อาวาสิกดู อาวาส.
อาวาห, อาวาหะ[อาวาหะ] น. ''การพาหญิงมาอยู่บ้านของตน'' หมายถึง การ
แต่งงานแบบหนึ่งที่ฝ่ายชายจะนําหญิงที่ตนแต่งงานด้วยมาอยู่
ที่บ้านของตน เรียกว่า อาวาหมงคล, เป็นประเพณีแต่งงานที่นิยม
ปฏิบัติกันในประเทศอินเดียฝ่ายเหนือ. (ป., ส.).
อาวุต[วุด] ว. ต้องห้าม, กั้นหรือขวางไว้. (ป.; ส. อาวฺฤต).
อาวุธ[วุด] น. เครื่องมือที่ใช้ในการทำร้าย ทำลาย ป้องกัน ต่อสู้ หรือฆ่า;
โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ใช้ปัญญา
เป็นอาวุธ. (ป. อาวุธ, อายุธ; ส. อายุธ).
อาวุโสว. ที่มีอายุแก่กว่าหรือมีตำแหน่งหน้าที่การงานสูงกว่าเป็นต้น เช่น
ข้าราชการอาวุโส ครูอาวุโส ศิลปินอาวุโส. น. ความมีอายุมากกว่า
หรือมีประสบการณ์ในอาชีพมากกว่าเป็นต้น เช่น เขามีอาวุโสในการ
ทำงาน ผู้มีอาวุโสทางการเมือง. (ป. อาวุโส เป็นคํา อาลปนะ คือ คําที่
พระผู้ใหญ่หรือที่มีพรรษามากกว่าเรียกพระผู้น้อยหรือที่มีพรรษา
น้อยกว่า หรือเป็นคำที่พระใช้เรียกคฤหัสถ์, คู่กับ ภันเต ซึ่งเป็นคําที่
พระผู้น้อยหรือที่มีพรรษาน้อยกว่าเรียกพระผู้ใหญ่หรือที่มีพรรษา
มากกว่า หรือเป็นคำที่คฤหัสถ์ใช้เรียกพระสงฆ์).
อาเวค[เวก] น. อารมณ์, ความรู้สึก, ความสะเทือนใจ. (อ. emotion).
อาเวศ[เวด] น. ทาง เช่น พนาเวศ ว่า ทางป่า. (ส. อาเวศ ว่า การเข้า,
ทางเข้า).
อาศรม, อาศรมบท[อาสม, อาสมบด] น. ที่อยู่ของนักพรต. (ส.; ป. อสฺสม, อสฺสมปท).
อาศเลษา, อสิเลสะ[อาสะเลสา, อะสิเลสะ] น. ดาวฤกษ์ที่ ๙ มี ๕ ดวง เห็นเป็นรูปแขนคู้
หรือพ้อม, ดาวเรือน หรือ ดาวนกอยู่ในปล่อง ก็เรียก.
อาศัยก. พักพิง, พักผ่อน; พึ่ง; อ้างถึง เช่น อาศัยความตามมาตราที่ (ส.).
อาศัยที่, อาศัยว่า สัน. เนื่องจาก, โดยเหตุที่.
อาศัยลำแข้งตัวเอง (สํา) ก. ช่วยตัวเอง, พึ่งลําแข้งตัวเอง ก็ว่า.
อาศิร ๑, อาเศียร[อาสิระ, เสียนระ] น. การอวยพร. (ส. อาศิสฺ คํานี้เมื่อนําหน้า
อักษรตํ่าและตัว ห ต้องเปลี่ยน ส เป็น ร เป็น อาศิร และแผลงเป็น
อาเศียร ก็มี; ป. อาสิ ว่า ความหวังดี).
อาศิรพจน์, อาศิรพาท, อาศิรวจนะ, อาศิรวาท, อาเศียรพจน์,
อาเศียรพาท, อาเศียรวจนะ, อาเศียรวาท น. คําอวยพร
(เป็นคำที่ผู้น้อยใช้กับผู้ใหญ่).
อาศิร ๒[อาสิระ] น. เขี้ยวงู. (ส. อาศี; ป. อาสี).
อาศิรพิษ, อาศิรวิษ, อาศีรพิษ, อาศีรวิษ น. 'ผู้มีพิษในเขี้ยว'
คือ งู, อสรพิษ. (ส. อาศีรวิษ, อาศีวิษ; ป. อาสีวิส).
