พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

หนังสือ	น. เครื่องหมายใช้ขีดเขียนแทนเสียงหรือคําพูด เช่น อ่านหนังสือ เขียน
	หนังสือ, ลายลักษณ์อักษร เช่น ขอให้เขียนเป็นหนังสือไว้ด้วย, จดหมาย
	ที่มีไปมา เช่น หนังสือราชการ, เอกสาร, บทประพันธ์; ข้อความที่พิมพ์
	หรือเขียนเป็นต้นแล้วรวมเป็นเล่ม; (กฎ) เอกสาร ที่เขียนหรือพิมพ์ขึ้น.
	หนังสือเดินทาง น. หนังสือสําคัญประจําตัวซึ่งทางราชการของประเทศ
	หนึ่งออกให้แก่พลเมืองของประเทศนั้น เพื่อให้ความคุ้มครองในการ
	เดินทางไปในดินแดนต่างประเทศ.
	หนังสือบริคณห์สนธิ (กฎ) ดู บริคณห์สนธิ.
	หนังสือพิมพ์ น. สิ่งพิมพ์ข่าวและความเห็นเป็นต้นเสนอประชาชน ตาม
	ปรกติออกเป็นรายวัน; (กฎ) สิ่งพิมพ์ซึ่งมีชื่อจ่าหน้าเช่นเดียวกัน และออก
	หรือเจตนาจะออกตามลําดับเรื่อยไป มีกําหนดระยะเวลาหรือไม่ก็ตาม
	มีข้อความต่อเนื่องกันหรือไม่ก็ตาม.
	หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (กฎ) น. หนังสือคํารับรองจากพนักงาน
	เจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายที่ดิน ที่ออกให้ผู้มีสิทธิในที่ดิน เพื่อแสดง
	ว่าได้ทําประโยชน์ในที่ดินนั้นแล้ว.
	หนังสือราชการ น. เอกสารที่เป็นหลักฐานในราชการ ได้แก่ หนังสือที่มี
	ไปมาระหว่างส่วนราชการ หนังสือที่ส่วนราชการมีไปถึงหน่วยงานอื่น
	ซึ่งไม่ใช่ส่วนราชการ หนังสือที่หน่วยงานอื่นซึ่งไม่ใช่ส่วนราชการหรือ
	ที่บุคคลภายนอกมีมาถึงส่วนราชการ เอกสารที่ทางราชการจัดทำขึ้นเพื่อ
	เป็นหลักฐาน และเอกสารที่ทางราชการจัดทำขึ้นตามกฎหมาย ระเบียบ
	หรือข้อบังคับ.
	หนังสือเวียน น. หนังสือราชการที่มีข้อความเหมือนกัน ส่งไปถึงหน่วยงาน
	ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยมีรหัสตัวพยัญชนะ ว หน้าเลขทะเบียนหนังสือส่ง,
	ภาษาปากใช้ว่า จดหมายเวียน หนังสือที่ผู้บังคับบัญชาเวียนแจ้งให้ผู้ใต้
	บังคับบัญชารับทราบหรือถือปฏิบัติ.
	หนังสือสัญญา (กฎ) น. ข้อตกลงระหว่างบุคคล ๒ ฝ่ายหรือหลายฝ่าย
	ว่าจะกระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งที่ทําขึ้นเป็น
	ลายลักษณ์อักษร.


หนั่น	ว. แน่น, แน่นหนา, เช่น เนื้อหนั่น. (โบ) ก. หนุน.


หนับ	ว. มาก เช่น เหนียวหนับ, มีเสียงดังอย่างดึงของเหนียวจนขาดหรือปล่อย
	เช่น ดึงหนังสติ๊กดังหนับ.


หนา ๑	น. ส่วนสูงมากจากผิวพื้น. ว. มีส่วนสูงมากจากผิวพื้น; แน่นทึบ, มาก,
	ตรงข้ามกับ บาง.
	หนาตา ว. ที่เห็นว่ามีมาก, มาก (ใช้แก่การเห็น), เช่น วันนี้มีคนมาชม
	มหรสพหนาตากว่าวันก่อน, บางทีก็ใช้ว่า หนาหูหนาตา โดยมี หนาหู
	เป็นคำสร้อย เช่น ละครเรื่องนี้มีคนไปดูหนาหูหนาตากว่าปรกติ.
	หนาแน่น ว. คับคั่ง, แออัด, เช่น กรุงเทพฯ มีประชากรหนาแน่นมาก.
	หนาหู ว. ได้ยินพูดกันมาก, บ่อย (ใช้แก่การได้ยิน), เช่น มีข่าวหนาหู
	ว่าจะตัดถนนสายใหม่, บางทีก็ใช้ว่า หนาหูหนาตา โดยมี หนาตา เป็น
	คำสร้อย เช่น ได้ยินข่าวหนาหูหนาตาว่ารัฐบาลจะเลิกเก็บภาษีบางอย่าง.
	หนาหูหนาตา ดู หนาตา และ หนาหู.


หนา ๒	คําประกอบท้ายคําอื่นที่มีความหมายไปในเชิงบังคับหรืออ้อนวอน เช่น
	อยู่เถิดหนา.


