โหรา ๒น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Araceae เช่น ชนิด Aglaonema
brevispathum Engl., Pycnospatha arietina Gagnep. ชนิดหลังนี้ อุตพิดผี
ก็เรียก.
โหรากระบือ, โหราเขาเนื้อน. ชื่อเรียกเฟินชนิด Diplazium dilatatum Blume ในวงศ์ Athyriaceae
และชนิด Microlepia platyphylla (Don) J. Smith ในวงศ์ Dennstaedtiaceae.
โหราจารย์ดูใน โหร.
โหราเดือยไก่น. ชื่อเรียกรากแห้งของพืชหลายชนิดในสกุล Aconitum วงศ์ Ranunculaceae
เช่น ชนิด A. fischeri Rchb., A. carmichaeli Debx., A. chasmanthum Stapf
มีพิษร้ายแรง ใช้ทํายาได้.
โหราตีนหมา, โหราเท้าสุนัขน. ชื่อพืชเบียนชนิด Balanophora abbreviata Blume ในวงศ์
Balanophoraceae ใ ช้ทํายาได้.
โหราบอนน. ชื่อเรียกหัวแห้งของไม้ล้มลุกชนิด Typhonium giganteum Engl. ในวงศ์
Araceae มีพิษมาก ใช้ทํายาได้.
โหราศาสตร์ดู โหร.
โหล ๑[โหฺล] น. ลักษณนามบอกจํานวนนับหน่วยละ ๑๒ เช่น ดินสอโหลหนึ่ง
ปากกา ๒ โหล. ว. โดยปริยายหมายความว่า ที่ถือกันว่ามีคุณภาพตํ่า เช่น
เสื้อโหล.
โหล ๒[โหฺล] น. ขวดปากกว้าง มีฝา, ขวดโหล ก็เรียก.
โหล ๓[โหฺล] ว. ดูลึกลงไป ในคําว่า ตาโหล.
โหลเหล [-เหฺล] ว. ดูซูบซีดอิดโรย เช่น หน้าตาโหลเหล.
โหล่[โหฺล่] ว. อยู่ในลําดับสุดท้าย.
โหลงโจ้ง[โหฺลง-] (ปาก) ว. ลักษณะที่มีแต่นํ้าเป็นส่วนใหญ่ แทบไม่มีเนื้อเลย เช่น
แกงมีแต่นํ้าโหลงโจ้ง.
โหว[โหฺว] ว. เว้าลึกเข้าไป.
โหว่ว. เป็นช่องกลวงเข้าไป, ทะลุเข้าไป.
โหว้ว. โว่, เป็นช่องเป็นรูที่แลเห็นลึกหรือทะลุ.
โหวกเหวก[โหฺวกเหฺวก] ว. มีเสียงดังเอะอะโวยวาย เช่น เรียกกันโหวกเหวก ตะโกน
โหวกเหวก.
โหวง[โหฺวง] ว. มาก เป็นคําใช้ประกอบคํา เบา เป็น เบาโหวง หมายความว่า
เบามาก.
โหวงเหวง [-เหฺวง] ว. มาก, เป็นคำใช้ประกอบคำ เบา เป็น เบาโหวงเหวง
หมายความว่า เบามาก; มีความรู้สึกเหมือนจะว่าง ๆ ในจิตใจ เช่น เมื่ออยู่
ในที่เงียบสงัดรู้สึกโหวงเหวง, มีความรู้สึกคล้าย ๆ ว่าขาดอะไรบางสิ่ง
บางอย่างไป เช่น พอเข้าไปในบ้าน บรรยากาศเงียบผิดปรกติ รู้สึก
โหวงเหวง.
โหวด ๑[โหฺวด] (โบ) น. เครื่องเปิดไอนํ้าให้มีเสียงดังเช่นนั้น. ว. เสียงดังเช่นนั้น
อย่างเสียงเปิดโหวด.
โหวด ๒[โหฺวด] (ถิ่น-อีสาน) น. เครื่องดนตรีประเภทเป่าชนิดหนึ่งของภาคอีสาน.
โหวต[โหฺวด] (ปาก) ก. ออกเสียงลงคะแนน. (อ. vote).
