| หัตถาจารย์ | ดู หัตถี. |
|
|
| หัตถานึก | ดู หัตถี. |
|
|
| หัตถาโรหะ | ดู หัตถี. |
|
|
| หัตถินี | น. ช้างพัง. (ป.). |
|
|
| หัตถี | น. ช้าง. (ป.). |
| หัตถาจารย์ น. ผู้ฝึกช้าง, หมอช้าง, ควาญช้าง. (ป. หตฺถาจริย). |
| หัตถานึก น. กองทัพช้าง, เหล่าทหารช้าง, เป็นส่วนหนึ่งแห่งกระบวนทัพ |
| โบราณ ซึ่งเรียกว่า จตุรงคพล จตุรงคโยธา จตุรงคเสนา หรือ จตุรงคินีเสนา |
| มี ๔ เหล่า ได้แก่ ๑. หัตถานึก (กองทัพช้าง, เหล่าทหารช้าง) ๒. อัศวานึก |
| (กองทัพม้า, เหล่าทหารม้า) ๓. รถานึก (กองทัพเหล่ารถ) ๔. ปัตตานึก |
| (กองทัพเหล่าราบ, กองทัพทหารเดินเท้า). (ป.). |
| หัตถาโรหะ น. ควาญช้าง, ทหารช้าง. (ป.). |
|
|
| หัน ๑ | ก. ผันร่างไปทางใดทางหนึ่ง เช่น หันซ้าย คือ ผันร่างไปทางซ้าย หันขวา |
| คือ ผันร่างไปทางขวา, ผินไปทางใดทางหนึ่ง เช่น นิยมสร้างโบสถ์หันหน้า |
| ไปทางทิศตะวันออก, หมุน เช่น หันหน้ามาทางนี้; เปลี่ยนใจ เช่น หันไปเข้า |
| กับศัตรู. |
| หันกลับ ก. เปลี่ยนไปสู่สภาพเดิม เช่น เขาทั้งสองหันกลับไปคืนดีกัน. |
| หันข้าง ก. ผินด้านข้างให้เพราะงอนหรือไม่พอใจเป็นต้น. |
| หันรีหันขวาง ก. อาการที่หันเหไปมา เก้ ๆ กัง ๆ ตัดสินใจไม่ถูกว่าจะทํา |
| อย่างใด. |
| หันหน้า (สำ) ก. พึ่งพาอาศัย เช่น ไม่รู้จะหันหน้าไปหาใคร. |
| หันหน้าเข้าวัด (สำ) ก. มุ่งหน้าเข้าวัดเพื่อถือศีลฟังเทศน์เป็นต้น. |
| หันหน้าเข้าหากัน (สํา) ก. ปรองดองกัน, สมัครสมานกัน, เช่น ทุกฝ่าย |
| จะต้องหันหน้าเข้าหากัน. |
| หันหลัง (สํา) ก. เลิก เช่น หันหลังให้อบายมุข. |
| หันหลังชนกัน (สํา) ก. ร่วมมือร่วมใจกัน. |
| หันหลังให้กัน (สำ) ก. โกรธกัน, เลิกคบค้ากัน. |
| หันเห ก. เบนจากเดิม. |
| หันเหียน ก. เปลี่ยนท่าทาง, พลิกแพลง, เช่น รำร่ายหันเหียนเวียนละวัน |
| หมายมั่นเข่นฆ่าราวี. (อิเหนา), เหียนหัน ก็ว่า. |
| หันอากาศ น. เรียกเครื่องหมายรูปสระดังนี้ ?ว่า ไม้หันอากาศ ใช้แทน |
| เสียงสระอะในกรณีที่มีตัวสะกด เช่น ก ะ ด = กัด, หางกังหัน หรือ ไม้ผัด |
| ก็เรียก. |
|
|
| หัน ๒ | (ถิ่น-พายัพ) ก. เห็น. |
|
|
| หั่น | ก. เอาของวางลงบนที่รองรับแล้วตัดให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ, (ปาก) ตัด เช่น |
| หั่นงบประมาณ. |
| หั่นแหลก (ปาก) ก. ตัดลงอย่างมาก เช่น บทความนี้ถูกหั่นแหลก. ว. เต็มที่ |
| เช่น สู้กันหั่นแหลก. |
|
|
| หั้น | (ถิ่น) ว. นั้น. |
|
|
| หันตรา | [-ตฺรา] น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําคล้ายขนมเม็ดขนุน แต่มีไข่ทําเป็นฝอย |
| หุ้มนอก. |
|
|
| หันตา | น. ผู้ฆ่า. (ป., ส.). |
|
|
| หับ | ก. ปิด, งับ, เช่น เข้าห้องแล้วหับประตูเสีย. |
| หับเผย ก. ปิดงับและเปิดคํ้าขึ้นได้. น. โรงเรือนที่มีลักษณะด้านหน้า |
| ปิดงับหรือเปิดค้ำขึ้นได้. |
|
|
| หัมมียะ | [หํา-] น. เรือนแบบหนึ่ง. (ป.; ส. หรฺมฺย). |
|
|
| หัย | น. ม้า. (ป., ส. หย). |
|
|
| หัว ๑ | น. ส่วนบนสุดของร่างกายของคนหรือสัตว์; ส่วนของพืชพันธุ์บางอย่าง |
| ตอนที่อยู่ใต้ดิน เช่น หัวหอม หัวผักกาด, ส่วนที่อยู่ใต้ดินของพืชบางชนิด |
| เป็นที่เกิดต้นอ่อน; ส่วนเริ่มต้นที่เป็นวงของตัวหนังสือ; ส่วนแห่งสิ่งของ |
| บางอย่างที่อยู่ข้างหน้า หรือข้างต้น หรือแรกเริ่ม เรียกว่าหัวของสิ่งนั้น ๆ |
| เช่น หัวเรือ หัวถนน หัวที; ช่วงแรกเริ่มของเวลา เช่น หัวปี หัววัน หัวคํ่า |
| หัวดึก; ส่วนแห่งสิ่งของที่เป็นยอด เช่น หัวฝี, ส่วนแห่งสิ่งของที่ยื่นเด่น |
| ออกไป เช่น หัวแหลม หัวสะพาน; ในการเล่นปั่นแปะหรือโยนหัว |
| โยนก้อย เรียกสมมุติด้านหนึ่งของเงินปลีกว่า ด้านหัว คู่กับ ด้านก้อย; |
| ส่วนที่ตรงข้ามกับหางหรือท้าย เช่น หัวแถวหางแถว หัวเรือ, ส่วนที่ |
| ตรงข้ามกับ ก้น ในความว่า หัวหวานก้นเปรี้ยว; ส่วนที่เป็นแก่นสาร เช่น |
| หัวยา หัวเหล้า. |
| หัวกระเด็น น. สิ่งของที่โตและเด่นกว่าเพื่อนในหมู่หนึ่งหรือกองหนึ่ง, |
| โดยมากมักใช้แก่ผลไม้บางชนิด เช่น ผลมะม่วง ผลมะปราง, โดยปริยาย |
| หมายถึงผู้ที่มีความสามารถดีเด่นเป็นพิเศษ เช่น นักเรียนห้องนี้ล้วนแต่ |
| หัวกระเด็นทั้งนั้น. |
| หัวกระไดไม่แห้ง (สํา) ว. มีแขกมาเยี่ยมเยือนอยู่เสมอ (มักใช้หมายถึงบ้าน |
| ที่มีลูกสาวสวย หรือบ้านผู้มีอํานาจวาสนา). |
| หัวกระสุน น. ส่วนของกระสุนปืนซึ่งอัดอยู่ที่ปลายปลอกกระสุน. |
| หัวก๊อก ดู ก๊อก ๑. |
| หัวกะทิ น. กะทิที่คั้นครั้งแรก. ว. ที่ดีเด่นเป็นพิเศษ เช่น นักกีฬาที่เข้า |
| แข่งขันในวันนี้เป็นพวกหัวกะทิทั้งนั้น. |
| หัวก่ายท้ายเกย ว. มากมายเต็มไปหมดอย่างไร้ระเบียบ เช่น เรือจอดหัวก่าย |
| ท้ายเกย เด็ก ๆ นอนกันหัวก่ายท้ายเกยเต็มห้องไปหมด. |
| หัวกุญแจ น. เครื่องสับหลีกทางรถไฟ. |
| หัวเก่า ว. นิยมของเก่า, นิยมตามแบบเก่า, (ปาก) ครึ, ไม่ทันสมัย. |
| หัวแก้วหัวแหวน ว. ที่รักใคร่เอ็นดูมาก, ที่โปรดปรานมาก, เช่น ลูกศิษย์ |
| หัวแก้วหัวแหวน. |
| หัวขโมย น. ผู้มีสันดานเป็นขโมย. |
| หัวข้อ น. ต้นเรื่อง, ส่วนสําคัญของเรื่องที่แยกออกเป็นส่วน ๆ และ กำหนด |
| ไว้ตอนต้นเรื่อง, ใจความสําคัญ. |
| หัวขั้ว น. ด้านหัวของผลไม้ส่วนที่ติดอยู่กับขั้วหรือก้าน, ด้านล่างของ |
| ดอกไม้ส่วนที่ติดอยู่กับขั้วหรือก้าน; เรียกปลอกโลหะที่สวมขั้วแบตเตอรี่ |
| เพื่อให้กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ผ่านว่า หัวขั้วแบตเตอรี่; ต้นขั้ว. |
| หัวขาด น. ชื่อฝีชนิดหนึ่ง เมื่อแรกขึ้นเป็นตุ่มเล็ก ๆ แล้วจึงเป็นฝี. |
| หัวขี้แต้ น. ดินที่แห้งแข็งเป็นตะปุ่มตะปํ่าอยู่ตามทุ่งนามักอูดขึ้นมาจาก |
| รอยกีบเท้าวัวเท้าควาย. |
| หัวขี้เลื่อย ว. โง่, มีปัญญาทึบ. |
| หัวขี้หมา (ปาก) น. ก้อนขี้หมา. (ดู ก้อนขี้หมา ที่ ก้อน). |
| หัวเข่า น. อวัยวะตรงที่ปลายกระดูกต้นขากับหัวกระดูกแข้งต่อกัน, เข่า |
| ก็ว่า. |
| หัวเข้า น. หัวของตัวหนังสือที่ม้วนเข้าอยู่ภายในเส้นกรอบของตัวอักษร |
| เช่น ตัว ถ ตัว ผ, ตรงข้ามกับ หัวออก. (ดู หัวออก). |
| หัวแข็ง ๑ ว. แข็งแรงทนทานไม่ใคร่เจ็บไข้ (มักใช้แก่เด็ก) เช่น เด็กคนนี้ |