หน้า	น. ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคาง; ซีกของกายที่ตรงข้ามกับ
	หลัง, ด้านของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่อยู่ตรงข้ามกับสายตาของเราหรือด้านที่
	เผชิญหน้ากับสายตาของเรา เช่น เขาวิ่งอยู่หน้าฉัน จึงเห็นแต่หลังเขา
	ไว ๆ; ส่วนบนของบางสิ่ง เช่น หน้าขนม ข้าวเหนียวหน้าสังขยา
	หน้าปกหนังสือ; เครื่องปรุงที่แต่งหรือโรยบนอาหารบางอย่าง เช่น
	กระเทียมเจียวโรยหน้าข้าวต้ม; ด้านหนึ่ง ๆ ของวัตถุแบน ๆ อย่าง
	กระดาษ เช่น หน้ากระดาษ หน้าซอง, ด้านของเครื่องตีที่ขึงด้วยหนัง
	เช่น หน้ากลอง, ด้านหนึ่ง ๆ ของลูกเต๋าและนํ้าเต้าซึ่งมี ๖ ด้าน; ส่วน
	กว้างของแผ่นกระดาน เสาเหลี่ยมหรือผืนผ้า เป็นต้น; ชายผ้าบางชนิด
	ที่มีลวดลาย, ด้านของผ้าที่มีลวดลายชัดกว่า; คราว เช่น เมื่อข้าวสุกแล้ว
	ก็ถึงหน้าเก็บเกี่ยว, ฤดู เช่น หน้าฝน หน้าทุเรียน; โดยปริยายหมายถึงคน
	เช่น เขาสู้ทุกคนไม่ว่าหน้าไหน; เกียรติและศักดิ์ศรี เช่น เห็นแก่หน้า
	ไม่ไว้หน้า; ลักษณนามบอกจํานวนด้านของแผ่นกระดาษ เช่น หนังสือ
	เล่มนี้มี ๒๐๐ หน้า. ว. ถัดไป เช่น อาทิตย์หน้า ฉบับหน้า; ตรงข้ามกับ
	หลัง (ใช้แก่เวลาที่ยังมาไม่ถึง) เช่น วันหน้า เดือนหน้า ปีหน้า, อยู่ตรงข้าม
	กับข้างหลัง เรียกว่า ข้างหน้า.
	หน้ากระฉีก น. ของหวานทําด้วยมะพร้าวทึนทึกขูด กวนกับนํ้าตาลปึกให้
	เข้ากันจนเหนียว อบด้วยควันเทียนอบให้หอม ใช้เป็นไส้หรือหน้าขนม
	เช่น ขนมใส่ไส้มีไส้เป็นหน้ากระฉีก ข้าวเหนียวหน้ากระฉีก.
	หน้ากระดาน ว. มีลักษณะเรียงแถวไหล่ต่อไหล่หันหน้าไปทางเดียวกัน
	เช่น ลูกเสือเดินแถวหน้ากระดาน. น. พื้นที่ราบด้านตั้งที่อยู่บนบัวหงาย
	หรือใต้บัวคว่ำ.
	หน้ากระดูก น. รูปหน้าที่มีกระดูกสันแก้มสูง.
	หน้ากร้าน น. ผิวหน้าที่หยาบคล้ำ เช่น ตากแดดตากลมจนหน้ากร้าน.
	หน้ากล้อ น. หน้ากลม เช่น เขาเป็นคนผมหยิก หน้ากล้อ คอสั้น ฟันขาว.
	หน้ากาก น. เครื่องบังใบหน้าทั้งหมดหรือบางส่วน.
	หน้ากาฬ น. เกียรติมุข.
	หน้าเก้อ ว. มีสีหน้าเจื่อนเพราะรู้สึกผิดคาดหรือทําอะไรผิดพลาดไป
	เช่น เด็กตีหน้าเก้อเมื่อถูกจับได้ว่าทำความผิด.
	หน้าเก่า ว. ที่เคยเห็นหรือรู้จักกันมาเป็นเวลานานจนคุ้นตา เช่น ดารา
	หน้าเก่า ลูกค้าหน้าเก่า, หน้าเดิม ก็ว่า.
	หน้าแก่ ว. ที่มองดูอายุมากกว่าอายุจริง เช่น เด็กคนนี้หน้าแก่, เรียกหมาก
	ที่หน้าเต็มใกล้จะสุกว่า หมากหน้าแก่.
	หน้าขบ ดู หน้าร่าหุ์, หน้าราหู.
	หน้าขมึงทึง, หน้าถมึงทึง น. หน้าตาที่บูดบึ้งไม่ยิ้มแย้ม, หน้าตาน่ากลัว.
	หน้าขา น. ส่วนหน้าของขานับตั้งแต่โคนขาถึงหัวเข่า.
	หน้าข้าวตัง น. หน้าซึ่งมีรอยแผลเป็นปรุ ๆ มักเกิดจากฝีดาษ, หน้ามอด
	ก็ว่า.
	หน้าขึงตาขึง น. หน้าซึ่งแสดงว่าโกรธหรือไม่พอใจอย่างมาก.
	หน้าขึ้นนวล น. หน้าของคนใกล้จะตาย มักจะดูนวลกว่าปรกติ ซึ่งคน
	โบราณเชื่อกันว่าคนบางคนที่ทำบุญกุศลไว้มากเมื่อใกล้จะตายหน้ามัก
	จะขึ้นนวล.
	หน้าเข้ม ว. มีสีหน้าเครียดหรือขุ่นเคือง, หน้าตึง ก็ว่า.
	หน้าเข้มคม น. ใบหน้าหล่อมีเสน่ห์ คิ้วดกดำ ตาคม (ใช้แก่ผู้ชายผิวคล้ำ
	หรือดำแดง).
	หน้าเขียง น. แม่ครัวประจำเขียง.
	หน้าเขียว ว. มีสีหน้าแสดงอาการโกรธจัด เช่น เขาโกรธจนหน้าเขียว;
	หน้าซึ่งแสดงอาการเจ็บปวดมากเพราะถูกบีบเป็นต้น, โดยปริยาย
	หมายความว่า ถูกบีบหรือบังคับหนัก.
	หน้าแข้ง น. ส่วนหน้าของขา ใต้เข่าลงไปถึงข้อเท้า, แข้ง ก็ว่า.
	หน้าคมขำ น. ใบหน้าสวยซึ้งชวนพิศ คิ้วดกดำ ตาคม ''(ใช้แก่ผู้หญิงผิวคล้ำ
	หรือดำแดง).
	หน้าคว่ำ ว. ทําหน้าแสดงอาการไม่พอใจหรือโกรธจนไม่เงยหน้าขึ้นมองดู.
	หน้างอ, หน้าง้ำ, หน้าเง้า, หน้าเง้าหน้างอ, หน้าบึ้ง, หน้าหงิก, หน้าหงิก
	หน้างอ ว. มีสีหน้าแสดงอาการโกรธ ไม่พอใจ หรือไม่ได้อย่างใจ เป็นต้น.
	หน้างอก น. หน้าผากกว้างยื่นงํ้าออกไปกว่าปรกติ.
	หน้างัว ดู หน้าวัว ๑ ใน หน้า.
	หน้าแง น. ส่วนของหน้าตรงหว่างคิ้ว เช่น นักมวยถูกชกหน้าแง.
	หน้าจ๋อย ว. มีสีหน้าสลด, มีสีหน้าซีดเซียว, เช่น นักเรียนหน้าจ๋อยเพราะ
	ถูกครูตำหนิ.
	หน้าจั่ว น. เครื่องบนแห่งเรือนที่ปิดด้านสกัดหลังคา สําหรับกันลมและ
	แดดฝน มีรูปเป็นสามเหลี่ยม, จั่ว ก็ว่า; (คณิต) เรียกรูปสามเหลี่ยมที่มีด้าน
	คู่หนึ่งยาวเท่ากันว่า สามเหลี่ยมหน้าจั่ว.
	หน้าจืด ว. มีสีหน้าซีดหรือไม่เข้มคม.
	หน้าเจี๋ยมเจี้ยม ว. วางหน้าไม่สนิท มีอาการเก้อเขิน.
	หน้าเจื่อน ว. วางหน้าไม่สนิทเพราะกระดากอายเนื่องจากถูกจับผิดได้
	เป็นต้น.
	หน้าฉาก (สํา) ว. ที่แสดงให้ปรากฏเปิดเผย เช่น ฐานะหน้าฉากของเขา
	เป็นนักธุรกิจที่มีชื่อเสียง แต่ความจริงค้าขายยาเสพติด, ตรงข้ามกับ
	หลังฉาก. น. ความเป็นไปหรือพฤติกรรมที่เปิดเผย, ตรงข้ามกับ
	หลังฉาก.
	หน้าฉาน, หน้าที่นั่ง น. ที่เฉพาะพระพักตร์พระเจ้าอยู่หัวหรือพระราชินี
	เช่น อย่าเดินตัดหน้าฉาน แสดงหน้าที่นั่ง.
	หน้าเฉย ว. มีสีหน้าแสดงความไม่รู้สึกยินดียินร้าย หรือไม่สนใจใยดีต่อสิ่ง
	หรือเหตุการณ์ใด ๆ.
	หน้าเฉยตาเฉย, หน้าตาเฉย ว. อาการที่วางหน้าเป็นปรกติ ทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้
	ทั้ง ๆ ที่ตนกระทำความผิด หรือบางครั้งกระทำความผิดโดยไม่เจตนา
	เช่น เขาหยิบฉวยของผู้อื่นไปอย่างหน้าเฉยตาเฉย.
	หน้าโฉนด [-ฉะโหฺนด] (ปาก) น. หนังสือสำคัญของทางราชการ
	แสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน.
	หน้าชา ว. อาการที่รู้สึกอับอายขายหน้าระคนโกรธ แต่ก็ตอบโต้ไม่ได้
	เช่น เธอรู้สึกหน้าชาที่ถูกประจาน.
	หน้าชื่นตาบาน ว. มีสีหน้าเบิกบานแจ่มใส.
	หน้าชื่นอกตรม ว. ที่ทำเป็นร่าเริงแต่ในใจมีทุกข์, หน้าชื่นอกกรม ก็ว่า.
	หน้าเชิด น. หน้าที่เงยขึ้น. ว. อาการที่คอตั้งเงยหน้าแสดงความเย่อหยิ่ง
	หรือภาคภูมิใจเป็นต้น เช่น เขานั่งรถยนต์คันใหญ่ทำหน้าเชิด.
	หน้าซีก น. หน้าด้านข้าง (เห็นตาและหูข้างเดียว).
	หน้าซีด ว. มีสีหน้าไม่สดใสหรือไม่มีสีเลือดเพราะอดนอน ตกใจ หรือถูก
	จับได้ว่าทำผิดเป็นต้น.
	หน้าซื่อใจคด (สํา) ว. มีสีหน้าดูซื่อ ๆ แต่มีนิสัยคดโกง.
	หน้าเซ่อ ว. อาการที่วางหน้าไม่รู้ไม่ชี้หรือทำเป็นไม่รู้เรื่อง เช่น ตีหน้าเซ่อ.
	หน้าเซียว ว. มีสีหน้าแสดงความอิดโรยไม่สดใสเพราะอดนอนมาก
	เป็นต้น.
	หน้าด้าน, หน้าทน, หน้าหนา ว. มีสีหน้าไม่สลดทั้งที่ควรจะอายแต่ก็
	ไม่อาย, โดยปริยายหมายความว่า ไม่มีความรู้สึกอายในสิ่งที่ควรอาย.
	หน้าดำ น. ใบหน้าหมองคล้ำไม่มีราศีเพราะความทุกข์หรือต้องทำงาน
	กลางแจ้งเป็นต้น.
	หน้าดำคล้ำเครียด น. ใบหน้าหมองคล้ำเพราะต้องคร่ำเครียดหมกมุ่นอยู่
	กับงาน หรือต้องใช้ความคิดอย่างหนัก, หน้าดำคร่ำเครียด ก็ว่า.
	หน้าดำหน้าแดง ว. อาการที่ใช้วาจาโต้เถียงกันเพราะมุ่งที่จะเอาชนะ
	อีกฝ่ายหนึ่ง เช่น แม่ค้าเถียงกันหน้าดำหน้าแดง.
	หน้าเดิม ว. ที่เคยเห็นหรือรู้จักกันมาเป็นเวลานานจนคุ้นตา เช่น งานนี้มี
	แต่คนหน้าเดิม, หน้าเก่า ก็ว่า.
	หน้าแดง น. หน้าเต็มไปด้วยเลือดฝาดเพราะความกระดากอายหรือโกรธ
	เป็นต้น.
	หน้าตัก น. คำที่ใช้เรียกขนาดความกว้างของพระพุทธรูปแบบนั่งขัดสมาธิ
	โดยวัดจากสุดเข่าข้างหนึ่งถึงอีกข้างหนึ่ง ใช้วัดด้วยมาตราไทย เช่น
	พระพุทธรูปองค์นี้หน้าตัก ๑๐ นิ้ว พระประธานในโบสถ์ หน้าตัก ๑ วา
	๒ ศอก ๕ นิ้ว; โดยปริยายหมายถึงเงินหรือเบี้ยพนันที่วางอยู่ตรงหน้าของ
	ผู้เล่นการพนัน เช่น สู้แค่หมดหน้าตัก
	หน้าตั้ง ๑ น. ของว่างซึ่งทําด้วยหมู กุ้ง และกะทิ สําหรับกินกับข้าวตังทอด.
	หน้าตั้ง ๒ ว. อาการที่แสดงหน้าตาตื่น (ใช้แก่กริยาวิ่ง), หน้าเริด ก็ว่า.
	หน้าตัวเมีย น. ลักษณะหน้าตาท่าทางคล้ายผู้หญิง, โดยปริยายหมายความ
	ว่า ใจเสาะ, ขี้ขลาด, ไม่กล้าสู้, (มักพูดเป็นเชิงเหยียดหยามผู้ชาย).
	หน้าตา น. เค้าหน้า เช่น เด็กคนนี้หน้าตาเหมือนแม่; เกียรติยศชื่อเสียง เช่น
	นักกีฬาไปแข่งขันชนะเลิศในต่างประเทศก็เป็นหน้าตาให้กับประเทศ
	ของตน.
	หน้าตาขึงขัง ว. สีหน้าที่แสดงว่าเอาจริงเอาจัง ดูน่ากลัว.
	หน้าตาตื่น, หน้าตื่น ว. มีสีหน้าตื่นเต้นตกใจเป็นต้น เช่น เขาวิ่งหนีไฟ
	หน้าตาตื่นมา.
	หน้าต่าง น. ช่องฝาบ้านหรือเรือนเป็นต้นที่เปิดปิดได้ สำหรับรับแสง
	สว่างหรือให้อากาศถ่ายเทได้ แต่มิใช่ทางสำหรับเข้าออก.
	หน้าตาย น. หน้าเฉยเหมือนไม่มีความรู้สึก เช่น เธอเป็นคนหน้าตาย.
	ว. ตีสีหน้าทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ เช่น ตลกหน้าตาย.
	หน้าตึง ว. มีสีหน้าเครียดหรือขุ่นเคือง, หน้าเข้ม ก็ว่า; มีสีหน้าแดงหรือ
	เข้มขึ้นเพราะเริ่มเมา.
	หน้าตูม ว. มีสีหน้าแสดงอาการไม่พอใจ เช่น เธอโกรธใครมาหน้าตูม
	เชียว.
	หน้าเตา น. แม่ครัวประจําเตา.
	หน้าถอดสี ว. มีสีหน้าแสดงความผิดหวังหรือตกใจเป็นต้น, หน้าเผือด
	หรือ หน้าเผือดสี ก็ว่า.
	หน้าถัง น. หน้าร้านหรือโรงที่เปิดปิดด้วยกระดานเป็นแผ่น ๆ สอดเรียง
	เลื่อนไปตามรางที่ทำไว้.
	หน้าท้อง น. ส่วนหน้าของท้อง ตั้งแต่ลิ้นปี่จนถึงบริเวณต้นขา เช่น ฉีดเซรุ่ม
	ป้องกันพิษสุนัขบ้าที่หน้าท้องหลังจากถูกสุนัขกัด; โดยปริยายหมายถึงท้อง
	ที่ยื่นเพราะมีไขมันมาก เช่น ผู้หญิงคนนี้สวยดี เสียแต่มีหน้าท้อง.
	หน้าทับ น. เสียงตีเครื่องดนตรีที่ขึงด้วยหนัง จำพวกตะโพนหรือกลองแขก
	ซึ่งมีบัญญัติเป็นแบบแผนสำหรับตีประจำทำนองเพลงต่าง ๆ ใช้บอก
	สัดส่วนและประโยคของเพลงนั้น ๆ เช่น หน้าทับปรบไก่.
	หน้าทะเล้น ว. อาการที่ทำหน้าหัวเราะอย่างทะลึ่งไม่เหมาะแก่บุคคลหรือ
	โอกาส.
	หน้าที่ น. กิจที่จะต้องทําด้วยความรับผิดชอบ.
	หน้าที่นั่ง, หน้าฉาน น. ที่เฉพาะพระพักตร์พระเจ้าอยู่หัวหรือพระราชินี
	เช่น แสดงหน้าที่นั่ง อย่าเดินตัดหน้าฉาน.
	หน้านวล ๑ น. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทำด้วยแป้ง ไข่ขาว น้ำตาลทราย ใส่พิมพ์
	รูปคล้ายเรือแล้วอบ.
	หน้านวล ๒ ว. มีสีหน้าผุดผ่องเป็นน้ำเป็นนวล, คนโบราณเชื่อว่า หญิงที่มี
	ครรภ์ถ้ามีหน้านวลอยู่เสมอ แสดงว่า บุตรในครรภ์จะเป็นเพศหญิง.
	หน้านิ่วคิ้วขมวด ว. อาการที่ทำหน้าย่นขมวดคิ้วแสดงความโกรธหรือ
	เจ็บปวดเป็นต้น.
	หน้าเนื้อใจเสือ (สํา) ว. มีหน้าตาแสดงความเมตตา แต่ใจเหี้ยมโหด.
	หน้าบอกบุญไม่รับ ว. มีสีหน้าบึ้งตึง เช่น เขาผิดหวังอะไรมา ทำหน้า
	บอกบุญไม่รับ.
	หน้าบัน น. จั่ว (ใช้แก่ปราสาท โบสถ์ วิหาร เป็นต้น).
	หน้าบาง ว. มีความรู้สึกไวต่อสิ่งที่น่าละอาย.
	หน้าบาน ว. ทําหน้าแสดงอาการดีใจ เช่น เขาหน้าบานเพราะสอบได้ที่ ๑.
	หน้าบูด ว. มีสีหน้าแสดงอาการเบื่อหน่ายหรือไม่พอใจ เช่น เขาทำหน้าบูด
	เพราะเจอเรื่องที่ไม่สบอารมณ์, หน้าบูดหน้าเบี้ยว หรือ หน้าเบี้ยวหน้าบูด
	ก็ว่า.
	หน้าเบ้ น. หน้าที่แสดงอาการผิดหวัง ไม่เห็นด้วย ไม่พอใจ หรือ เจ็บปวด
	เป็นต้น.
	หน้าปลาจวด น. หน้าแหลมอย่างหัวปลาจวด.
	หน้าป๋อหลอ ว. อาการที่นั่งให้เห็นหน้าโดยมิได้มีความสลักสำคัญอะไร.
	หน้าปัด น. แผ่นที่มีตัวเลขหรือสัญลักษณ์แสดงเวลาหรือปริมาณเป็นต้น
	เช่น หน้าปัดนาฬิกา หน้าปัดวิทยุ หน้าปัดมาตรวัดนํ้า.
	หน้าปูเลี่ยน ๆ ว. อาการที่วางหน้าไม่สนิท กระดากอายเพราะถูกจับผิดได้
	เป็นต้น, หน้าเจื่อน ก็ว่า.
	หน้าเป็น ว. อาการที่ทำหน้ายิ้มหรือหัวเราะอยู่เรื่อย ๆ, ช่างหัวเราะ.
	หน้าเปิด น. หน้าอิ่มเอิบผ่องใสชวนดู, หน้าสว่าง ก็ว่า.
	หน้าผา น. ด้านภูเขาที่มีแผ่นหินตั้งชัน.
	หน้าผาก น. ส่วนเบื้องบนของใบหน้าอยู่เหนือคิ้วขึ้นไป.
	หน้าผี น. หน้าตาอัปลักษณ์น่าเกลียดน่ากลัว.
	หน้าเผือด, หน้าเผือดสี น. หน้าไม่มีสีเลือด. ว. มีสีหน้าแสดงความผิดหวัง
	หรือตกใจเป็นต้น, หน้าถอดสี ก็ว่า.
	หน้าพาทย์ น. เรียกเพลงประเภทที่ใช้บรรเลงในการแสดงกิริยาอาการ
	เคลื่อนไหวของตัวโขนละครเป็นต้น หรือสําหรับอัญเชิญเทพเจ้า ฤๅษี
	หรือบูรพาจารย์ ให้มาร่วมชุมนุมในพิธีไหว้ครูหรือพิธีมงคลต่าง ๆ
	เช่น เชิด ใช้ในการเดินทางไกล เสมอ ใช้ในการเดินระยะใกล้ เสมอมาร
	สําหรับยักษ์เดิน เสมอเถร สําหรับฤๅษีเดิน สาธุการ ใช้ในการเริ่มพิธี
	ต่าง ๆ ตระเชิญ ใช้อัญเชิญเทพเจ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ว่า เพลงหน้าพาทย์.
	ว. ที่เกี่ยวกับเพลงหน้าพาทย์ เช่น รําหน้าพาทย์ บอกหน้าพาทย์.
	หน้าพาทย์แผลง [-แผฺลง] น. ชื่อเพลงหน้าพาทย์ที่บอกแผลงไปจากชื่อ
	เดิม ทำให้ผู้บรรเลงปี่พาทย์ต้องใช้ความคิดว่าจะบรรเลงเพลงใด เช่น
	เพลงนางพญาดำเนิน หมายถึง เพลงช้า เพลงแม่ลูกอ่อนไปตลาด หมายถึง
	เพลงเร็ว เพลงไม่ได้ไม่เสีย หมายถึง เพลงเสมอ.
	หน้าไฟ น. เวลาที่จุดไฟเผาศพ เช่น พระสวดหน้าไฟ.
	หน้ามอด น. หน้าซึ่งมีรอยแผลเป็นปรุ ๆ มักเกิดจากฝีดาษ, หน้าข้าวตัง
	ก็ว่า.
	หน้าม่อย ว. มีสีหน้าสลดแสดงว่าเสียใจ เช่น เธอทำหน้าม่อยเพราะรีด
	เสื้อตัวสวยไหม้.
	หน้าม้า น. ผู้ที่ทําเล่ห์เหลี่ยมเป็นเหมือนคนซื้อหรือคนเล่นการพนัน
	เป็นต้น เพื่อเป็นสื่อจูงใจให้คนหลงซื้อหรือหลงเล่นการพนันด้วย,
	โดยปริยายใช้เรียกคนที่หากินในลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น.
	หน้าม้าน ว. มีสีหน้าเผือดด้วยความละอายจนไม่กล้าสบตาคน.
	หน้ามืด ว. อาการที่เป็นลมหมดสติ; โดยปริยายหมายถึงมัวเมาจนขาดสติ
	ทำสิ่งที่ไม่ควรทำ.
	หน้ามุข น. ส่วนของอาคารที่ยื่นเด่นออกมาทางหน้า.
	หน้าไม่รับแขก น. หน้าตาที่เฉยเมยคล้ายกับว่าไม่ต้องการต้อนรับใคร
	อาจเป็นปรกติหรือเป็นบางโอกาสก็ได้.
	หน้าไม่อาย ว. ที่ไม่รู้สึกกระดากหรือขวยใจ.
	หน้าไม้ น. วิธีคิดเลขเพื่อให้รู้ว่าไม้มีกี่ยก; เครื่องยิงชนิดหนึ่ง มีคันและ
	ราง ยิงด้วยลูกหน้าไม้.
	หน้ายิ้ม ๆ ว. อาการยิ้มน้อย ๆ อย่างมีเลศนัย.
	หน้ายุ่ง ว. มีสีหน้าว่ามีความยุ่งยากลำบากใจเพราะมีงานมากเสียจนไม่รู้
	จะทำอะไรก่อนอะไรหลังเป็นต้น.
	หน้าระรื่น น. หน้ายิ้มอยู่เสมอ.
	หน้ารับแขก น. หน้าตายิ้มแย้มแจ่มใสเป็นประจำ.
	หน้าร่าหุ์, หน้าราหู น. ชื่อลายไทยแบบหนึ่งอยู่ในรูปทรงสี่เหลี่ยมขนม
	เปียกปูนทำเป็นหน้าอสูรที่ชื่อราหู เช่นตรงกลางพัดยศพระราชาคณะชั้น
	สามัญหรือที่โล่, หน้าขบ ก็เรียก.
	หน้าเริด ว. อาการที่แสดงหน้าตาตื่น (ใช้แก่กริยาวิ่ง) เช่น เห็นแม่มา
	แต่ไกลก็วิ่งหน้าเริดเข้าไปหา,หน้าตั้ง ก็ว่า.
	หน้าเลือด ว. ชอบแสวงหาประโยชน์โดยวิธีบังคับให้จำยอมเพราะ
	เห็นแก่ตัว เช่น เขาเป็นเจ้าหนี้หน้าเลือด, หน้าโลหิต ก็ว่า.
	หน้าวอก น. หน้าของคนที่ผัดแป้งจนขาวเกินไป.
	หน้าวัว ๑ น. กระเบื้องปูพื้นรูปสี่เหลี่ยม ทําด้วยดินเผา เรียกว่า กระเบื้อง
	หน้าวัว; กระเบื้องสำหรับมุงหลังคารูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนทำด้วย
	ปูนซีเมนต์ ทราย และน้ำ เรียกว่า กระเบื้องหน้าวัว กระเบื้องว่าว หรือ
	กระเบื้องขนมเปียกปูน.
	หน้าแว่น น. เครื่องโรยขนมจีนเป็นแผ่นกลม ทำด้วยทองเหลืองหรือ
	ทองแดงเป็นต้นที่เจาะรูทั่วแผ่น เย็บติดไว้ตรงกลางผ้าสี่เหลี่ยมซึ่งเจาะรู
	ให้พอเหมาะกับแผ่นทองเหลืองหรือทองแดงนั้น, แว่น ก็เรียก, เรียก
	ขนมปังกรอบที่มีรูปเช่นนั้นว่า ขนมปังหน้าแว่น; ผิวดินที่กระเทาะเป็น
	แผ่นบาง ๆ.
	หน้าสว่าง น. หน้าอิ่มเอิบผ่องใสชวนดู, หน้าเปิด ก็ว่า.
	หน้าสลด น. หน้าแสดงความเศร้าเสียใจ.
	หน้าสิ่วหน้าขวาน (สำ) ว. อยู่ในระยะอันตรายเพราะอีกฝ่ายหนึ่งกําลัง
	โกรธหรือมีเหตุการณ์วิกฤตเป็นต้น.
	หน้าเสีย ว. มีสีหน้าแสดงอาการพิรุธหรือตกใจ เสียใจเป็นต้น เช่น เขา
	หน้าเสียเพราะถูกจับได้ว่าทำความผิด.
	หน้าเสี้ยว น. หน้าด้านข้าง (เห็นตา ๒ ข้างและหูข้างเดียว).
	หน้าหงาย ว. อาการที่หน้าเงยแหงนขึ้น เช่น เขาถูกชกหน้าหงาย; โดย
	ปริยายหมายถึงอาการที่ถูกว่าย้อนกลับมาจนเสียหน้า เช่น ตั้งใจจะไป
	ขอยืมเงินเขา เขาบอกว่าหนี้เก่าก็ไม่ได้ชำระยังจะมาขอยืมอีก เลยต้อง
	หน้าหงายกลับมา; ที่ผิดไปจากที่คาดหวังไว้มาก เช่น เขาคุยว่าสอบเข้า
	มหาวิทยาลัยได้แน่ ๆ แต่พอประกาศผลแล้วไม่ได้ ก็หน้าหงายกลับมา.
	หน้าหัก น. หน้าซึ่งมีสันจมูกคล้ายหักเข้าไป.
	หน้าเหี่ยว น. หน้าที่ไม่เต่งตึง, โดยปริยายหมายความว่า ไม่สมปรารถนา
	เช่น ขอสตางค์แม่ไม่ได้ก็หน้าเหี่ยวกลับมา.
	หน้าแหก (ปาก) ว. อาการที่ต้องได้รับความอับอายขายหน้าอย่างยิ่งเพราะ
	ผิดหวังอย่างมากหรือเพราะถูกโต้ถูกย้อนกลับมาอย่างเถียงไม่ขึ้นเป็นต้น.
	หน้าแหง [-แหฺง] น. หน้าแสดงความเก้อหรือจนปัญญา.
	หน้าแห้ง ว. มีสีหน้าไม่แจ่มใสเพราะความทุกข์เช่นผิดหวัง.
	หน้าใหญ่ใจโต ว. มีใจกว้างใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินตัวเพื่ออวดมั่งมี เช่น เขา
	ชอบทำหน้าใหญ่ใจโตทั้ง ๆ ที่มีเงินน้อย.
	หน้าใหม่ ว. ที่เพิ่งเคยเห็นหรือรู้จักกัน เช่น นักร้องหน้าใหม่.
	หน้าไหว้หลังหลอก (สำ) ว. ต่อหน้าทำเป็นดี แต่พอลับหลังก็นินทาหรือ
	หาทางทำร้าย, ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก ก็ว่า.
	หน้าอก น. ส่วนภายนอกของอก, นมของผู้หญิง, อก ก็ว่า.
	หน้าอ่อน ว. ที่มองดูอายุน้อยกว่าอายุจริง เช่น ผู้หญิงคนนี้อายุมากแล้ว
	แต่ยังดูหน้าอ่อน, เรียกหมากที่หน้ายังไม่เต็มว่า หมากหน้าอ่อน.
	หน้าอัด น. หน้าตรง, หน้าเต็ม, หน้าตรงแบน, (ใช้แก่รูปวาด รูปถ่าย
	หรือเหรียญ).
	หน้าอินทร์หน้าพรหม น. ผู้มีอำนาจ, ผู้ยิ่งใหญ่, เช่น เขาไม่กลัวหน้าอินทร์
	หน้าพรหมใด ๆ ทั้งนั้น.


