สีกา(ปาก) น. คําที่บรรพชิตเรียกคฤหัสถ์ผู้หญิง, คู่กับ ประสก.
(ตัดมาจาก อุบาสิกา).
สีกุนน. ชื่อหนึ่งของปลาทะเลหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์
Carangidae อยู่ในกลุ่มปลาหางแข็ง หางกิ่ว หรือม่ง
ลําตัวเพรียว แบนข้างเล็กน้อย มักมีจุดดําใหญ่ที่มุม
แผ่นปิดเหงือก โดยเฉพาะชนิดที่มีแถบสีเหลืองพาด
จากตาถึงคอดหาง หรือมีสีเหลือบเหลืองพาดข้างตัว
โดยเฉพาะสีกุนข้างเหลือง (Selaroides leptolepis)
สีกุนทอง อันได้แก่ ชนิด Selar boops, S. crumenop-
thalmus, Alepis melanoptera และ A. djeddaba
เป็นต้น.
สีขนดู หางกิ่ว (๑).
สีข้างน. ข้างทั้ง ๒ ของร่างกาย ถัดรักแร้ลงมาถึงสะเอว.
สีฆ–[–คะ–] ว. เร็ว, ไว. (ป.).
สีจักน. ขวัญที่แสกหน้า ถือว่าเป็นลักษณะไม่ดีสําหรับหญิง
๑ ใน ๓ อย่าง คือ สีจัก ยักหล่ม ถ่มร้าย, ฝีจัก ก็ว่า.
สีชมพูดงดู กระติ๊ด.
สีชมพูสวนน. ชื่อนกชนิด Dicaeum cruentatum ในวงศ์ Dicaeidae
ตัวเล็ก ปากเล็กแหลม ตัวผู้สีขาว มีสีแดงเป็นแถบ
ตั้งแต่หัวถึงโคนหางด้านล่าง ตัวเมียสีนํ้าตาลอมเทา
ตะโพกแดง กินแมลง.
สีด(โบ) ก. สูดเข้าไป เช่น สีดน้ำมูก.
สีดอน. ชื่อเรียกช้างตัวผู้ที่ไม่มีงาหรืองาสั้น.
สีดาน. ชื่อตัวเอกในเรื่องรามเกียรติ์ เป็นมเหสีของพระราม.
สีต–[–ตะ–] ว. เย็น, หนาว. (ป.).
สีโตทกน. นํ้าเย็น. (ป.).
สีต้นน. ชีต้น, พระสงฆ์.
สีตล–[–ตะละ–] ว. เย็น, หนาว. (ป.).
สีตลรัศมีว. มีรัศมีเย็น หมายถึง พระจันทร์ คู่กับ อุษณรัศมี มีรัศมี
ร้อน หมายถึง พระอาทิตย์.
สีตลหฤทัยว. มีใจเยือกเย็น.
สีตโลทกน. นํ้าเย็น.
สีตโลทกดู สีตล–.
สีโตทกดู สีต–.
สีทันดร[–ดอน] น. ชื่อทะเล ๗ แห่ง อยู่ระหว่างภูเขาพระสุเมรุ
กับภูเขายุคนธร ๑ ระหว่างภูเขายุคนธรกับภูเขาอิสินธร
๑ ระหว่างภูเขาอิสินธรกับภูเขากรวิก ๑ ระหว่างภูเขา
กรวิกกับภูเขาสุทัสนะ ๑ ระหว่างภูเขาสุทัสนะกับภูเขา
เนมินธร ๑ ระหว่างภูเขาเนมินธรกับภูเขาวินตกะ ๑
ระหว่างภูเขาวินตกะกับภูเขาอัสกัณ ๑. (ดู บริภัณฑ์ ๑).
สี่บทน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
สีฟันคนทาดู คนทา.
สีฟันนางแอดู เฉียงพร้านางแอ.
สีมันต์น. เขต, แดน. (ป.).
สีมาน. เขต, แดน; เครื่องหมายบอกเขตโบสถ์ มักทําด้วยแผ่น
หินหรือหลักหินเป็นต้น เรียกว่า ใบพัทธสีมา, ใบสีมา หรือ
ใบเสมา ก็ว่า. (ป., ส.).
สีละมันดู ลิ้นจี่.
สีวิกาน. สิวิกา, วอ, เสลี่ยง, คานหาม.
สีสอดู คนทีสอ ที่ คนที ๒.
สีสะ ๑น. ตะกั่ว. (ป., ส.).
สีสะ ๒น. ศีรษะ. (ป.; ส. ศีรฺษ).
สีสา(ปาก) ว. ประสีประสา (มักใช้ในประโยคปฏิเสธ) เช่น
เด็กคนนี้พูดจาไม่รู้สีสา อย่าถือสาเลย.
สีสุกน. ชื่อไผ่ ๒ ชนิดในสกุล Bambusa วงศ์ Gramineae แขนงมี
หนาม คือ ชนิด B. blumeana Schult. ลําต้นใหญ่ตรง และ
ชนิด B. flexuosa Munro ลําต้นเล็กไม่ค่อยตรง. (ข. ฤสฺสีสฺรุก).
สีเสียด ๑น. (๑) ชื่อไม้ต้นชนิด Acacia catechu Willd. ในวงศ์
Leguminosae กิ่งมีหนาม เนื้อไม้ให้สารที่เรียกว่า สี
เสียด ใช้ผสมปูนกินกับหมาก ย้อมผ้า และฟอกหนัง,
สีเสียดแก่น หรือ สีเสียดเหนือ ก็เรียก. (๒) ชื่อไม้ต้นชนิด
Pentace burmanica Kurz ในวงศ์ Tiliaceae เปลือก
รสขมฝาดใช้กินกับหมาก, สีเสียดเปลือก ก็เรียก.
สีเสียด ๒น. สารที่สกัดได้จากเนื้อไม้ของต้นสีเสียด (Acacia
catechu Willd.) และใบกิ่งของต้นกะเมีย (Uncaria
gambier Roxb.) ชนิดหลัง สีเสียดเทศ ก็เรียก.
สีเสียด ๓น. ชื่อปลาทะเลชนิด Scomberoides tol ในวงศ์ Carangidae
ตัวเรียวเล็กกว่าปลาสละ ตาโต ลําตัวด้านบนสีนํ้าเงิน ด้าน
ข้างสีเงิน โคนหางสีเหลือง ปลายครีบหลังและครีบหางสีดํา
ขนาดยาวได้ถึง ๕๐ เซนติเมตร, ขานกยาง ก็เรียก.
สีเสียดแก่นดู สีเสียด ๑ (๑).
สีเสียดเปลือกดู สีเสียด ๑ (๒).
สีเสียดเหนือดู สีเสียด ๑ (๑).
สีเสื้อน้อย(ถิ่น–พายัพ) น. ต้นคนทีสอ. (ดู คนทีสอ ที่ คนที ๒).
สีห–, สีห์, สีหะน. ราชสีห์ เช่น ราชสีห์อาจจะตั้งใจหมายความว่า สีหะ
ตัวที่เป็นนายฝูง. (สาส์นสมเด็จ). (ดู สิงห–, สิงห์ ๑). (ป.).
สีหนาทน. สิงหนาท.
สีหบัญชรน. หน้าต่างที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จออกรับแขกเมือง
เป็นต้น, สิงหบัญชร ก็ว่า.
สีหราชน. พญาราชสีห์, สิงหราช ก็ว่า.
สีหไสยา, สีหไสยาสน์น. ท่านอนอย่างราชสีห์ คือ นอนตะแคงขวา แขนซ้าย
พาดไปตามลำตัว เท้าซ้ายซ้อนบนเท้าขวา มือขวารอง
รับศีรษะด้านข้าง.
