผึ้งน. ขี้ผึ้งที่ปรุงแล้วใช้สําหรับสีปาก, บางทีเรียกว่า สีผึ้งสีปาก.
สีฝัดน. ชื่อเครื่องฝัดข้าวโดยใช้หมุนกงพัดให้เกิดลมพัดแกลบ
และรําออกจากเมล็ดข้าว.
สีไฟ ๑ก. เอาไม้ไผ่แห้ง ๒ อันถูกันให้เกิดเป็นไฟ.
สีไฟ ๒น. เรียกไม้ที่สีให้เกิดไฟว่า ไม้สีไฟ.
สีไฟ ๓น. เรียกโรงงานที่สีข้าวด้วยเครื่องจักรว่า โรงสีไฟ.
สีลมน. ชื่อเครื่องสีข้าวซึ่งใช้กําลังลมหมุนใบพัดให้หมุนเครื่องจักร.
สี ๒น. ลักษณะของแสงสว่าง ปรากฏแก่ตาให้เห็นเป็น ขาว
ดํา แดง เขียว เป็นต้น; สิ่งที่ทําให้ตาเห็นเป็น ขาว ดํา
แดง เขียว เป็นต้น เช่น สีทาบ้าน สีย้อมผ้า สีวาดภาพ.
สีจาง(ศิลปะ) น. สีที่เจือสีขาวเพื่อลดประกายสดใสให้อ่อนลง
อย่างสีแดงเจือสีขาว เป็นสีชมพู.
สีชอล์กน. สีสำหรับวาดเขียนชนิดหนึ่ง ทำขึ้นจากผงสีผสมกับ
ยางสนหรือกาวบางชนิด อัดเป็นแท่งกลม ขนาดสั้น ๆ.
สีถ่านน. ถ่านสำหรับวาดเขียน ทำขึ้นจากไม้เนื้ออ่อนชิ้นเล็ก ๆ
ที่เผาหรืออบด้วยความร้อนจนเป็นสีดำสนิท มีทั้งชนิด
เป็นแท่งและเป็นผง.
สีเทียนน. สีสำหรับวาดเขียนชนิดหนึ่ง ทำขึ้นจากผงสีผสมกับ
ขี้ผึ้ง อัดเป็นแท่งกลมขนาดสั้น ๆ.
สีน้ำน. สีสำหรับระบายชนิดหนึ่ง ใช้น้ำเจือให้ละลายก่อนจะใช้
ระบาย.
สีน้ำมันน. สีสำหรับระบายรูปหรือใช้ทาผนังชนิดหนึ่ง ทำขึ้นมา
จากผงสีผสมกับน้ำมันลินสีดเป็นต้น มีลักษณะข้นและ
เหนียวไม่ละลายน้ำ.
สีโปสเตอร์น. สีสำหรับระบายชนิดหนึ่ง ทำขึ้นจากผงสีชนิดที่เรียกว่า
สีฝุ่น ผสมกับกาวหนังสัตว์ ยางไม้ หรือ ไข่แดง เนื้อสีค่อน
ข้างข้น.
สีฝุ่นน. สีสำหรับระบายชนิดหนึ่ง ทำขึ้นจากผงสีซึ่งมีลักษณะ
ละเอียด เนื้อสีค่อนข้างข้น.
สีสด(ศิลปะ) น. สีแท้หรือสีที่เปล่งประกายสดใสอย่างสีแดง
เหลือง ส้ม เขียว.
สีสวรรค์น. สีสําหรับย้อมผ้าหรือกระดาษ ลักษณะเป็นผงละเอียด
ละลายนํ้าได้ มีสมบัติติดทน และสีสดใส.
สีหม่น(ศิลปะ) น. สีที่เจือสีดำเพื่อลดประกายสดใสให้คล้ำลง
อย่างสีแดงเจือสีดำ เป็นสีแดงเลือดหมู.
สี ๓(ถิ่น–พายัพ) น. ปีมะโรง.
สี่น. จํานวนสามบวกหนึ่ง; เรียกเดือนที่ ๔ ทางจันทรคติว่า
เดือน ๔ ตกในราวเดือนมีนาคม.
สี่เหลี่ยมน. รูปเหลี่ยมที่มีด้านโดยรอบเป็นเส้นตรง ๔ เส้นปลายเส้น
จดกัน.
สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนน. รูปสี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีด้านทั้ง ๔ ยาวเท่ากัน แต่ไม่มี
มุมภายในเป็นมุมฉาก, สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด ก็เรียก.
สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดน. สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน.
สี่เหลี่ยมคางหมูน. รูปสี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีด้านขนานกันเพียงคู่เดียว.
สี่เหลี่ยมจัตุรัสน. รูปสี่เหลี่ยมด้านเท่าที่มีมุมภายในเป็นมุมฉาก.
สี่เหลี่ยมด้านขนานน. รูปสี่เหลี่ยมที่มีด้านคู่ตรงข้ามขนานกัน.
สี่เหลี่ยมด้านไม่เท่าน. รูปสี่เหลี่ยมที่ไม่มีด้านเท่ากันเลย.
สี่เหลี่ยมผืนผ้าน. รูปสี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีด้านขนานคู่หนึ่งยาวกว่าอีก
คู่หนึ่ง และมีมุมภายในเป็นมุมฉาก.
สี้น. ยาสีฟันโบราณ ใช้สีเพื่อให้ฟันดํา, ชี่ ก็เรียก.
สีกรุดน. ชื่อปลาทะเลชนิด Pomadasys maculatum ในวงศ์
Pomadasyidae ลักษณะคล้ายปลาจวด ใต้คางมีรู ๒
รู ลําตัวสีเงิน แนวสันหลังสีเข้มเป็นแถบและจุดยาว
ส่งเสียงดังเมื่อถูกจับพ้นผิวนํ้า, มโหรี กระต่ายขูด กะทิ
ขูด หรือ หัวขวาน ก็เรียก.
พจนานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