| สมบุกสมบัน | ว. ทนลําบากตรากตรำโดยไม่คิดถึงตัว เช่น เขาทำงานสมบุกสมบัน |
| จึงประสบความสำเร็จ; อาการที่ใช้โดยไม่ปรานีปราศรัยหรือโดยไม่ |
| ทะนุถนอม เช่น ใช้เสื้อผ้าสมบุกสมบันทำให้ขาดเร็ว ใช้วัวควายไถนา |
| อย่างสมบุกสมบันโดยไม่ให้พักผ่อน. |
|
|
| สมบูรณ์ | ก. บริบูรณ์ เช่น สมบูรณ์ด้วยโภคสมบัติ สมบูรณ์ด้วยข้าทาสบริวาร, |
| ครบถ้วน เช่น หลักฐานยังไม่สมบูรณ์; อ้วนท้วน, แข็งแรง, เช่น เขา |
| สมบูรณ์ขึ้น เดี๋ยวนี้สุขภาพเขาสมบูรณ์ดีแล้ว. ว. มีคุณสมบัติหรือ |
| คุณลักษณะครบถ้วน เช่น มีคุณสมบัติสมบูรณ์ตามกำหนด; อ้วนท้วน, |
| แข็งแรง, เช่น มีร่างกายสมบูรณ์ สุขภาพสมบูรณ์. (ส.). |
|
|
| สมบูรณาญาสิทธิราชย์ | [สมบูระนายาสิดทิราด] น. ระบอบการปกครองซึ่งพระมหากษัตริย์ |
| มีอํานาจสิทธิ์ขาดในการบริหารประเทศ. (อ. absolute monarchy). |
|
|
| สมประดี, สมปฤดี, สมปฤๅดี | [สมปฺระ, สมปะรึ, สมปะรือ] น. ความรู้สึกตัว, มักใช้เข้าคู่กับคำ |
| สติ เป็น สติสมประดี เช่น ไม่ได้สติสมประดี. (ส. สฺมฺฤติ; ป. สติ). |
|
|
| ส้มป่อย | น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Acacia concinna (Willd.) DC. ในวงศ์ |
| Leguminosaeใบเป็นฝอยคล้ายใบชะอมแต่รสเปรี้ยว ใช้ทํายาได้ |
| ฝักใช้สระ หัวต่างสบู่และใช้ทํายาได้. |
|
|
| สมปัก | น. ผ้าลายหรือผ้าปูมสมัยเก่าสําหรับขุนนางนุ่งหรือห่อคัมภีร์เป็นต้น, |
| ผ้าเกี้ยว ก็เรียก. (เทียบ ข. สํพต ว่า ผ้านุ่ง). |
|
|
| สมผุส | [ผุด] (โหร) น. การคํานวณชนิดหนึ่งเกี่ยวกับโลกและดาวพระเคราะห์ |
| เล็งร่วมกัน. |
|
|
| สมพง | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Tetrameles nudiflora R. Br. ในวงศ์ |
| Datiscaceae ชอบขึ้นริมนํ้า โคนต้นเป็นพอนแผ่กว้าง เปลือกสีเทาหรือ |
| เทาแกมนํ้าตาลเลื่อมเป็นมัน ใบมน ทิ้งใบหมดต้นในฤดูร้อน เนื้อไม้ |
| อ่อนเบา ใช้ทําก้านไม้ขีดไฟ เรือขุด และฝ้าเพดานได้, กะพง ก็เรียก. |
|
|
| สมพงศ์ | น. การร่วมวงศ์หรือตระกูลกัน, (โหร) วิธีคํานวณว่าหญิงชายที่จะเป็น |
| คู่ครองกันมีชะตาต้องกันหรือไม่. |
|
|
| สมพล ๑ | [พน] น. เลกของขุนนางที่ปกครองหัวเมือง; (โบ) แบบวิธีเลขไทย |
| ในการฝึกหัดให้คูณคล่อง. |
|
|
| สมพล ๒, สัมพล | น. อาหาร, เสบียง. (ป.; ส. ศมฺพล). |
|
|
| สมพัตสร | [พัดสอน] น. อากรสวนใหญ่เก็บจากผลของไม้ยืนต้นเป็นรายปี. |
| (ส. สํวตฺสร ว่า ปี). |
|
|
| สมพาส | [พาด] น. การอยู่ร่วม, การร่วมประเวณี. (ป., ส. สํวาส). |
|
|
| สมเพช | [เพด] ก. สงสารสลดใจ, ควรได้รับความกรุณา, เช่น เห็นคนอนาถา |
| แล้วอดสมเพชไม่ได้, มักใช้เข้าคู่กับคำ เวทนา เป็น สมเพชเวทนา. |