หนากาสรี	[หฺนากาสะหฺรี] น. ดอกชบา. (ช.).


หน่าง	(ถิ่น-พายัพ) น. อวน, ข่าย; รั้ว, คู.


หนาด	น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Blumea balsamifera (L.) DC. ในวงศ์ Compositae
	ใบใหญ่มีขน กลิ่นฉุน ใช้ทํายาได้ เชื่อกันว่าผีกลัว.


หนาน	(ถิ่น-พายัพ) น. เรียกคนที่สึกจากเพศภิกษุว่า หนานนั่น หนานนี่.


หน้านวล ๑	ดูใน หน้า.


หน้านวล ๒	ดูใน หน้า.


หน้านวล ๓	ดู กระดูกอึ่ง.


หน้านวล ๔	ดู หมอช้างเหยียบ.


หนาม ๑	น. ส่วนแหลม ๆ ที่งอกออกจากต้นหรือกิ่งของไม้บางชนิดเป็นต้น เช่น
	หนามงิ้ว หนามพุทรา.
	หนามเตย น. ลายหยักบนตัวหนังสือขอม; ส่วนที่เป็นหยัก ๆบนหลัง
	จระเข้; โลหะที่มีลักษณะเป็นเขี้ยวคล้ายหนามสำหรับเกาะยึดหัวแหวน
	เป็นต้น.
	หนามยอกอก (สํา) น. คนหรือเหตุการณ์ที่ทําให้รู้สึกเหมือนมีอะไรมา
	ทิ่มแทงอยู่ในอกตลอดเวลา.
	หนามยอกเอาหนามบ่ง (สํา) ก. ตอบโต้หรือแก้ด้วยวิธีการทํานองเดียวกัน.
	หนามแหลมไม่มีใครเสี้ยม (สํา) น. คนที่มีปฏิภาณไหวพริบตามธรรมชาติ
	โดยไม่ต้องมีใครสอน, มักใช้เข้าคู่กับ มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีใครกลึง.