สีหน้าน. อารมณ์ที่ปรากฏทางหน้า เช่น วันนี้สีหน้าเขาไม่ดีเลย
คงจะโกรธใครมา พอถูกดุก็ทำสีหน้าไม่พอใจ.
สึก ๑ก. กร่อนไป, ร่อยหรอไป, เช่น รองเท้าสึก บันไดสึก.
สึกหรอก. กร่อนไป เช่น เครื่องจักรสึกหรอ, โดยปริยายหมายถึง
อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น การด่าว่าไม่ทำให้สึกหรอ
อะไร.
สึก ๒(ปาก) ก. ลาสิกขา, ลาสึก ก็ว่า.
สึก ๓น. การรู้ตัว, การระลึกได้, การจําได้, มักใช้ควบกับคํา
รู้ เป็น รู้สึก และแผลงว่า สํานึก ก็มี.
สึงก. สิง, อยู่, ประจํา, แทรก. (ดู สิง ๑).
สืบ ๑ก. ต่อเนื่องเป็นลําดับ เช่น สืบราชสมบัติ สืบตระกูล.
สืบเชื้อสายก. สืบสกุล, สืบสาย ก็ว่า.
สืบทอดก. รับช่วงปฏิบัติต่อ เช่น เขาสืบทอดความรู้มาจากบรรพบุรุษ.
สืบเท้าก. เหยียดขาเลื่อนเท้าไปข้างหน้าโดยไม่งอเข่า เช่น สืบเท้า
ก้าวเดินไป ตำรวจสืบเท้าเข้าไปประชิดตัวผู้ร้าย.
สืบไปว. ต่อไป, ต่อเนื่องไป, เช่น ขอให้ดำเนินงานสืบไป ขอให้อยู่
เป็นสุขสืบไปชั่วกาลนาน.
สืบพันธุ์ก. ทําให้เกิดลูกหลานสืบเนื่องต่อไป.
สืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศก. สืบพันธุ์โดยไม่ต้องมีการรวมตัวของเซลล์สืบพันธุ์ เช่น
การแบ่งตัวของแบคทีเรีย.
สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศก. สืบพันธุ์โดยการผสมของเซลล์สืบพันธุ์ เช่น การผสม
ของเชื้ออสุจิกับไข่ของเพศหญิง.
สืบราชวงศ์ก. สืบวงศ์พระมหากษัตริย์.
สืบราชสกุลก. สืบตระกูลฝ่ายพระราชา.
สืบราชสมบัติก. เป็นพระมหากษัตริย์ต่อเนื่องแทน, สืบราชบัลลังก์ ก็ว่า.
สืบราชสันตติวงศ์ก. ครองราชสมบัติสืบต่อจากพระมหากษัตริย์พระองค์ก่อน
ซึ่งอยู่ในราชวงศ์เดียวกัน เช่น กฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการ
สืบราชสันตติวงศ์, สืบสันตติวงศ์ ก็ว่า.
สืบศาสนาก. ต่ออายุพระศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป.
สืบสกุลก. สืบวงศ์ตระกูล, สืบเชื้อสาย.
สืบสันดานก. สืบเชื้อสายมาโดยตรง.
สืบสายก. สืบสกุล, สืบเชื้อสาย ก็ว่า.
สืบหูกก. ต่อหูก คือ เอาด้ายยาวที่จะทอเป็นผืนผ้ามาต่อกับด้ายซัง.
สืบ ๒ก. เสาะหา, แสวงหา, เช่น สืบความลับ สืบข้อเท็จจริง สืบข่าว.
สืบค้นก. ค้นหาเรื่องใดเรื่องหนึ่งหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างต่อเนื่อง
จนกว่าจะได้ผล เช่น สืบค้นหาสมบัติตามลายแทง.
สืบพยาน(กฎ) ก. สอบปากคําพยาน เพื่อให้เบิกความเกี่ยวกับพยาน
หลักฐานในคดี.
สืบสวน(กฎ) ก. แสวงหาข้อเท็จจริงและหลักฐานซึ่งพนักงานฝ่าย
ปกครองหรือตํารวจได้ปฏิบัติไปตามอํานาจและหน้าที่ เพื่อ
รักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน และเพื่อที่จะทราบ
รายละเอียดแห่งความผิด.
สืบสาวก. สืบให้ได้เรื่องถึงที่สุด เช่น เรื่องนี้จะต้องสืบสาวหาตัว
คนผิดให้ได้.
สืบสาวราวเรื่องก. ค้นคว้าให้ได้เรื่อง เช่น ไฟไหม้ครั้งนี้สืบสาวราวเรื่องได้ว่า
เกิดจากไฟฟ้าลัดวงจร.
สืบเสาะก. ค้นหา, แสวงหา, เช่น ตำรวจสืบเสาะหาแหล่งผลิตเฮโรอีน.
สื่อก. ติดต่อให้ถึงกัน เช่น สื่อความหมาย, ชักนําให้รู้จักกัน.
น. ผู้หรือสิ่งที่ติดต่อให้ถึงกันหรือชักนําให้รู้จักกัน เช่น
เขาใช้จดหมายเป็นสื่อติดต่อกัน กุหลาบแดงเป็นสื่อของ
ความรัก, เรียกผู้ที่ทำหน้าที่ชักนำเพื่อให้ชายหญิงได้
แต่งงานกันว่า พ่อสื่อ หรือ แม่สื่อ; (ศิลปะ) วัสดุต่าง ๆ
ที่นำมาสร้างสรรค์งานศิลปกรรม ให้มีความหมายตาม
แนวคิด ซึ่งศิลปินประสงค์แสดงออกเช่นนั้น เช่น สื่อผสม.
สื่อการศึกษาน. วิธีการ เครื่องมือ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ใช้เป็นสื่อใน
การศึกษา.
สื่อผสมน. วัสดุที่ใช้สำหรับการสร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ร่วมกัน
ตั้งแต่ ๒ ชนิดขึ้นไป เช่น สีน้ำที่มีคุณลักษณะบางสดใส
กับสีโปสเตอร์ที่มีคุณสมบัติหนาทึบ ดินสอกับหมึก.
สื่อมวลชนน. สื่อกลางที่นำข่าวสาร สาร และเนื้อหาสาระทุกประเภท
ไปสู่มวลชน เช่นหนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ และภาพยนตร์,
(ปาก) นักข่าว นักหนังสือพิมพ์ เป็นต้น.
สื่อสารก. นำถ้อยคำ ข้อความ หรือหนังสือ เป็นต้น ของฝ่ายหนึ่งส่ง
ให้อีกฝ่ายหนึ่งโดยมีสื่อนำไป.
สื่อสารมวลชนน. กระบวนการติดต่อสื่อสารสู่มวลชนโดยส่งสารผ่าน
สื่อมวลชน.
สุ ๑ก. ซักสบงจีวรวิธีหนึ่งโดยใช้นํ้าร้อนหรือมะกรูดมะนาวเป็นต้น,
มักใช้ว่า ซักสุ.
สุ ๒, สุ ๆว. เสีย แต่ยังไม่เน่า (มักใช้แก่แตงโม) เช่น แตงโมใบนี้สุแล้ว
แตงโมสุ ๆ.
สุ ๓คําอุปสรรคในภาษาบาลีและสันสกฤต แปลว่า ดี งาม
ง่าย สําหรับเติมข้างหน้าคํา เช่น สุคนธ์. (ป., ส.).