| (ป., ส. สํเวชน ว่า สยดสยอง, สังเวช). |
|
|
| สมโพธน์ | น. คําร้องเรียก, คําอาลปนะในไวยากรณ์. (ส. ว่า การร้องเรียก, |
| การปราศรัย). |
|
|
| สมโพธิ | [โพด] น. การตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า. (ป.). |
|
|
| สมภพ | [พบ] น. การเกิด, ใช้เป็นราชาศัพท์ว่า พระราชสมภพ และ |
| พระบรมราชสมภพ. (ป., ส. สมฺภว). |
|
|
| สมภาร | [พาน] น. พระที่เป็นเจ้าอาวาส. (ป., ส. สมฺภาร). |
|
|
| สมโภค | [โพก] น. การเสวยสุขกายใจอันเป็นไปในทางโลก. (ป., ส.). |
|
|
| สมโภช | [โพด] น. การกินร่วม, การเลี้ยงอาหาร; งานเลี้ยง, งานฉลองในพิธี |
| มงคลเพื่อความยินดีร่าเริง เช่น งานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี |
| งานสมโภชพระสุพรรณบัฏ (ใช้เฉพาะแต่ในงานพระราชพิธีเท่านั้น). |
| (ป.; ส. สมฺโภชน). |
|
|
| สมมต, สมมติ, สมมติ, สมมุติ, สมมุติ | [สมมด, สมมด, สมมดติ, สมมุด, สมมุดติ] ก. รู้สึกนึกเอาว่า เช่น |
| สมมติให้ตุ๊กตาเป็นน้อง. สัน. ต่างว่า, ถือเอาว่า, เช่น สมมุติว่าได้มรดก |
| สิบล้าน จะบริจาคช่วยคนยากจน สมมุติว่าถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่ ๑ |
| จะไปเที่ยวรอบโลก. ว. ที่ยอมรับตกลงกันเองโดยปริยายโดยไม่คํานึง |
| ถึงสภาพที่แท้จริง เช่น สมมติเทพ. |
| สมมติฐาน, สมมุติฐาน [สมมดติ, สมมุดติ] น. ข้อคิดเห็นหรือถ้อย |
| แถลงที่ใช้เป็นมูลฐานแห่งการหาเหตุผล การทดลอง หรือการวิจัย. |
| (อ. hypothesis). |
| สมมติเทพ น. เทวดาโดยสมมติ หมายถึง พระเจ้าแผ่นดิน. |
|
|
| สมมาตร | [สมมาด] น. ลักษณะที่รูป ๒ รูปหรือรูปรูปเดียว แต่แยกได้เป็น ๒ ส่วน |
| มีสมบัติว่า ถ้านํารูปแรกไปทับรูปที่ ๒ หรือพับส่วนแรกไปทับส่วนที่ ๒ |
| ในกรณีที่เป็นรูปเดียวกันแล้ว ทั้ง ๒ รูปหรือ ๒ ส่วนนั้นจะทับกันสนิท, |
| ถ้าเป็นรูปทรง ๓ มิติ เมื่อแบ่งครึ่งออกไป ๒ ซีกจะเหมือนกันทุกประการ. |
| (อ. symmetry). |
|
|
| ส้มมือ | น. ชื่อส้มชนิด Citrus medica L. var. sarcodactylis Swing. ในวงศ์ |
| Rutaceae ส่วนล่างของผลมีลักษณะคล้ายนิ้วมือ ใช้ทํายาดมได้. |
|
|
| สมโมท | [โมด] ก. ยินดี, ร่าเริง, พอใจ, สัมโมท ก็ว่า. (ป., ส. สมฺโมท). |
|
|
| สมโยค | [โยก] ก. ร่วมประเวณี. (ส.). |
|
|
| สมร ๑, สมร | [สะหฺมอน, สะหฺมอนระ, สะหฺมอระ] น. การรบ, การสงคราม. |
| (ป., ส.). |
| สมรภูมิ [สะหฺมอนระพูม, สะหฺมอระพูม] น. สนามรบ. (ส.). |
| สมร ๒ [สะหฺมอน] น. นางงามซึ่งเป็นที่รัก. (ส. สฺมร ว่า กามเทพ). |
|
|
| สมรด | น. เครื่องตกแต่งขอบต้นแขน และปลายแขนเสื้อครุย ปักด้วยดิ้น เงินแล่ง |
| ทองแล่ง เป็นลวดลายต่าง ๆ; ผ้าคาดเอวปักด้วยดิ้น เงินแล่ง ทองแล่ง |