อาศุว. เร็ว, ไว, คล่อง. (ส.; ป. อาสุ).
อาษาฒ[สาด] น. เดือนที่ ๘ แห่งเดือนจันทรคติ. (ส.; ป. อาสาฬฺห).
อาสน ๑[อาสน] ก. ปรารถนา. (ปรัดเล); ขัดสน. (ข. อาสนฺน).
อาสน ๒, อาสน์, อาสนะ[อาดสะนะ, อาด] น. ที่นั่ง, เครื่องปูรองนั่ง, (ใช้เฉพาะ
พระภิกษุสามเณร). (ป., ส.).
อาสนศาลา น. โรงฉันอาหาร (ใช้แก่พระสงฆ์).
อาสน์สงฆ์ น. ที่ยกพื้นสําหรับพระสงฆ์นั่ง.
อาสัญ(แบบ) น. ความตาย. (วรรณ) ก. ตาย เช่น โทษลูกนี้ผิดเป็นนักหนา
ดังแกล้งผลาญมารดาให้อาสัญ. (สังข์ทอง). (ป. อส?ฺ? ว่า
ไม่มีสัญญา).
อาสัตย์ว. ไม่ซื่อสัตย์, ไม่ซื่อตรง, กลับกลอก, เช่น คนอาสัตย์, อสัตย์
ก็ว่า. (ส. อสตฺย).
อาสันนะว. ใกล้, เกือบ. (ป., ส.).
อาสาก. เสนอตัวเข้ารับทำ. น. ความหวัง เช่น นิราสา = ความหวัง
หมดแล้ว คือ ความหมดหวัง, ความต้องการ, ความอยาก.
(ป.; ส. อาศา).
อาสาสมัคร ว. ที่เสนอตัวเข้าทำงานด้วยความสมัครใจ เช่น
ทหารอาสาสมัคร. น. บุคคลที่เสนอตัวเข้าทำงานด้วยความ
สมัครใจ เช่น เขาเป็นอาสาสมัคร.
อาสาฬห, อาสาฬห์[สานหะ, สานละหะ, สาน] น. เดือนที่ ๘ แห่งเดือน
จันทรคติ. (ป.; ส. อาษาฒ).
อาสาฬหบูชา [สานหะ, สานละหะ] น. การบูชาในวันเพ็ญ
เดือน ๘ ซึ่งเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา.
อาสิญจ์[สิน] ก. โปรย, รด, หลั่ง, ประพรม. (ป.).
อาสินน. ผลประโยชน์รายได้อันเกิดจากต้นผลไม้. (ม. hasil ว่า
ผลประโยชน์รายได้).
อาสูร[สูน] (โบ) ก. สงสาร เช่น อาสูรสองหลานเอย ย่อมเสวยเคย
ข้าวสาลี. (ม. คำหลวง ทานกัณฑ์ กลบทเก่า); เอ็นดู; กังวล.
(ข. อาสูร ว่า สงสาร, น่าอนาถ).
อาแสะน. กริช. (ช.).
อาหตะว. ถูกตี, โดนตี. (ป., ส.).
อาหนี[หฺนี] น. เหล้าชนิดหนึ่งผสมด้วยเมล็ดผลไม้ซึ่งมีกลิ่นหอมฉุน.
(ฝ. anise ว่า เมล็ดผลไม้ชนิดหนึ่งมีกลิ่นหอมฉุน).
อาหนู[หฺนู] น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
อาหม[หมฺ] น. ชนชาติไทยใหญ่สาขาหนึ่ง ที่เข้าไปอยู่ในแคว้นอัสสัม
ประเทศอินเดีย เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘, อะหม ก็ว่า.
อาหระ[หะระ] น. การนํามา; การถือเอา. (ป., ส.).
อาหรัดกัดติกา[หฺรัด] น. ม้าใช้, ม้าเร็ว. (ช.).
อาหรับ[หฺรับ] น. ชื่อชนชาติผิวขาวพวกหนึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้
ของทวีปเอเชีย.
อาหลักอาเหลื่อว. อึดอัดใจ, ลําบากใจ, อลักเอลื่อ อิหลักอิเหลื่อ หรือ
อีหลักอีเหลื่อ ก็ว่า.
อาหารน. ของกิน, เครื่องคํ้าจุนชีวิต, เครื่องหล่อเลี้ยงชีวิต, เช่น อาหารเช้า
อาหารปลา อาหารนก; โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึง
เช่นนั้น เช่น อาหารตา อาหารใจ. (ป., ส.).