สุก ๑ก. พ้นจากห่าม เช่น ผลไม้สุก, เปลี่ยนสภาพจากดิบด้วย
กรรมวิธีต่าง ๆ อย่างต้ม ผัด ย่าง เป็นต้น เช่น ต้มไก่สุก
แล้ว ย่างเนื้อให้สุก, ถึงระยะที่ได้ที่หรือแก่จัดแล้ว เช่น
ข้าวในนาสุกเกี่ยวได้แล้ว ฝีสุกจนแตก ต้อสุกผ่าได้แล้ว,
โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ร้อน
จนเนื้อตัวจะสุกแล้ว ถูกเขาต้มจนสุก, เรียกชายที่บวช
เป็นพระภิกษุและสึกแล้วว่า คนสุก; ปลั่งเป็นมันแวววาว
เช่น ทองเนื้อสุกดี.
สุกก่อนห่าม(สํา) ว. ที่ทําสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัยหรือยังไม่ถึงเวลา
(มักหมายถึงการลักลอบได้เสียกันก่อนแต่งงาน) เช่น
ใครเขาจะเอาเยี่ยงอย่างอีซนซุก อีสุกก่อนห่าม มันมา
อยู่สักกี่วันกี่เดือน นี่มันจะมาตั้งเตือนต่อก่อความให้
ขุ่นไปทั้งบ้าน. (ม. ร่ายยาว ชูชก).
สุกงอมก. แก่จัดจนเกือบเน่าหรือเละ เช่น มะม่วงสุกงอมคาต้น,
โดยปริยายหมายความว่า เต็มที่ เช่น ความรักของเขา
สุกงอม แก่แล้วก็เหมือนผลไม้ที่สุกงอม.
สุกดิบว. เรียกวันเตรียมงาน ซึ่งเป็นวันก่อนถึงกำหนดวันงานพิธี
๑ วันว่า วันสุกดิบ.
สุก ๆ ดิบ ๆว. ยังไม่สุกทั่วกัน เช่น หุงข้าวสุก ๆ ดิบ ๆ.
สุกแดดว. ที่ถูกแดดเผาให้สุกก่อนเวลาที่ควรจะสุก (ใช้แก่ผลไม้)
เช่น มะม่วงสุกแดด.
สุกปลั่งว. สุกใสเป็นมันแวววาว เช่น ทองสุกปลั่ง ขัดถาดทองเหลือง
เสียสุกปลั่ง.
สุกใสว. แวววาว, แจ่มใส, เช่น ดวงตามีประกายสุกใส คืนนี้ท้องฟ้า
มีดาวสุกใส.
สุกเอาเผากิน(สํา) ว. อาการที่ทำลวก ๆ, อาการที่ทำพอเสร็จไปคราว
หนึ่ง ๆ เช่น เขาทำงานสุกเอาเผากิน พอให้พ้นตัวไป.
สุก ๒น. นกแก้ว, นกแขกเต้า. (ป.; ส. ศุก).
สุก– ๓[สุกกะ–] ว. ขาว, สว่าง, สะอาด, ดี, เช่น สุกธรรม. (ป. สุกฺก).
สุก ๔ก. เดินจบพ้นกระดานไปแล้ว (ใช้แก่การเล่นดวด).
สุกข์ก. แห้ง, แล้ง. (ป.).
สุกร[สุกอน] น. หมู (มักใช้เป็นทางการ) เช่น เนื้อสุกร สุกรชําแหละ.
(ป.; ส. ศูกร, สูกร).
สุกรม[สุกฺรม] น. ชื่อต้นไม้ขนาดใหญ่ ใบรี ผลเมื่อสุกสีแดง ใช้ทํายา.
(พจน. ๒๔๙๓).
สุกำศพก. อาการที่เจ้าพนักงานภูษามาลาหรือเจ้าพนักงานสนม
พลเรือนเอาผ้าขาวห่อศพและใช้ด้ายดิบมัดตราสัง แล้ว
บรรจุศพลงโกศหรือหีบศพซึ่งมีกระดาษฟางปูรองรับ เช่น
เจ้าหน้าที่จะสุกําศพ, ทําสุกําศพ ก็ว่า เช่น เมื่อทําสุกําศพ
เสร็จแล้ว เจ้าหน้าที่ก็ยกโกศหรือหีบศพขึ้นตั้ง.
สุกียากี้น. ชื่ออาหารแบบญี่ปุ่นชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยเนื้อสัตว์ เต้าหู้
และผักบางชนิด, ไทยนำมาดัดแปลงโดยใช้เนื้อสัตว์ ผักต่าง ๆ
วุ้นเส้น และไข่ เป็นต้น ลวกในน้ำซุป กินกับน้ำจิ้ม, บางทีเรียก
สั้น ๆ ว่า สุกี้.
สุข, สุข–[สุก, สุกขะ–] น. ความสบายกายสบายใจ เช่น ขอให้อยู่ดี
มีสุข เกิดมาก็มีสุขบ้างทุกข์บ้าง, มักใช้เข้าคู่กับคำเป็น เช่น
ขอให้อยู่เย็นเป็นสุข ขอให้เป็นสุข ๆ นะ. ว. สบายกายสบาย
ใจ เช่น เดี๋ยวนี้เขาอยู่สุขสบายดี. (ป., ส.).
สุขนาฏกรรม[สุกขะนาดตะกํา] น. วรรณกรรมโดยเฉพาะประเภทละคร
ที่ลงท้ายด้วยความสุขหรือสมหวัง เช่นเรื่องอิเหนา ศกุนตลา
ชิงนาง ปริศนา, โดยปริยายหมายถึงเรื่องราวหรือเหตุการณ์
ทั่ว ๆ ไปที่ลงท้ายด้วยความสุขหรือสมหวัง เช่น ชีวิตเธอเป็น
เหมือนนวนิยายสุขนาฏกรรม แม้จะตกระกําลําบากในวัยเด็ก
แต่แล้วก็ได้พบกับความสุขสมหวังในบั้นปลายชีวิต.
สุขภัณฑ์น. เครื่องอุปกรณ์ที่ใช้สําหรับห้องนํ้า เช่นอ่างล้างหน้า อ่าง
อาบน้ำ โถส้วม.
สุขภาพน. ภาวะที่ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ เช่น อาหารเพื่อสุขภาพ
การสูบบุหรี่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ.
สุขลักษณะน. ลักษณะที่ถูกต้องตามหลักปฏิบัติเพื่อความปราศจาก
โรคภัยไข้เจ็บ เช่น สร้างบ้านเรือนให้ถูกสุขลักษณะ มีอากาศ
ถ่ายเทได้สะดวก ส้วมที่ถูกสุขลักษณะย่อมไม่แพร่กระจาย
เชื้อโรค.
สุขวิทยาน. วิชาวิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสุขศึกษา.
สุขศาลา[สุกสาลา] น. สถานบริการสาธารณสุขที่ไม่มีแพทย์ประจํา
ให้บริการสาธารณสุขทุกสาขา และส่งเสริมป้องกันด้าน
อนามัยแก่ประชาชนในระดับตําบลและหมู่บ้าน, ปัจจุบัน
เรียกว่า สถานีอนามัย.
สุขศึกษา[สุกขะ–, สุก–] น. การศึกษาที่ว่าด้วยกระบวนการที่เกี่ยวกับ
สุขภาพ.
สุขา[สุ–] (ปาก) น. ห้องนํ้าห้องส้วม, เป็นคำที่มักใช้เรียกตาม
สถานที่บางแห่ง เช่นโรงภาพยนตร์ สถานีรถไฟ, ห้องสุขา
ก็เรียก.