หนาม ๒	น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวในสกุล Murex วงศ์ Muricidae เปลือกมีหนามสั้น
	หรือยาวโดยรอบ เช่น ชนิด M. trapa.


หนามขี้แรด	น. ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Acacia pennata Willd. ในวงศ์ Leguminosae
	ต้นมีหนาม เปลือกใช้ย้อมแหอวนและใช้ทํายาได้.


หนามเขียะ	(ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกระบองเพชร. (ดู กระบองเพชร ๒).


หนามควายนอน	ดู การเวก ๓.


หนามจี้	(ถิ่น-พายัพ) น. ต้นคนทา. (ดู คนทา).


หนามแดง	น. (๑) ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Maytenus marcanii Ding Hou ในวงศ์
	Celastraceae ใช้ทํายาได้. (๒) ชื่อไม้พุ่มชนิด Carissa carandas L. ในวงศ์
	Apocynaceae ดอกสีขาว หลอดดอกสีชมพู กลิ่นหอม ผลสีขาว สุกสีแดง
	คล้ำ กินได้, มะนาวไม่รู้โห่ ก็เรียก.


หนามพรม	น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Carissa cochinchinensis Pierre ในวงศ์ Apocynaceae
	ต้นมีหนามแข็ง, พรม ก็เรียก.


หนามพุงดอ, หนามรอบตัว, หนามเหม็น	ดู พุงดอ.


หนามหลัง	ดู ตามิน.


หนามใหญ่	ดู หัวโขน ๓.


หน่าย	ก. เบื่อ, จืดจาง, คลายจากความพัวพัน, คลายจากความรัก, มักใช้เข้าคู่กับคำ
	เบื่อ เป็น เบื่อหน่าย.
	หน่ายหนี ก. จากไปเพราะเบื่อหรือทนไม่ไหวเป็นต้น.
	หน่ายแหนง [หฺน่ายแหฺนง] ก. ระอาเพราะหมางใจหรือแคลงใจเป็นต้น,
	แหนงหน่าย ก็ว่า.


หนาว	ว. เย็นจัด, อาการที่รู้สึกเย็นจัด.
	หนาวใจ ว. สะท้านใจ, เยือกเย็นใจ, คร้ามเกรงภัย, กลัว.
	หนาวดอกงิ้ว น. ระยะเวลาที่ต้นงิ้วออกดอก ประมาณเดือนยี่ อากาศเย็น
	กว่าธรรมดา เช่น น้ำค้างพรมลงเฉื่อยเรื่อยเรื่อยริ้ว หนาวดอกงิ้วงิ้วออก
	ดอกไสว. (นิ. ประธม).
	หนาว ๆ ร้อน ๆ ก. ครั่นเนื้อครั่นตัว, มีอาการคล้ายจะเป็นไข้เพราะเดี๋ยว
	ร้อนเดี๋ยวหนาว, โดยปริยายหมายความว่า มีความเร่าร้อนใจกลัวว่าจะถูก
	ลงโทษหรือถูกตำหนิเป็นต้น, ร้อน ๆ หนาว ๆ หรือ สะบัดร้อนสะบัดหนาว
	ก็ว่า.
	หนาวสะท้าน ว. หนาวสั่นเพราะพิษไข้; รู้สึกเย็นเยือกเข้าหัวใจทำให้รู้สึก
	ครั่นคร้ามหรือหวาดกลัวจนตัวสั่นเป็นต้น.
	หนาวสันหลัง ว. รู้สึกหวาดกลัว, เสียวสันหลัง ก็ว่า.
	หนาวเหน็บ ว. หนาวมากจนรู้สึกชาคล้ายเป็นเหน็บ.
	หนาวอารมณ์ ว. รู้สึกเปล่าเปลี่ยวใจ.


หน้าวัว ๑	ดูใน หน้า.


หน้าวัว ๒	น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดในสกุล Anthurium วงศ์ Araceae ดอกและใบ
	ประดับมีสีต่าง ๆ.


หนำ	ว. มากพอกับความต้องการ เช่น อิ่มหนำสำราญ.
	หนำใจ ว. สาแก่ใจ, สมใจอยาก, เช่น กินให้หนำใจ เที่ยวเสียหนำใจ.


หนำเลี้ยบ	น. ชื่อผลของไม้ต้นชนิด Canarium pimela Leenh. ในวงศ์ Burseraceae
	ผลสุกสีม่วงดำ นำมาดองเค็มใช้เป็นอาหาร. (จ.).


หนี	ก. ไปเสียให้พ้น, หลีกไปให้พ้น, เช่น หนีภัย หนีทุกข์; หลีกเลี่ยง เช่น
	หนีภาษี หนีโรงเรียน.
	หนีร้อนมาพึ่งเย็น (สำ) ก. หนีจากที่ที่มีความเดือดร้อนมาอาศัยอยู่ในที่ที่
	มีความสงบสุข.
	หนีเสือปะจระเข้ (สํา) ก. หนีภัยอันตรายอย่างหนึ่งแล้วต้องพบภัยอันตราย
	อีกอย่างหนึ่ง.
	หนีหน้า ก. หลบไม่ยอมให้พบหน้า.


หนี้	น. เงินที่ผู้หนึ่งติดค้างอยู่จะต้องใช้ให้แก่อีกผู้หนึ่ง, หนี้สิน ก็ว่า; (กฎ)
	นิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลตั้งแต่ ๒ ฝ่ายขึ้นไป ซึ่งฝ่ายหนึ่งเรียกว่า เจ้าหนี้
	มีสิทธิที่จะบังคับบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งซึ่งเรียกว่า ลูกหนี้ ให้กระทําการหรือ
	งดเว้นกระทําการอย่างใดอย่างหนึ่ง. (อ. obligation); โดยปริยายหมายถึง
	การที่จะต้องตอบแทนบุญคุณเขา.
	หนี้เกลื่อนกลืนกัน (กฎ) น. หนี้ซึ่งระงับไปเพราะเหตุที่สิทธิและความ
	รับผิดในหนี้นั้นตกอยู่แก่บุคคลคนเดียวกัน.
	หนี้สิน น. เงินที่ผู้หนึ่งติดค้างอยู่จะต้องใช้ให้แก่อีกผู้หนึ่ง.
	หนี้สูญ น. หนี้ที่เจ้าหนี้ไม่มีทางที่จะได้รับชําระหนี้จากลูกหนี้ได้.


หนีบ	ก. คีบหรือบีบให้แรงให้แน่นด้วยของที่เป็นง่ามเช่นง่ามนิ้วมือหรือตะไกร
	เป็นต้น.


หนีเสือ	น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.


หนึก	[หฺนึก] ว. หนึบ.


หนึ่ง	น. ตัวเลขตัวแรกของจำนวนนับ; จำนวนเดียว, คนเดียว, สิ่งเดียว, เช่น
	หนึ่งในดวงใจ. ว. เดี่ยว; เป็นเอก, เป็นเลิศ, เช่น เพื่อน ๆ ยกให้เขาเป็น
	หนึ่งในรุ่น.
	หนึ่งไม่มีสอง ว. เป็นเลิศอยู่คนเดียว.


หนึบ	ว. ลักษณะของสิ่งของที่เหนียวและมีเนื้อแน่นด้วย เรียกว่า เหนียวหนึบ.


หนืด	ว. อาการของสิ่งของที่เหนียวจนดึงไม่ใคร่จะออก เรียกว่า เหนียวหนืด,
	โดยปริยายหมายถึงตระหนี่มาก. (ภูมิ) น. เรียกหินที่อยู่ในสภาพหนืด
	ใต้เปลือกโลกว่า หินหนืด. (อ. magma).


หนุ	[หะนุ] น. คาง. (ป., ส.).


หนุน	ก. รองให้สูงขึ้น เช่น เสื้อหนุนไหล่, ดันให้สูงขึ้น เช่น น้ำทะเลหนุน;
	ส่งเสริม เช่น หนุนให้สอบชิงทุนรัฐบาล, เพิ่มเติม เช่น หนุนทัพ; เอา
	สิ่งใดสิ่งหนึ่งรองหัว เช่น หนุนหมอน หนุนตัก หนุนขอนไม้. ว. ที่
	เพิ่มเติม เช่น ทัพหนุน.
	หนุนเนื่อง ก. เพิ่มเติมเข้ามาไม่ขาดสาย เช่น กองทัพข้าศึกหนุนเนื่อง
	เข้ามา.
	หนุนหลัง ก. ดันให้หลังแอ่น; สนับสนุนอยู่ข้างหลัง.


หนุบ, หนุบ ๆ	ว. ลักษณะอาการตอด, อาการที่เจ็บในกายรู้สึกเต้นกระเทือนแต่น้อย ๆ;
	อาการที่ติดแน่นอยู่แล้วดึงออกมามีเสียงดังเช่นนั้น.
	หนุบหนับ, หนุบหนับ ๆ, หนุบ ๆ หนับ ๆ ว. อาการที่ยื้อแย่งกันซื้อของ
	เป็นต้น, อาการที่ปลาแย่งกันตอดเหยื่อ.


หนุ่ม	น. ชายที่มีอายุพ้นวัยเด็ก นับตามความนิยมตั้งแต่ ๑๕-๓๐ ปี. ว. เรียกชาย
	ที่ยังดูไม่แก่ตามวัย เช่น ดูยังหนุ่มอยู่.
	หนุ่มทั้งแท่ง น. หนุ่มบริสุทธิ์.
	หนุ่มทั้งแท่งมากินแตงเถาตาย (สำ) น. หนุ่มบริสุทธิ์ได้แม่ม่ายอายุมาก
	เป็นภรรยา.
	หนุ่มน้อย น. ชายที่อยู่ในวัยรุ่น.
	หนุ่มแน่น ว. หนุ่มเต็มที่.
	หนุ่มเหน้า [-เน่า] (โบ) ว. กําลังสาว, กําลังหนุ่ม.
	หนุ่มใหญ่ น. ชายที่อยู่ในวัยกลางคน.


หนุ่ย	ว. ทุย, โน.


หนู ๑	น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายสกุลในวงศ์ Muridae มีฟันแทะ มีอยู่
	ทั่วไปตามบ้านเรือนและในถิ่นธรรมชาติ มีหลายชนิด เช่น หนูพุกใหญ่
	(Bandicota indica) หนูท้องขาว (Rattus rattus) บางชนิดเป็นพาหะ
	นําโรค. ว. เล็ก (ใช้เฉพาะพรรณไม้บางอย่างที่มีพันธุ์เล็กหรือของ
	บางอย่างชนิดเล็ก) เช่น กุหลาบหนู แตงหนู หม้อหนู.
	หนูตกถังข้าวสาร (สํา) น. ผู้ชายที่มีฐานะไม่ค่อยดีได้แต่งงานกับผู้หญิง
	ที่รุ่มรวย, ตกถังข้าวสาร ก็ว่า.
	หนูติดจั่น (สํา) ว. จนปัญญา, หาทางออกไม่ได้.


หนู ๒	(ปาก) สรรพนามบุรุษที่ ๑ ผู้น้อยใช้พูดกับผู้ใหญ่, สรรพนามบุรุษที่ ๒
	ผู้ใหญ่ใช้เรียกผู้น้อย, คําสําหรับเรียกเด็ก มีความหมายไปในทางเอ็นดู
	เช่น หนูแดง หนูน้อย.
	หนูผี น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Soricidae รูปร่างคล้ายหนูแต่
	ตัวเล็กมาก ขาสั้น มีนิ้วตีนข้างละ ๕ นิ้ว หางยาว ขนนุ่มสั้น ใบหูเล็ก
	จมูกยื่นยาวออกมาเห็นได้ชัด ตาหยีเล็ก มุดหาแมลงกินตามกองไม้และ
	ใบไม้ที่กองทับถมกันนาน ๆ มีหลายชนิด เช่น หนูผีนา (Crocidura
	fuliginosa) หนูผีบ้าน (C. murina) หนูผีจิ๋ว (C. etrusca).


ห่ม ๑	ก. ขย่ม เช่น เด็กห่มกิ่งพุทรา ห่มเสาเข็ม.