| หัวแข็ง ตากฝนเป็นชั่วโมงก็ไม่เป็นอะไรเลย; กระด้าง, ว่ายาก, เช่น |
| เขาเป็นคนหัวแข็ง ผู้ใหญ่พูดเท่าไรก็ไม่ยอมเชื่อฟัง, ตรงข้ามกับ หัวอ่อน. |
| ก. ไม่ยอมอ่อนตาม เช่น เขาหัวแข็งจริง ๆ ชี้แจงเท่าไรก็ไม่ยอมเปลี่ยน |
| ความคิด. |
| หัวโขน ๑ น. รูปหัวยักษ์ ลิง ที่ใช้สวมเวลาเล่นโขนหรือละคร, โดยปริยาย |
| หมายถึงตำแหน่งหน้าที่หรือยศถาบรรดาศักดิ์ที่ดำรงอยู่ มักใช้ในสำนวน |
| เช่น สวมหัวโขน ถอดหัวโขน. |
| หัวโขน ๒ น. เรียกขนมชนิดหนึ่งทําด้วยข้าวโพดคั่วคลุกนํ้าตาลที่เคี่ยว |
| จนเหนียวว่า ข้าวโพดหัวโขน. |
| หัวคลองท้ายคลอง ว. ทั่วทั้งคลอง. |
| หัวคว่ำ น. ชื่อฝีชนิดหนึ่งที่มีหัวอยู่ข้างใน. |
| หัวคะแนน (ปาก) น. ผู้รับหาคะแนนเสียงให้แก่ผู้สมัครรับเลือกตั้ง. |
| หัวคันนา น. ดินที่พูนขึ้นเป็นคันตามท้องนาสำหรับขังน้ำไว้, คันนา หรือ |
| ลูกคัน ก็เรียก. |
| หัวค่ำ น. เวลาแรกมืด, เวลายังไม่ดึก. |
| หัวคิด น. การใช้สมองคิด, สติปัญญา. |
| หัวคุ้ง น. ส่วนเริ่มต้นของโค้งแม่น้ำ. |
| หัวใคร่ น. สิ่งที่รักมาก, มักใช้คู่กับคํา หัวรัก เป็น หัวรักหัวใคร่. |
| หัวงาน น. เวลาตั้งต้นทํางาน; เนื้อที่นาตรงเริ่มไถหรือคราด; สถานที่เริ่มต้น |
| ทํางาน; (โบ) หัวหน้างาน. |
| หัวเงื่อน น. ปมที่ทำไว้สำหรับกระตุกหรือชักออกเมื่อเวลาแก้, โดยปริยาย |
| หมายถึงข้อความตรงที่จะต้องไขความให้กระจ่าง. |
| หัวแง่ น. ส่วนที่เป็นเหลี่ยมเป็นสันเป็นมุมหรือส่วนที่ยื่นออกมา, แง่ ก็ว่า. |
| หัวจิตหัวใจ น. หัวใจ, จิตใจ, (มักใช้ในทางตำหนิ) เช่น หัวจิตหัวใจเขาทำ |
| ด้วยอะไรจึงเหี้ยมเกรียมนัก, อารมณ์ เช่น เขากำลังเศร้าโศกไม่มีหัวจิตหัวใจ |
| จะทำอะไร. |
| หัวจุก น. ผมเด็ก ๆ ที่ขมวดเอาไว้ตรงขม่อม, จุก หรือ ผมจุก ก็เรียก. |
| หัวแจว น. ปลายสุดของด้ามแจวตรงที่สวมหมวกแจว. |
| หัวโจก น. หัวหน้าผู้ประพฤติเกกมะเหรก. ว. เป็นโจกกว่าเพื่อน. |
| หัวใจ น. อวัยวะภายในสําหรับฉีดเลือดให้หมุนเวียนเลี้ยงร่างกาย; ใจ, |
| สิ่งที่มีหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และคิด, เช่น เขาทำอย่างนี้เหมือนเป็นคนไม่มี |
| หัวใจ; ส่วนสําคัญแห่งสิ่งต่าง ๆ; อักษรย่อของหลักธรรมหรือข้อความ |
| ต่าง ๆ ที่ผูกไว้เพื่อกําหนดจําได้ง่าย นิยมว่าเป็นของขลัง เช่น หัวใจ |
| อริยสัจ ว่า ''ทุ. ส. นิ. ม.'' หัวใจนักปราชญ์ ว่า ''สุ. จิ. ปุ. ลิ.'' หัวใจเศรษฐี |
| ว่า ''อุ. อา. ก. ส.''. |
| หัวชนกำแพง, หัวชนฝา (สํา) ว. มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย. |
| หัวซุกหัวซุน ว. อาการที่หลบหนีอย่างรีบร้อนโดยไม่หยุดยั้ง เช่น ผู้ร้าย |
| หนีตำรวจหัวซุกหัวซุน. |
| หัวซุน ว. อาการที่ซวนไปข้างหน้า เช่น เดินหัวซุน, โดยปริยายหมายถึง |
| อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่นพูดว่า ใช้เสียหัวซุน คือ ใช้เสียจนโงหัว |
| ไม่ขึ้นหรือใช้เสียจนไม่มีเวลาว่าง. |
| หัวด้วน ๑ น. เรียกลมพายุที่เกิดขึ้นอย่างปัจจุบันทันด่วนแล้วหายไปว่า |
| ลมหัวด้วน. |
| หัวดาวหัวเดือน น. เม็ดตุ่มที่ผุดขึ้นตามตัว มีพิษมาก โดยมากขึ้นที่ฝ่ามือ |
| ฝ่าเท้าและนิ้วมือนิ้วเท้า. |
| หัวดี ว. เฉลียวฉลาดรอบคอบ เช่น เด็กคนนี้หัวดี ปีนี้ต้องสอบเข้า |
| มหาวิทยาลัยได้แน่. |
| หัวดื้อ ว. ว่ายากสอนยาก เช่น เด็กคนนี้หัวดื้อจริง, ไม่ยอมเชื่อฟังหรือทำ |
| ตามใครง่าย ๆ เช่น ผู้ใหญ่บางคนก็หัวดื้อ. |
| หัวเด็ดตีนขาด (สำ) คำพูดแสดงการยืนยันอย่างเด็ดเดี่ยว แม้จะตายก็ไม่ |
| ยอมเปลี่ยนใจ เช่น หัวเด็ดตีนขาดก็ไม่ยอมย้าย หัวเด็ดตีนขาดก็จะอยู่ที่นี่. |
| หัวเดียวกระเทียมลีบ ว. ตัวคนเดียวโดดเดี่ยว ไม่มีพวกพ้อง. |
| หัวต่อ น. ที่ซึ่ง ๒ ส่วนมาติดกัน, ระยะตรงที่เวลา ข้อความ หรือเหตุการณ์ |
| ติดเนื่องกัน. |
| หัวตะคาก น. แง่กระดูกเชิงกรานที่อยู่ใต้บั้นเอว, ตะคาก ก็เรียก. |
| หัวตะโหงก [-โหฺงก] น. สิ่งที่นูนโหนกขึ้นมาจากพื้นราบ เช่น หัวตะโหงก |
| ตอไม้. |
| หัวเต่า น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์มฤคศิระ มี ๓ ดวง, ดาวหัวเนื้อ ดาวศีรษะเนื้อ |
| ดาวศีรษะโค ดาวมฤคเศียร ดาวมฤคศิรัส ดาวมิคสิระ หรือ ดาวอาครหายณี |
| ก็เรียก. |
| หัวเตาไฟ น. มุมทั้ง ๔ ของแม่เตาไฟ. |
| หัวถอก น. ปลายลึงค์ที่หนังหุ้มร่นเข้าไป. |
| หัวเถิก ว. มีผมที่หัวตอนหน้าผากร่นสูงขึ้นไป. |
| หัวแถว น. คนที่อยู่ต้นของแถว, โดยปริยายหมายถึงหัวหน้าหรือผู้นำ. |
| หัวที น. เวลาแรก, เวลาที่เริ่มทํา, เวลาลงมือ. |
| หัวทึบ ว. โง่มาก เช่น เด็กคนนี้หัวทึบ สอนอย่างไร ๆ ก็ไม่เข้าใจ. |
| หัวเทียน น. เดือยหัวเสาสําหรับรับขื่อ; กลอุปกรณ์ของเครื่องยนต์ซึ่งทํา |
| หน้าที่ให้ประกายไฟฟ้าในการจุดระเบิด เพื่อให้เกิดการเผาไหม้ไอเชื้อเพลิง |
| ผสมอากาศภายในกระบอกสูบ. |
| หัวเทียม (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. หัวกระเทียม. (ดู กระเทียม). |
| หัวนกกระจอก น. กลอุปกรณ์ชนิดหนึ่งสวมอยู่ตรงกลางจานจ่ายไฟ ทํา |
| หน้าที่หมุนจ่ายกระแสไฟแรงสูงให้เข้าสู่หัวเทียนเพื่อให้เกิดประกายไฟฟ้า |
| ที่เขี้ยวหัวเทียน. |
| หัวนม น. อวัยวะส่วนที่อยู่ตอนยอดของนมมนุษย์หรือสัตว์; ของที่ทําด้วย |
| ยางเป็นต้น มีรูปคล้ายหัวนม สําหรับสวมขวดบรรจุนํ้านมหรือนํ้าเป็นต้น |
| เพื่อให้เด็กดูด; นํ้านมที่มีครีมมากจนข้น. |
| หัวนอก ว. ที่นิยมแบบฝรั่ง, ที่มีความคิดอ่านแบบฝรั่ง, ที่นิยมของที่ผลิต |
| จากต่างประเทศ. |
| หัวนอน น. ด้านทางหัวของผู้นอน, ตรงข้ามกับปลายตีน; (โบ) ทิศใต้ |
| เรียกว่า ทิศหัวนอน. |
| หัวนอนปลายตีน น. หลักแหล่ง, เทือกเถาเหล่ากอ, เช่น คนคนนี้ไว้ใจยาก |
| เพราะไม่รู้หัวนอนปลายตีนของเขา. |
| หัวน้ำ น. นํ้าหวานที่อยู่ในตอนบนของรวงผึ้ง. |
| หัวน้ำขึ้น น. นํ้าที่เริ่มไหลขึ้น. |
| หัวน้ำลง น. นํ้าที่เริ่มไหลลง. |
| หัวเนื้อ น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์มฤคศิระ มี ๓ ดวง, ดาวหัวเต่า ดาวศีรษะเนื้อ |
| ดาวศีรษะโค ดาวมฤคเศียร ดาวมฤคศิรัส ดาวมิคสิระ หรือ ดาวอาครหายณี |