สุขาภิบาล[สุ–] (เลิก) น. ราชการบริหารส่วนท้องถิ่นมีฐานะตํ่ากว่า
เทศบาล มีคณะกรรมการบริหารประกอบด้วยนายอําเภอ
ปลัดอําเภอ กํานัน เป็นต้น โดยมีนายอําเภอหรือปลัดอําเภอ
ผู้เป็นหัวหน้าประจํากิ่งอําเภอเป็นประธาน มีหน้าที่จัดทํา
กิจการภายในเขตที่รับผิดชอบ เช่น จัดให้มีและบํารุงทาง
นํ้า ทางบก และระบายนํ้า รักษาความสะอาดถนนหนทาง
กําจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล. (ป. สุข + อภิบาล).
สุขารมณ์[สุ–] น. อารมณ์ที่มีสุข เช่น เขาเดินผิวปากอย่างสุขารมณ์; เรียก
ลัทธิที่ถือว่าความสุขทางผัสสะหรือโลกียสุขในชีวิตปัจจุบันเป็น
สิ่งสูงสุดหรือเป็นความดีสูงสุดของชีวิตว่า คติสุขารมณ์.
(ป. สุข + อารมฺมณ).
สุขาวดี[สุขาวะดี] น. แดนอันมีความสุขตามความเชื่อของลัทธิมหายาน.
(ส. สุขาวดี ว่า สวรรค์ของพระอมิตาภพุทธเจ้าของฝ่ายมหายาน).
สุขาดู สุข, สุข–.
สุขาภิบาลดู สุข, สุข–.
สุขารมณ์ดู สุข, สุข–.
สุขาวดีดู สุข, สุข–.
สุขิน, สุขี(กลอน) น. ผู้มีความสุข. ว. สบาย. (ป. สุขี; ส. สุขินฺ).
สุขี ๆ(ปาก) ว. มีความสุข, มีความสบาย, เช่น ขอให้สุขี ๆ ถือไม้เท้า
ยอดทอง กระบองยอดเพชร.
สุขุมว. ประณีต, ลึกซึ้ง, รอบคอบ, ไม่วู่วาม, เช่น เขาจะไม่ด่วน
ตัดสินใจ ก่อนที่จะพิจารณาอย่างสุขุมทั้งทางได้และทาง
เสีย เขามีปัญญาสุขุม, บางครั้งใช้เข้าคู่กับคำอื่น เช่น
สุขุมคัมภีรภาพ สุขุมรอบคอบ สุขุมลึกซึ้ง. (ป.; ส. สูกฺษม).
สุขุมาล[สุขุมาน] ว. ละเอียดอ่อน, อ่อนโยน, นุ่มนวล; ผู้ดี, ตระกูลสูง.
(ป.; ส. สุกุมาร).
สุขุมาลชาติ[สุขุมานละชาด] ว. มีตระกูลผู้ดี, มีตระกูลสูง, โดยปริยาย
หมายความว่า มีลักษณะอย่างผู้ดี เช่น เขาเป็นคนสุขุมาล-
ชาติ กิริยามารยาทเรียบร้อย.
สุโข(ปาก) ว. เป็นสุข เช่น นอนหลับอย่างสุโข.
สุคต[–คด] น. ผู้ไปดีแล้ว; พระนามพระพุทธเจ้า. (ป., ส.).
สุคติ[สุคะติ, สุกคะติ] น. ภูมิที่ถือว่าไปเกิดแล้วมีความสุขความสบาย,
สวรรค์, เช่น ขอให้วิญญาณไปสู่สุคติ. (ป., ส.).
สุคนธ–, สุคนธ์, สุคันธ์[สุคนทะ–] น. กลิ่นหอม; เครื่องหอม, ราชาศัพท์ใช้ว่า เครื่อง
พระสุคนธ์. (ป., ส.).
สุคนธชาติน. ความหอม, กลิ่นหอม; กลิ่นหอมที่มีอยู่ในส่วนต่าง ๆ ของ
ต้นไม้ ได้แก่ ราก แก่น กระพี้ เปลือก สะเก็ด น้ำในต้น ใบ
ดอก และผล.
สุคนธรส, สุคันธรสน. กลิ่นหอม, ของหอม, เครื่องหอม.
สุงก–, สุงกะ[สุงกะ–] น. ส่วย. ว. เนื่องด้วยการเก็บอากรจากสินค้าขาเข้า
และขาออก. (ป.; ส. ศุลฺก).
สุงกากรน. ศุลกากร, ค่าอากรที่เรียกเก็บจากสินค้าขาเข้าและขาออก.
(ป.; ส. ศุลฺก + อากร).
สุงกากรดู สุงก–, สุงกะ.
สุงสิงก. เล่นหัวกันอย่างสนิทสนม, ติดต่ออย่างใกล้ชิดเป็นกันเอง,
เช่น เด็ก ๒ บ้านนี้ชอบมาสุงสิงกัน เขาเป็นคนหัวสูงไม่ชอบ
สุงสิงกับใคร.
สุงสุมาร, สุงสุมารีน. จระเข้. (ป.; ส. ศิศุมาร, ศึศุมาร).
สุจริต[สุดจะหฺริด] น. ความประพฤติชอบ. (ป., ส.).
สุจริตใจว. บริสุทธิ์ใจ, จริงใจ, เช่น เขาช่วยเหลือเด็กคนนั้นด้วยความ
สุจริตใจ ไม่ได้หวังสิ่งตอบแทน.
สุจหนี่[สุดจะหฺนี่] น. เครื่องปูลาดชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยม
ผืนผ้า ทําด้วยผ้าเยียรบับไหมทอง สําหรับทอดถวาย
พระมหากษัตริย์หรือพระราชวงศ์ชั้นสูง เป็นที่ประทับหรือ
ทรงยืน เรียกว่า พระสุจหนี่. (ม. suji ว่า ผ้าเครื่องปัก).
สุจะน. ริ้น. (ข.).
สุจิว. สะอาด, หมดจด, ผ่องใส. (ป.; ส. ศุจิ).
สุจิตว. สั่งสมด้วยดี. (ป., ส.).
สุจิตร[–จิด] ว. หลายสี, หลายชั้นหลายเชิง; เด่น, ยิ่งใหญ่. (ส. สุ + จิตฺร).
สุชนน. คนดี, คนประพฤติดี. (ป., ส.).
สุชัมบดีน. ชื่อพระอินทร์. (ป. สุชมฺปติ ว่า ผัวของนางสุชาดา).
สุชา, สุชาดาน. ผู้มีกําเนิดดี, ลูกผู้มีสกุลดี. (ป. สุ + ชา, สุ + ชาต).
สุญ, สุญ–, สุญญ–[สุน, สุนยะ–] ว. ว่างเปล่า. (ป. สุ?ฺ?; ส. ศูนฺย).
สุญญากาศ[สุนยากาด] น. ที่ที่ไม่มีอากาศ เช่น อยู่ในสุญญากาศ.
ว. ที่ไม่มีอากาศ เช่น ขวดสุญญากาศ หลอดสุญญากาศ.
สุญตา[สุนยะตา] น. ความว่างเปล่า. (ป. สุญฺ?ตา; ส. ศูนฺยตา).
สุญนิยมน. (ศาสน) ลัทธิที่ถือว่าคนและสัตว์เกิดหนเดียว ตายแล้ว
สูญ บุญบาป พระเป็นเจ้า นรก สวรรค์ ไม่มี; (อภิปรัชญา)
ลัทธิที่ถือว่าไม่มีอะไรตั้งอยู่อย่างเที่ยงแท้ถาวร; (จริย) ลัทธิ
ที่ถือว่าคุณค่าทางศีลธรรมจรรยาไม่มี; (สังคม) ลัทธิที่ถือว่า
ความเจริญก้าวหน้าจะเกิดขึ้นได้ก็โดยวิธีทําลายองค์การ
ทางสังคมที่มีอยู่เดิมให้หมดไป. (อ. nihilism).