อาหารว่าง น. ของกินนอกเวลากินอาหารตามปรกติ มักกินใน
เวลาบ่าย, ของว่าง ก็ว่า, ราชาศัพท์ใช้ว่า เครื่องว่าง.
อาหุดีน. การเซ่นสรวง. (ส. อาหุติ).
อาฬหก[อาละหก] น. ชื่อมาตราตวงในบาลี คือ ๔ นาฬี เป็น ๑ อาฬหก;
เสาตะลุง. (ป.; ส. อาฒก).
อาฬาริกน. คนครัว. (ป.; ส. อาราลิก).
อำก. ปิดบัง, ปกปิด; (ปาก) พูดหลอกเพื่อให้ตกใจหรือขบขันเป็นต้น,
พูดดักคอ.
อำพราง ก. ปิดบังโดยลวงให้เข้าใจไปทางอื่น, พูดหรือแสดง
อาการไม่ให้รู้ความจริง. ว. ที่ปิดบังโดยลวงให้เข้าใจไปทางอื่น
เช่น ฆาตกรรม อำพราง.
อ่ำน. เวลาคํ่า. ว. มืดคลุ้ม, มัว, (กลอน) แผลงเป็น ชอ่ำ หรือ ชรอ่ำ ก็มี.
อำแดง(โบ) น. คํานําหน้าชื่อหญิงสามัญ.
อำนด[หฺนด] (กลอน) ก. กลั้น, งดเว้น, ไม่ได้, ไม่ได้สมหวัง; ไม่มี
อะไรจะกิน. (แผลงมาจาก อด).
อำนนต์(กลอน) ว. อนันต์, ไม่มีที่สุด, มากล้น. (แผลงมาจาก อนนต์).
อำนรรฆ[นัก] (กลอน) ว. หาค่ามิได้, เกินที่จะประเมินราคาได้.
(แผลงมาจาก อนรรฆ).
อำนวยก. ให้. (แผลงมาจาก อวย).
อำนาจน. สิทธิ เช่น มอบอํานาจ; อิทธิพลที่จะบังคับให้ผู้อื่นต้องยอม
ทําตามไม่ว่าจะด้วยความสมัครใจหรือไม่ หรือความที่สามารถ
บันดาลให้เป็นไปตามความประสงค์ เช่น อํานาจบังคับของ
กฎหมาย อํานาจบังคับบัญชา; ความสามารถหรือสิ่งที่สามารถ
ทําหรือบันดาลให้เกิดสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ เช่น อํานาจคุณพระ
ศรีรัตนตรัย อํานาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์; กําลัง, พลัง เช่น อำนาจจิต
อำนาจฝ่ายสูง อำนาจฝ่ายต่ำ; ความรุนแรง เช่น ชอบใช้อํานาจ;
การบังคับบัญชา เช่น อยู่ใต้อํานาจ; การบังคับ เช่น ขออํานาจศาล.
อำนาจบาตรใหญ่ น. อํานาจที่ใช้ในทางข่มขี่ เช่น ถือว่ามีอำนาจ
บาตรใหญ่รังแกใครได้ก็ตามใจชอบ.
อำนาจมืด น. อิทธิพลที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายหรือระเบียบเป็นต้น
ที่บังคับให้ผู้อื่นต้องยอมทำตาม.
อำนาถ[หฺนาด] ว. น่าสงสาร, น่าสังเวช, น่าสลดใจ. (แผลงมาจาก อนาถ).
อำนิฐ, อำนิษฐ์[นิด] ว. น่าปรารถนา, เป็นที่พอใจ, ต้องใจ, น่ารัก. (แผลงมาจาก
อิฏฐ).
อำปลังก. เคลือบคลุม. (ชุมนุมบรมราชาธิบาย).
อำพน[พน] ว. มาก, ดาษดื่น, ล้วน, เช่น อำพนไปด้วยแก้วมณี; น่าดู,
งาม, งามสล้าง, เช่น ปราสาทอำพน, (โบ) ใช้ว่า อำพล ก็มี เช่น
ปราการ สะพาน ถนน อำพลด้วย (ไม้ไหล) ทั้งหลายคำนับ.
(จารึกสยาม).
อำพล(โบ) ว. อำพน.