ให้ก. มอบ เช่น ให้ช่อดอกไม้เป็นรางวัล, สละ เช่น ให้ชีวิตเป็นทาน, อนุญาต
เช่น ฉันให้เขาไปเที่ยว; เป็นคำช่วยกริยา บอกความบังคับหรืออวยชัยให้พร
เป็นต้น เช่น แม่บอกให้ลูกไปนอน ขอให้เจริญรุ่งเรือง ขอให้เดินทางโดย
สวัสดิภาพ แต่งตัวให้สวย ๆ นะ. (กฎ) น. ชื่อสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง
เรียกว่า ผู้ให้โอนทรัพย์สินของตนให้โดยเสน่หาแก่บุคคลอีกคนหนึ่ง
เรียกว่า ผู้รับ และผู้รับยอมรับเอาทรัพย์สินนั้น.
ให้การ (กฎ) ก. ให้ถ้อยคําเกี่ยวกับเรื่องที่เป็นมา เช่น จําเลยให้การต่อศาล.
ให้จงได้, ให้ได้ ว. คำประกอบท้ายกิริยา แสดงความหมายบอกการกำชับ
กำชาหรือความตั้งใจแน่นอน เช่น งานคืนสู่เหย้าปีนี้อย่าขาด มาให้จงได้
เขาจะไปให้ได้ ห้ามเท่าไรก็ไม่ฟัง.
ให้โดยเสน่หา (กฎ) ก. โอนทรัพย์สินให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งโดยไม่มีค่า
ตอบแทน.
ให้ถ้อยคำ (กฎ) ดู ให้การ.
ให้ท่า ก. พูดหรือแสดงกิริยาให้รู้ว่ายินดีติดต่อด้วยหรือไม่รังเกียจ
(ใช้แก่ผู้หญิง).
ให้ท้าย ก. เข้าข้างหรือส่งเสริมทำให้ได้ใจ.
ให้น้ำ ก. ให้นักมวยหรือคู่ต่อสู้เป็นต้นหยุดพักเหนื่อยชั่วระยะเวลาสั้น ๆ
เพื่อให้ดื่มน้ำเช็ดหน้า หรือเช็ดตัวเป็นต้น ก่อนจะลงมือสู้ในยกต่อไป.
ให้ร้าย, ให้ร้ายป้ายสี ก. หาความร้ายป้ายผู้อื่นให้ได้รับความเสียหาย, ป้ายสี
ใส่ร้าย หรือ ใส่ร้ายป้ายสี ก็ว่า.
ให้แรง ก. ทำให้มีกำลังเพิ่มขึ้นเป็นต้น มักใช้กับสิ่งนอกเหนือธรรมชาติ
ตามความเชื่อ เช่น ผีให้แรง เทวดาให้แรง.
ให้ศีล ก. อาการที่พระภิกษุบอกศีลให้ผู้ศรัทธาสมาทานรับ เช่น ทุกคน
ควรสำรวมกิริยาเวลาพระให้ศีล.
ให้ศีลให้พร ก. กล่าวแสดงความปรารถนาดีให้เกิดสวัสดิมงคล ความเจริญ
รุ่งเรืองแก่ผู้รับ เช่น ผู้ใหญ่ให้ศีลให้พรแก่ลูกหลาน.
ให้สัตยาบัน (กฎ) ก. ให้ความเห็นชอบหรือรับรอง.
ให้สินเชื่อ (กฎ) น. ให้กู้ยืมเงิน ซื้อ ซื้อลด รับช่วงซื้อลดตั๋วเงิน เป็นเจ้าหนี้
เนื่องจากได้จ่ายหรือสั่งให้จ่ายเงินเพื่อประโยชน์ของผู้เคยค้าหรือเป็นเจ้าหนี้
เนื่องจากได้จ่ายเงินตามภาระผูกพันตามเล็ตเตอร์ออฟเครดิต.
ให้สี ก. กำหนดว่าจะใช้สีใด อย่างไร ในงานจิตรกรรม งานออกแบบตกแต่ง
ต่าง ๆ เป็นต้น.
ให้เสียง ก. กระทำเสียงใด ๆ ให้ผู้อื่นรู้ตัวล่วงหน้าก่อนที่จะปรากฏกาย
เช่น ฉันตกใจ เธอเข้ามาไม่ให้เสียงเลย.