สุญญากาศดู สุญ, สุญ–, สุญญ–.
สุณน. หมา. (ป.; ส. ศุนก).
สุณหา[สุน–] น. ลูกสะใภ้. (ป.).
สุณิสาน. ลูกสะใภ้, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระสุณิสา. (ป.; ส. สฺนุษา).
สุดก. สิ้น เช่น สุดกระแสความ สุดความ, หมด เช่น รักสุดหัวใจ,
จบ เช่น สุดสายรถประจำทาง. ว. ปลายหรือท้าย เช่น สุด
แดน สุดแผ่นดิน ในที่สุด, ปลายทางใดทางหนึ่ง เช่น เหนือสุด
ขวาสุด บนสุด; อย่างมาก, อย่างยิ่งยวด, เช่น สุดรัก สุดเสีย
ดาย สุดอาลัย, เต็มที่เต็มกำลัง, เช่น สู้จนสุดชีวิต งานนี้เขา
ทุ่มจนสุดตัว; เกินกว่าจะทำได้ เช่น สุดกลั้น สุดไขว่คว้าสุดทน.
สุดกั่น, สุดด้าม ๑, สุดลิ่ม ๑ว. อาการที่ใช้มีดหรือของมีคมแทงเข้าไปจนจมถึงด้าม,
มิดด้าม ก็ว่า.
สุดกำลังว. เต็มที่, เต็มกำลังทั้งหมดที่มีอยู่, เช่น ออกแรงยกของจนสุด
กำลัง ช่วยจนสุดกำลัง.
สุดกู่ว. ไกลมากจนไม่ได้ยินเสียงกู่ เช่น เขาไปปลูกบ้านเสียจน
สุดกู่, อยู่ท้าย ๆ เช่น สอบได้ที่สุดกู่ จอดรถไว้สุดกู่.
สุดขอบฟ้าว. ไกลมากที่สุด เช่น ต่อให้หนีไปอยู่สุดขอบฟ้า ก็จะตามให้พบ,
สุดหล้าฟ้าเขียว ก็ว่า.
สุดขีดว. เต็มที่, มากที่สุด, เช่น กลัวสุดขีด โมโหสุดขีด.
สุดคนว. ยอดคน.
สุดความสามารถว. เต็มที่, เต็มความสามารถที่มีอยู่, เช่น หมอช่วยจนสุดความ
สามารถแล้ว คนไข้ก็ยังไม่ดีขึ้น.
สุดคิดว. หมดปัญญาที่จะคิดอ่านต่อไป, ใช้ปัญญาจนหมดแล้วก็ยัง
คิดไม่ออก.
สุดจิต, สุดใจว. ยอดรัก, อย่างยอด.
สุดด้าม ๒ว. ที่สุดทางใดทางหนึ่ง.
สุดแต่ว. แล้วแต่ เช่น สุดแต่จะพิจารณา สุดแต่จะโปรด, สุดแล้วแต่
ก็ว่า.
สุดโต่งว. ไกลมาก, ปลายไกลสุด, เช่น บ้านของเขาอยู่สุดโต่ง ไปมา
ลำบาก แถวลูกเสือยาวเหยียดลูกผมยืนอยู่เสียสุดโต่ง เลย
มองไม่เห็น; มากเกินขอบเขตที่ควรเป็น, ตึงหรือหย่อนเกินไป,
เช่น การปฏิบัติสุดโต่ง.
สุดท้องว. ที่เกิดทีหลังเพื่อน เช่น ลูกคนสุดท้อง น้องสุดท้อง.
สุดท้ายว. ทีหลังเพื่อน, หลังสุด, เช่น เขาเป็นแขกคนสุดท้ายที่มาใน
งาน เด็กคนนั้นทำการบ้านเสร็จเป็นคนสุดท้าย, เหลือเพียง
หนึ่งเดียว เช่น สมบัติชิ้นสุดท้ายที่เหลืออยู่คือบ้าน โอกาส
สุดท้ายแล้วที่จะแก้ตัวได้.
สุดท้ายปลายโต่ง(ปาก) ว. หลังสุด, ท้ายสุด, (มักใช้ในเชิงตำหนิหรือเย้ยหยัน),
เช่น ทำไมมาเสียสุดท้ายปลายโต่ง ไหนเคยคุยว่าเก่ง ทำไม
ถึงสอบได้ที่สุดท้ายปลายโต่ง.
สุดที่รักน. ผู้เป็นยอดรักหรือเป็นที่รักยิ่ง เช่น เธอเป็นสุดที่รักของผม.
ว. ยอดรัก, ที่รักยิ่ง, เช่น ลูกสุดที่รัก.
สุดปัญญาว. ใช้ปัญญาเท่าที่มีอยู่ทั้งหมด เช่น เลขข้อนี้คิดจนเกือบ
สุดปัญญาจึงทำได้ ฉันช่วยเขาจนสุดปัญญาแล้วก็ยัง
ไม่สำเร็จ.
สุดฝีมือว. เต็มที่, เต็มกำลังความสามารถที่มีอยู่, เช่น อาหารมื้อนี้
เขาทำสุดฝีมือ.
สุดแรงเกิด(ปาก) ว. สุดกําลัง, เต็มแรงที่มีอยู่, เช่น เขาตกใจ วิ่งหนีสุด
แรงเกิด.
สุดลิ่ม ๒ว. ถึงที่สุด, เต็มกําลัง.
สุดลูกหูลูกตาว. กว้างไกลมาก เช่น เขามีที่ดินมากมายสุดลูกหูลูกตา
ทะเลเวิ้งว้างสุดลูกหูลูกตา.
สุดวิสัยว. พ้นกําลังความสามารถ, พ้นความสามารถที่ใครจะอาจ
ป้องกันได้, เช่น ภัยธรรมชาติเป็นเหตุสุดวิสัย.
สุดสวาทขาดใจว. ยอดรัก, อย่างยอด.
สุดสายตาว. สุดระยะที่ตาจะมองเห็น เช่น มองจนสุดสายตา ก็ไม่เห็น
ต้นไม้สักต้น, สุดวิสัยที่จะมองเห็น เช่น ลูกอยู่สุดสายตาที่
พ่อแม่จะตามไปดูแล.
สุดสายป่านว. สุดกําลังความสามารถที่จะควบคุมดูแลหรือดึงกลับได้
เช่น ตามใจลูกเสียจนสุดสายป่านจะไม่เสียเด็กได้อย่างไร.
สุดสิ้นก. ถึงที่สุด เช่น เธอกับฉันสุดสิ้นกันนับแต่วันนี้, จบ เช่น
การสัมมนาได้สุดสิ้นลงแล้ว, สิ้นสุด ก็ว่า.
สุดเสียงว. อาการที่ตะโกนหรือเปล่งเสียงเต็มที่ เช่น ฉันตะโกน
เรียกจนสุดเสียงแล้วเขาก็ยังไม่ได้ยิน เขาร้องให้คนช่วย
จนสุดเสียง แต่ไม่มีใครมาช่วย.
สุดเสียงสังข์(สำ) ว. ที่ผายออกมาก (ใช้แก่ตะโพกหญิง) ในความว่า
ตะโพกสุดเสียงสังข์.
