| จา | (ถิ่น-พายัพ, อีสาน) ก. พูด, กล่าว. |
|
|
| จ่า ๑ | น. หัวหน้า, หัวโจก, เช่น จ่าฝูง จ่าโขลง; ยศทหารและตํารวจชั้นประทวน |
|
|
| จ่า ๒ | ก. บอก, เขียนบอก; ถูกปรับ (ในการเล่นโยนหลุมเป็นต้น). |
| จ่าหน้า ก. เขียนบอกไว้ข้างหน้า เช่น จ่าหน้าซอง, เขียนบอกไว้ที่ |
| ต้นเรื่อง เช่น จ่าหน้าเรื่อง. |
|
|
| จ่า ๓ | น. เครื่องใช้ตักแกงหรือตักข้าว ทำด้วยกะลามะพร้าว มีด้ามถือ, กระจ่า |
| จวัก หรือ ตวัก ก็ว่า. |
|
|
| จ้า | ว. จัด, ยิ่ง, แรง, (ใช้แก่สี แสง หรือเสียง) เช่น สีจ้า แสงจ้า. |
|
|
| จ๋า | ว. คําขานรับ; คําลงท้ายคําร้องเรียก เช่น หนูจ๋า. |
|
|
| จาก ๑ | น. ชื่อปาล์มชนิด Nypa fruticans Wurmb ในวงศ์ Palmae ขึ้นเป็นกอ |
| อยู่ตามป่าเลนหรือริมฝั่งนํ้ากร่อยตื้น ๆ ใบใช้มุงหลังคาและกรุฝา ออกดอก |
| ทําด้วยแป้งข้าวเหนียวผสมมะพร้าวกับนํ้าตาล ห่อด้วยใบจากแล้วปิ้ง ว่า |
| ขนมจาก. |
| จากหลบ น. ตับจากทำเป็นคู่ใช้ปิดหลังคาที่ตรงสันหลังคาให้มิดเพื่อ |
| ไม่ให้ฝนรั่วได้. |
|
|
| จาก ๒ | ก. ออกพ้นไป เช่น จากบ้านจากเมือง จากลูกจากเมีย. บ. คํานําหน้านาม |
| บอกต้นทางที่มา เช่น ดื่มนํ้าจากแก้ว เขามาจากอยุธยา; ตั้งแต่ เช่น |
| จากเช้าจดคํ่า. |
|
|
| จาก ๓ | น. ชื่อปูชนิด Varuna litterata ในวงศ์ Grapsidae ตัวเล็ก อาศัยอยู่ตามป่า |
| จากในเขตน้ำกร่อยหรือน้ำเค็ม. |
|
|
| จากพราก, จากพาก | [จากกะพรฺาก, จากกะพาก] น. ชื่อนกในวงศ์นกเป็ดนํ้า (ทางวรรณคดีนิยมว่า |
| คู่ของนกนี้ต้องพรากจากกันจะครวญถึงกันในเวลากลางคืน), จักรพาก หรือ |
| จักรวาก ก็เรียก. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| จาคะ | น. การสละ, การให้ปัน. (ป.; ส. ตฺยาค). |
|
|
| จาคี | (แบบ) น. ผู้มีการเสียสละ, ผู้นิยมทําทาน. (ป.; ส. ตฺยาคินฺ). |
|
|
| จาง | ว. น้อยไป, ลดไป, ไม่เข้ม, (โดยมากใช้แก่สี รส กลิ่น). |
|
|
| จ่าง | ก. สว่าง. |
|
|
| จ้าง ๑ | น. ชื่อขนมของจีนชนิดหนึ่ง ทำด้วยข้าวเหนียวที่แช่น้ำด่างแล้วล้าง |
| ให้สะอาด นำมาผึ่งให้สะเด็ดน้ำ ห่อด้วยใบไผ่แล้วต้มให้สุก. (จ. จัง). |
|
|
| จ้าง ๒ | ก. ให้ทํางานหรือทําของโดยให้ค่าตอบแทน, ผู้ให้ทํางานเรียก นายจ้าง |