| ก็เรียก. |
| หัวเนื้อทราย น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุรพภัทรบท มี ๒ ดวง, ดาวโปฐบท |
| ดาวแรดตัวผู้ หรือ ดาวปุพพภัททะ ก็เรียก. |
| หัวใน ว. ที่มีความคิดแบบไทย, ที่นิยมของที่ผลิตภายในประเทศ. |
| หัวบัว ๑ น. หัวนมหญิง. |
| หัวบัว ๒ น. กำไลที่ปลายทั้ง ๒ ข้างเป็นรูปดอกบัวตูม. |
| หัวบ้านท้ายบ้าน ว. ทั่วทั้งหมู่บ้าน. |
| หัวเบี้ย น. ผู้ที่เก็บและจ่ายเงินในวงถั่วโปเป็นต้น; (โบ) จํานวนเงินขนอน |
| ตลาดที่เรียกเก็บเอาไว้ในทีแรก. |
| หัวโบราณ ว. นิยมตามแบบเก่าแก่, (ปาก) ครึมาก, ล้าสมัย. |
| หัวปลวก น. จอมปลวก, รังปลวกที่เป็นดินสูงขึ้น. |
| หัวปลี น. ดอกของกล้วยที่ยังมีกาบหุ้มอยู่ ซึ่งอยู่ถัดจากกล้วยตีนเต่า. |
| หัวปักหัวปำ ว. อาการที่หัวถลำไปข้างหน้าเพราะเมาเหล้าเมารถเป็นต้น |
| เช่น คนเมาเดินหัวปักหัวปำ, โดยปริยายหมายความว่า โงหัวไม่ขึ้น เช่น |
| ถูกใช้ทำงานจนหัวปักหัวปำ หลงผู้หญิงจนหัวปักหัวปำ. |
| หัวปั่น ก. ทํางานจนยุ่งงงไป, ประสบกับเหตุยุ่งเหยิงหลาย ๆ เหตุเป็นต้น |
| จนงง. ว. มึนงงเพราะประสบกับปัญหาต่าง ๆ ที่ทับถมเข้ามาจนแก้ไม่ตก. |
| หัวป่า น. คนทําอาหาร ในคำว่า แม่ครัวหัวป่า พ่อครัวหัวป่า, โบราณเขียน |
| เป็น หัวป่าก์. |
| หัวปาก (โบ) น. นายร้อย. (จ. ปัก, แป๊ะ, ว่า ร้อย). |
| หัวปี ว. ทีแรก, เกิดก่อนเพื่อน, เช่น ลูกคนหัวปี. |
| หัวปีท้ายปี น. ต้นปีและท้ายปี เช่น เธอคลอดลูกหัวปีท้ายปี. |
| หัวพัน น. ตําแหน่งข้าราชการโบราณรองจากนายเวรลงมา, หัวหน้าควบคุม |
| ทหารจํานวนพันหนึ่ง; (โบ) นายทหารผู้ช่วยกองเสนาหลวงในสมัยโบราณ. |
| หัวพุงหัวมัน น. ส่วนที่มีพุงและมันซึ่งถือว่าเป็นส่วนที่ดีในตัวปลา, |
| โดยปริยายหมายความว่า ส่วนที่ดีที่สุดเยี่ยมที่สุดในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง. |
| หัวฟัดหัวเหวี่ยง ว. อาการที่โกรธจัด เช่น เขาโกรธจัดเดินหัวฟัดหัวเหวี่ยง |
| ออกไป. |
| หัวฟืนหัวไฟ น. หัวคํ่า เช่น มาแต่หัวฟืนหัวไฟ. (ถิ่น-อีสาน) ว. หัวปี |
| ในคําว่า ลูกหัวฟืนหัวไฟ. |
| หัวมังกุท้ายมังกร (สํา) ว. ไม่เข้ากัน, ไม่กลมกลืนกัน, มีหลายแบบหลาย |
| อย่างปนกัน. |
| หัวมุม น. จุดรวมทั้งบริเวณใกล้จุดที่เส้น ๒ เส้น แนว ๒ แนวหรือระนาบ |
| ๒ ระนาบมาบรรจบกัน. |
| หัวเม็ด น. ปลายเสาที่มักกลึงเป็นรูปกลมและมียอดคล้ายตัวเม็ดของหมากรุก |
| ที่ปลายเป็นรูปเหลี่ยมก็มี. |
| หัวเมือง น. เมืองอื่นนอกจากเมืองหลวง; (ปาก) ต่างจังหวัด; (โบ) เมืองใหญ่ |
| ที่มีเมืองน้อยมาขึ้น. |
| หัวแม่ตีน, หัวแม่เท้า น. นิ้วต้นของเท้า. |
| หัวแม่มือ น. นิ้วต้นของมือ, (ปาก) นิ้วโป้, นิ้วโป้ง. |
| หัวแมลงวัน น. คำเปรียบขนาดของลูกมะม่วงที่แรกออกจากดอกประมาณ |
| เท่าหัวแมลงวัน. |
| หัวไม้ น. นักเลงที่ชอบตีรันฟันแทง, มักเรียกว่า นักเลงหัวไม้. |
| หัวไม่วางหางไม่เว้น (สํา) ว. รวบหมดทั้งหัวทั้งหาง; อาการที่ทำงานอยู่ |
| ตลอดเวลาโดยไม่มีเวลาหยุดพัก เช่น เขาทำงานหัวไม่วางหางไม่เว้น |
| เขาถูกใช้งานจนหัวไม่วางหางไม่เว้น. |
| หัวรถจักร น. รถหัวขบวนรถไฟ มีเครื่องยนต์ใช้ลากจูงรถไฟทั้งขบวน, |
| รถจักร ก็เรียก. |
| หัวรอ (โบ) น. หลักปักกันกระแสน้ำ. (ดู รอ). |
| หัวระแหง น. พื้นดินที่แตกระแหง; โดยปริยายหมายความว่า แห่งหน |
| ในความว่า ทั่วทุกหัวระแหง. |
| หัวรักหัวใคร่ ว. ที่รักมาก เช่น ศิษย์หัวรักหัวใคร่. |
| หัวรั้น ว. ดื้อดัน. |
| หัวราน้ำ ว. มากเกินปรกติจนขาดสติ ในความว่า เมาหัวราน้ำ เที่ยวหัวราน้ำ. |
| หัวรุนแรง น. เรียกคนที่มีความคิดเห็นอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างเอาจริงเอาจัง |
| ว่า คนหัวรุนแรง. ว. ที่นิยมการเปลี่ยนแปลงความคิดเห็นการปฏิบัติ หรือ |
| นโยบายเป็นต้น อย่างหักหาญโดยไม่ยอมประนีประนอมใด ๆ. |
| หัวเราะหัวไห้ (ปาก) ก. หัวเราะ. |
| หัวเรี่ยวหัวแรง, หัวแรง น. ผู้เป็นกําลังสําคัญในการทํากิจการต่าง ๆ. |
| หัวเรื่อง น. ถ้อยคำหรือวลีที่แสดงสาระสำคัญของเรื่องซึ่งเขียนไว้ที่ต้นเรื่อง. |
| หัวเรือใหญ่ น. ผู้ออกรับแทนผู้อื่นเสียเอง, ผู้จัดการทุกอย่างให้ผู้อื่นด้วย |
| ตนเอง, ผู้ที่ชอบเจ้ากี้เจ้าการทำเรื่องต่าง ๆ เสียเอง. |
| หัวแร้ง น. เหล็กที่ปลายมีลักษณะคล้ายหัวของนกแร้ง ใช้เผาไฟให้ร้อนจัด |
| แล้วจี้ตะกั่วบัดกรีเพื่อเชื่อมโลหะให้ติดกัน, เครื่องมือไฟฟ้าชนิดหนึ่ง เมื่อ |
| ทำให้ปลายร้อนจัดด้วยกระแสไฟฟ้า ใช้จี้ตะกั่ว บัดกรีเพื่อเชื่อมโลหะให้ |
| ติดกัน เรียกว่า หัวแร้งไฟฟ้า. |
| หัวลม น. ต้นลม, ลมต้นฤดูหนาว; เรียกไข้ที่มักเกิดเพราะถูกอากาศเย็น |
| ต้นฤดูหนาวว่า ไข้หัวลม. |
| หัวล้าน ๑ ว. มีหัวไร้ผมบางแห่งหรือทั้งหมด. |
| หัวล้านได้หวี (สำ) น. ผู้ที่ได้สิ่งซึ่งไม่เป็นประโยชน์แก่ตน มักพูดเข้าคู่กับ |
| ตาบอดได้แว่น เป็น หัวล้านได้หวี ตาบอดได้แว่น. |
| หัวล้านนอกครู (สำ) น. ผู้ที่ปฏิบัติผิดแผกไปจากคำสั่งสอนของ |
| ครูบาอาจารย์หรือแบบแผนที่นิยมกันมา. |
| หัวเลี้ยว น. ทางตอนที่โค้งหรือคดไปจากแนวตรง, เลี้ยว ก็ว่า. |
| หัวเลี้ยวหัวต่อ น. ภาวะหรือเหตุการณ์ที่อยู่ในระยะต่อกันถือว่าเป็นตอน |
| สําคัญที่จะเปลี่ยนแปลงสภาพหรือความคิดเป็นต้น เช่น วัยรุ่นเป็นช่วง |
| หัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิตที่จะเติบโตเป็นผู้ใหญ่. |
| หัวแล่น ว. มีความคิดเร็วปลอดโปร่ง เช่น วันนี้รู้สึกหัวแล่นดี ทำงานไป |
| ได้เยอะ. |
| หัวโล้น ๑ น. หัวที่โกนผมหมด. |
| หัวไว ว. มีปฏิภาณไหวพริบดี. |
| หัวสมอง (ปาก) น. ปัญญาความคิด เช่น เด็กคนนี้มีหัวสมองดี, สมอง ก็ว่า. |
| หัวสมัยใหม่ ว. นิยมของใหม่, นิยมตามแบบใหม่, ตรงข้ามกับ หัวเก่า; |
| ทันสมัย ตรงข้ามกับ หัวโบราณ, หัวใหม่ ก็ว่า. |
| หัวสำเภา น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์ปุนัพสุ มี ๓ ดวง, ดาวสําเภาทอง |
| ดาวสะเภา ดาวยามเกา ดาวตาเรือชัย หรือ ดาวปุนัพพสู ก็เรียก. |
| หัวสูง ว. มีรสนิยมสูงจนเกินตัว; (ปาก) เย่อหยิ่ง. |