สุดหนทางว. สุดทางที่จะไป เช่น สุดหนทางบกแล้ว ต่อไปก็เป็น
ทางน้ำ, โดยปริยายหมายความว่า ไม่มีทางอื่นให้เลือก
เช่น เมื่อสุดหนทางเข้าจริง ๆ ก็เลยต้องยอมแพ้เขา.
สุดหล้าฟ้าเขียวว. ไกลมากที่สุด เช่น เขาหนีไปอยู่สุดหล้าฟ้าเขียว ยากที่
ใครจะตามไปถึง, สุดขอบฟ้า ก็ว่า.
สุดเหวี่ยงว. เต็มที่ เช่น สนุกจนสุดเหวี่ยง.
สุดเอื้อมว. เกินระยะที่มือจะเอื้อมถึง เช่น มะม่วงลูกนั้นอยู่สูงสุด
เอื้อม สอยไม่ถึง, โดยปริยายหมายความว่า เกินฐานะ
และความสามารถเป็นต้นที่จะเอามาเป็นของตนได้ เช่น
เธอเกิดในตระกูลสูงศักดิ์ สุดเอื้อมที่จะได้เธอมาเป็นคู่ครอง.
สุดสงวนน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
สุดาน. ลูกสาว. (ป., ส. สุตา); หญิงสาว.
สุต ๑[สุด] น. ลูกชาย (มักใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส). (ป., ส.).
สุต– ๒[สุตะ–, สุดตะ–] ก. ได้ยิน, ได้ฟังแล้ว.
สุตกวี[สุตะกะวี, สุดตะกะวี] น. กวีผู้มีความสามารถในการแต่งร้อยกรอง
ตามที่ได้ยินมา. (ป.; ส. ศฺรุต).
สุตตนิบาตน. คัมภีร์ที่รวบรวมพระสูตรเบ็ดเตล็ดต่าง ๆ ไว้ด้วยกัน.
สุตตะ[–ตะ] ก. หลับแล้ว. (ป.; ส. สุปฺต). น. ชื่อคัมภีร์ในพระพุทธ-
ศาสนาส่วน ๑ ใน ๙ ส่วน ที่เรียกว่า นวังคสัตถุศาสน์. (ป.).
สุตตันตปิฎก, สุตตันตะ[สุดตันตะปิดก] น. ชื่อปิฎก ๑ ในพระไตรปิฎก. (ป.).
สุตะก. ไหลไป. (ป.; ส. สฺรุต).
สุติ ๑น. การไหลไป. (ป.; ส. สฺรุติ).
สุติ ๒น. การได้ยินได้ฟัง; ขนบธรรมเนียม; เสียง. (ป.; ส. ศฺรูติ).
สุทธ–, สุทธ์ว. หมดจด, สะอาด; ล้วน, แท้. (ป.).
สุทธาวาสน. ชื่อพรหมโลกซึ่งเป็นที่ที่พระอนาคามีไปเกิด. (ป.).
สุทธาวาสดู สุทธ–, สุทธ์.
สุทธิ[สุดทิ] ว. แท้ ๆ, ล้วน ๆ, เช่น กาแฟขวดนี้น้ำหนักสุทธิ ๑๐๐ กรัม.
(ป.; ส. ศุทฺธิ).
สุทรรศน์, สุทัศน์[–ทัด] ว. สวย, งดงาม, น่าดู. (ส. สุทรฺศน; ป. สุทสฺสน).
สุทัสนะ[–ทัดสะนะ] น. ชื่อภูเขาชั้นที่ ๔ ในหมู่เขาสัตบริภัณฑ์ที่ล้อม
เป็นวงกลมรอบเขาพระสุเมรุ. (ป. สุทสฺสน; ส. สุทรฺศน).
(ดู สัตบริภัณฑ์, สัตภัณฑ์).
สุธา ๑น. นํ้าอมฤต, อาหารทิพย์.
สุธาโภชน์น. ของกินอันเป็นทิพย์. (ป.).
สุธารส[สุทารด] (ราชา) น. นํ้ากิน, ใช้ว่า พระสุธารส.
สุธารสชา[สุทารดชา] (ราชา) น. นํ้าชา, ใช้ว่า พระสุธารสชา.
สุธาสินี, สุธาสีน. “ผู้กินอาหารทิพย์” คือ เทวดา. (ป.; ส. สุธาศินฺ).
สุธา ๒น. ปูนขาว; เครื่องโบกและทา. (ป., ส.).
สุธาการน. ช่างอิฐช่างปูน. (ส.).
สุธีน. คนมีปัญญา, นักปราชญ์. (ป., ส.).
สุนทร, สุนทร–[–ทอน, –ทอนระ–, –ทอระ–] ว. งาม, ดี, ไพเราะ, เช่น วรรณคดี
เป็นสิ่งสุนทร, มักใช้เข้าสมาสกับคำอื่น เช่น สุนทรพจน์ สุนทร
โวหาร. (ป., ส.).
สุนทรพจน์[สุนทอนระ–, สุนทอระ–] น. คําพูดที่ประธานหรือบุคคลสําคัญ
เป็นต้นกล่าวในพิธีการหรือในโอกาสสําคัญต่าง ๆ เช่น นายก
รัฐมนตรีกล่าวสุนทรพจน์ในที่ประชุมสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ.
สุนทรี[–ทะรี] น. หญิงงาม, นางงาม, หญิงทั่วไป. (ส., ป.).
สุนทรีย–, สุนทรียะว. เกี่ยวกับความนิยม ความงาม.
สุนทรียภาพน. ความงามในธรรมชาติหรืองานศิลปะ ที่แต่ละบุคคลสามารถ
เข้าใจและรู้สึกได้, ความเข้าใจและรู้สึกของแต่ละบุคคลที่มีต่อ
ความงามในธรรมชาติหรืองานศิลปะ.
สุนทรียศาสตร์น. ปรัชญาสาขาหนึ่งว่าด้วยความงาม และสิ่งที่งามในธรรมชาติ
หรืองานศิลปะ.
สุนทรีดู สุนทร, สุนทร–.
สุนทรีย–, สุนทรียะดู สุนทร, สุนทร–.
สุนทรียภาพดู สุนทร, สุนทร–.
สุนทรียศาสตร์ดู สุนทร, สุนทร–.
สุนัขน. หมา (มักใช้เป็นทางการ) เช่น สุนัขตำรวจ. (ป. สุนข; ส. ศุนก).
สุนันท์ว. เป็นที่ยินดี, น่าสบาย. (ป.).
สุโนกน. นก.
สุบดี[–บอดี] น. ผัวที่ดี, เจ้านายที่ดี. (ป., ส. สุ + ปติ).
สุบรรณ[–บัน] น. ครุฑ. (ส. สุปรฺณ; ป. สุปณฺณ).
สุบินน. ความฝัน, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระสุบิน. (ป. สุปิน).
สุปรีดิ์น. ความยินดียิ่ง. (ส. สุ + ปฺรีติ; ป. สุ + ปีติ).
สุปรีย์ว. เป็นที่รักยิ่ง. (ส. สุ + ปฺรีย; ป. สุ + ปิย).
สุปาณีว. ฝีมือเก่ง, คล่องแคล่ว. (ส.).
สุพพัต[สุบพัด] น. ผู้ประพฤติดี. (ป. สุพฺพต; ส. สุวรฺต).
สุพรรณ, สุพรรณ–[สุพัน, สุพันนะ–] น. ทองคํา. (ส. สุวรฺณ; ป. สุวณฺณ).