| เป็นลวดลายต่าง ๆ โบราณใช้เป็นเครื่องประกอบอย่างหนึ่งที่แสดงศักดิ์, |
| สํารด หรือ ผ้าแฝง ก็เรียก. |
|
|
| สมรรถ, สมรรถ | [สะมัด, สะมัดถะ, สะหมัดถะ] ว. สามารถ. (ส. สมรฺถ ว่า ผู้สามารถ; |
| ป.สมตฺถ). |
| สมรรถภาพ [สะมัดถะ, สะหฺมัดถะ] น. ความสามารถ เช่น เขา |
| เป็นคนมีสมรรถภาพในการทำงานสูงสมควรได้เลื่อนตำแหน่ง. |
|
|
| สมรรถนะ | [สะมัดถะนะ] น. ความสามารถ (ใช้แก่เครื่องยนต์) เช่น รถยนต์แบบนี้ |
| มีสมรรถนะดี เยี่ยมเหมาะสำหรับเดินทางไกล. |
|
|
| สมรส | [รด] ก. แต่งงาน เช่น นาย ก สมรสกับนางสาว ข. ว. ที่เกี่ยวกับการ |
| แต่งงาน เช่น พิธีมงคลสมรส. |
|
|
| สมฤดี, สมฤๅดี | [สมรึดี, สมรือดี] น. ความรู้สึกตัว, ใช้เป็น สมปฤดี สมปฤๅดี หรือ |
| สมประดี ก็มี. (ส. สฺมฺฤติ; ป. สติ). |
|
|
| สมฤติ | [สะมะรึติ] น. ชื่อคัมภีร์ทางศาสนาพราหมณ์ซึ่งแต่งขึ้นภายหลังคัมภีร์ |
| พวกศรุติ เช่น คัมภีร์เวทางคศาสตร์ ศูตระ รามายณะ มหาภารตะ |
| ปุราณะ ธรรมศาสตร์. (ส.). |
|
|
| ส้มลิ้ม ๑ | ดูใน ส้ม ๒. |
|
|
| ส้มลิ้ม ๒ | น. ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ใช้ทํายาได้. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| สมวายะ | [สะมะวายะ] น. หมู่, พวก, ประชุม. (ป., ส.). |
|
|
| ส้มสันดาน | น. ชื่อไม้เถาชนิด Cissus hastata Miq. ในวงศ์ Vitaceae ใบมีรสเปรี้ยว |
| ใช้ทํายาได้. |
|
|
| สมเสร็จ | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Tapirus indicus ในวงศ์ Tapiridae |
| เป็นสัตว์กีบคี่ขนาดใหญ่ ลําตัวตอนกลางสีขาว ส่วนหัวและท้ายสีดํา |
| ขอบหูสีขาว จมูกและริมฝีปากบนยื่นยาวออกมาคล้ายงวงยืดหดเข้า |
| ออกได้ หางสั้น ลูกเกิดใหม่ตัวมีลายสีขาวตามยาว กินหญ้า ใบไม้ |
| และผลไม้ เป็นสัตว์ป่าสงวนของไทย, ผสมเสร็จ ก็เรียก. |
|
|
| ส้มเสี้ยว | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Bauhinia malabarica Roxb. ในวงศ์ Leguminosae |
| ใบมีรสเปรี้ยว ใช้ทํายาได้. |
|
|
| สมอ ๑ | [สะหฺมอ] น. หิน. (ข. ถฺม); ของหนักที่ล่ามโซ่หรือเชือกอยู่กับเรือ |
| เวลาจอดเรือใช้ทอดลงไปในนํ้าให้เกาะพื้นเพื่อไม่ให้เรือเคลื่อนไปที่อื่น. |
| สมอเกา ก. อาการที่สมอหลุดจากพื้นที่ทอดไว้ แล้วครูดไปตามพื้น |
| ท้องน้ำด้วยแรงลมและกระแสน้ำ. |
|
|
| สมอ ๒ | [สะหฺมอ] น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Terminalia วงศ์ Combretaceae |
| ใช้ทํายาได้ เช่น สมอไทย (T. chebula Retz.), สมอพิเภก [T. bellirica |
| (Gaertn.) Roxb.], สมอดีงู [T. citrina '' (Gaertn.) Roxb. ex Flem.]. |
|
|
| สมอ ๓ | [สะหฺมอ] น. ลูกฝ้าย. |
|
|
| สมอกานน | ดู ตีนนก (๑). |
|