อำพะนำว. นิ่งอึ้งไม่พูดจา, อมพะนํา ก็ว่า.
อำพันน. ยางไม้ที่แข็งเป็นก้อน สีเหลืองใสเป็นเงา.
อำพันขี้ปลา, อำพันทอง น. วัตถุสีเทาและสีเหลือง มีกลิ่นหอม
ลอยอยู่ในทะเลหรือริมฝั่งทะเลของประเทศแถบร้อน เข้าใจว่า
เป็นขี้ปลาวาฬชนิดหนึ่ง ใช้เป็นเครื่องยาไทย.
อำไพว. งาม; สว่าง, สุกใส.
อำเภอ(กฎ) น. ท้องที่ที่รวมตําบลหลายตําบลให้อยู่ในความปกครอง
อันเดียวกันและได้มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเป็นอําเภอ อําเภอ
เป็นหน่วยราชการบริหารรองจากจังหวัด มีนายอำเภอเป็น
หัวหน้าปกครอง.
อำเภอใจน. ความคิดเห็นโดยเอาแต่ใจตัว.
อำมร[มอน] น. เทวดา, แผลงมาจาก อมร. (ป. อมร ว่า ผู้ไม่ตาย
หมายถึง เทวดา).
อำมฤคโชค[มะรึคะ] น. โชคดี.
อำมฤต[มะริด, มะรึด] น. น้ำทิพย์ เรียกว่า น้ำอำมฤต; เครื่องทิพย์;
แผลงมาจาก อมฤต. (ส. อมฺฤต; ป. อมต).
อำมาตย, อำมาตย์[อำหฺมาดตะยะ, อำหฺมาด] น. ข้าราชการ, ข้าเฝ้า; ที่ปรึกษา;
แผลงมาจาก อมาตย์. (ส. อมาตฺย; ป. อมจฺจ).
อำมาตยาธิปไตย [อำหฺมาดตะยาทิปะไต, อำหฺมาดตะยาทิบปะไต]
น. ระบอบการปกครองที่ขุนนางหรือข้าราชการเป็นใหญ่.
(อ. bureaucracy).
อำยวน[ยวน] น. ความลับ. ก. ปิดบัง, พราง, อําพราง.
อำรุงก. บํารุง, เลี้ยงดู, ทะนุถนอม.
อำลาก. ลาจากไป (มักใช้ในกรณีพิเศษ).
อำอวม(โบ) ว. ที่ปิดบังความจริง (ใช้แก่กริยาพูด), อวมอำ ก็ว่า.
อ้ำอึ้งก. นิ่งอั้นไม่ยอมพูด, พูดไม่ออกด้วยจนใจหรือจนปัญญา,
ไม่รู้จะพูดอะไร.
อิก(ปาก) ว. อีก.
อิงก. พิง เช่น อิงหมอน; พึ่ง, อาศัย, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ อาศัย เป็น
อิงอาศัย.
อิงแอบ ก. แนบชิด, แอบอิง ก็ว่า.
อิงค์น. ท่าทาง, อาการ, มักใช้เป็นส่วนท้ายของคำสมาส เช่น พุทธสิหิงค์
ซึ่งเป็นนามพระพุทธรูป หมายความว่า พระพุทธรูปที่มีท่าทาง
สง่างามดุจราชสีห์. (ป., ส. อิงฺค).
อิงอร[ออน] ก. เคล้าเคลีย.
อิจฉา[อิด] ก. เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ อยากจะมีหรือเป็นอย่างเขาบ้าง
(มีความหมายเบากว่า ริษยา). (ป., ส. อิจฺฉา ว่า ความอยาก, ความ
ต้องการ, ความปรารถนา).
อิฉันส. คําใช้แทนตัวผู้พูด เพศหญิง เป็นคําสุภาพ, อีฉัน ก็ว่า, (แบบ)
ผู้ชายใช้ว่า ดิฉัน หรือ ดีฉัน ผู้หญิงใช้ว่า อิฉัน หรือ อีฉัน, เป็น
สรรพนามบุรุษที่ ๑.
อิชยา[อิดชะยา] น. การบูชา, การเซ่นสรวง. (ส.).
อิฏฐ, อิฐ ๑[อิดถะ] ว. น่าปรารถนา, เป็นที่พอใจ, ต้องใจ, น่ารัก. (ป.; ส. อิษฺฏ).