ให้หลัง ก. คล้อยหลังไป เช่น พอครูให้หลัง เด็ก ๆ ก็ซนกันใหญ่.
ให้หน้า ก. แสดงท่าทีให้ผู้ที่รู้กันทำตามความประสงค์ด้วยการพยักหน้า
ขยิบตา บุ้ยปาก เป็นต้น เช่น ชูชกกล่าวหาพระเวสสันดรว่า ให้หน้าให้
สองกุมารหนีไปเสียทั้งที่ยกให้ตนแล้ว.
ให้หา ก. เรียก, บอกให้ไปหา.
ให้หูให้ตา ก. แสดงท่าทีให้ทราบด้วยสีหน้าและสายตาว่าพอใจใคร่สืบ
ความสัมพันธ์ต่อไป (ใช้แก่ผู้หญิง) เช่น กุลสตรีไม่ควรให้หู''ให้ตาใคร ๆ.
ให้อภัย ก. ยกโทษให้, ไม่ถือโทษ.
ให้ออก (กฎ) น. วิธีการสั่งให้พ้นจากราชการเพราะเหตุ (๑) ตาย (๒) พ้น
จากราชการตามกฎหมายว่าด้วยบําเหน็จบํานาญ (๓) ลาออกจากราชการ
และได้รับอนุญาตให้ลาออก (๔) ถูกสั่งให้ออกจากราชการ ในกรณีใด
กรณีหนึ่งตามที่กําหนดไว้ในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน
พ.ศ. ๒๕๓๕ เช่น ให้ออกจากราชการเพื่อรับบําเหน็จบํานาญ ให้ออก
เมื่อทางราชการเลิกหรือยุบตําแหน่ง ให้ออกเพื่อไปรับราชการทหาร.
ใหญ่ว. โต เช่น พี่คนใหญ่, คนโต เช่น เขยใหญ่, มีขนาดโตกว่าหรือสำคัญกว่า
เป็นต้นเมื่อเปรียบเทียบกัน เช่น ข่าวใหญ่ สงครามใหญ่, มีขนาดไม่เล็ก
เช่น บ้านหลังใหญ่; รุนแรงมาก, อุตลุด, เช่น ทะเลาะกันใหญ่ ชกกันใหญ่.
ใหญ่น้อย ว. บรรดา, ทั้งหลาย, เช่น สัตว์ใหญ่น้อยวิ่งหนีไฟป่า.
ใหญ่หลวง ว. รุนแรง, หนัก, เช่น บุญคุณของท่านใหญ่หลวงนัก.
ใหม่ว. เพิ่งมี เช่น มาใหม่ รุ่นใหม่, มีอีกนอกจากที่เคยมีอยู่แล้ว เช่น มีเมียใหม่,
ซํ้า เช่น พูดใหม่ ทำใหม่ อ่านใหม่, อีกครั้งหนึ่ง เช่น ตื่นมาแล้วกลับไป
นอนใหม่, ยังไม่ได้ใช้ เช่น ของใหม่, ไม่เคยประสบมาก่อน เช่น ความรู้
ใหม่ เพลงใหม่, เริ่มแรก เช่น ข้าวใหม่ นักเรียนใหม่; ไม่ใช่เก่า เช่น
บ้านสร้างใหม่.
ใหม่ถอดด้าม, ใหม่เอี่ยม ว. ใหม่ยังไม่มีใครใช้, ใหม่จริง ๆ.
ไหน. ภาชนะเคลือบดินเผา มีปากเล็ก ก้นเล็ก กลางป่อง สําหรับใส่กระเทียม
ดองหรือเกลือเป็นต้น.
ไหซอง น. ชื่อไหชนิดหนึ่ง รูปสูง ๆ ปากเล็กแคบ สําหรับใส่หัวผักกาดเค็ม
เป็นต้น.
ไหปลาร้า น. ชื่อไหชนิดหนึ่ง มีขอบรอบปากสําหรับหล่อนํ้าและมีฝาปิด
ใช้หมักปลาร้า, หลุมข้างคอถัดกระดูกไหปลาร้าขึ้นไป, เรียกกระดูกทั้งคู่
ที่อยู่ต้นคอข้างหน้าว่า กระดูกไหปลาร้า.
ไห่น. ผักไห่. (ดู มะระ).