|
| สมอง | [สะหฺมอง] น. เรียกส่วนที่อยู่ภายในกะโหลกศีรษะ มีลักษณะนุ่ม ๆ |
| หยุ่น ๆ เป็นลูกคลื่น เป็นที่รวมประสาทให้เกิดความรู้สึก ฯลฯ ว่า |
| มันสมอง; โดยปริยายหมายความว่า ปัญญาความคิด เช่น เขาเป็น |
| คนสมองดี, หัวสมอง ก็ว่า, (ปาก) ขมอง. |
| สมองตาย ว. สภาวะที่สมองถูกทําลายจนสูญเสียการทํางานโดยสิ้นเชิง |
| ถือว่าสิ้นชีวิตแล้ว. |
| สมองฝ่อ น. เนื้อสมองน้อยลงเนื่องจากมีการเสื่อมสลายของเซลล์ |
| ประสาทและเนื้อเยื่อของสมองหรืออย่างใดอย่างหนึ่ง. (อ. cerebral |
| atrophy). |
|
|
| สมอจีน | ดู กาน้า. |
|
|
| สมอทะเล | ดู กุระ. |
|
|
| สมอสำเภา | น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี ๕ ดวง, ดาวปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้ |
| ดาวดอกบัว ดาวโลง ดาวปู ดาวสิธยะ ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ |
| ดาวปุสสะ ก็เรียก. |
|
|
| สมะ | น. ความสงบ, ความราบคาบ. (ป.). |
|
|
| สมัคร | [สะหฺมัก] ก. ยื่นความจำนงขอเข้าร่วมเป็นสมาชิกหรือร่วมในกิจกรรม |
| อย่างใดอย่างหนึ่งเป็นต้น เช่น สมัครเป็นสมาชิกสมาคม สมัครเข้า |
| ทำงาน, บางทีก็มีคํา ใจ ประกอบอยู่ด้วย ซึ่งเป็นคําผสมชนิดที่ต้องการ |
| เน้น เช่น ใจสมัคร ว่า ใจที่สมัคร, สมัครใจ ว่า สมัครด้วยความเต็มใจ. |
| (ต. สมัค ว่า เต็มใจ; ป. สมคฺค; ส. สมคฺร ว่า พร้อม). |
| สมัครใจ ก. สมัครด้วยความเต็มใจ เช่น งานนี้เขาสมัครใจเป็นแม่ครัว |
| ชาวเขาสมัครใจย้ายถิ่นฐาน. น. ความเต็มใจ เช่น ทำโดยสมัครใจ. |
| สมัครพรรคพวก น. ผู้เข้าร่วมเป็นพวกด้วย เช่น เขาเป็นคนกว้างขวาง |
| มีสมัครพรรคพวกมาก. |
| สมัครสมา [สะหฺมักสะมา] ก. ขอขมาในความผิดที่ได้กระทําไปแล้ว. |
| สมัครสมาน [สะหฺมักสะหฺมาน] ก. เชื่อมสามัคคี เช่น จะทำการงาน |
| อะไรขอให้สมัครสมานกัน. |
|
|
| สมังคี | [สะมัง] ว. ประกอบด้วย, พร้อมเพรียงด้วย. (ป.). |
|
|
| สมัช, สมัชชา | [สะมัด] น. การประชุมเพื่อประโยชน์อย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะ |
| เช่น ไปร่วมประชุมสมัชชาแห่งชาติ; ที่ประชุม เช่น สมัชชาใหญ่ |
| องค์การสหประชาชาติ. (ป.). |
|
|
| สมัญญา | [สะมันยา] น. ชื่อที่มีผู้ยกย่องหรือตั้งให้ เช่น พระพุทธเจ้าได้รับสมัญญา |
| ว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะเป็นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ ศาสดาของ |
| ศาสนาเชนได้รับสมัญญาว่า มหาวีระ เพราะเป็นผู้มีความกล้าหาญมาก. |
| (ป.). |
|
|
| สมัต | [สะมัด] ก. จบแล้ว, จบข้อความ, สําเร็จแล้ว; เต็ม, บริบูรณ์. (ป. สมตฺต). |
|
|