ห่ม ๒	ก. ใช้ผ้าเป็นต้นคลุมหรือพันสิ่งใดสิ่งหนึ่งทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน เช่น
	ห่มผ้า ห่มสไบ เอาผ้าไปห่มต้นโพธิ์.
	ห่มครุย, ห่มเสื้อครุย ก. สวมเสื้อครุยโดยสวมเฉพาะแขนซ้าย เอาแขนเสื้อ
	ข้างขวาโอบหลังไปสอดรักแร้ขวาแล้วตวัดพาดบนไหล่ซ้าย.
	ห่มคลุม น.เรียกวิธีห่มผ้าของพระภิกษุสามเณรอย่างหนึ่งโดยปิดไหล่ทั้ง
	๒ ข้าง.
	ห่มดอง น. เรียกวิธีห่มผ้าของพระภิกษุสามเณรอย่างหนึ่งโดยห่มเฉวียงบ่า
	และมีผ้ารัดอก.


หมก ๑	ก. ซุกไว้ใต้ เช่น หมกดิน หมกโคลน หมกทราย, หลบหน้า เช่น ไปหมกหัว
	อยู่ที่ไหน, ทิ้งสุม ๆ ไว้ เช่น เสื้อผ้าใช้แล้วอย่าหมกไว้; เรียกวิธีทําอาหาร
	บางอย่างให้สุกด้วยการหมกไฟ เช่น หมกปลา หมกหัวมันเทศ.
	หมกมุ่น ก. ฝังใจมุ่งไปทางเดียว เช่น เขาหมกมุ่นอยู่กับงาน.
	หมกไหม้ ว. ร้อนระอุ เช่น ตกนรกหมกไหม้, มีความทุกข์มาก เช่น
	หัวอกหมกไหม้.


หมก ๒	(ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ปลากระบอก. (ดู กระบอก ๒).


หมด	ก. สิ้น เช่น หมดลม หมดกิเลส หมดปัญญา, ไม่มี เช่น เงินหมด ฝนหมด,
	จบ เช่น หมดรายการ. ว. ไม่มีอะไรเหลือ เช่น กินหมด ใช้หมด.
	หมดกรรม, หมดกรรมหมดเวร, หมดเวร, หมดเวรหมดกรรม ก. สิ้นสุด
	ในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ
	สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
	หมดกระเป๋า, หมดตูด, หมดพก (ปาก) ว. หมดเงิน, ไม่มีเงินเหลือ, เช่น
	เขาเสียการพนันจนหมดกระเป๋า.
	หมดกัน คําออกเสียงแสดงความเสียดายหรือผิดหวังเป็นต้น.
	หมดกันที ก. สิ้นสุดกันที.
	หมดเกลี้ยง ว. ไม่มีเหลือ เช่น เด็กกินขนมจนหมดเกลี้ยง.
	หมดเขต ก. หมดระยะเวลาที่กําหนดไว้ เช่น สิ้นเดือนนี้หมดเขตส่งภาพ
	เข้าประกวด.
	หมดเขี้ยวหมดงา, หมดเขี้ยวหมดเล็บ (สํา) ก. หมดอํานาจวาสนา, สิ้น
	ฤทธิ์, สิ้นเขี้ยวสิ้นเล็บ ก็ว่า.
	หมดเคราะห์ ก. สิ้นเคราะห์กรรมที่เลวร้าย.
	หมดจด ว. สะอาด, ผ่องใส, เช่น เขาแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสะอาดหมดจด;
	ไม่มีตําหนิ, ไม่ด่างพร้อย, เช่น เขามีความประพฤติหมดจด.
	หมดตัว, หมดเนื้อหมดตัว ว. สิ้นเนื้อประดาตัว เช่น เขาถูกโกงจนหมดเนื้อ
	หมดตัว.
	หมดตำรา (สํา) ว. จนปัญญา, หมดทาง, หมดฝีมือ, สิ้นตํารา ก็ว่า.
	หมดตูด (ปาก) ว. หมดเงิน, ไม่มีเงินเหลือ, หมดกระเป๋า หรือ หมดพก
	ก็ว่า.
	หมดท่า ว. หมดหนทาง, จนปัญญา, เช่น เขาหมดท่าไม่รู้ว่าจะโต้ตอบ
	อย่างไร; อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช เช่น เขาแต่งตัวภูมิฐานแล้วเดิน
	หกล้ม หมดท่าเลย, หมดรูป ก็ว่า.
	หมดบุญ ก. สิ้นอำนาจวาสนา, หมดอำนาจ หรือ หมดวาสนาบารมี ก็ว่า;
	(ปาก) ตาย.
	หมดประตู ก. ไม่มีทาง, หมดหนทาง, หมดทางสู้.
	หมดเปลือก ว. แจ่มแจ้ง, ไม่มีอะไรเคลือบแฝง, เช่น เขาอธิบายจนหมด
	เปลือก เขาพรรณนาเรื่องราวอย่างละเอียดจนหมดเปลือก.
	หมดฝีมือ ว. เต็มความสามารถที่มีอยู่ เช่น งานครั้งนี้เขาทำอย่างหมดฝีมือ
	เลย แม้แพทย์จะพยายามรักษาคนไข้จนหมดฝีมือแล้ว แต่ก็ช่วยชีวิตไว้
	ไม่ได้, หมดความสามารถ, สิ้นฝีมือ ก็ว่า.
	หมดพุง, หมดไส้หมดพุง ว. หมดความรู้ เช่น ครูสอนศิษย์จนหมดพุง;
	อาการที่เปิดเผยโดยมิได้ปิดบังอำพราง เช่น สารภาพจนหมดไส้หมดพุง,
	สิ้นไส้สิ้นพุง ก็ว่า.
	หมดราคี ว. ไม่มีมลทิน, ไม่มัวหมอง.
	หมดราคีคาว ว. ไม่มีความมัวหมองทางชู้สาว (มักใช้แก่ผู้หญิง).
	หมดราศี ว. มีหน้าตาหมองคล้ำ เช่น พอหมดอำนาจก็หมดราศี.
	หมดรูป ว. อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช, หมดท่า ก็ว่า.
	หมดลม ก. ตาย, ขาดใจ สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า.
	หมดวาสนาบารมี ก. หมดอำนาจ.
	หมดเวร, หมดเวรหมดกรรม ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป,
	หมดกรรม หมดกรรมหมดเวร สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ
	สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
	หมดสติ ก. สิ้นสติ, ไม่มีความรู้สึก, สลบ.
	หมดไส้หมดพุง ว. หมดความรู้ เช่น ครูสอนศิษย์จนหมดพุง; อาการที่
	เปิดเผยโดยมิได้ปิดบังอำพราง เช่น สารภาพจนหมดไส้หมดพุง, สิ้นไส้
	สิ้นพุง ก็ว่า.
	หมดหวัง ก. ไม่มีความหวังเหลืออยู่เลย, สิ้นหวัง ก็ว่า.
	หมดอายุ ก. ตาย, ขาดใจ, สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดลม ก็ว่า.
	หมดอาลัย ก. ไม่มีใจผูกพัน; ไม่มีความหวังเช่น หมดอาลัยในชีวิต.
	หมดอาลัยตายอยาก ก. ทอดอาลัยเพราะไม่มีความหวังใด ๆ เหลืออยู่.
	หมดอาลัยไยดี ก. ไม่มีเยื่อใยหลงเหลืออยู่เลย.
	หมดอำนาจ, หมดวาสนาบารมี ก. สิ้นอำนาจวาสนา, หมดบุญ ก็ว่า.


หม่น	ว. มีลักษณะมัว ๆ หรือคล้ำ ๆ (ใช้แก่สี) เช่น สีฟ้าหม่น สีเขียวหม่น.
	หม่นหมอง ว. ไม่ผ่องใส, ไม่สบายใจ, ไม่เบิกบาน, เช่น หน้าตาหม่น
	หมอง จิตใจหม่นหมอง, หมองหม่น ก็ว่า.
	หม่นไหม้ ว. มีทุกข์ร้อนตรมตรอมใจ.


หมวก	[หฺมวก] น. เครื่องสวมศีรษะมีรูปต่าง ๆ เพื่อเป็นเครื่องประดับหรือกันแดด
	กันฝนเป็นต้น.
	หมวกกะโล่ น. หมวกกันแดดชนิดหนึ่ง ทรงคลุ่ม มีปีกแข็งโดยรอบ โครง
	ทําด้วยไม้ฉําฉาหรือไม้ก๊อกเป็นต้นแล้วหุ้มผ้า หรือทําด้วยใบลาน.
	หมวกกะหลาป๋า น. หมวกชนิดหนึ่งสานด้วยไม้ไผ่อย่างละเอียด รูปทรง
	สูง ผู้หญิงนิยมใช้ในเวลาแข่งเรือ มีดอกไม้จีนเสียบ เป็นของเก่าสมัยต้น
	รัชกาลที่ ๕ ขึ้นไป.
	หมวกกันน็อก น. (ปาก) หมวกนิรภัย.
	หมวกแก๊ป น. หมวกทหารตํารวจหรือข้าราชการพลเรือนเป็นต้นที่มี
	กะบังหน้า.
	หมวกแจว น. ไม้ที่สวมหัวแจวสําหรับจับ.
	หมวกทรงหม้อตาล น. หมวกที่มีรูปทรงคล้ายหม้อตาลอย่างหมวกที่
	พลทหารเรือและจ่าทหารเรือเป็นต้นสวม.
	(รูปภาพ หมวกทรงหม้อตาล)
	หมวกนิรภัย น. หมวกสำหรับสวมป้องกันหรือลดอันตรายเมื่อศีรษะ
	ได้รับความกระทบกระเทือนเป็นต้น, (ปาก) หมวกกันน็อก.
	หมวกหนีบ น. เครื่องสวมศีรษะแบบหนึ่ง ทำด้วยผ้าหรือสักหลาด รูปทรง
	คล้ายซองจดหมายอย่างยาว.
	หมวกหู น. ขอบหูตอนบน.
	หมวกหูกระต่าย น. เครื่องสวมศีรษะแบบหนึ่ง ทําด้วยผ้าหรือสักหลาด
	สีต่าง ๆ รูปทรงกระบอกสั้น ๆ มีแผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าติดขอบหมวก
	สําหรับปกใบหูทั้ง ๒ ข้าง.
	(รูปภาพ หมวกหูกระต่าย)
	หมวกเห็ด น. ส่วนที่เป็นดอกของเห็ด.
	หมวกเหล็ก น. หมวกสำหรับทหารหรือตำรวจสวมเพื่อป้องกันอันตราย
	จากอาวุธเป็นต้น.


หมวด	[หฺมวด] น. กลุ่มที่ประกอบด้วยหลายหมู่ เช่น หมวดหนังสือวิทยาศาสตร์
	ประกอบด้วยหมู่หนังสือเคมี หมู่หนังสือฟิสิกส์ เป็นต้น; กำลังพลของ
	ทหาร ตำรวจ เป็นต้น มีจำนวนไม่เกิน ๔ หมู่ มีหัวหน้าเรียกว่า ผู้บังคับ
	หมวด หรือทั่ว ๆ ไปเรียกว่า ผู้หมวด, ถ้าเป็นทหารบกหรือตำรวจจะต้อง
	มียศเป็นร้อยตรี ร้อยโท หรือร้อยตำรวจตรี ร้อยตำรวจโท, ถ้าเป็นทหารเรือ
	หรือทหารอากาศจะต้องมียศเป็นเรือตรี เรือโท; เรียกสิ่งที่ขมวดไว้เป็น
	จุกเดียวกัน.


หมวน	(ถิ่น-ปักษ์ใต้) ว. ขุ่น.