| หัวเสีย ว. หงุดหงิด, มีอารมณ์โกรธค้างอยู่. |
| หัวใส ว. มีความคิดว่องไวในการหาประโยชน์ เช่น พ่อค้าหัวใส. |
| หัวไส้ น. กระเพาะปัสสาวะ; ดาก; หัวริดสีดวงทวาร. |
| หัวหกก้นขวิด (สํา) ว. อาการที่ซนเล่นไปตามความพอใจไม่ต้องเกรงใจ |
| ใคร เช่น เด็กพวกนี้ไปหัวหกก้นขวิดที่ไหนมา, อาการที่เที่ยวไปตาม |
| ความพอใจไม่อยู่ติดบ้าน เช่น พาเที่ยวหัวหกก้นขวิด. |
| หัวหงอก [-หฺงอก] น. หัวที่มีผมเปลี่ยนจากสีเดิมเป็นสีขาว, โดยปริยาย |
| หมายถึงคนแก่, เมื่อใช้เข้าคู่กับคำ หัวดำ เป็น หัวหงอกหัวดำ หมายถึง |
| ทั้งผู้ใหญ่และผู้น้อย. |
| หัวหด ก. กลัวมาก, ขยาด, เช่น ได้ยินแค่ชื่อก็หัวหดแล้ว. ว. ใช้ประกอบ |
| กับคำ กลัว ในความว่า กลัวจนหัวหด หมายความว่า กลัวมาก. |
| หัวหน้า น. ผู้เป็นใหญ่ในหมู่หนึ่ง ๆ. |
| หัวหน่าว น. ส่วนของร่างกายอยู่ระหว่างท้องน้อยกับอวัยวะสืบพันธุ์. |
| หัวหมอ (ปาก) น. บุคคลที่ชอบตั้งตัวเป็นเสมือนผู้รอบรู้หรือนักกฎหมาย |
| อ้างเหตุอ้างผลเพื่อโต้แย้งในเรื่องต่าง ๆ. |
| หัวหมื่น น. ตำแหน่งราชการมหาดเล็กถัดจางวางลงมา. |
| หัวหมุน ก. งง, สับสน, หัวหมุนเป็นลูกข่าง ก็ว่า. |
| หัวหมู น. ส่วนของไถตอนที่ปลายสอดติดผาล. |
| หัวหลักหัวตอ (สํา) น. บุคคลที่นึกว่าตนเป็นคนสำคัญแต่คนอื่นมองข้าม |
| ไป เวลาทำงานสำคัญก็ไม่ปรึกษา (มักใช้ในลักษณะแสดงความน้อยอก |
| น้อยใจ), ผู้หลักผู้ใหญ่ที่ถูกผู้น้อยมองข้ามไป เวลาทำงานสำคัญก็ไม่ |
| ปรึกษาหารือก่อน (มักใช้ในลักษณะแสดงความน้อยอกน้อยใจ) เช่น |
| เขาเห็นเราเป็นหัวหลักหัวตอไปได้ จะทำอะไรก็ไม่ปรึกษาหารือ. |
| หัวหอก น. บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ทำหน้าที่นำผู้อื่นไปก่อนในการต่อสู้ |
| หรือการพัฒนาสังคมเป็นต้น เช่น ส่งทหารพรานเป็นหัวหอกไปค้นหา |
| ผู้ก่อการร้าย. |
| หัวหาด น. ชายฝั่งทะเลที่อยู่ในความครอบครองของข้าศึก ซึ่งถ้ายึดได้แล้ว |
| จะทําให้สะดวกในการยกพลขึ้นบก เรียกว่า ยึดหัวหาด, โดยปริยายหมายถึง |
| จุดสำคัญหรือบุคคลสำคัญเป็นต้นซึ่งถ้ายึดไว้ได้ก็จะสามารถทำให้แผนการ |
| ขั้นต่อไปประสบความสำเร็จ. |
| หัวหายตะพายขาด (สํา) ว. อาการที่ชอบเที่ยวเตลิดไปไม่อยู่ติดบ้าน บางที |
| ก็ไม่กลับบ้านเลย คล้ายวัวควายที่เชือกตะพายขาดเที่ยวเตลิดไป. |
| หัวเห็ด น. เรียกตะปูชนิดหนึ่งที่หัวบานเหมือนดอกเห็ดสำหรับตอกสังกะสี |
| เป็นต้น ว่า ตะปูหัวเห็ด.ว. ทรหดอดทน เช่น นักข่าวหัวเห็ด นักสืบหัวเห็ด; |
| (โบ) ดื้อรั้นไม่ยอมเปลี่ยนความคิดง่าย ๆ, หัวเห็ดย้ำ ก็ว่า เช่น มหาชนโดย |
| มากเขาทำกันอย่างไร เราก็ต้องทำอย่างนั้น ที่จะไปหัวเห็ดย้ำให้ผิดกาลเทศะ |
| อย่างจีน ๆ ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วย. (ลักวิทยา). |
| หัวแหลม [-แหฺลม] น. ปลายแห่งแผ่นดินที่ยื่นออกไปในนํ้า. ว. ฉลาด |
| หลักแหลม. |
| หัวแหวน [-แหฺวน] น. ผักคราดหัวแหวน. (ดู คราด ๒). |
| หัวใหม่ ว. นิยมของใหม่, นิยมตามแบบใหม่, ตรงข้ามกับ หัวเก่า; ทันสมัย, |
| ตรงข้ามกับ หัวโบราณ, หัวสมัยใหม่ ก็ว่า. |
| หัวไหล่ น. จะงอยบ่า. |
| หัวอก น. ส่วนเบื้องบนของอกในระดับหัวใจ; (ปาก) สภาพที่น่าเห็นใจ |
| เช่น หัวอกแม่ค้า หัวอกคนจน. |
| หัวอกหัวใจ น. สภาพจิตใจที่น่าสงสารหรือน่าเห็นใจเป็นต้น เช่น นั่งก็ไม่ |
| เป็นสุข นอนก็ไม่เป็นสุข หัวอกหัวใจมันร้อนรุ่มไปหมด. |
| หัวออก น. หัวของตัวหนังสือที่ม้วนออกนอกเส้นกรอบของตัวอักษร เช่น |
| ตัว พ ตัว ภ, ตรงข้ามกับ หัวเข้า. |
| หัวอ่อน ว. ว่าง่าย, สอนง่าย, เช่น เขาเป็นคนหัวอ่อน บอกอะไรก็เชื่อ, |
| ตรงข้ามกับ หัวแข็ง. ก. ยอมอ่อนตามง่าย เช่น เด็กคนนี้หัวอ่อนมาก |
| พอชี้แจงให้เข้าใจก็เปลี่ยนความคิดทันที, ตรงข้ามกับ หัวแข็ง. |
|
|
| หัว ๒ | น. สติปัญญา, ความสามารถพิเศษ, ความคิดริเริ่ม, เช่น เด็กคนนี้มีหัวทาง |
| ดนตรี; ผู้ที่มีความคิดหนักไปทางใดทางหนึ่ง เช่น หัวกฎหมาย; ปัญญา, |
| ความคิด, เช่น หัวดี หัวไว. |
|
|
| หัว ๓ | (โบ) ก. เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจ ชอบใจ เป็นต้น, หัวเราะ หรือ |
| หัวร่อ ก็ว่า, ใช้ว่า หวัว หวัวเราะ หรือ หวัวร่อ ก็มี. |
| หัวร่อ ก. เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจ ชอบใจ เป็นต้น, หัวเราะ ก็ว่า, |
| (โบ) เขียนเป็น หวัวร่อ ก็มี. |
| หัวเราะ ก. เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจ ชอบใจ เป็นต้น, ใช้เข้าคู่กับคํา |
| หัวไห้ เป็น หัวเราะหัวไห้ ก็มี, หัวร่อ ก็ว่า, (โบ) เขียนเป็น หวัวเราะ ก็มี. |
|
|
| หัวขวาน ๑ | น. ชื่อนกในวงศ์ Picidae ไต่ตามต้นไม้ โดยใช้ปากเจาะต้นไม้เพื่อหากิน |
| แมลง ขนหางแข็งช่วยพยุงตัวขณะไต่ต้นไม้ในแนวตั้ง เจาะต้นไม้เสียงดัง |
| มาก ทํารังในโพรงไม้ สีสวย มีหลายชนิด เช่น หัวขวานสี่นิ้วหลังทอง |
| (Chrysocolaptes lucidus) หัวขวานสีตาล (Celeus brachyurus). |
|
|
| หัวขวาน ๒ | ดู สีกรุด. |
|
|
| หัวแข็ง ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวแข็ง ๒ | น. ชื่อกุ้งนํ้าจืดชนิด Palaemon styliferus ในวงศ์ Palaemonidae. |
|
|
| หัวแข็ง ๓ | ดู ข้างเงิน. |
|
|
| หัวโขน ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวโขน ๒ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวโขน ๓ | น. ชื่อกุ้งทะเลขนาดใหญ่ในสกุล Panulirus วงศ์ Palinuridae ที่ตอนหัว |
| มีหนามมาก, กุ้งหนามใหญ่ หรือ กุ้งมังกร ก็เรียก. |
|
|
| หัวงอน, หัวเงิน | ดู หัวตะกั่ว (๑). |
|
|
| หัวด้วน ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวด้วน ๒ | น. เถาหัวด้วน. |
|
|
| หัวตะกั่ว ๑ | น. (๑) ชื่อปลาขนาดเล็กหากินตามผิวนํ้าชนิด Aplocheilus panchax ในวงศ์ |
| Cyprinodontidae พบทั้งในนํ้าจืดและนํ้ากร่อย ลําตัวกลมยาว หัวโตกว้าง |
| มองด้านข้างเห็นปลายแหลม สันหัวแบน ปากซึ่งอยู่ปลายสุดเชิดขึ้น ตาโต |
| และอยู่ชิดแนวสันหัว เกล็ดใหญ่ ครีบต่าง ๆ มีขอบกลม ครีบหลังมีขนาด |
| เล็กอยู่ใกล้ครีบหาง พื้นลําตัวสีเทาอมเหลือง ครีบต่าง ๆ สีออกเหลือง |