| สมัน | [สะหฺมัน] น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Cervus schomburgki ในวงศ์ |
| Cervidae ขนาดเล็กกว่ากวางป่า ขนสีนํ้าตาล หางสั้น เขาแตกแขนง |
| มากกว่ากวางชนิดอื่น เป็นกวางที่มีเขาสวยงามมาก และมีถิ่นกําเนิด |
| เฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น เป็นสัตว์ป่าสงวนซึ่งสูญพันธุ์แล้ว, |
| เนื้อสมัน ก็เรียก. |
|
|
| สมันต์ | [สะมัน] ว. โดยรอบ, ใกล้เคียง. (ป., ส.). |
|
|
| สมัย | [สะไหฺม] น. เวลา, คราว, เช่น สมัยโบราณ สมัยกลาง สมัยปัจจุบัน, |
| มักใช้เข้าคู่กับคำ กาล เป็น กาลสมัย. (ป., ส.). |
| สมัยเก่า น. สมัยโบราณ เช่น ถ้วยชามชุดนี้เป็นของสมัยเก่า. ว. พ้นสมัย, |
| ไม่ใช่สมัยใหม่, ก่อนเวลาปัจจุบัน, เช่น เขามีความคิดอย่างคนสมัยเก่า. |
| สมัยนิยม น. ความนิยมในแต่ละสมัย เช่น แต่งตัวตามสมัยนิยม ไว้ผม |
| ตามสมัยนิยม. |
| สมัยใหม่ น. สมัยปัจจุบัน เช่น ประวัติศาสตร์สมัยใหม่ ปรัชญาสมัยใหม่. |
| ว. ทันสมัย เช่น แม้เขาจะอายุมาก แต่เขามีความคิดอย่างคนสมัยใหม่. |
|
|
| สมา ๑ | [สะมา] ก. ขมา. |
|
|
| สมา ๒ | [สะมา] น. ปี. (ป., ส.). |
|
|
| สมาคม | [สะมา] น. การประชุม, การเข้าร่วมพวกร่วมคณะ, การคบค้า; |
| แหล่งหรือที่ประชุมของบุคคลหลายคนมาร่วมกันด้วยมีจุดประสงค์ |
| เพื่อประโยชน์บางประการ เช่น เข้าสมาคม สมาคมศิษย์เก่า; (กฎ) |
| นิติบุคคลที่ก่อตั้งขึ้นเพื่อกระทําการใด ๆ อันมีลักษณะต่อเนื่องร่วมกัน |
| และมิใช่เป็นการหาผลกําไรหรือรายได้มาแบ่งปันกัน สมาคมต้องมี |
| ข้อบังคับและจดทะเบียนตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่ง |
| และพาณิชย์. (ป., ส.). ก. คบค้า, คบหา, เช่น อย่าสมาคมกับคนพาล |
| ให้สมาคมกับนักปราชญ์. |
| สมาคมการค้า (กฎ) น. สถาบันที่บุคคลหลายคนซึ่งเป็นผู้ประกอบ |
| วิสาหกิจจัดตั้งขึ้นเพื่อทำการส่งเสริมการประกอบวิสาหกิจอันมิใช่ |
| เป็นการหาผลกำไรหรือรายได้แบ่งปันกัน. |
|
|
| สมาจาร | [สะมาจาน] น. ความประพฤติที่ดี, ธรรมเนียม, ประเพณี. (ป., ส.). |
|
|
| สมาชิก ๑ | [สะมา] น. ผู้มีสิทธิและมีส่วนร่วมในสมาคม องค์การ หรือกิจกรรม |
| ใด ๆ เช่น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสมาคมศิษย์เก่า สมาชิก |
| วารสาร, (ปาก) ลูกค้า, ขาประจำ, เช่น หมู่นี้สมาชิกไม่ค่อยมาอุดหนุน |
| ที่ร้านเลย. (ป., ส.). |
| สมาชิกวุฒิสภา น. สมาชิกของวุฒิสภา, (ปาก) วุฒิสมาชิก. |
|
|
| สมาชิก ๒ | [สะมา] (คณิต) น. สิ่งแต่ละสิ่งที่มีปรากฏอยู่ในเซตใดเซตหนึ่ง เช่น |
| { ก, ข, ค } คือ เซตของอักษร ๓ ตัวแรกในภาษาไทย มีสมาชิก ๓ ตัว, |
| สิ่งที่ปรากฏอยู่ในคู่อันดับใดคู่อันดับหนึ่ง เช่น (ก, ข) คือ คู่อันดับหนึ่ง |