สุพรรณบัฏ[สุพันนะบัด] (ราชา) น. แผ่นทองคํารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่จารึก
พระนามพระมหากษัตริย์ พระบรมราชวงศ์ตั้งแต่ชั้นพระองค์
เจ้าขึ้นไป เจ้าประเทศราช และสมเด็จพระสังฆราช เรียกว่า
พระสุพรรณบัฏ; แผ่นทองคํารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่จารึก
ราชทินนามของสมเด็จพระราชาคณะ ขุนนางชั้นสมเด็จเจ้า
พระยา และขุนนางชั้นเจ้าพระยาบางคน ที่ทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯ เป็นพิเศษ; (โบ) แผ่นทองคำที่จารึกพระราชสาส์น.
สุพรรณภาชน์[สุพันนะพาด] (ราชา) น. ภาชนะสําหรับใส่พระกระยาหาร
ทําด้วยทองคําทั้งชุด, ใช้ว่า พระสุพรรณภาชน์; โต๊ะเท้าช้าง.
สุพรรณราช[สุพันนะราด] (ราชา) น. กระโถนใหญ่, ใช้ว่า พระสุพรรณราช.
สุพรรณศรี[สุพันนะสี] (ราชา) น. กระโถนเล็ก, ใช้ว่า พระสุพรรณศรี.
สุพรรณถัน[สุพันนะ–] น. กํามะถัน.
สุพรรณิการ์น. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็ก ๒ ชนิดในสกุล Cochlospermum
วงศ์ Cochlospermaceae คือ ชนิด C. regium (Mart.
et Schrank) Pilger ผลมีขน ก้านชูอับเรณูสีเหลืองครึ่ง
หนึ่งสีแดงครึ่งหนึ่ง และชนิด C. religiosum (L.) Alston
ผลเกลี้ยงไม่มีขน ก้านชูอับเรณูสีเหลืองตลอด, ฝ้ายคํา
ก็เรียก.
สุภ–[สุบพะ–] น. ความงาม, ความดีงาม, ความเจริญ. (ป.; ส. ศุภ).
สุภร[–พอน] ว. เลี้ยงง่าย. (ป.).
สุภัคว. งาม, มีโชค. (ส.).
สุภาน. ตุลาการ.
สุภาพว. เรียบร้อย เช่น เขาแต่งกายสุภาพตามกาลเทศะและความ
นิยม, อ่อนโยน, ละมุนละม่อม, เช่น เขาพูดด้วยน้ำเสียงสุภาพ
ไม่กระโชกโฮกฮาก.
สุภาพชนน. ผู้ที่แต่งกายเรียบร้อย, ผู้ที่มีกิริยามารยาทอ่อนโยน พูดจา
เรียบร้อย รู้กาลเทศะ, เช่น สุภาพชนย่อมไม่ส่งเสียงดังในห้อง
สมุด.
สุภาพบุรุษน. ชายที่มีกิริยาวาจาเรียบร้อย รู้กาลเทศะและมีคุณธรรม
เช่น เขาช่วยเหลือเธอตามหน้าที่สุภาพบุรุษ.
สุภาพสตรีน. หญิงที่มีกิริยาวาจาเรียบร้อย รู้กาลเทศะและมีคุณธรรม
เช่น ท่าทางเธอเรียบร้อยสมเป็นสุภาพสตรี.
สุภาษิตน. ถ้อยคําหรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมาช้านานแล้ว มี
ความหมายเป็นคติสอนใจ เช่น รักยาวให้บั่นรักสั้นให้ ต่อ
นํ้าเชี่ยวอย่าขวางเรือ. (ส.; ป. สุภาสิต ว่า ถ้อยคําที่กล่าวดี
แล้ว).
สุมก. วางทับซ้อน ๆ กันลงไปจนสูงเป็นกองอย่างไม่มีระเบียบ เช่น
สุมหญ้า สุมฟาง สุมหนังสือไว้เต็มโต๊ะ, โดยปริยายหมายถึง
อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ความทุกข์สุมอก. (โบ) น. ต้นไม้
ใหญ่ที่ขึ้นเป็นกลุ่มใหญ่ เช่น สุมม่วง คือ ป่าม่วง. (จารึกสุโขทัย).
สุมกระหม่อมก. เอายาสมุนไพรพอกโปะไว้บนกระหม่อมเด็กเล็ก ๆ เพื่อแก้
หวัดเป็นต้น, สุมหัว ก็ว่า.
สุมขอนก. สุมไฟที่ขอน, เรียกไฟที่ยังไหม้ขอนกรุ่นอยู่ว่า ไฟสุมขอน.
สุมควันก. สุมไฟให้เป็นควันเพื่อไล่ยุง, สุมไฟไล่ยุง ก็ว่า.
สุมพลก. ประชุมพล, รวมพล, ชุมนุมพล.
สุมไฟก. เอาฟืนหรือแกลบเป็นต้นทับลงบนกองไฟเพื่อให้ไฟติดกรุ่น
อยู่เสมอ.
สุมยุงก. สุมไฟไล่ยุง.
สุมหัวก. เอายาสมุนไพรพอกโปะไว้บนกระหม่อมเด็กเล็ก ๆ เพื่อแก้
หวัดเป็นต้น, สุมกระหม่อม ก็ว่า; มั่วสุม (มักใช้ในทางไม่ดี)
เช่น สุมหัวนินทาเจ้านาย.
สุ่ม ๑น. เครื่องมือจับปลาชนิดหนึ่ง มักสานด้วยไม้ไผ่เป็นตา ๆ ลักษณะ
คล้ายทรงกระบอก ด้านบนสอบเข้า มีช่องให้มือล้วงลงไปได้ เรียก
ว่า สุ่มปลา; เครื่องสานตาห่าง ๆ มีลักษณะครึ่งทรงกลมหรือโอควํ่า
ข้างบนมีช่องกลม ๆ ใช้สําหรับครอบขังไก่เป็นต้น เรียกว่า สุ่มไก่,
โดยปริยายเรียกกระโปรงที่มีลักษณะรูปร่างคล้ายสุ่มไก่ว่า กระโปรง
ทรงสุ่มไก่. ก. อาการที่เอาสุ่มครอบเพื่อจับปลาเป็นต้น, โดยปริยาย
เรียกอาการที่เดาโดยนึกเอาเองอย่างสุ่มปลาว่า เดาสุ่ม; พูนสูงขึ้น
จนล้น เช่น ข้าวสุ่มจาน.
(รูปภาพ สุ่มปลา)
สุ่ม ๒, สุ่ม ๆว. อาการที่ทำไปโดยไม่แน่ใจว่าจะถูกหรือไม่, ไม่เฉพาะ
เจาะจง, เช่น ทำสุ่มไปไม่รู้ว่าถูกหรือผิด ลองถามสุ่ม ๆ
ไปเผื่อจะมีใครไปด้วย.
สุ่มตัวอย่างก. หาตัวอย่างเพื่อแทนกลุ่มโดยไม่เฉพาะเจาะจง เช่น
สุ่มตัวอย่างสินค้าเพื่อตรวจคุณภาพ.
สุ่มสี่สุ่มห้าว. ซุ่มซ่าม, ไม่ระมัดระวังให้ดี, ไม่ดูให้ดี, เช่น เดินสุ่มสี่สุ่มห้า
เลยตกบันได กินอาหารสุ่มสี่สุ่มห้าเลยท้องเสีย.
สุมทุมน. ที่ซึ่งมีต้นไม้หรือเถาวัลย์ปกคลุมให้ร่มครึ้ม, มักใช้เข้าคู่
กับคำ พุ่มไม้ เป็น สุมทุมพุ่มไม้.
สุมนว. ใจดี, พอใจ. (ส.).