หมอ ๑	น. ผู้รู้, ผู้ชํานาญ, เช่น หมองู หมอนวด; ผู้ตรวจรักษาโรค เช่น หมอฟัน
	หมอเด็ก.
	หมอขวัญ น. ผู้รู้พิธีทําขวัญ, หมอทำขวัญ ก็เรียก; ผู้มีความรู้ทางคชศาสตร์
	และเป็นหัวหน้าในการจับช้าง, หมอเฒ่า ก็เรียก.
	หมอความ (ปาก) น. ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ว่าต่างแก้ต่างคู่ความในเรื่อง
	อรรถคดี, ทนาย หรือ ทนายความ ก็เรียก.
	หมอแคน น. ผู้มีความชำนาญในการเป่าแคน, อีสานเรียก ช่างแคน.
	หมองู น. ผู้มีความชำนาญในการจับงูเห่ามาเลี้ยงเพื่อนำไปแสดง.
	หมองูตายเพราะงู น. ผู้ที่ชำนาญในการเอางูเห่ามาเลี้ยงเป็นอาชีพก็อาจ
	ถูกงูเห่ากัดตายเพราะความประมาทได้, โดยปริยายหมายถึงผู้ที่มีความรู้
	อาจตายหรือพลาดท่าเสียทีเพราะความรู้ของตนก็ได้.
	หมอเฒ่า น. ผู้มีความรู้ทางคชศาสตร์และเป็นหัวหน้าในการจับช้าง,
	หมอขวัญ ก็เรียก.
	หมอดู น. ผู้ทํานายโชคชะตาราศี.
	หมอตำแย น. หญิงที่มีอาชีพทําคลอดตามแผนโบราณ.
	หมอทำขวัญ น. ผู้รู้พิธีทำขวัญ, หมอขวัญ ก็เรียก.
	หมอนวด น. ผู้มีความชำนาญในการนวดเพื่อให้คลายจากความเจ็บปวด
	หรือเมื่อยขบ.
	หมอน้อย ๑ น. อุปกรณ์ที่ใช้ในการนวดเช่นนมไม้; เรียกตัวปลิงที่ใช้กอก
	เลือดว่า หมอน้อย.
	หมอน้ำมัน น. ผู้ชํานาญในการขี่ช้างตกมัน.
	หมอผี น. ผู้ที่เชื่อกันว่ามีอำนาจเลี้ยง ควบคุม ใช้งานและปราบผีเป็นต้นได้.
	หมอพัดโตนด [-ตะโหฺนด] น. หมอรักษาโรคช้างในทางยา.
	หมอยา (ปาก) น. ผู้มีความรู้ในการใช้ยารักษาโรค.
	หมอลำ น. ผู้ชํานาญในการขับร้องแบบอีสาน.
	หมอเสน่ห์ น. ผู้ที่เชื่อกันว่ารู้วิชาอาคมทำให้คนรักกันหรือชังกัน.


หมอ ๒	(ปาก) ใช้เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒ เรียกเด็กด้วยความเอ็นดูว่า หมอนั่น
	หมอนี่, ใช้เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓ เรียกผู้ใหญ่ด้วยความหมั่นไส้เป็นต้น,
	(ใช้แก่ผู้ชาย), เช่น อย่าไปฟังหมอนะ, บางทีก็ใช้ว่า อ้ายหมอนั่น อ้าย
	หมอนี่ หรือ เจ้าหมอนั่น เจ้าหมอนี่.


หมอ ๓	น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Anabas testudineus ในวงศ์ Anabantidae ลําตัวป้อม
	แบนข้าง ท้องกลม คอดหางกว้าง หัวโต ปากซึ่งอยู่ปลายสุดของหัวกว้าง
	และเชิดขึ้นเล็กน้อย ยืดหดไม่ได้ ฟันเล็กแต่แข็งแรง เกล็ดแข็ง ขอบเป็นจัก
	คล้ายหนามยึดแน่นกับหนังและคลุมตลอดทั้งลําตัวและหัว กระดูกแผ่น
	ปิดเหงือกหยักเป็นหนาม ใช้แถกเพื่อช่วยยึดยันให้เคลื่อนไปบนบกได้ดี
	ขอบครีบต่าง ๆ กลม ลําตัวและครีบมีสีดําคลํ้า ส่วนปลาขนาดเล็กมีสีจาง
	กว่าและมีลายบั้งพาดลําตัวเป็น ระยะ ๆ อาศัยอยู่ในแหล่งนํ้าแทบทุก
	ประเภท พบขึ้นมาบนบกในฤดูฝนเสมอ ซึ่งเป็นธรรมชาติการย้ายถิ่น
	ที่อยู่อาศัยแบบหนึ่ง และยังแสดงให้เห็นความสามารถในการหายใจใน
	ที่ดอนได้อีกด้วยขนาดยาวได้ถึง ๒๕ เซนติเมตร, หมอไทย หรือ สะเด็ด
	ก็เรียก, อีสานเรียก เข็ง.
	หมอตาล น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Helostoma temminckii ในวงศ์ Anabantidae
	ลําตัวแบนข้างและกว้างมากกว่าปลาหมอ ปากยืดหดได้ และมีนิสัยเอาปาก
	ชนกับตัวอื่น จึงเรียกกันว่า ปลาจูบ พื้นลําตัวและครีบสีนํ้าตาลอ่อนหรือ
	ขาวนวล พบในเขตที่ลุ่ม ขนาดยาวได้ถึง ๓๐ เซนติเมตร, ใบตาล อีตาล
	อีโก๊ะ หรือ วี ก็เรียก.


หม่อ	น. เรียกลูกวัวหรือควายเล็ก ๆ ว่า ลูกหม่อ.


หม้อ	น. ภาชนะประเภทหนึ่ง มีรูปทรงต่าง ๆ สำหรับใส่ของหรือใช้งานบางอย่าง,
	เรียกตามสิ่งที่ใช้ทำก็มี เช่น หม้อดิน หม้อทองเหลือง หม้ออะลูมิเนียม, เรียก
	ตามสิ่งที่บรรจุก็มี เช่น หม้อข้าว หม้อน้ำมนตร์, เรียกตามวัตถุประสงค์ที่ใช้
	สอยก็มี เช่น หม้อตุ๋น หม้อนึ่ง.
	หม้อกระดี่ น. หม้อแกงขนาดใหญ่ปากกว้าง ทำด้วยดิน มีขีดเป็นรอย
	โดยรอบ.
	หม้อเกลือ น. หม้อตาลใส่เกลือเม็ด ใช้สำหรับตั้งไฟให้ร้อน นำมาห่อหรือ
	พันด้วยใบพลับพลึง ใช้นาบท้องและตามตัวหญิงแรกคลอดบุตร เพื่อคลาย
	ความเมื่อยตึงตัวเป็นต้น.
	หม้อแกง น. ชื่อขนมหวานชนิดหนึ่ง ทำด้วยกะทิ ไข่ น้ำตาล ใส่ถาดผิงไฟ
	สุกแล้วมักโรยหอมเจียว เรียกว่า ขนมหม้อแกง.
	หม้อขาง (ถิ่น-พายัพ, อีสาน) น. กระทะที่ทำด้วยเหล็กขาง.
	หม้อตาล ๑ น. ภาชนะดินเผามีรูปร่างคล้ายหม้อทรงเตี้ยสําหรับใส่นํ้าตาล
	โตนด, เรียกหมวกที่มีรูปทรงคล้ายหม้อตาลอย่างหมวกที่พลทหารเรือ
	และจ่าทหารเรือเป็นต้นสวม ว่าหมวกทรงหม้อตาล.
	(รูปภาพ หม้อตาล)
	หม้อตาล ๒ น. ชื่อขนมหวานชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งสาลีเป็นรูปทรงหม้อ
	ตาลขนาดเล็กแล้วหยอดน้ำตาล มีสีต่าง ๆ.
	หม้อทะนน น. หม้อดินขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง มีขีดเป็นรอยโดยรอบสําหรับ
	ใส่นํ้า นํ้าตาลโตนด เป็นต้น, (ปาก) หม้อคะนน.
	หม้อน้ำ น. หม้อโลหะขนาดใหญ่ ใช้ต้มนํ้าทําให้เกิดไอนํ้าเดือดที่มีแรงดัน
	สูงเพื่อหมุนเครื่องจักรเป็นต้น; อุปกรณ์ของเครื่องยนต์บางชนิด สําหรับ
	บรรจุนํ้าเพื่อระบายความร้อนของเครื่องยนต์.
	หม้อแปลง, หม้อแปลงไฟ น. อุปกรณ์ไฟฟ้าสําหรับแปลงแรงเคลื่อนไฟฟ้า
	ให้สูงขึ้นหรือตํ่าลง ชนิดแรกเรียกว่า หม้อแปลงขึ้น ชนิดหลังเรียกว่า
	หม้อแปลงลง.
	หม้อไฟ น. ภาชนะชนิดหนึ่ง ทำด้วยโลหะ รูปทรงคล้ายชาม ก้นหม้อ
	มีเชิง ตรงกลางมีกระบอกสูงขึ้นมาจากใต้ก้นหม้อสำหรับใส่ถ่านติดไฟ
	ปากหม้อมีฝาปิด ใช้สำหรับใส่เกาเหลา แกงจืด เป็นต้น, หม้อหยวนโล้
	ก็เรียก.
	หม้อหนู น. หม้อดินขนาดเล็กสำหรับต้มน้ำกระสายยาเป็นต้น.
	หม้อหยวนโล้ ดู หม้อไฟ.
	หม้ออวย น. หม้อดินหรือหม้อเคลือบที่มีด้ามหรือหูสำหรับจับหรือหิ้ว.


หมอก	[หฺมอก] น. ละอองน้ำขนาดเล็กมากที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เกิดจากการ
	กลั่นตัวของไอนํ้า ลอยอยู่ในอากาศ. ว. สีเทาแก่อย่างสีเมฆ, เป็นฝ้ามัว
	เช่น ตาหมอก.


หม้อแกงค่าง	ดู หม้อแกงลิง.


หม้อแกงลิง	น. ชื่อไม้เถาชนิด Nepenthes ampullaria Jack ในวงศ์ Nepenthaceae ชอบ
	ขึ้นในป่าพรุทางภาคใต้ ปลายใบเปลี่ยนเป็นรูปกระเปาะมีฝาปิด ใช้ดักจับ
	แมลง, หม้อข้าวหม้อแกงลิง หรือ หม้อแกงค่าง ก็เรียก.


หม้อข้าวหม้อแกงลิง	ดู หม้อแกงลิง.


หมอง	[หฺมอง] ว. ขุ่น, มัว, เช่น เครื่องแก้วหมอง เครื่องเงินหมอง, ไม่ผ่องใส,
	ไม่แจ่มใส, เช่น หน้าหมอง.
	หมองใจ ก. ขุ่นใจ, มีใจไม่ผ่องใส; ขัดเคืองกัน.
	หมองมัว ว. ไม่แจ่มใส, ไม่เบิกบาน.
	หมองหม่น ว. ไม่ผ่องใส, ไม่สบายใจ, ไม่เบิกบาน, หม่นหมอง ก็ว่า.
	หมองหมาง ว. ไม่ผ่องใสเพราะมีความขุ่นเคืองใจ.


หม่อง	น. คํานําหน้าชื่อผู้ชายพม่า (พม่า หม่อง ว่า น้อง); เรียกยาขี้ผึ้งชนิดหนึ่ง
	ใช้ทา นวด เป็นต้น ว่า ยาหม่อง.


หมอช้างเหยียบ	น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Pristolepis fasciatus ในวงศ์ Nandidae พบทั่วไป
	รูปร่างคล้ายปลาหมอ หรือ ปลาเสือ แต่แบนข้างและกว้างกว่า ข้างตัวมี
	ลายคลํ้าหลายลายพาดขวาง ขนาดยาวได้ถึง ๒๐ เซนติเมตร, ช้างเหยียบ
	กระตรับ ตะกรับหน้านวล ก๋า หรือ อีก๋า ก็เรียก.


หมอไทย	ดู หมอ ๓.


หมอน	[หฺมอน] น. เครื่องสําหรับหนุนศีรษะหรือหนุนสิ่งต่าง ๆ เป็นต้น, เรียกตาม
	รูปทรงก็มี เช่น หมอนขวาน หมอนตะพาบ หมอนหน้าอิฐ, เรียกตามวัตถุ
	ประสงค์ที่ใช้สอยก็มี เช่น หมอนหนุนศีรษะ หมอนหนุนเท้า หมอนหนุน
	รางรถไฟ, เรียกตามวัตถุที่ใช้ทำก็มี เช่น หมอนไม้ หมอนอิฐ; เครื่องสําหรับ
	อัดดินปืนในลํากล้องให้แน่น.
	หมอนขวาน น. หมอนที่ทําหน้าตัดเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายขวาน ใช้อิง.
	หมอนข้าง น. หมอนที่มีลักษณะกลมยาวเกินกึ่งกาย นิยมวางข้าง ๆ ยาว
	ไปตามที่นอน.


หม่อน	น. ชื่อไม้ต้นชนิด Morus alba L. ในวงศ์ Moraceae ใช้ใบสําหรับเลี้ยงตัว
	ไหม ผลสุกกินได้.


หมอนทอง	น. (๑) ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่งของชนิด Mangifera indica L. (๒) ชื่อทุเรียน
	พันธุ์หนึ่ง.


หมอน้อย ๑	ดูใน หมอ ๑.


หมอน้อย ๒	น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Murraya koenigii (L.) Spreng. ในวงศ์ Rutaceae ใบมี
	ขนนุ่ม ใช้ทํายาได้.