| (ที่มี ก เป็นสมาชิกตัวหน้า ข เป็นสมาชิกตัวหลัง. อ. element, member). |
|
|
| สมาทาน | [สะมา] ก. รับเอาถือเอาเป็นข้อปฏิบัติ เช่น สมาทานศีล. (ป., ส.). |
|
|
| สมาธิ | [สะมาทิ] น. ความตั้งมั่นแห่งจิต; ความสํารวมใจให้แน่วแน่เพื่อให้ |
| จิตใจสงบหรือเพื่อให้เกิดปัญญาเห็นแจ้ง. (ป., ส.). |
|
|
| สมาน ๑ | [สะมานะ, สะหฺมานนะ] ว. เสมอกัน, เท่ากัน. (ป., ส.). |
| สมานคติ [สะมานะ] น. การดําเนินอย่างเดียวกัน, การมี ความเห็น |
| พ้องกัน. (ส.). |
| สมานฉันท์ [สะมานะ, สะหฺมานนะ] น. ความพอใจร่วมกัน, |
| ความเห็นพ้องกัน, เช่น มีความเห็นเป็นสมานฉันท์. (ป. สมาน + ฉนฺท). |
| สมานสังวาส [สะมานะ] น. การอยู่ร่วมเสมอกัน (ใช้แก่พระสงฆ์ |
| ที่มีศีลเสมอกัน ทําอุโบสถหรือสังฆกรรมร่วมกันได้). (ป. สมานสํวาส). |
|
|
| สมาน ๒ | [สะหฺมาน] ก. ทําให้ติดกัน, ทําให้สนิท, เช่น ยาสมานแผล การสมาน |
| เนื้อไม้; เชื่อม, ผูกพัน, เช่น สมานไมตรี. |
|
|
| สมาบัติ | [สะมาบัด] น. ภาวะที่จิตสงบประณีต, คุณวิเศษที่เกิดจากการที่จิต |
| เพ่งอารมณ์จนแน่วแน่, การบรรลุคุณวิเศษชั้นสูงด้วยอำนาจของการ |
| เข้าสมาธิ, มีหลายอย่าง เช่น ฌานสมาบัติ ผลสมาบัติ, บางทีใช้เข้าคู่ |
| กับคำ ฌาน เป็น ฌานสมาบัติ มี ๘ ได้แก่ รูปฌาน ๔ อรูปฌาน ๔. |
| (ป., ส. สมาปตฺติ). |
|
|
| สมาพันธรัฐ | [พันทะ] น. รัฐหลาย ๆ รัฐที่รวมกันเพื่อประโยชน์ร่วมกันบางอย่าง |
| โดยมีข้อตกลงระหว่างกันให้มีรัฐบาลกลาง และให้มีอํานาจหน้าที่ |
| เฉพาะกิจการบางอย่างที่รัฐสมาชิกยินยอมมอบหมายให้เท่านั้น, |
| ปัจจุบันไม่มีแล้ว. (อ. confederation of states). |
|
|
| สมาส | [สะหฺมาด] น. การเอาศัพท์ตั้งแต่ ๒ ศัพท์ขึ้นไปมาต่อกันเป็นศัพท์เดียว |
| ตามหลักที่ได้มาจากไวยากรณ์บาลีและสันสกฤต เช่น สุนทร + พจน์ |
| เป็น สุนทรพจน์ รัฐ + ศาสตร์ เป็น รัฐศาสตร์ อุดม + การณ์ เป็น |
| อุดมการณ์. (ป., ส.). |
|
|
| สม่ำเสมอ | [สะหฺมํ่าสะเหฺมอ] ว. เสมอเป็นปรกติ เช่น มาประชุมสม่ำเสมอ, |
| เสมอตามกำหนด เช่น ส่งดอกเบี้ยสม่ำเสมอ; ราบเรียบ, ไม่ลุ่ม ๆ |
| ดอน ๆ, (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น พื้นไม่สม่ำเสมอ. |
|
|
| สมิง | [สะหฺมิง] น. เสือที่เชื่อว่าเดิมเป็นคนที่มีวิชาอาคมแก่กล้าแล้วต่อมา |
| สามารถจำแลงร่างเป็นเสือได้ หรือเสือที่กินคนมาก ๆ เข้า เชื่อกันว่า |
| วิญญาณคนตายเข้าสิง ต่อมาสามารถจำแลงร่างเป็นคนได้ เรียกว่า |
| เสือสมิง; ตําแหน่งขุนนางผู้ใหญ่ฝ่ายมอญ. (ต. สมิง ว่า พระเจ้าแผ่นดิน, |
| เจ้าเมือง, ผู้ปกครอง). |
| สมิงพราย น. เจ้าผี. |
| สมิงมิ่งชาย น. ชายชาติทหาร, ยอดชาย. |
|
|
| สมิงทอง | น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง. |