| โคนครีบหลังสีดํา ที่สําคัญคือมีจุดสีตะกั่วขนาดใหญ่โดดเด่นอยู่บนสันหัว |
| ระหว่างนัยน์ตา ขนาดยาวได้ถึง ๘ เซนติเมตร, หัวเงิน หรือ หัวงอน |
| ก็เรียก. (๒) ดู ข้างเงิน. |
|
|
| หัวตะกั่ว ๒ | ดู จิ้งโกร่ง. |
|
|
| หัวเทียม | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. หัวกระเทียม. (ดู กระเทียม). |
|
|
| หัวบัว ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวบัว ๒ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวบัว ๓ | น. โกฐหัวบัว. (ดู โกฐหัวบัว ที่ โกฐ). |
|
|
| หัวมัน | ดู กระโห้. |
|
|
| หัวร้อยรู | ดู กระเช้าผีมด (๒). |
|
|
| หัวล้าน ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวล้าน ๒ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Merremia peltata Merr. ในวงศ์ Convolvulaceae เมล็ด |
| มีขนตามข้าง ๆ คล้ายหัวล้าน เรียก ลูกหัวล้าน. |
|
|
| หัวลิง | น. ชื่อไม้เถาชนิด Sarcolobus globosus Wall. ในวงศ์ Asclepiadaceae |
| ผลขนาดผลส้มจีน มีสันตรงกลางคล้ายหัวลิง. |
|
|
| หัวโล้น ๑ | ดูใน หัว ๑. |
|
|
| หัวโล้น ๒ | ดู กระเบียน (๒). |
|
|
| หัวว่าว | ดู กระแตไต่ไม้ ๒. |
|
|
| หัส, หัส- | [หัด, หัดสะ-] น. การหัวเราะ; การรื่นเริง, ใช้เป็นส่วนหน้าของคำสมาส |
| เช่น หัสดนตรี หัสนาฏกรรม หัสนิยาย. (ป. หสฺส; ส. หรฺษ). |
| หัสดนตรี น. วงดนตรีสากลซึ่งบรรเลงในงานรื่นเริง. |
| หัสนาฏกรรม น. ละครหรือเรื่องราวที่ตลกขบขัน. |
| หัสนิยาย น. เรื่องชวนหัว, เรื่องราวที่เต็มไปด้วยความตลกขบขัน. |
|
|
| หัสดิน, หัสดี | [หัดสะ-] น. ช้าง. (ส. หสฺตินฺ, หสฺติ; ป. หตฺถี). |
| หัสดีลิงค์ น. นกในวรรณคดีมีจะงอยปากยาวคล้ายงวงช้าง. |
|
|
| หัสต์ | [หัด] น. หัตถ์, มือ. (ส.; ป. หตฺถ). |
|
|
| หัสตะ, หัฏฐะ ๒ | [หัดสะตะ, หัดถะ] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๓ มี ๕ ดวง เห็นเป็น รูปฝ่ามือหรือ |
| เหนียงสัตว์, ดาวศอกคู้ หรือ ดาวศีรษะช้าง ก็เรียก. |
|
|
| หา ๑ | ก. มุ่งพบ, พบ, เช่น ไปหาหมอ เพื่อนมาหา; เยี่ยม, เยี่ยมเยียน, เช่น เพิ่ง |
| ทราบว่าครูกำลังป่วย ต้องไปหาท่านเสียหน่อย; ฟ้อง, กล่าวโทษ, เช่น |
| เขาหาว่า...; พึ่ง เช่น ไม่รู้จะหันหน้าไปหาใคร; บางทีก็ใช้ควบกับคำอื่น |
| มีความหมายว่า ขวนขวายเพื่อให้ได้มาโดยวิธีต่าง ๆ เช่น ค้นหา สืบหา |
| เที่ยวหา ตามหา เสาะหา แสวงหา. บ. ที่ เช่น เขาอยู่หาไหน ๆ ก็ไม่รู้ |
| จะไปตามตัวเขาได้อย่างไร; สู่ เช่น เด็กว่ายน้ำเข้าหาฝั่ง. |
| หากิน ก. ทํางานเลี้ยงชีวิต, หาเลี้ยงชีพ, เช่น เขาหากินด้วยการประกอบ |
| อาชีพสุจริต, มักใช้เข้าคู่กับคำ ทำมา เป็น ทำมาหากิน, หาอาหาร เช่น |
| ให้แต่ที่พัก หากินเอาเอง. ว. ที่หาเลี้ยงชีพด้วยการค้าประเวณี ในคำว่า |
| หญิงหากิน. |
| หากินด้วยลำแข้ง (สำ) ก. หาเลี้ยงชีพด้วยความมานะพยายามของตัวเอง. |
| หากินตัวเป็นเกลียว (สำ) ก. ขยันทำมาหากินจนไม่มีเวลาได้พักผ่อน. |
| หากินตามชายเฟือย (สำ) ก. หาเลี้ยงชีพอย่างไม่เป็นล่ำเป็นสันได้ไหน |
| เอานั่นไปเรื่อย ๆ. |
| หาความ ก. กล่าวโทษ, ใส่ความ; หาเรื่องไม่จริงมาว่า. |
| หาค่าบ่มิได้, หาค่ามิได้ ว. มีค่ามากจนประมาณไม่ได้. |
| หาเงิน (โบ) น. เรียกหญิงที่หาเลี้ยงชีพด้วยการค้าประเวณีว่า หญิงหาเงิน. |
| (โบ) ก. ไปขายตัวเป็นทาส. |
| หาเช้ากินค่ำ ก. หาเลี้ยงชีพด้วยความลำบากยากแค้นพอประทังชีวิตไป |
| วันหนึ่ง ๆ. |
| หาตัวจับยาก (สํา) ว. เก่งมาก, หาคนเทียบเท่าได้ยาก, เช่น เขาเป็นคน |
| เรียนเก่งหาตัวจับยาก เขาเล่นการพนันเก่งหาตัวจับยาก. |
| หาทำยายาก (สำ) ก. หาได้ยากเพราะไม่ค่อยมีทำนองเดียวกับสมุนไพร |
| บางอย่างในที่บางแห่งหาได้ยากมาก. |
| หาบมิได้, หาบ่มิได้ [หาบอ-, หาบ่อ-] ว. ไม่มีเลย เช่น คนดีอย่างนี้หาบมิได้, |
| บางทีใช้คร่อมกับคำอื่น เช่น เพชรเม็ดนี้หาตำหนิบ่มิได้. |
| หาไม่ ๑ ก. ใช้ในความปฏิเสธหมายความว่า ไม่, ไม่มี, เช่น เขาจะสำนึกผิด |
| ก็หาไม่ เขาจะมีความเกรงใจสักนิดก็หาไม่; สิ้นสุด เช่น จนกว่าชีวิตจะหาไม่. |
| หาไม่ ๒, หา...ไม่ ว. ใช้ในความปฏิเสธ นิยมใช้คร่อมกับคำนามหรือคำ |
| กริยา เช่น หาใช่คนไม่ = ไม่ใช่คน หาพบไม่ = ไม่พบ. |
| หาไม่ ๓ สัน. มิฉะนั้น, ไม่เช่นนั้น, เช่น เธอต้องออกไปจากบ้านของฉัน |
| เดี๋ยวนี้ หาไม่ฉันจะแจ้งตำรวจว่าเธอบุกรุก. |
| หารือ ก. ปรึกษา. |
| หาเรื่อง ก. ทําให้เกิดเหตุ เช่น อยู่ดี ๆ ก็ไปหาเรื่อง, เอาความไม่ดีมาให้ |
| เช่น เด็กคนนี้หาเรื่องให้ปวดหัวอยู่เรื่อย; หาสาเหตุเพื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง |
| เช่น หาเรื่องกินเหล้ากัน; ชวนวิวาท เช่น พวกเรานั่งอยู่ดี ๆ มาหาเรื่อง |
| กันได้. |
| หาเลือดกับปู (สํา) ก. เคี่ยวเข็ญหรือบีบบังคับเอากับผู้ที่ไม่มีจะให้, รีด |
| เลือดกับปู หรือ เอาเลือดกับปู ก็ว่า. |
| หาเศษหาเลย (สํา) ก. หาประโยชน์เล็ก ๆ น้อย ๆ, เบียดบังเอาส่วนที่เหลือ |
| เล็ก ๆ น้อย ๆ ไว้, เช่น แม่ครัวมักหาเศษหาเลยจากเงินที่นายมอบให้ไป |
| จ่ายตลาด, บางทีก็ใช้ในทางชู้สาว เช่น ทั้ง ๆ ที่แต่งงานแล้ว เขาก็ยังไป |
| หาเศษหาเลยนอกบ้านอีก. |
| หาสู่ ก. เยี่ยมเยียน, มักใช้ควบกับคํา ไปมา เป็น ไปมาหาสู่. |
| หาเสียง ก. แสวงหาการสนับสนุน. |
| หาห่วงมาคล้องคอ (สํา) ก. รนหาภาระผูกพันมาใส่ตน. |
| หาเหตุ ก. คอยยกข้อผิด, จับผิด, เช่น เขาชอบหาเหตุฉันอยู่ตลอดเวลา; |
| หาสาเหตุ, หาที่มา, เช่น ไฟไหม้ครั้งนี้หาเหตุไม่ได้; ข้ออ้าง เช่น เขาหา |
| เหตุลาหยุดงาน. |
| หาเหาใส่หัว (สำ) ก. รนหาเรื่องเดือดร้อนรำคาญมาใส่ตน. |
|
|
| หา ๒ | ว. เสียงซักหรือเตือนให้ตอบ เช่น ว่ากระไรหา. |
|
|
| ห่า ๑ | น. ชื่อผีจําพวกหนึ่ง ถือกันว่าทําให้เกิดโรคระบาดอย่างร้ายแรง เป็นเหตุ |
| ให้คนตายจำนวนมาก เช่น โรคลงราก (อหิวาตกโรค) กาฬโรค จึงเรียก |
| โรคนี้ว่า โรคห่า. |
| ห่ากิน ก. ตายเพราะโรคระบาดอย่างร้ายแรง เช่น โรคลงราก (อหิวาตกโรค) |
| กาฬโรค. |