อิฏฐารมณ์ น. อารมณ์หรือสิ่งที่น่าปรารถนาน่าพอใจ ได้แก่ ลาภ
ยศ สรรเสริญ สุข, ตรงข้ามกับ อนิฏฐารมณ์. (ป. อิฏฺ?ารมฺมณ).
อิฐผล [อิดถะผน] น. ผลเป็นที่พอใจ. (ป. อิฏฺ?ผล).
อิฏฐารมณ์ดู อิฏฐ, อิฐ ๑.
อิฐ ๒[อิด] น. ดินเผามีลักษณะเป็นทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าใช้ก่อตึกและ
กําแพงเป็นต้น; โดยปริยายใช้เรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึง
เช่นนั้น เช่น อิฐบล็อก. ว. สีอย่างสีอิฐใหม่ เรียกว่า สีอิฐ.
(ป. อิฏฺ?กา; ส. อิษฺฏกา).
อิณะน. หนี้ เช่น ราชิณ (ราช + อิณ) ว่า หนี้หลวง. (ป.; ส. ฤณ).
อิด(ถิ่นอีสาน, พายัพ) ก. โรยแรง, อ่อนกำลัง, อ่อนแรง.
อิดโรย ก. อ่อนเพลีย, ละเหี่ย.
อิดหนาระอาใจ ก. เบื่อหน่าย, เอือมระอา.
อิดออด, อิด ๆ ออด ๆ ก. แสดงอาการไม่เต็มใจ.
อิดเอื้อน, อิด ๆ เอื้อน ๆ ก. ไม่กล้าที่จะพูด, กล่าวไม่เต็มปาก;
แสดงอาการไม่สู้เต็มใจ, กระอิดกระเอื้อน ก็ว่า.
อิตถี[อิดถี] น. หญิง. (ป.; ส. สฺตฺรี).
อิตถีลิงค์ (ไว) น. เพศของคำที่เป็นเพศหญิง เช่น ย่า ยาย แม่ นารี,
สตรีลิงค์ หรือ สตรีลึงค์ ก็ว่า.
อิตเทรียม[อิดเทฺรียม] น. ธาตุลําดับที่ ๓๙ สัญลักษณ์ Y เป็นโลหะ ลักษณะ
เป็นของแข็งสีเทาเข้ม หลอมละลายที่ ๑๕๐๐?ซ. ใช้ประโยชน์นํา
ไปผสมกับโลหะอื่นให้เป็นโลหะเจือ ใช้ในเทคโนโลยีนิวเคลียร์.
(อ. yttrium).
อิตเทอร์เบียมน. ธาตุลําดับที่ ๗๐ สัญลักษณ์ Yb เป็นโลหะ ลักษณะเป็น
ของแข็งเป็นเงาวาว หลอมละลายที่ ๘๒๔?ซ. (อ. ytterbium).
อิติวุตตกะน. ชื่อคัมภีร์ในพระพุทธศาสนาส่วน ๑ ใน ๙ ส่วนเรียกว่า
นวังคสัตถุศาสน์. (ป.).
อิทธิ, อิทธิ[อิดทิ] น. ฤทธิ์, อํานาจศักดิ์สิทธิ์; ความเจริญ, ความสําเร็จ,
ความงอกงาม. (ป.; ส. ฤทฺธิ).
อิทธิปาฏิหาริย์ น. ฤทธิ์เป็นอัศจรรย์ หมายถึง การแสดงฤทธิ์ที่พ้น
วิสัยของสามัญมนุษย์ได้อย่างน่าอัศจรรย์, เป็นปาฏิหาริย์อย่าง ๑ ใน
ปาฏิหาริย์ ๓ ได้แก่ อิทธิปาฏิหาริย์ อาเทสนาปาฏิหาริย์ และ
อนุสาสนีปาฏิหาริย์. (ป.).
อิทธิพล น. กําลังที่ยังผลให้สําเร็จ, อํานาจซึ่งแฝงอยู่ในบุคคล
หรือรัฐ ซึ่งสามารถบันดาลให้เป็นไปตามความประสงค์, อํานาจ
ที่สามารถบันดาลให้ผู้อื่นต้องคล้อยตามหรือทําตาม, อํานาจที่
สามารถบันดาลให้เป็นไปได้ต่าง ๆ เช่น อิทธิพลของดวงดาว,
อํานาจนอกเหนือหน้าที่ เช่น ใช้อิทธิพลบังคับให้ยอม.