หมอบ	[หฺมอบ] ก. กิริยาที่คู้เข่าลงและยอบตัวให้ท่อนแขนส่วนล่างราบอยู่กับพื้น,
	ยอบตัวลงในอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น; (ปาก) สิ้นเรี่ยวสิ้นแรง, ลุกไม่ขึ้น,
	เช่น ถูกตีเสียหมอบ เป็นไข้เสียหมอบ.
	หมอบกระแต (สํา) ก. หมอบนิ่งไม่มีทางสู้.
	หมอบกราบ ก. หมอบแล้วน้อมศีรษะลงจดมือที่ประนมอยู่กับพื้น.
	หมอบราบคาบแก้ว (สํา) ก. ยอมตามโดยไม่ขัดขืน, ยอมแพ้โดยดี.


หม่อม	น. หญิงสามัญที่เป็นภรรยาของเจ้าฟ้า พระองค์เจ้า หรือหม่อมเจ้า, บุตร
	ชายหญิงของพระองค์เจ้าหรือหม่อมเจ้า, (โบ) เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า หรือ
	หม่อมเจ้า ที่ต้องโทษถูกถอดจากบรรดาศักดิ์, คํานําหน้าชื่อราชนิกุล
	ราชินีกุลชั้นผู้ใหญ่ทั้งชายหญิงที่ไม่มีตําแหน่ง, คํานําหน้าชื่อหญิงสามัญ
	ซึ่งไม่มีบรรดาศักดิ์ได้เป็นภรรยาของเจ้าคุณราชพันธ์ในตระกูลบุนนาค
	ทั้ง ๓ ชั้น เช่น หม่อมปาน หม่อมรอด, คํานําหน้านามบุคคลที่เป็นผู้ดีมี
	ตระกูลทั้งชายหญิง เช่น เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา สมัยธนบุรี เรียกว่า
	หม่อมบุนนาค.
	หม่อมเจ้า น. คํานําหน้านามโอรสธิดาในพระองค์เจ้าชั้นพระบรมวงศ์.
	หม่อมฉัน ส. คําใช้แทนตัวผู้พูดสําหรับเจ้านายที่มีศักดิ์เสมอกันหรือ
	สําหรับผู้หญิงใช้พูดกับเจ้านาย, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑.
	หม่อมราชวงศ์ น. คํานําหน้าชื่อบุตรของหม่อมเจ้า.
	หม่อมหลวง น. คํานําหน้าชื่อบุตรของหม่อมราชวงศ์.
	หม่อมห้าม น. หญิงสามัญที่เป็นเมียของเจ้านาย, ใช้คํานําหน้านามว่า
	หม่อม.


หมอย	[หฺมอย] น. ขนที่ของลับ; เรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นเป็นฝอยที่ปลายฝัก
	ข้าวโพดว่า หมอยข้าวโพด. (ถิ่น-พายัพ) เรียกหนวดว่า หมอยปาก เคราว่า
	หมอยคาง ขนรักแร้ว่า หมอยแร้.


หม้อห้อม	(ถิ่น-พายัพ) น. เรียกเสื้อคอกลม แขนสั้นผ่าอกตลอด มักย้อมสีนํ้าเงิน
	เข้มหรือดํา ว่า เสื้อหม้อห้อม, เขียนเป็น ม่อห้อม หรือ ม่อฮ่อม ก็มี.


หมัก	ก. แช่ไว้, เก็บทิ้งไว้; ปล่อยให้พักฟื้นเพื่อให้หายบอบชํ้า (ใช้แก่ปลากัด)
	เช่น เอาปลากัดไปหมักไว้, ทอด ก็ว่า.
	หมักหมม ก. ทิ้งไว้ให้คั่งค้างอยู่มาก ๆ เช่น เขาชอบหมักหมมงานไว้
	เสมอ. ว. ที่ทิ้งไว้ให้คั่งค้างอยู่มาก ๆ เช่น เสื้อผ้าใช้แล้วก็ทิ้งหมักหมมไว้
	ไม่รู้จักเก็บไปซักเสียที.


หมัด ๑	น. ชื่อแมลงขนาดเล็กหลายชนิดในอันดับ Siphonaptera ตัวยาวประมาณ
	๕ มิลลิเมตรไม่มีปีก ลําตัวแบนข้าง มีขนเรียงเป็นแถวข้างลําตัวบริเวณปล้อง
	แต่ละปล้อง หัวและอกเล็กกว่าท้อง ขายาว กระโดดได้เก่งปากเป็นชนิดเจาะ
	ดูด ดูดเลือดคนและสัตว์กินเป็นอาหาร เช่น หมัดคน (Pulexirritans)
	หมัดหมา (Ctenocephalides canis) หมัดหนู (Xenopsyllacheopsis)
	ในวงศ์ Pulicidae.


หมัด ๒	น. กําปั้น, มือที่กําแน่นสําหรับชกหรือทุบเป็นต้น.


หมัน ๑	น. ด้ายดิบเป็นต้นที่ใช้คลุกกับชัน นํ้ามันยาง สําหรับยัดแนวเรือ.


หมัน ๒	น. ชื่อไม้ต้นชนิด Cordia cochinchinensis Pierre ในวงศ์ Ehretiaceae
	เปลือกใช้ทําปอได้.


หมัน ๓	ว. ไม่สามารถมีบุตรได้; ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ เช่น งานนี้ทำไปก็เป็นหมัน.


หมั่น	ก. ขยัน, ทําหรือประพฤติบ่อย ๆ อย่างเป็นปรกติสมํ่าเสมอ, เช่น หมั่นทำ
	การบ้าน หมั่นมาหา.


หมั้น	ก. มอบสิ่งของให้ฝ่ายหญิงเพื่อแสดงความมั่นหมายว่าจะแต่งงานด้วย.
	น. (กฎ) การที่ฝ่ายชายได้ส่งมอบหรือโอนทรัพย์สินอันเป็นของหมั้นให้
	แก่หญิงเพื่อเป็นหลักฐานว่าจะสมรสกับหญิงนั้น เมื่อหมั้นแล้วของหมั้น
	ตกเป็นสิทธิแก่หญิง; เรียกของที่มอบให้นั้นว่า ของหมั้น, ถ้าเป็นทอง
	เรียกว่า ทองหมั้น, ถ้าเป็นแหวน เรียกว่า แหวนหมั้น, ผู้ที่หมั้นกันแล้ว
	เรียกว่า คู่หมั้น.


หมั่นไส้	ก. ชังนํ้าหน้า, รู้สึกขวางหูขวางตา; (ปาก) ชวนให้รู้สึกเอ็นดู, (มักใช้แก่เด็ก),
	เช่น เด็กคนนี้อ้วนแก้มยุ้ย น่าหมั่นไส้, มันไส้ ก็ว่า.


หมับ	ว. คำสำหรับประกอบกิริยาที่เอาอะไร ๆ ไปอย่างฉับไวไม่รีรอ เช่น คว้า
	หมับ ฉวยหมับ หยิบหมับ, มับ ก็ว่า.


หมับ ๆ	ว. อาการของปากที่หุบเข้าแล้วอ้าออกอย่างเร็ว, มับ ๆ ก็ว่า.


หมา ๑	น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Canidae ลําตัวมีขน
	ปกคลุม มีเขี้ยว ๒ คู่ ตีนหน้ามี ๕ นิ้ว ตีนหลังมี ๔ นิ้ว ซ่อนเล็บไม่ได้
	อวัยวะเพศของตัวผู้มีกระดูกอยู่ภายใน ๑ ชิ้น ที่ยังคงเป็นสัตว์ป่า เช่น
	หมาใน (Cuon alpinus) ที่เลี้ยงเป็นสัตว์บ้าน คือ ชนิด Canis familiaris.
	หมากลางถนน น. หมาที่ไม่มีเจ้าของ, โดยปริยายใช้เป็นสำนวนเปรียบ
	เทียบคนที่ไม่มีสังกัด ไม่มีญาติพี่น้อง ยากจนอนาถา ไม่มีใครเหลียวแล
	เช่น เขาตายอย่างหมากลางถนน.
	หมากัดไม่เห่า (สำ) น. คนที่ต่อสู้หรือตอบโต้โดยไม่เตือนล่วงหน้า.
	หมากัดอย่ากัดตอบ (สำ) ก. อย่าลดตัวลงไปต่อสู้หรือต่อปากต่อคำกับ
	คนพาลหรือคนที่มีศักดิ์ต่ำกว่า.
	หมาขี้ไม่มีใครยกหาง (สํา) น. คนที่ชอบยกตัวเอง, คนโอ้อวด.
	หมาขี้เรื้อน (สำ) น. คนที่น่ารังเกียจ ไม่ควรคบหาสมาคมด้วย (ใช้กล่าว
	ถึงผู้อื่นด้วยความดูถูกเหยียดหยาม).
	หมาจนตรอก (สำ) น. คนที่ฮึดสู้อย่างสุดชีวิตเพราะไม่มีทางเลือก ใน
	สำนวนว่า สู้เหมือนหมาจนตรอก.
	หมาจิ้งจอก น. ชื่อหมาชนิด Canis aureus ในวงศ์ Canidae ขนตามลําตัว
	สีเทาอมนํ้าตาล มีขนลักษณะคล้ายอานม้าบริเวณไหล่ ปากแหลม หูตั้ง
	แหลมตรง หางเป็นพวง เขี้ยวและฟันคมมาก กลางวันมักนอนอยู่ใน
	โพรงดิน ออกหากินในเวลากลางคืน กินเนื้อสัตว์.
	หมาถูกน้ำร้อน (สำ) น. คนที่มีความเดือดร้อน กระวนกระวาย วิ่งพล่าน
	ไปหาที่พึ่งต่าง ๆ เปรียบเสมือนหมาที่ถูกน้ำร้อนลวก ร้องเสียงดังวิ่งพล่าน
	ไปด้วยความเจ็บปวดทุรนทุราย.
	หมาใน น. ชื่อหมาชนิด Cuon alpinus ในวงศ์ Canidae ขนสีน้ำตาลแดง
	หรือน้ำตาลเทา หางสีคลํ้ายาวเป็นพวง อาศัยอยู่ตามป่าทึบ ออกหากินเป็น
	ฝูงเวลาเช้ามืดและพลบคํ่า ล่าสัตว์อื่นกิน เช่น เก้ง กวาง หมูป่า สัตว์เล็ก ๆ.
	หมาในรางหญ้า (สำ) น. คนที่หวงแหนสิ่งที่ตนเองกินหรือใช้ไม่ได้ แต่
	ไม่ยอมให้คนอื่นกินหรือใช้, หมาหวงราง ก็ว่า.
	หมาบ้าพาลกระแชง (สำ) น. คนที่อาละวาดพาลหาเรื่องทำให้วุ่นวายทั่ว
	ไปหมด.
	หมาป่า น. ชื่อหมาหลายชนิดในวงศ์ Canidae มีถิ่นกําเนิดเกือบทั่วทุก
	ภูมิภาคของโลก ขนลําตัวมีสีต่าง ๆ เช่น นํ้าตาลเทา เทาปนแดง ฟันและ
	เขี้ยวคมมาก นิสัยดุร้าย ส่วนใหญ่หากินเป็นฝูง กินเนื้อสัตว์ เช่น ชนิด
	Canis vulpes พบในทวีปอเมริกาเหนือ, ชนิด Chrysocyon brachyurus
	พบในทวีปอเมริกาใต้, ชนิด Canis lupus พบในทวีปยุโรป, ชนิด
	Fennecus zerda พบในทวีปแอฟริกา, หมาจิ้งจอก (Canis aureus)
	และหมาใน (Cuon alpinus) พบในทวีปเอเชีย.
	หมาลอบกัด (สำ) น. คนที่ลอบทำร้ายหรือกลั่นแกล้งผู้อื่นลับหลัง.
	หมาไล่เนื้อ (สำ) น. คนที่รับใช้ผู้อื่นเมื่อเวลายังทำประโยชน์ให้ได้ ผู้เป็น
	นายก็เมตตาเลี้ยงดู แต่เมื่อทำประโยชน์ไม่ได้แล้ว ผู้เป็นนายก็ทอดทิ้งไม่
	ไยดีหรือหาเรื่องลงโทษขับไล่ไสส่งเป็นต้น เปรียบเสมือนหมาไล่เนื้อ
	เมื่อแก่สิ้นเขี้ยวสิ้นเล็บ ใช้ไล่ล่าสัตว์ไม่ได้ เจ้าของก็ไม่เมตตาเลี้ยงดู
	อีกต่อไป.
	หมาสองราง (สํา) น. คนที่ทำตัวเข้าด้วยทั้ง ๒ ฝ่าย.
	หมาหมู่ (ปาก) น. กลุ่มคนที่กลุ้มรุมทําร้ายคนคนเดียว.
	หมาหยอกไก่ (สํา) น. เรียกอาการที่ชายหยอกล้อหญิงในทำนองชู้สาว
	เป็นทีเล่นทีจริง.
	หมาหวงก้าง (สํา) น. คนที่หวงของที่ตนไม่มีสิทธิ์, คนที่กันท่าคนอื่นใน
	สิ่งที่ตนได้ใช้ประโยชน์แล้วหรือใช้ประโยชน์ไม่ได้.
	หมาหวงราง (สำ) น. คนที่หวงแหนสิ่งที่ตนเองกินหรือใช้ไม่ได้ แต่ไม่
	ยอมให้คนอื่นกินหรือใช้, หมาในรางหญ้า ก็ว่า.
	หมาหัวเน่า (สํา) น. คนซึ่งเป็นที่รังเกียจของคนอื่นจนไม่สามารถเข้ากับ
	ใครได้, คนที่ไม่มีใครรักหรือคบหา.
	หมาหางด้วน (สํา) น. คนที่ทําอะไรผิดพลาดจนได้รับความอับอายแล้ว
	ชวนให้ผู้อื่นทําตามโดยยกย่องการกระทํานั้นว่าดี ควรเอาอย่าง.
	หมาเห็นข้าวเปลือก (สำ) น. คนที่อยากได้สิ่งที่เป็นประโยชน์หรืออำนวย
	ความสุขสำราญให้แก่ตน แต่สุดความสามารถที่จะเอามาใช้ หรืออำนวย
	ประโยชน์ให้แก่ตนได้.
	หมาเห่าใบตองแห้ง (สํา) น. คนที่ชอบพูดเอะอะแสดงว่าเก่ง แต่ไม่กล้าจริง.
	หมาเห่าไม่กัด (สำ) น. คนที่ดีแต่ส่งเสียงเอะอะอวดเก่ง แต่ไม่ยอมต่อสู้
	หรือตอบโต้.