ไห้(วรรณ) ก. อาการที่นํ้าตาไหลเพราะประสบอารมณ์อันแรงกล้า เช่น ไห้รํ่า
รักลูกไท้ ไห้บ่รู้กี่ไห้ ลูกแก้วกับตน แม่เอย. (ลอ), มักใช้เข้าคู่กับคํา ร้อง
เป็น ร้องไห้.
ไหน ๑ว. ใช้ประกอบคำอื่นแสดงความสงสัยหรือคำถาม เช่น คนไหน อันไหน
ที่ไหน, ถ้ามีคำ ก็ได้ ต่อท้าย แสดงถึงความไม่เจาะจง เช่น คนไหนก็ได้
ที่ไหนก็ได้.
ไหน ๒, ไหนล่ะ, ไหนว่า, ไหนว่าจะว. เป็นคำถามเชิงตัดพ้อต่อว่า ทวงถาม หรือสงสัย เป็นต้น เช่น ไหน
พระผ่านฟ้าสัญญาน้อง จะปกป้องครองความพิสมัย. (อิเหนา), ไหนล่ะ
รางวัล ไหนว่าไม่ลืม ไหนว่าจะพาไปเที่ยว.
ไหน ๆ ว. สำนวนแสดงถึงความปลงใจในสิ่งที่ผ่านพ้นไปแล้วหรือเป็นการ
ตัดพ้อต่อว่าเป็นต้น เช่น มัวแต่งุ่มง่ามอยู่นั่นแหละ เพื่อน ๆ เขาก้าวหน้าไป
ไหน ๆ แล้ว ไหน ๆ ก็ร่วมหอลงโรงกันแล้ว.
ไหนจะ ว. สำนวนแสดงถึงความตัดพ้อต่อว่าด้วยความท้อใจเป็นต้น เช่น
ไหนจะต้องเหนื่อยยากลำบากกาย ไหนจะอายทั่วทั้งโลกา. (เพลงฝรั่งรำเท้า
พระราชนิพนธ์ ร. ๖).
ไหน ๓น. ชื่อผลไม้คล้ายพุทรา. (จ.). (พจน. ๒๔๙๓).
ไหม ๑น. ชื่อผีเสื้อชนิด Bombyx mori ในวงศ์ Bombycidae ตัวอ้วนป้อมมีขนสี
ขาวและสีครีมคลุมเต็ม ปีกมีลายเส้นสีนํ้าตาลอ่อนพาดตามขวางหลายเส้น
ตัวหนอนสีขาวหรือสีครีม มีรยางค์เล็ก ๆ สั้น ๆ คล้ายเขาที่ปลายหาง
กินใบหม่อนได้อย่างเดียว เมื่อโตเต็มที่จะถักใยหุ้มดักแด้ ซึ่งใยนี้สามารถ
สาวเป็นเส้นไหมนํามาทอเป็นเสื้อผ้าได้, ใยของสัตว์ชนิดนี้ก็เรียกว่า ไหม;
เรียกเครื่องนุ่งห่มที่ทอด้วยไหมว่า ผ้าไหม.
ไหมทอง น. เส้นไหมที่ควบด้วยทองแล่งหรือกระดาษทอง.
ไหมพรม น. ด้ายที่ทำด้วยขนสัตว์หรือสิ่งอื่นที่คล้ายคลึงเช่นนั้น.
ไหมสับปะรด น. เส้นด้ายที่ได้จากใยของพรรณไม้บางชนิดที่มีลักษณะ
อย่างใยสับปะรด, เรียกหมวกที่สานด้วยไหมอย่างนี้ว่า หมวกไหมสับปะรด.
ไหม ๒ว. เป็นคําถาม มาจาก หรือไม่ เช่น กินไหม.
ไหม ๓(โบ) ก. ปรับเอา เช่น ให้ไหมทวีคูณ. (สามดวง).
ไหมหน้า(กลอน) ก. หมายหน้า, ตราหน้า, เช่น ไหมหน้าว่าเบียนเมือง ข้าคิดเปลื้อง
ทานทำแห่งหอคำข้าดอก. (ม. ร่ายยาว).
ไหม้ ๑ก. ติดเชื้อไฟ, ลุก, เผา, (ใช้แก่ไฟหรือความร้อน). ว. ถูกความร้อนจน
เกรียมหรือจนเป็นถ่าน เช่น ข้าวไหม้; เกรียม, ดําคลํ้า, (ใช้แก่ผิว).