อิทธิฤทธิ์ น. อํานาจศักดิ์สิทธิ์; (ปาก) อำนาจ.
อินน. ชื่อลูกจันชนิดหนึ่ง ลูกกลมแป้นกลางบุ๋ม ไม่มีเมล็ด เรียกว่า
ลูกจันอิน. (ดู จัน).
อินซูลินน. ฮอร์โมนประเภทโปรตีนชนิดหนึ่ง ซึ่งหย่อมเซลล์แลงเกอร์ฮานส์
(islets of Langerhans) ในตับอ่อนผลิตขึ้น มีสมบัติควบคุมการ
เผาผลาญนํ้าตาลในร่างกาย ในทางแพทย์ใช้เป็นสารลดระดับ
นํ้าตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน. (อ. insulin).
อินเดียน. ชื่อประเทศและชนชาติหนึ่งในเอเชียใต้ อยู่ทางทิศตะวันตก
ของประเทศพม่า.
อินเดียนแดงน. ชนชาวพื้นเมืองดั้งเดิมพวกหนึ่งในทวีปอเมริกา.
อินเดียมน. ธาตุลําดับที่ ๔๙ สัญลักษณ์ In เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของแข็ง
เนื้ออ่อน สีขาวเงิน หลอมละลายที่ ๑๕๖.๒?ซ. ใช้ประโยชน์ได้
หลายอย่าง เช่นทําอุปกรณ์เครื่องอิเล็กทรอนิกส์ ผสมกับโลหะอื่น
ให้เป็นโลหะเจือที่ใช้ในงานทันตกรรม ชุบฉาบผิวเหล็กซึ่งเคลือบ
ด้วยเงินแล้ว. (อ. indium).
อินท์น. ชื่อเทวราชผู้เป็นใหญ่ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์และชั้นจาตุมหาราช,
พระอินทร์; ผู้เป็นใหญ่. (ป.; ส. อินฺทฺร).
อินทขีล[ทะขีน] น. เสาหรือหลักหน้าประตูเมือง, หลักเมือง, เสาเขื่อน.
(ป.; ส. อินฺทฺร + กีล).
อินทนิล, อินทนิลน้ำ[ทะนิน] น. ชื่อไม้ต้นชนิด Lagerstroemia speciosa Pers. ในวงศ์
Lythraceae ดอกสีม่วงแดงหรือชมพู ออกเป็นช่อตั้งตรง เมล็ดและ
ใบใช้ทํายาได้.
อินทผลัม[ทะผะลํา] น. ชื่อปาล์มชนิด Phoenix dactylifera L. ในวงศ์
Palmae ผลกินได้, (ปาก) อินทผาลัม.
อินทร, อินทร์[อินทะ, อินทฺระ, อิน] น. ชื่อเทวราชผู้เป็นใหญ่ในสวรรค์ชั้น
ดาวดึงส์และชั้นจาตุมหาราช; ผู้เป็นใหญ่. (ส.; ป. อินฺท).
อินทรธนู [อินทะนู] น. รุ้ง (แถบสีโค้งบนท้องฟ้า); เครื่องประดับ
บ่าอย่างหนึ่งเพื่อแสดงยศเป็นต้น; ชื่อลายขอบที่เป็นกระหนก.
อินทรวงศ์ [อินทฺระ] น. ชื่อฉันท์ ๑๒ แบบหนึ่ง หมายความว่า
ฉันท์ที่มีสําเนียงไพเราะดุจเสียงปี่ของพระอินทร์ วรรคหน้ามี ๕ คํา
วรรคหลังมี ๗ คํา รวม ๒ วรรค เป็น ๑ บาท นับ ๒ บาท เป็น ๑ บท
คําที่ ๓ ของวรรคหน้ากับคําที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๔ และที่ ๖ ของวรรคหลัง
เป็นลหุ นอกนั้นเป็นครุ คําสุดท้ายของวรรคที่ ๒ รับสัมผัสกับคํา
สุดท้ายของวรรคที่ ๓ เช่น
(รูปภาพ สัมผัส)
(อิลราช).