| ห่าลง ก. เกิดโรคระบาดอย่างร้ายแรงเป็นเหตุให้คนตายจำนวนมาก เช่น |
| โรคลงราก (อหิวาตกโรค) กาฬโรค. (ปาก) น. คนที่มากันเป็นจำนวนมาก |
| เช่น งานนี้คนมากันอย่างกับห่าลง. |
|
|
| ห่า ๒ | (โบ) น. หน่วยวัดปริมาณน้ำฝนโดยกำหนดว่า ถ้าตกลงมาเต็มบาตรขนาด |
| กลางที่ตั้งรองไว้กลางแจ้ง เรียกว่า น้ำฝนห่าหนึ่ง; โดยปริยายใช้กับสิ่งที่มา |
| หรือตกลงมาเป็นจำนวนมาก เช่น ฝนตกลงมาห่าใหญ่, บางทีก็ใช้ว่า ห่าฝน |
| เช่น ฝูงเครื่องบินทิ้งระเบิดถล่มข้าศึกเป็นห่าฝน. |
|
|
| ห้า | น. จํานวนสี่บวกหนึ่ง; ชื่อเดือนจันทรคติ เรียกว่า เดือน ๕ ตกในราวเดือน |
| เมษายน. |
| ห้าแต้ม ว. พลั้งพลาดน่าขายหน้า. |
|
|
| หาก | ก. โบราณใช้เป็นกริยาช่วยหมายความว่า พึง, ควร, เช่น ''อันไตรโลกย์ |
| หากบูชา'' = อันไตรโลกย์พึงบูชา. ว. จาก, แยกออกไปอีกส่วนหนึ่ง, เช่น |
| ออกหาก ต่างหาก. สัน. ถ้า, แม้, เช่น หากเธอมาฉันก็จะรอ; เผอิญ เช่น |
| หากอักนิฏฐ์พรหมฉ้วย พี่ไว้จึงคง. (ตำนานเรื่องศรีปราชญ์), หากเดช |
| พระจอมจุมพลป้องบไภยันต์. (บุณโณวาท). |
| หากว่า สัน. ถ้าว่า, แม้ว่า, เช่น ฉันจะไปชายทะเลหากว่ามีเวลาว่าง. |
|
|
| หาง | น. ส่วนที่ยื่นออกจากส่วนท้ายแห่งลําตัวสัตว์, ขนสัตว์จําพวกนก เช่น กา |
| ไก่ ที่ยื่นยาวออกทางก้น; ส่วนท้ายหรือปลาย เช่น หางเชือก หางแถว; ใน |
| ราชาศัพท์เรียก ปลาช่อนว่า ปลาหาง; ลักษณนามเรียกปลาช่อนตากแห้ง |
| เช่น ปลาช่อนหางหนึ่ง ปลาช่อน ๒ หาง; เรียกดาวจรที่ส่วนท้ายมีแสง |
| ลักษณะเป็นทางยาวดุจหางว่า ดาวหาง; เรียกของที่คัดหรือกลั่นเอาส่วน |
| ที่เป็นหัวออกแล้วว่า หาง เช่น หางเหล้า หางกะทิ หางนํ้านม; ส่วนของ |
| ตัวหนังสือไทยที่ลากยาวขึ้นทางเบื้องบนหรือทางเบื้องล่าง. |
| หางกระเบน น. ชายผ้านุ่งที่ม้วนแล้วสอดไปใต้หว่างขา ดึงขึ้นไปเหน็บ |
| ขอบผ้านุ่งด้านหลังระดับบั้นเอว, ชายกระเบน ก็เรียก. |
| หางกระรอก น. ชื่อผ้าชนิดหนึ่งที่ทอด้วยด้ายหรือไหมต่างสี ฟั่นเป็นเกลียว |
| เสียก่อน เมื่อทอแล้วมีลายแลดูดังลายหางกระรอก เรียกว่า ผ้าหางกระรอก. |
| หางกระหมวด, หางขมวด [-กฺระหฺมวด, -ขะหฺมวด] ว. ที่มีหางกระหมวด |
| ปลาย ได้แก่หาง ฬ ฮ. |
| หางกวัก [-กฺวัก] น. หางที่มีปลายงอลง (ใช้แก่แมว) ถือว่าเป็นมงคล. |
| หางกะลวย น. ขนหางไก่ตัวผู้ที่ยื่นยาวกว่าเพื่อน. |
| หางกังหัน น. เรียกเครื่องหมายรูปสระดังนี้ ?ว่า หางกังหัน ใช้แทนเสียง |
| สระอะในกรณีที่มีตัวสะกด เช่น ก ะ ด = กัด, ไม้หันอากาศ หรือ ไม้ผัด |
| ก็เรียก. |
| หางแกละ [-แกฺละ] น. ผมที่เอาไว้เป็นแหยมที่แง่ศีรษะ. |
| หางขอด น. หางที่มีปลายขมวดงอหงิก (ใช้แก่หมาและแมว). |
| หางข้าว น. ข้าวเปลือกที่ยังมีข้าวลีบปนอยู่มาก; (โบ) จำนวนข้าวที่หลวง |
| เรียกเก็บเป็นภาษี. (พงศ. ร. ๒). |
| หางเครื่อง น. เพลงที่ออกต่อท้ายจากเพลง ๓ ชั้น หรือ เพลงเถา; กลุ่มบุคคล |
| ที่ออกมาเต้นประกอบจังหวะในการร้องเพลงประเภทลูกทุ่ง. |
| หางงอ น. หางที่ปลายงอขึ้น (ใช้แก่หมาและแมว). |
| หางจิ้งเหลน [-เหฺลน] น. ผมของเด็กที่เอาไว้ที่ท้ายทอยเล็กกว่าผมเปีย. |
| หางเต่า น. ปอยผมในร่องเล็กที่ท้ายทอย มีรูปแหลม, หีเต่า ก็เรียก. |
| หางแถว น. คนที่อยู่ท้ายแถว, โดยปริยายหมายถึงผู้น้อย, ผู้ไม่มีความ |
| สำคัญ, ปลายแถว ก็ว่า. |
| หางนม น. น้ำนมที่เอาครีมส่วนใหญ่ออกแล้ว. |
| หางปลา น. ชื่อพัดชนิดหนึ่งที่ปิดด้วยกระดาษเป็นต้นลงบนโครงพัด |
| รูปคล้ายหางปลาช่อนที่แผ่ออก เรียกว่า พัดหางปลา; ชื่อพลั่วชนิดหนึ่ง |
| ปลายบากเข้าเป็นรูปคล้ายหางปลาทู ใช้ขุดดิน เรียกว่า พลั่วหางปลา; |
| เครื่องหมายสัญญาณให้รถไฟแล่นเข้าออกได้; โลหะลักษณะแบน |
| สําหรับเหนี่ยวเพลาล้อหลังรถจักรยาน เพื่อให้โซ่ตึง; ชื่อชายปั้นลม |
| แบบหนึ่ง ปลายตอนล่างผายออกคล้ายหางปลาที่ตัดตรง; ตัวไม้สำหรับ |
| ช่วยยึดตัวไม้ส่วนโครงหลังคาเรือนบางตัวให้มั่นคง. |
| หางเปีย น. ผมที่ไว้ยาวบริเวณท้ายทอย, ผมที่ถักห้อยยาวลงมา, เปีย |
| หรือ ผมเปีย ก็เรียก. |
| หางแมงป่อง น. ชื่อเรือขุดชนิดหนึ่งคล้ายเรือชะล่า แต่มีขนาดใหญ่และ |
| ยาวกว่า ท้ายต่อไม้ยกงอนสูงขึ้นคล้ายหางแมงป่อง มักใช้ถ่อ. |
| หางยาม น. หางคันไถตอนที่มือถือ. |
| หางยาว น. เรียกเรือยนต์ชนิดหนึ่ง มีลักษณะเพรียวยาว ขับเคลื่อนด้วย |
| เครื่องยนต์ที่ติดท้ายเรือ มีท่อโลหะยาวปลายติดใบจักรใช้แทนหางเสือ |
| ไปในตัว โยกไปทางซ้ายทางขวาเพื่อเปลี่ยนทิศทางและยกขึ้นลงได้ ว่า |
| เรือหางยาว. |
| หางเลข น. เครื่องหมายย่อแทนตัวเลขสําหรับทําเลขอย่างเก่า; (ปาก) เลข |
| ท้ายสลากกินแบ่งที่ได้รางวัล, โดยปริยายหมายถึงพลอยถูกผู้ใหญ่ดุหรือ |
| ตำหนิไปด้วย เช่น หัวหน้าถูกผู้ใหญ่ดุ ลูกน้องก็เลยพลอยถูกหางเลขไปด้วย. |
| หางว่าว น. (โบ) กระดาษแผ่นยาวอย่างหางของว่าวปักเป้าสําหรับจดบัญชี |
| บอกรายชื่อเลกครั้งโบราณ, บัญชีรายชื่อคนหรือรายการสิ่งของเป็นต้นที่ |
| ยาวยืด. |
| หางเสียง น. กระแสเสียงที่ลงท้ายซึ่งแสดงนิสัย ความรู้สึก หรืออารมณ์ |
| ของผู้พูดเป็นต้น เช่นโกรธ อ่อนโยน. |
| หางเสือ น. เครื่องถือท้ายเรือ, จะกูด จังกูด หรือ ตะกูด ก็เรียก. |
| หางหงส์ ๑ น. ชายผ้านุ่งที่จีบโจงแล้วไปเหน็บไว้ข้างหลัง ปล่อยให้จีบคลี่ |
| ห้อยจากเอวเบื้องหลังลงมาถึงหว่างขาอย่างตัวพระแต่งในละครรํา; เรียก |
| เครื่องประดับที่ทําเป็นรูปคล้ายหางหงส์ติดตั้งอยู่ปลายรวยระกา หรือปลาย |
| ตะเข้สันหลังคาของโบสถ์และพระที่นั่งเป็นต้นตามแบบสถาปัตยกรรมไทย. |
| หางหนู น. หางเปียขนาดเล็กและสั้นที่บริเวณท้ายทอยโดยโกนผมที่เหลือ |
| ออกทั้งหมด; เรียกตะไบเล็ก ๆ ที่มีลักษณะกลมเรียวว่า ตะไบหางหนู; |
| ส่วนของแขนงช่อดอกของหมากและมะพร้าวที่ดอกเพศผู้ร่วงหมดแล้ว. |
| หางไหล ๑ น. ส่วนของพืชบางชนิดเช่นบอนและบัว ซึ่งเลื้อยหรือชอน |
| ไปแตกเป็นหน่อขึ้น, ไหล ก็เรียก. |
|
|
| ห่าง, ห่าง ๆ | ว. ไกล เช่น ห่างหูห่างตา บ้านอยู่ห่างถนนมาก, บางทีใช้เข้าคู่กันเป็น |
| ห่างไกล; ไม่ชิด เช่น ญาติห่าง ๆ, ไม่ถี่ เช่น มีลูกห่าง. |
| ห่างเห (กลอน) ว. จากไป, พรากไป, เช่น นิราศร้างห่างเหเสนหา ปาง |