|
|
| สมิต ๑ | [สะมิด] ก. ยิ้ม, เบิกบาน. (ส.; ป. สิต). |
|
|
| สมิต ๒ | [สะมิด] ก. ประสม, รวบรวม. (ป.). |
|
|
| สมิต ๓ | [สะมิด] น. กิ่งแห้งของต้นไม้บางชนิด เช่นต้นโพใช้เป็นเชื้อไฟในพิธี |
| โหมกูณฑ์. (ส.); ใบไม้ ๓ ชนิด คือ ใบมะม่วง ใบทอง และใบตะขบ |
| ที่ถวายพระเจ้าแผ่นดินในพิธีอภิเษก เช่นราชาภิเษก. |
|
|
| สมิต ๔ | ดู สมิทธ์, สมิทธิ. |
|
|
| สมิติ | [สะ] น. ที่ประชุม. (ป., ส.). |
|
|
| สมิทธ์, สมิทธิ | [สะมิด, สะมิดทิ] ว. สําเร็จพร้อม, สมบูรณ์, สัมฤทธิ์, เขียนว่า สมิต |
| ก็มี. (ป.). |
|
|
| สมี ๑ | [สะหฺมี] น. คําเรียกพระภิกษุผู้ต้องอธิกรณ์ขั้นปาราชิก; (โบ) คําใช้เรียก |
| พระภิกษุ. |
|
|
| สมี ๒ | [สะหฺมี] น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Sesbania sesban (L.) Merr. ในวงศ์ |
| Leguminosae ดอกสีเหลืองมีประสีนํ้าตาล ใบคล้ายใบโสนใช้ทํายา |
| และใช้ในพิธีพลีกูณฑ์. (ส. ศมี). |
|
|
| สมีปะ | [สะมี] (แบบ) ว. ใกล้ เช่น สมีปสร้อยสระศรี. (สมุทรโฆษ). (ป.). |
|
|
| สมีระ | [สะมี] น. ลม. (ป., ส. สมีรณ). |
|
|
| สมุก ๑ | [สะหฺมุก] น. ถ่านทําจากใบตองแห้งใบหญ้าคาเป็นต้นป่นให้เป็น |
| ผงประสมกับรักนํ้าเกลี้ยง สําหรับทารองพื้นบนสิ่งต่าง ๆ เช่นบาน |
| ประตูหน้าต่างโบสถ์วิหารก่อนที่จะเขียนลายรดนํ้าปิดทอง. |
|
|
| สมุก ๒ | [สะหฺมุก] น. ภาชนะสานก้น ๔ มุม มีฝาสวมครอบ สําหรับใส่สิ่งของ |
| ต่าง ๆ. (ป. สมุคฺค ว่า หีบ, ตะกร้า). |
|
|
| สมุจจัย | [สะหฺมุดไจ] น. การรวบรวม. (ป., ส.). |
|
|
| สมุจเฉท, สมุจเฉท | [สะหฺมุดเฉด, เฉดทะ] น. การตัดขาด. (ป., ส.). |
| สมุจเฉทปหาน [ปะหาน] น. การละกิเลสได้ขาดอย่างพระอรหันต์. |
|
|
| สมุฏฐาน | [สะหฺมุดถาน] น. ที่เกิด, ที่ตั้ง, เหตุ, เช่น สมุฏฐานของโรค โรคนี้มีจิต |
| เป็นสมุฏฐาน. (ป.). |
|
|
| สมุด | [สะหฺมุด] น. กระดาษที่ทําเป็นเล่ม มีหลายชนิดเรียกชื่อตามประโยชน์ |
| ใช้สอย เช่น สมุดวาดเขียน สมุดแผนที่ สมุดแบบฝึกหัดคัดลายมือ. |
| สมุดข่อย น. สมุดไทย. |
| สมุดไทย น. สมุดที่ทําด้วยกระดาษข่อยแผ่นยาว ๆ หน้าแคบ พับทาง |
| ขวางทบกลับไปกลับมาคล้ายผ้าจีบ เป็นสมุดเล่มสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีทั้ง |
| ชนิดกระดาษขาวและกระดาษดํา, สมุดข่อย ก็เรียก. |
| สมุดปูมเดินทาง น. สมุดบันทึกรายการต่าง ๆ เกี่ยวกับการเดินเรือ |
| หรือการเดินอากาศ เช่น เดินทางจากไหนถึงไหน วันที่เดินทาง |
| จํานวนชั่วโมง ฯลฯ. |
| สมุดรายงาน น. สมุดบันทึกผลการเรียนและพัฒนาการด้านต่าง ๆ |
| ของนักเรียน, เดิมเรียกว่า สมุดพก. |
|
|
| สมุตถาน | [สะหฺมุดถาน] น. สมุฏฐาน. (ส.; ป. สมุฏฺฺ?าน). |