อินทรวิเชียร [อินทฺระ] น. ชื่อฉันท์ ๑๑ แบบหนึ่ง หมายความว่า
ฉันท์ที่มีลีลาอันรุ่งเรืองงดงามดุจสายฟ้าซึ่งเป็นอาวุธของพระอินทร์
วรรคหน้ามี ๕ คํา วรรคหลังมี ๖ คํา รวม ๒ วรรค เป็น ๑ บาท นับ
๒ บาท เป็น ๑ บท คําที่ ๓ ของวรรคหน้ากับคําที่ ๑ ที่ ๒ และที่ ๔
ของวรรคหลังเป็นลหุ นอกนั้นเป็นครุ คําสุดท้ายของวรรคที่ ๒ รับ
สัมผัสกับคําสุดท้ายของวรรคที่ ๓ แต่เดิมไม่นิยมสัมผัสระหว่างคํา
สุดท้ายของวรรคที่ ๑ กับคําที่ ๓ ของวรรคที่ ๒ เช่น
(รูปภาพ สัมผัส)
(อิลราช),
แต่ต่อมานิยมสัมผัสระหว่างคำสุดท้ายของวรรคที่ ๑ กับคำที่ ๓
ของวรรคที่ ๒ อย่างเดียวกับกาพย์ยานี ๑๑ เพราะถือว่าไพเราะ เช่น
(รูปภาพ สัมผัส)
อินทรศักดิ์ [อินทฺระ] น. พระอินทราณี, ชายาพระอินทร์. (ส.).
อินทราณี น. ชายาพระอินทร์. (ส.).
อินทราภิเษก [อินทฺรา] น. เรียกลักษณะพิเศษ ๓ ประการ คือ
๑. พระอินทร์นําเอาเครื่องราชกกุธภัณฑ์มาถวาย เมื่อจะได้
ราชสมบัติ ๒. เสี่ยงราชรถมาจดฝ่าพระบาท และ ๓. เหาะเอา
ฉัตรทิพย์มากางกั้น; การที่พระเจ้าแผ่นดินทําพิธีราชาภิเษก
อีกครั้งหนึ่ง เมื่อปราบพระเจ้าแผ่นดินอื่นให้อยู่ในอํานาจได้
มาก เพื่อยกพระองค์ขึ้นเป็นใหญ่เหนือพระเจ้าแผ่นดินทั้งหลาย.
อินทรายุธ [อินทฺรา] น. สายรุ้ง, สายฟ้า, อาวุธพระอินทร์. (ส.).
อินทราณีดู อินทร, อินทร์.
อินทราภิเษกดู อินทร, อินทร์.
อินทรายุธดู อินทร, อินทร์.
อินทรี ๑[ซี] น. ชื่อนกในวงศ์ Accipitridae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับเหยี่ยว
ขามีขนปกคลุม กรงเล็บแข็งแรง ในประเทศไทยมีหลายชนิด
เช่น อินทรีหัวนวล (Haliaeetus leucoryphus) อินทรีดํา
(Ictinaetus malayensis) อินทรีปีกลาย (Aquila clanga).
อินทรี ๒[ซี] น. ชื่อปลาทะเลขนาดใหญ่หลายชนิดในหลายวงศ์ ลําตัวแบน
ข้างเรียวยาว คอดหางกิ่ว ปลายหางเป็นแฉกลึก อยู่เป็นฝูงใกล้ผิวนํ้า
เช่น อินทรีบั้ง (Scomberomorus commersoni) อินทรีจุด (S. guttatus)
ในวงศ์ Scombridae.
อินทรีย, อินทรีย์[ซียะ, ซี] น. ร่างกายและจิตใจ เช่น สํารวมอินทรีย์; สติปัญญา
เช่น อินทรีย์แก่กล้า; สิ่งมีชีวิต. (ป., ส. อินฺทฺริย).
อินทรียโคจร ว. อยู่ในเขตความรู้สึก, ซึ่งรู้สึกได้. (ส.).
อินทรียญาณ น. ความรู้สึก. (ป.).
อินทรียสังวร น. ความสํารวมอินทรีย์ ๖ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย
ใจ ไม่ให้ยินดียินร้ายในเวลาเห็นรูป ฟังเสียง ดมกลิ่น ลิ้มรส
ถูกต้องโผฏฐัพพะ รู้ธรรมารมณ์ด้วยใจ. (ป.).
อินทีวร
อินทุน. พระจันทร์. (ป., ส.).
อินธน์น. การจุดไฟ; เชื้อไฟ, ไม้สําหรับติดไฟ, มักใช้เป็นส่วนท้ายของ
สมาส เช่น นิรินธน์ ว่า ไม่มีเชื้อไฟ. (ป., ส.).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