| อิเหนาเศร้าสุดถึงบุษบา. (นิ. อิเหนา). |
| ห่างเหิน ก. ไม่สนิทสนมดังเก่า, ไม่ค่อยได้ไปมาหาสู่หรือติดต่อกัน |
| เหมือนเดิม, จืดจาง, เหินห่าง ก็ว่า. |
|
|
| ห้าง ๑ | น. กระท่อมที่ทําไว้เฝ้านาเฝ้าสวน หรือที่พักเล็ก ๆ ชั่วคราว; ที่ซึ่งทําไว้ |
| บนต้นไม้ในป่า สําหรับคอยเฝ้าดูเหตุการณ์หรือดักยิงสัตว์ เป็นต้น. |
|
|
| ห้าง ๒ | น. สถานที่จําหน่ายสินค้า, สถานที่ประกอบธุรกิจ. (จ.). |
| ห้างหุ้นส่วน (กฎ) น. ชื่อสัญญาซึ่งบุคคลตั้งแต่ ๒ คนขึ้นไปตกลงเข้ากัน |
| เพื่อกระทํากิจการร่วมกันด้วยประสงค์จะแบ่งปันกําไร |
| อันจะพึงได้แต่กิจการที่ทํานั้น. |
| ห้างหุ้นส่วนจำกัด (กฎ) น. ห้างหุ้นส่วนประเภทหนึ่ง ซึ่งมีผู้เป็นหุ้นส่วน |
| ๒ จําพวก คือ (๑) ผู้เป็นหุ้นส่วนคนเดียวหรือหลายคนซึ่งจํากัดความรับผิด |
| เพียงไม่เกินจํานวนเงินที่ตนรับจะลงหุ้นในห้างหุ้นส่วนนั้น และ (๒) ผู้เป็น |
| หุ้นส่วนคนเดียวหรือหลายคนซึ่งต้องรับผิดร่วมกันในบรรดาหนี้ของห้าง |
| หุ้นส่วนโดยไม่มีจํากัดจํานวน ห้างหุ้นส่วนจํากัดนั้นกฎหมายบังคับว่าต้อง |
| จดทะเบียน. |
| ห้างหุ้นส่วนสามัญ (กฎ) น. ห้างหุ้นส่วนประเภทหนึ่ง ซึ่งผู้เป็นหุ้นส่วน |
| หมดทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของหุ้นส่วนโดยไม่มีจํากัด |
| ห้างหุ้นส่วนสามัญจะจดทะเบียนหรือไม่ก็ได้ แต่เมื่อได้จดทะเบียนแล้ว |
| จึงจัดว่าเป็นนิติบุคคลต่างหากจากผู้เป็นหุ้นส่วนซึ่งรวมเข้ากันเป็นห้าง |
| หุ้นส่วนนั้น. |
|
|
| หางกราย | น. ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่งใช้ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓) |
|
|
| หางกะลวยไก่ | น. ต้นไม้ชนิดหนึ่งมีดอกเหมือนหางกะลวยไก่. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| หางกิ่ว | น. (๑) ชื่อหนึ่งของปลาทะเลหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Carangidae อยู่ |
| ในกลุ่มปลาหางแข็ง สีกุน หรือม่ง ลักษณะสําคัญคือ ลําตัวเพรียว แบนข้าง |
| เล็กน้อย หน้าครีบก้นมีหนามแข็ง ๒ อันพับได้ คอดหางแคบมาก เกล็ด |
| บนเส้นข้างตัวที่คอดหางใหญ่เป็นเหลี่ยมแข็ง อยู่รวมกันเป็นฝูง เช่น ชนิด |
| Caranx (Selar) mate ส่วนชนิดที่ใหญ่และยาวกว่าชนิดแรกมากคือ |
| Caranx sexfasciatus สําหรับชนิดหลังนี้ สีขน ก็เรียก. (๒) ดู ม้า ๓. |
|
|
| หางไก่ | น. ชื่อปลาทะเลชนิด Coilia macrognathus และ C. dussumieri ในวงศ์ |
| Engraulidae ลําตัวแบนข้าง ตั้งแต่ปลายปากถึงครีบหลังกว้างเป็นรูป |
| สามเหลี่ยมและเรียวเล็กยาวไปทางหาง เกล็ดเล็กหลุดง่าย ลําตัวจึงแลดู |
| ใส ก้านครีบอกบางก้านยื่นยาวมากคล้ายหนวด ขนาดยาวประมาณ |
| ๒๕ เซนติเมตร. |
|
|
| หางแข็ง | น. ชื่อปลาทะเลชนิด Megalaspis cordyla ในวงศ์ Carangidae ลำตัวเพรียว |
| แบนข้างเล็กน้อย คอดหางแคบมาก เป็นเหลี่ยมแข็งดูคล้ายขาไก่ เกล็ดเล็ก |
| แต่เฉพาะที่อยู่ในแนวเส้นข้างตัวจนถึงข้างหางขยายกว้าง ที่ขอบแผ่นปิด |
| เหงือกมีจุดดำใหญ่ ว่ายน้ำเร็ว อยู่เป็นฝูงใกล้ผิวน้ำ, ขาไก่ แข้งไก่ อีลอง |
| หรือ อีโลง ก็เรียก. |
|
|
| หางจระเข้ | น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Aloe vera (L.) Burm.f. ในวงศ์ Liliaceae ใบเป็น |
| ทางยาวอวบนํ้าขอบใบจัก ปลายใบแหลมคล้ายหางจระเข้ มียางและ |
| เมือกจากวุ้นใช้ทํายาได้. |
|
|
| หางช้าง | น. (๑) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Belamcanda chinensis DC. ในวงศ์ Iridaceae |
| ใบเป็นแผ่นคล้ายพัดด้ามจิ้วหรือขนปลายหางช้าง, ว่านหางช้าง ก็เรียก, |
| อีสานและพายัพเรียก ว่านมีดยับ. (๒) ข้าวฟ่างหางช้าง. (ดู ข้าวฟ่าง ที่ ข้าว). |
|
|
| หางนกกะลิง | น. ชื่อพรรณไม้ ๓ ชนิดในสกุล Capparis วงศ์ Capparidaceae คือ ไม้เถา |
| ชนิด C. sepiaria L. หนามโค้งลง C. pyrifolia Lam. หนามเหยียดตรง |
| และไม้พุ่มชนิด C. radula Gagnep หนามโค้ง. |
|
|
| หางนกยูง | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Caesalpinia pulcherrima (L.) Sw. ในวงศ์ Leguminosae |
| ลําต้นและกิ่งมีหนาม ดอกสีแดง เหลือง หรือชมพู. |
| หางนกยูงฝรั่ง น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Delonix regia (Hook.) Raf. |
| ในวงศ์ Leguminosae ลําต้นและกิ่งไม่มีหนาม ดอกสีแดงหรือแสด ออก |
| ดอกปีละครั้ง ขณะออกดอกผลัดใบ. |
|
|
| หางนาค | น. ชื่อนกชนิด Megalurus palustris ในวงศ์ Sylviidae ตัวสีนํ้าตาล มีลาย |
| ตลอดทั่วตัว หางยาว อาศัยอยู่ตามทุ่งหญ้า หนองนํ้า ทุ่งนา เวลาบินหาง |
| จะกระดกขึ้นลง. |
|
|
| หางแพน | ดู กราย ๑. |
|
|
| หางสิงห์ | น. สนหางสิงห์. (ดู สนหางสิงห์ ที่ สน ๑). |
|
|
| หางหงส์ ๑ | ดูใน หาง. |
|
|
| หางหงส์ ๒ | ดู พู่ระหง. |
|
|
| หางไหล ๑ | ดูใน หาง. |
|
|
| หางไหล ๒ | น. ชื่อไม้เถาชนิด Millettia racemosa Benth. ในวงศ์ Leguminosae ใช้ทํา |
| ยาได้. |
| หางไหลแดง น. ชื่อไม้เถาชนิด Derris elliptica (Roxb.) Benth. ในวงศ์ |
| Leguminosae รากใช้เบื่อปลาและทํายาฆ่าแมลง, ไหลนํ้า หรือ โล่ติ๊น |
| ก็เรียก. |
|
|
| หางไหลเผือก | น. ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่งใช้ทํายา. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| หาญ | ว. กล้า, เก่ง, เช่น ทหารหาญ; บังอาจ เช่น หาญสู้, บางทีก็ใช้เข้าคู่ กับคำอื่น |
| เช่น กล้าหาญ หักหาญ เหี้ยมหาญ ฮึกหาญ. |
|
|
| หาด | น. เนินที่ลาดลงไปในนํ้าหรือบริเวณที่ตื้นเขินเป็นเนินอยู่กลางนํ้า ส่วนมาก |
| เป็นเนินทราย, ที่เป็นเนินกรวดหรือเนินหิน เรียกว่า หาดกรวด หาดหิน ก็มี. |
|
|
| หาดก, หาตกะ | [-ดก, -ตะกะ] น. ทองคํา. (ป., ส. หาฏก). |
|
|
| ห่าน | น. ชื่อนกจําพวกเป็ดในวงศ์ Anatidae คอยาวกว่าคอเป็ดแต่สั้นกว่าคอหงส์ |
| ทํารังบนดิน กินพืชและสัตว์เล็ก ๆ มีหลายชนิด เช่น ชนิด Anser anser, |
| A. cygnoides ทั้ง ๒ ชนิดเป็นต้นตระกูลของห่าน ที่นํามาเลี้ยงกันทั่วไป. |
|
|