หมา ๒	(ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ภาชนะสำหรับตักน้ำขึ้นจากบ่อ ทำด้วยกาบปูเลเป็นต้น,
	ตีหมา ก็เรียก. (ม. timba).


หม่า	(ปาก) ก. กิน เช่น ในห้องมีของกินมาก เข้าไปหม่าเสียซิ; ปล่อยไว้ไม่เป็น
	ระเบียบ เช่น เสื้อผ้าข้าวของไม่เก็บ หม่าไว้เต็มห้อง; หมัก, แช่ให้อ่อนตัว,
	เช่น หม่าข้าว หม่าแป้ง หม่าปูน.


หม้า	(โบ; กลอน) ว. งาม, งามมาก. ก. เล่นรื่นเริง.


หมาก ๑	น. ชื่อเรียกปาล์มหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Palmae โดยเฉพาะชนิด
	Areca catechu L. ผลมีรสฝาด ใช้เคี้ยวกินกับปูน พลู ซึ่งรวมเรียกว่า
	กินหมาก และใช้ฟอกหนัง, ผลที่ยังไม่แก่เรียก หมากดิบ, ผลที่แก่จัด
	เรียก หมากสง, เนื้อหมากที่ฝานบาง ๆ ตากแห้ง ลักษณะคล้ายอีแปะ
	เรียก หมากอีแปะ, ผลแก่จัดที่เก็บไว้ทั้งเปลือกเพื่อไว้กินนาน ๆ เรียก
	หมากยับ.
	หมากกรอก น. ผลหมากสงทั้งเปลือกที่ตากแดดให้แห้งสนิทจนเมื่อเขย่า
	เนื้อหมากที่อยู่ข้างในจะกลิ้งไปมาได้ จึงผ่าเอาเนื้อข้างในออกมาเก็บไว้กิน,
	หมากเม็ด ก็เรียก.
	หมากกระเตอะ, หมากหน้ากระเตอะ น. ผลหมากที่มีหน้าจวนแก่.
	หมากกั๊ก น. ผลหมากสงทั้งเปลือกที่ผ่าตามยาวออกเป็น ๔ ซีก แล้วนำไป
	ตากแดดให้แห้งจนเปลือกล่อนหลุดออก เพื่อเก็บเนื้อ''ไว้กินได้นาน ๆ.
	หมากเขียว น. ชื่อปาล์มชนิด Ptychosperma macarthurii Nichols.
	ในวงศ์ Palmae ก้านและใบเขียว.
	หมากคัน ดู เต่าร้าง.
	หมากจุก น. เนื้อหมากดิบสดที่นำมาเจียนอย่างหมากเจียน แล้วจึงซอย
	ตามยาวออกเป็นชิ้นบาง ๆ ตากแดดให้แห้ง.
	หมากเจียน น. ผลหมากดิบสดที่ผ่าตามยาวออกเป็นซีก ๆ นำมาเจียน
	ใช้กินกับพลูที่บ้ายปูน หรือตากให้แห้งเพื่อเก็บไว้กินได้นาน ๆ.
	หมากซอย น. เนื้อหมากดิบสดที่ผ่าออกเป็น ๔ ซีก รูปคล้ายกลีบส้ม
	นำมาซอยขวางเป็นชิ้นรูปสามเหลี่ยมบาง ๆ ตากแดดให้แห้ง.
	หมากดิบ น. หมากที่ยังไม่แก่.
	หมากแดง น. ชื่อปาล์มชนิด Cyrtostachys renda Blume ในวงศ์ Palmae
	กาบและก้านแดง.
	หมากป่น น. เศษเนื้อหมากที่เหลือจากการทำหมากซอย หมากหน้าแว่น
	เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยรวมกันเข้า ตากแดดให้แห้ง.
	หมากแปะ น. เนื้อหมากดิบสดทั้งลูกที่นำมาหั่นให้เป็นแผ่นกลมบาง ๆ
	ตากแดดจนแห้งแข็ง, หมากอีแปะ หรือ หมากหน้าแว่น ก็เรียก.
	หมากฝรั่ง น. ของเคี้ยวเล่นอย่างหนึ่ง ทําจากสารคล้ายยางไม้ มักหุ้มด้วย
	สารหวาน แล้วปรุงให้มีกลิ่นและรสต่าง ๆ เมื่อเคี้ยวจะยืดหยุ่นคล้ายยาง.
	หมากเม็ด น. ผลหมากสงทั้งเปลือกที่ตากแดดให้แห้งสนิทจนเมื่อเขย่า
	เนื้อหมากที่อยู่ข้างในจะกลิ้งไปมาได้ จึงผ่าเอาเนื้อข้างในออกมาเก็บไว้
	กิน, หมากกรอก ก็เรียก.
	หมากยับ น. หมากที่เก็บไว้ทั้งเปลือกเพื่อไว้กินได้นาน ๆ.
	หมากลิง น. ชื่อปาล์มชนิด Areca triandra Roxb. ในวงศ์ Palmae.
	หมากสง น. หมากที่แก่จัด.
	หมากสมัด [หฺมากสะหฺมัด] น. ผลหมาก พลูจีบ และยาเส้น จัดเป็นชุด
	สำหรับขาย. (ข. สฺลาถฺมาต่).
	หมากสุก น. ผลหมากแก่จัด เปลือกสีส้มอมแดง เมื่อผ่าจะเห็นเนื้อใน
	แข็งมาก. ว. เรียกสีส้มอมแดงอย่างสีเปลือกหมากสุก ว่า สีหมากสุก.
	หมากหน้าแก่, หมากหน้าฝาด น. ผลหมากอย่างดี เมื่อผ่าสดจะเห็น
	ว่ามีเนื้อมาก สีออกส้มหรือน้ำตาลแดง มีวุ้นน้อย หน้าหมากมียางเยิ้ม
	เป็นมัน มีลายเส้นในเนื้อมาก รสฝาด.
	หมากหน้าแว่น น. เนื้อหมากดิบสดทั้งลูกที่นำมาหั่นให้เป็นแผ่นกลม
	บาง ๆ ตากแดดจนแห้งแข็ง, หมากแปะ หรือ หมากอีแปะ ก็เรียก.
	หมากหน้าหวาน, หมากหน้าอ่อน น. ผลหมากอ่อน เมื่อผ่าสดจะเห็นว่า
	เนื้อมีสีเหลืองซีดหรือเกือบขาว มีวุ้นสีขุ่น ๆ อยู่ตรงกลางมาก มีลายเส้น
	ในเนื้อน้อย รสไม่ฝาด.
	หมากหลุม น. ผลหมากที่เกิดจากการนำหมากสุกทั้งเปลือกบรรจุลงใน
	หลุมที่ลึกประมาณ ๑ ศอก ราดน้ำพอชุ่มแล้วปิดคลุมปากหลุมให้มิดชิด
	ทิ้งไว้จนเปลือกเน่า เพื่อเก็บไว้กินแรมปี.
	หมากหอม น. หมากแห้งที่ป่นเป็นผง ผสมกับเครื่องเทศบางอย่างที่มี
	กลิ่นหอม ใช้กินควบกับหมากและพลูที่บ้ายปูน หรืออมดับกลิ่นปาก.
	หมากเหลือง น. ชื่อปาล์มชนิด Chrysalidocarpus lutescens Wendl.
	ในวงศ์ Palmae กาบเหลือง ปลูกเป็นไม้ประดับ.
	หมากแห้ง น. หมากที่ตากแห้งเพื่อเก็บไว้กินนาน ๆ.
	หมากไห น. ผลหมากที่เกิดจากการนำหมากสุกมาลอกผิวนอกออก บรรจุ
	ลงในไหให้เต็ม เติมน้ำสะอาดพอท่วม ปิดฝาให้แน่น ทิ้งไว้จนเปลือกเน่า
	เพื่อเก็บไว้กินแรมปี.
	หมากอีแปะ น. หมากที่ฝานบาง ๆ ตากแห้ง ลักษณะคล้ายอีแปะ.


หมาก ๒	น. ผลไม้ เช่น หมากขาม แต่เสียงมักกร่อนเป็น มะ เช่น มะขาม.


หมาก ๓	น. เรียกสิ่งของที่เป็นหน่วยเป็นลูกว่า หมาก เช่น หมากเก็บ หมากรุก;
	(โบ) ลักษณนามเรียกของที่เป็นเม็ดเป็นลูกว่า หมาก เช่น แสงสิบหมาก
	ว่า พลอยสิบเม็ด.
	หมากเก็บ น. การเล่นของเด็กใช้เม็ดกรวดหรือลูกไม้โยนแล้วเก็บ มีวิธี
	การเล่นและกติกาต่าง ๆ.
	หมากไข่หำ (ถิ่น-อีสาน, พายัพ) น. ลูกอัณฑะ, หำ หรือ ไข่หำ ก็เรียก.
	หมากแยก น. การเล่นชนิดหนึ่ง ใช้ตัวหมากเดินบนกระดานสี่เหลี่ยม
	จัตุรัสแบ่งเป็น ๖๔ ตาเท่า ๆ กันอย่างกระดานหมากรุก.
	หมากรุก น. การเล่นชนิดหนึ่ง ใช้ตัวหมากซึ่งมีรูปและชื่อต่างกันได้แก่
	ขุน เรือ ม้า โคน เม็ด และเบี้ย เดินบนกระดานสี่เหลี่ยมจัตุรัส แบ่งเป็น
	๖๔ ตาเท่า ๆ กันเรียกว่า กระดานหมากรุก.
	หมากฮอส น. การเล่นชนิดหนึ่ง ใช้ตัวหมากเดินบนกระดานสี่เหลี่ยม
	จัตุรัสแบ่งเป็น ๖๔ ตาเท่า ๆ กันเหมือนกระดานหมากรุก แต่ระบายสี
	๒ สีสลับกันทุกตา เดินหมากตามตาทแยง.


หมากข่วง	(ถิ่น-พายัพ) น. ต้นกําจัด. (ดู กําจัด ๑).


หมากแข้ง	(ถิ่น-อีสาน) น. ต้นมะเขือพวง, ต้นมะแว้ง. (ดู มะเขือพวง ที่ มะเขือ และ
	มะแว้ง).


หมากทัน	(ถิ่น-พายัพ, อีสาน) น. ต้นพุทรา. (ดู พุทรา).


หมากผาง	ดู มงโกรย (๒).


หมากผู้หมากเมีย	น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Cordyline fruticosa (L.) Goeppert ในวงศ์ Agavaceae
	ใช้ทํายาได้, พันธุ์ใบแคบเรียก หมากผู้, พันธุ์ใบกว้างเรียก หมากเมีย.