ไหม้ ๒ดู กระดูกค่าง.
ไหรณย์[-รน] น. เงิน. ว. เป็นทอง, ทําด้วยทอง; เป็นเงิน, ทําด้วยเงิน. (ส. ไหรณฺย).
ไหล ๑น. (๑) ชื่อปลารูปร่างกลมยาวคล้ายงู มีหลายวงศ์ในหลายอันดับ เช่น
ไหลนา หรือ ไหลบึง (Fluta alba) ในวงศ์ Flutidae ไหลทะเล (Ophichthys
microcephalus) ในวงศ์ Ophichthyidae, อีสานเรียก เอียน หรือ เอี่ยน.
(๒) ดู มังกร ๒.
ไหล ๒น. ส่วนของพืชบางชนิดเช่นบอนและบัว ซึ่งเลื้อยชอนไปแตกเป็นหน่อ
ขึ้น, หางไหล ก็เรียก.
ไหล ๓น. โลหะชนิดหนึ่ง เชื่อกันว่าเอาไฟเทียนลนก็ไหลย้อยออกได้ เรียกว่า
เหล็กไหล.
ไหล ๔ก. เคลื่อนที่ไปอย่างของเหลวเช่นนํ้า, เลื่อนไป.
ไหล่น. ส่วนของบ่าตอนที่ติดกับต้นแขน.
ไหล่เขา น. ส่วนของเขาที่ถัดยอดเขาลงมา.
ไหล่ถนน, ไหล่ทาง น. ส่วนของถนนที่ติดอยู่กับทางจราจรทั้ง ๒ ข้าง.
ไหล่ทวีป น. บริเวณใต้นํ้าทะเลรอบ ๆ ทวีป ซึ่งมีความลาดเอียงน้อย ๆ
แผ่ยื่นออกไปจากฝั่งทะเล นับจากแนวนํ้าลงตํ่าสุดลงไป.
ไหล่รวบ น. ไหล่ห่อ.
ไหล่ลู่ น. ไหล่ที่ลาดเอียงลงกว่าปรกติ.
ไหล่ห่อ น. ไหล่ที่คู้เข้าเพราะหนาวหรือเกรงกลัวเป็นต้น.
ไหลน้ำดู หางไหลแดง ที่ หางไหล ๒.
ไหวก. สั่น, สะเทือน, กระดิก, เช่น ใบไม้ไหว. ว. สามารถทําได้ เช่น เดินไหว
สู้ไหว กินไหว.
ไหวตัว ก. ขยับตัว, รู้ตัวพร้อมที่จะรับเหตุการณ์.
ไหวติง ก. กระดุกกระดิก, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่ไหวติง.
ไหวทัน ก. รู้ทัน.
ไหวพริบ น. ปัญญาไวรู้เท่าทัน, เชาวน์ไว.
ไหว ๆว. อาการที่เคลื่อนไหวหรือพลิ้วไปมา เช่น ปลาแหวกว่ายกอบัวอยู่ไหว ๆ
ลมพัดธงสะบัดอยู่ไหว ๆ, อาการที่เคลื่อนไหวอย่างเห็นไม่ชัด เช่น เห็น
คนร้ายวิ่งหนีเข้าไปในพงหญ้าอยู่ไหว ๆ.
ไหว้ก. ทําความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม, ถ้าเป็นผู้น้อยไหว้ผู้ใหญ่หรือ
ผู้ทรงศีลต้องก้มศีรษะลงแต่พองาม.
ไหว้ครู ก. ทำพิธีแสดงความเคารพสักการบูชาครูบาอาจารย์ด้วยความ
สำนึกในพระคุณของท่าน.
ไหว้เจ้า ก. ทําพิธีเซ่นเจ้าตามธรรมเนียมจีน.
ไหว้ผี ก. ทําพิธีเซ่นผี.
ไหว้วาน ก. ขอร้องให้ช่วยเหลือ.
ไหหลำน. ชื่อเกาะอยู่ในทะเลจีนนอกฝั่งมณฑลกวางตุ้ง, ชนชาติจีนสาขาหนึ่ง
อยู่ที่เกาะชื่อนี้.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