|
|
| สมุทร ๑, สมุทร | [สะหฺมุด, สะหฺมุดทฺระ] น. ทะเลลึก; เรียกทะเลขนาดใหญ่ ซึ่งมีแผ่นดิน |
| โอบล้อมเป็นตอน ๆ ว่า มหาสมุทร เช่น มหาสมุทรอินเดีย มหาสมุทร |
| แปซิฟิก. (ส.; ป. สมุทฺท). |
| สมุทรโจร [สะหฺมุดทฺระ] น. โจรสลัด. |
| สมุทรศาสตร์ [สะหฺมุดทฺระ] น. วิทยาศาสตร์สาขาหนึ่งที่ศึกษาเกี่ยวกับ |
| ลักษณะสมบัติทางเคมีและฟิสิกส์ของนํ้าทะเล ชีววิทยาทะเล และ |
| ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ของทะเลและมหาสมุทร. (อ. oceanography). |
| สมุทรเสนา [สะหฺมุดทฺระ] (เลิก) น. เรียกลูกเสือพวกหนึ่งตามจังหวัด |
| ชายทะเลว่า ลูกเสือสมุทรเสนา. |
|
|
| สมุทร ๒ | [สะหฺมุด] น. ดาวเนปจูน. |
|
|
| สมุทรโคดม | [สะหฺมุดทฺระ] น. ข้าวฟ่างสมุทรโคดม. (ดู ข้าวฟ่าง ที่ ข้าว). |
|
|
| สมุทัย | [สะหฺมุไท, สะหฺมุดไท] น. ต้นเหตุ, ที่เกิด, ในคำว่า ทุกขสมุทัย |
| หมายถึง ต้นเหตุหรือที่เกิดแห่งทุกข์. (ป., ส.). |
|
|
| สมุน ๑ | [สะหฺมุน] น. บริวาร, คนอยู่ในบังคับ, มักเรียกว่า ลูกสมุน. |
|
|
| สมุน ๒ | [สะหฺมุน] น. จาก คา หรือใบไม้ที่ใช้มุงหลบหลังคา. |
|
|
| สมุน ๓ | [สะหฺมุน] น. สวะหญ้าขนาดใหญ่ที่อยู่ชายฝั่ง. |
|
|
| สมุน ๔ | [สะหฺมุน] น. หมอทําพิธีเบิกไพรเพื่อป้องกันภัยในป่า. |
|
|
| สมุนไพร | [สะหฺมุนไพฺร] น. ผลิตผลธรรมชาติ ได้จาก พืช สัตว์ และ แร่ธาตุ |
| ที่ใช้เป็นยา หรือผสมกับสารอื่นตามตํารับยา เพื่อบําบัดโรค บํารุง |
| ร่างกาย หรือใช้เป็นยาพิษ เช่น กระเทียม นํ้าผึ้ง รากดิน (ไส้เดือน) |
| เขากวางอ่อน กํามะถัน ยางน่อง โล่ติ๊น. |
|
|
| สมุลแว้ง | [สะหฺมุนละ] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cinnamomum thailandica Kosterm. |
| ในวงศ์ Lauraceae เปลือกมีกลิ่นหอมร้อน ใช้ทํายาได้. |
|
|
| สมุห, สมุห์ | [สะหฺมุหะ, สะหฺมุ] น. หมู่, กอง, พวก. (ป.; ส. สมูห); หัวหน้าใน |
| ตําแหน่งหน้าที่ เช่น สมุหพระราชพิธี สมุหราชองครักษ์ สมุห์บัญชี; |
| ตําแหน่งพระฐานานุกรมเหนือใบฎีกา เช่น พระสมุห์ พระครูสมุห์. |
| สมุหกลาโหม, สมุหพระกลาโหม น. ตําแหน่งข้าราชการชั้นอัครมหา |
| เสนาบดีฝ่ายทหารครั้งโบราณ. |
| สมุหเทศาภิบาล น. ผู้สําเร็จราชการมณฑลสมัยโบราณ. |
| สมุหนาม (ไว) น. คํานามที่บอกลักษณะของคน สัตว์ และสิ่งของที่ |
| รวมกันอยู่เป็นหมวด เป็นหมู่ เป็นพวก เช่น กอง หมู่ คณะ ฝูง พวก. |
| สมุหนายก น. ตําแหน่งข้าราชการชั้นอัครมหาเสนาบดีฝ่ายพลเรือน |
| ครั้งโบราณ. |
| สมุหประธาน (โบ) น. เสนาบดีชั้นจตุสดมภ์ คือ เวียง วัง คลัง นา. |
|
|
| สโมธาน | [สะโมทาน] น. การประชุม, การรวมกัน. (ป.; ส. สมวธาน). |
|
|