| หานะ | น. ความเสื่อม, ความทรุดโทรม. (ป.). |
|
|
| หาบ | ก. เอาของห้อยปลายคาน ๒ ข้างแล้วแบกกลางคานพาไป. น. ชื่อ มาตราชั่ง |
| ตามวิธีประเพณีแบบไทย ๕๐ ชั่ง เป็น ๑ หาบ = ๖๐ กิโลกรัม, หาบหลวง |
| ก็เรียก, ถ้าตามวิธีประเพณีแบบจีน ๑๐๐ ชั่ง เป็น ๑ หาบ. |
| หาบเร่ น. ผู้ที่หาบของไปเร่ขาย. |
| หาบหลวง น. ชื่อมาตราชั่งตามวิธีประเพณีแบบไทย ๕๐ ชั่ง เป็น ๑ หาบ, |
| หาบ ก็เรียก. |
|
|
| หาม ๑ | ก. เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งห้อยกลางไม้หรือวางบนเปลเป็นต้น แล้วช่วยกันหิ้วหรือ |
| ยกไป, ช่วยกันยกหัวและท้ายพาไป. |
|
|
| หามแล่น | น. ชื่อปืนใหญ่ชนิดหนึ่งใช้คนหามไป. |
|
|
| หาม ๒ | ว. รุ่ง, สว่าง, ฮาม ก็ว่า. (ข. พฺรหาม). |
| หามรุ่งหามค่ำ ว. ตลอดวันตลอดคืน เช่น เที่ยวหามรุ่งหามค่ำ. |
|
|
| ห่าม | ว. จวนสุก (ใช้แก่ผลไม้); มีนิสัยมุทะลุ ห้าวหาญบ้าบิ่น ผิดปรกติวิสัย. |
|
|
| ห้าม | ก. ให้เว้นกระทํา, ไม่ให้ทําตามที่กําหนดไว้. น. เรียกภรรยาของเจ้านายที่ |
| ไม่ใช่สะใภ้หลวง ว่า นางห้าม, เรียกหญิงสามัญที่เป็นเมียของเจ้านาย ว่า |
| หม่อมห้าม. |
| ห้ามญาติ น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์ |
| ซ้ายห้อยลงข้างพระกายตามปรกติ พระหัตถ์ขวาแบตั้งขึ้นเสมอพระอุระ |
| ยื่นออกไปข้างหน้า เป็นกิริยาห้าม. |
| ห้ามทัพ ก. ยับยั้งศึก, โดยปริยายหมายความว่า ยับยั้งการทะเลาะวิวาทกัน. |
| ห้ามปราม ก. สั่งไม่ให้ทํา. |
| ห้ามพระแก่นจันทน์ น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน |
| พระหัตถ์ขวาห้อยลงข้างพระกาย พระหัตถ์ซ้ายแบตั้งขึ้นเสมอพระอุระ |
| เป็นกิริยาห้าม. |
| ห้ามไม่ให้ (สำ) ก. เป็นการย้ำไม่ให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ห้ามไม่ให้ |
| เขียน ห้ามไม่ให้พูด. |
| ห้ามล้อ ก. ยั้ง. น. กลอุปกรณ์ชนิดหนึ่งใช้สําหรับลดความเร็วแห่งการหมุน |
| ของล้อรถ. |
| ห้ามเลือด ก. ทําให้เลือดหยุดไหลด้วยวิธีการต่าง ๆ. |
| ห้ามสมุทร น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์ |
| ทั้ง ๒ ข้างยกเสมอพระอุระ ตั้งฝ่าพระหัตถ์ยื่นออกไปข้างหน้า เป็นกิริยา |
| ห้าม ที่สร้างเป็นแบบพระทรงเครื่องก็มี. |
|
|
| หามรอก | น. ชื่อต้นไม้ชนิด Miliusa velutina Hook.f. et Thomson ในวงศ์ Annonaceae |
| ใบป้อม ขนนุ่ม ดอกสีเขียวอ่อน ผลเป็นพวง ทุกส่วนใช้ทำยา. |
|
|
| หาย | ก. สูญ, หาไม่พบ, ไม่ปรากฏ, หมด, สิ้น, พ้นจากการเจ็บป่วย. |
| หายกัน ก. ไม่มีใครได้เปรียบเสียเปรียบกัน. |
| หายขาด ก. หายสนิท. |
| หายเข้ากลีบเมฆ (สํา) ก. หายลับไปไม่ได้พบอีก เช่น ตั้งแต่เขายืมเงิน |
| ไปแล้วก็หายเข้ากลีบเมฆไปเลย. |
| หายตัว ก. ทำให้ไม่เห็นตัว เช่น บางคนเชื่อว่ามีเวทมนตร์ทำให้หายตัวได้, |
| มักใช้คู่กับ ล่องหน เป็น ล่องหนหายตัว หมายความว่า ไม่ปรากฏตัวให้เห็น; |
| โดยปริยายหมายความว่า หลบลี้หนีหน้า เช่น เผลอแผล็บเดียวเขาก็หายตัว |
| ไปแล้ว, หายหน้า หรือ หายหัว ก็ว่า. |
| หายวันหายคืน (สำ) ก. ฟื้นจากการเจ็บไข้อย่างรวดเร็ว. |
| หายวับ ก. หายไปอย่างฉับไว, หายไปอย่างรวดเร็ว. |
| หายวับไปกับตา (สำ) ก. หายไปอย่างฉับไวต่อหน้าต่อตา. |
| หายหกตกหล่น (สำ) ก. หายไปบางส่วนหรือทั้งหมด เช่น เอาสตางค์ใส่ |
| กระเป๋ามาแล้ว แต่ไม่รู้ว่าหายหกตกหล่นเสียที่ไหน. |
| หายหน้า ก. ไม่ได้พบหน้ากัน เช่น ไม่ได้พบกันเสียนาน หายหน้าไปไหน |
| มา, หลบลี้หนีหน้า เช่น ตั้งแต่ยืมเงินไปแล้ว เขาก็หายหน้าไปเลย, หายตัว |
| ก็ว่า; บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ หายตา เป็น หายหน้าหายตา, หายหัว ก็ว่า. |
| หายห่วง ก. ไม่ต้องเป็นห่วงอีกแล้ว, ไม่ต้องกังวลถึงอีกแล้ว, เช่น คนนี้ |
| มีความสามารถเชื่อถือได้ เมื่อมอบงานให้แล้ว หายห่วงได้เลย; (ปาก) |
| นานมากเช่น ใช้ให้ไปซื้อของตั้งแต่เช้า ไปเสียหายห่วงเลย, มาก เช่น |
| เขาวิ่งทิ้งคู่แข่งหายห่วงเลย. |
| หายหัว ก. หายไปนาน เช่น ใช้ให้ไปซื้อของใกล้ ๆ แค่นี้ หายหัวไปไหน |
| มา, หลบลี้หนีหน้า เช่น พอจะใช้ให้ทำงานก็หายหัวไปเลย, หายตัว หรือ |
| หายหน้า ก็ว่า. |
|
|
| หายใจ | ก. กิริยาที่ทําให้อากาศเข้าสู่และออกจากปอด, ยังมีชีวิตอยู่ เช่น คนเจ็บ |
| ยังมีชีวิตอยู่; โดยปริยายหมายความว่า หมกมุ่นไปในทางใดทางหนึ่ง |
| เช่น หายใจเป็นเงิน. |
| หายใจไม่ทั่วท้อง (ปาก) ก. ไม่สบายใจเพราะเป็นกังวล เช่น เขาหายใจ |
| ไม่ทั่วท้องขณะต้องเสี่ยงขับรถไปบนสะพานชำรุด. |
|
|
| ห่าย | (ถิ่น-พายัพ) น. ข่าย. |
|
|
| หายนะ ๑ | [หายะนะ, หายยะนะ] น. ความเสื่อม, ความเสียหาย, ความฉิบหาย. (ป.). |
|
|
| หายนะ ๒ | [หายะนะ] น. ปี. (ป., ส.). |
|
|
| หาร ๑ | [หาน] ก. แบ่งส่วนเท่า ๆ กัน (ใช้แก่วิธีเลข). น. เรียกเครื่องหมายรูปดังนี้ |
| ? ว่า เครื่องหมายหาร. |
| หารร่วมมาก ดู ตัวหารร่วมมาก. |
|
|
| หาร ๒ | [หาน] น. สิ่งที่เอาไปได้; การนําไป, การถือเอา, มักใช้เป็นส่วนท้ายสมาส |
| เช่น บริหาร อวหาร. (ป., ส.). |
|
|
| หาริ | ว. งดงาม, น่าดู, น่ารัก. (ป., ส.). |
|
|
| หาริน, หารี | ว. ถือเอา, นําไป, มักใช้เป็นส่วนท้ายสมาส เช่น อทินหารี ว่า ผู้ถือเอาของ |
| ที่เขาไม่ได้ให้. (ส.). |
|
|
| หารือ | ก. ขอความเห็น, ปรึกษา. |
|
|
| หาลิท | [-ลิด] ว. มีสีเหลือง. (ป. หาลิทฺท; ส. หาริทฺร). |
|
|
| หาว | น. ที่แจ้ง, ท้องฟ้า, เช่น กลางหาว. ก. กิริยาที่สูดลมเข้าแล้วระบายลมออก |
| ทางปากเมื่อเวลาง่วงนอนเป็นต้น. |
| หาวนอน ก. หาวเพราะง่วงนอน, บางทีใช้เข้าคู่กับคํา ง่วงเหงา เป็น ง่วงเหงา |
| หาวนอน ก็มี. |
|
|
| ห้าว | ว. แก่จัด ในคำว่า มะพร้าวห้าว; กล้าทางมุทะลุ เช่น คนห้าวมักไม่กลัวตาย; |
| มีเสียงใหญ่. |
| ห้าวหาญ ก. กล้าอย่างยอมเสี่ยงอันตราย เช่น ทหารไทยออกรบอย่าง |
| ห้าวหาญ. |
|
|
| หาสก, หาสกะ | [-สก, -สะกะ] น. ผู้ให้ความสนุก, คนตลก, คนมีอารมณ์ขัน. (ป., ส.). |
|
|
| หาสยะ | [-สะยะ] น. ความสนุก, ความขบขัน. ว. พึงหัวเราะ, น่าหัวเราะ, ขบขัน; |
| แยบคาย, ตลกคะนอง. (ส.). |
|
|