สุมนะ, สุมนา[สุมะ–] น. ดอกไม้, ดอกมะลิ. (ป., ส.).
สุมนัส[สุมะนัด] ว. ใจดี; ดีใจ, พอใจ. (ส.).
สุ้มเสียงน. กระแสเสียง, (โบ) เขียนเป็น ซุ่มเสียง ก็มี เช่น จึงตั้งนะโม
ซุ่มเสียงใหญ่โต. (ประถม ก กา).
สุมะ(แบบ) น. พระจันทร์. (ป., ส. โสม).
สุมาลีน. ดอกไม้, พวงดอกไม้.
สุเมธ[–เมด] น. คนมีปัญญาดี, นักปราชญ์. (ป., ส.).
สุเมรุ[–เมน] น. เขาสิเนรุ, ชื่อภูเขาซึ่งถือว่าเป็นที่ตั้งแห่งเมืองสวรรค์
ชั้นดาวดึงส์. (ไตรภูมิ). (ส.).
สุร– ๑[–ระ–] น. ผู้กล้าหาญ, นักรบ; พระอาทิตย์. ว. กล้าหาญ, เข้มแข็ง.
(ป. สูร; ส. ศูร).
สุร– ๒[–ระ–] น. เทวดา. ว. ทิพย์. (ป., ส.).
สุรคตก. ตาย (ใช้แก่พระเจ้าแผ่นดินบางประเทศ).
สุรเชษฐ์น. พระพรหม. (ส. สุรเชฺยษฺ?; ป. สุรเชฏ?).
สุรบดีน. พระอินทร์. (ส. สุรปติ).
สุรบถน. ฟ้า, สวรรค์. (ส. สุรปถ).
สุรภาพน. อํานาจแห่งเทวดา.
สุรโลกน. สวรรค์. (ส.).
สุรสีหนาทน. พระดํารัสอันเป็นที่น่าเกรงขามของคนทั้งปวงเหมือนเสียง
ของราชสีห์เป็นที่น่าเกรงขามของสัตว์ทั้งปวง, เสียงตวาดของ
นักรบเพื่อให้เป็นที่เกรงขามของข้าศึก.
สุรเสียงน. เสียงก้องกังวาน หมายความว่า เสียงของผู้มีอํานาจ.
สุรางคนา ๑น. นางสวรรค์. (ส.).
สุรางคนา ๒, สุรางคนางค์น. ชื่อกาพย์และฉันท์ มี ๒๘ คำ คือ มี ๗ วรรค วรรคละ ๔ คำ
เช่นตัวอย่างกาพย์
อย่าเยี่ยงหญิงชั่ว ไป่รู้คุณผัว ไม่กลัวความอาย
ลิ้นลมข่มคำ ห่อนยำเยงชาย จงจิตรคิดหมาย
มุ่งร้ายภรรดา.
(กฤษณา),
ตัวอย่างฉันท์
ชะอมชะบา มะกอกมะกา มะค่าและแค
ตะขบตะค้อ สมอแสม มะกล่ำสะแก
ก็แลไสว.
(หลักภาษาไทย),
ถ้าเป็นกาพย์ขับไม้มี ๓๖ คำ เช่น
กรุงเทพเทียมทัด เทพไทเธอจัด สร้างสิ้นทั้งหลาย
แทบทางวางรุกข์ ร่มเย็นเป็นสุข แซ่ซร้องหญิงชาย
ไปมาค้าขาย ออกร้านเรียงราย รื่นเริงสำราญ.
(กาพย์ขับไม้ กล่อมพระเศวตรัตนกรีฯ).
สุรารักษ์น. เทวดาผู้คุ้มครอง.
สุราลัยน. ที่อยู่ของเทวดา, สวรรค์. (ส.).
สุรินทร์น. พระอินทร์. (ส.; ป. สุรินฺท).
สุเรนทร์น. พระอินทร์. (ส.).
สุรงค์, สุรังค์ว. มีสีดี, มีสีงาม, งามฉูดฉาด, งามเรืองรอง, ใช้เพี้ยนไปเป็น
สุหร่ง ก็มี. (ป., ส.).
สุรภี ๑[สุระ–] น. ต้นสารภี.
สุรภี ๒[สุระ–] น. เครื่องหอม. (ป.; ส. สุรภิ).
สุรัติ[สุรัด] น. ความปลาบปลื้มหรือความยินดียิ่ง. (ส. สุ + รติ).
สุรัสวดี[—รัดสะวะดี] น. สรัสวดี; ชื่อกรมในสมัยโบราณมีหน้าที่
เกี่ยวกับการรวบรวมบัญชีเลกหรือชายฉกรรจ์, เรียกเต็ม
ว่า กรมพระสุรัสวดี.
สุราน. เหล้า, น้ำเมาที่ได้จากการกลั่น, (มักใช้เป็นทางการ), เช่น
ร้านนี้ขายแต่สุราต่างประเทศ. (ป., ส.).
สุราบานน. การดื่มเหล้า; นํ้าเหล้า.
สุรางค์จำเรียงน. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
สุรางคนา ๑ดู สุร– ๒.
สุรางคนา ๒, สุรางคนางค์ดู สุร– ๒.
สุรารักษ์ดู สุร– ๒.
สุราลัยดู สุร– ๒.
สุรินทร์ดู สุร– ๒.
สุรินทราหู[สุรินทะราหู] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
สุริย–, สุริยะ[–ริยะ–] น. พระอาทิตย์, ดวงตะวัน. (ป. สุริย; ส. สูรฺย);
(โหร) ชื่อยาม ๑ ใน ๘ ยามในเวลากลางวัน. (ดู ยาม).
สุริยกันต์, สุริยกานต์น. ชื่อแก้วชนิดหนึ่งถือกันว่าเมื่อถูกแสงพระอาทิตย์ทําให้
เกิดไฟ, สูรยกานต์ ก็ว่า. (ป. สุริยกนฺต; ส. สูรฺยกานฺต).
สุริยการน. แสงพระอาทิตย์.
สุริยกาลน. เวลากลางวัน.
สุริยคติ[สุริยะคะติ] น. วิธีนับวันและเดือนแบบสากล โดยถือกําหนด
ตําแหน่งดวงอาทิตย์เป็นหลัก เช่น วันที่ ๑ ถึงวันที่ ๓๑ เป็น
การนับวันทางสุริยคติ เดือนมกราคมถึงเดือนธันวาคม เป็น
การนับเดือนทางสุริยคติ.
สุริยคราส, สูรยคราส[สุริยะคฺราด, สูระยะคฺราด] (ปาก) น. ''การกลืนดวงอาทิตย์'' ตาม
ความเข้าใจของคนโบราณที่เชื่อว่าพระราหูอมดวง อาทิตย์, สุริยุ
ปราคา ก็เรียก.
สุริยเคราะห์น. สุริยคราส.
สุริยภิม(โบ) น. เรียกทองที่พระมหากษัตริย์พระราชทานแก่ผู้ทำนาย
สุริยุปราคาได้ถูกต้องว่า ทองสุริยภิม ในข้อความว่า เมื่อ
สุริยุปราคาได้ทองสุริยภิมคนแลบาทด้วยกัน. (สามดวง).
สุริยมณฑลน. ดวงหรือวงตะวัน, สูรยพิมพ์ หรือ สูรยมณฑล ก็ว่า.
(ป.; ส. สูรยมณฺฑล).
สุริยวงศ์น. วงศ์แห่งกษัตริย์เนื่องมาจากพระอาทิตย์, คู่กับ จันทรวงศ์. (ส.).
พจนานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