| หรือผู้ว่าจ้าง, ผู้รับทํางานเรียก ลูกจ้าง หรือ ผู้รับจ้าง, ผู้ให้ทําของเรียก |
| ผู้ว่าจ้าง, ผู้รับทําของเรียก ผู้รับจ้าง. |
|
|
| จางปาง | (ปาก) ว. สว่างจ้า, สว่างโล่ง; อีสานว่า จ่างป่าง. |
|
|
| จางวาง | (เลิก) น. ตําแหน่งยศข้าราชการชั้นสูงในกรมมหาดเล็ก, ตําแหน่ง |
| ผู้กํากับการ, ตําแหน่งหัวหน้าข้ารับใช้ของเจ้านายชั้นบรมวงศ์หรือ |
| ทรงกรม. |
|
|
| จาด ๑ | น. สีขาวใช้ทาฝาเรือนและอื่น ๆ. |
| จาดตะกั่ว น. สารประกอบชนิดหนึ่งของธาตุตะกั่ว เป็นสารสี สีขาว มีสูตร |
| 2PbCO3Pb(OH)2 ใช้เป็นองค์ประกอบของสีทาบางประเภท. |
| (อ. white lead). |
|
|
| จาด ๒ | น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Tor stracheyi ในวงศ์ Cyprinidae ปากเล็ก |
| ลําตัวยาว เกล็ดใหญ่ คล้ายปลาเวียนในสกุลเดียวกัน แต่ส่วนกลางของ |
| ริมฝีปากบนไม่มีแผ่นเนื้อ ลําตัวสีเงิน ด้านหลังสีเขียวเข้ม อาศัยอยู่ใน |
| แหล่งนํ้าสะอาดใกล้ต้นนํ้า เป็นปลาขนาดใหญ่ ยาวได้ถึง ๑ เมตร, โพ |
| ก็เรียก. |
|
|
| จาตุ- | ว. แปลงมาจาก จตุ หมายความว่า สี่, ใช้ประกอบหน้าคําที่มาจากภาษาบาลี. |
| จาตุกรณีย์ น. ราชกิจ ๔ อย่าง คือ ๑. ตัดสินความเมือง ๒. บํารุงราษฎร ๓. |
| บํารุงผลประโยชน์บ้านเมือง ๔. ป้องกันพระนคร, บางทีในบทกลอนใช้ว่า |
| จาตุกรณย์, จาตุรราชการ ก็ว่า. (ป., ส. จตุ + กรณีย). |
| จาตุทสี [-ทะสี] น. ดิถีที่ ๑๔ (คือ วัน ๑๔ คํ่า). (ป. จาตุทฺทสี; ส. จตุรฺทศี). |
| จาตุมหาราช น. ชื่อสวรรค์ชั้นแรกแห่งสวรรค์ ๖ ชั้น ได้แก่ จาตุมหาราชหรือ |
| จาตุมหาราชิกหรือจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี |
| และปรนิมมิตวสวัตดี มีท้าวจาตุมหาราชทั้ง ๔ ผู้รักษาโลกในทิศทั้ง ๔ |
| ร่วมกันปกครอง, จาตุมหาราชิก หรือ จาตุมหาราชิกา ก็ว่า; เรียกหัวหน้าเทวดา |
| ผู้มีหน้าที่รักษาโลกในทิศทั้ง ๔ ว่า ท้าวจาตุมหาราช คือ ๑. ท้าวธตรฐ จอมภูต |
| หรือจอมคนธรรพ รักษาโลกด้านทิศบูรพาหรือทิศตะวันออก ๒. ท้าววิรุฬหก์ |
| จอมเทวดาหรือจอมกุมภัณฑ์ รักษาโลกด้านทิศทักษิณหรือทิศใต้ ๓. |
| ท้าววิรูปักษ์ จอมนาค รักษาโลกด้านทิศประจิมหรือทิศตะวันตก ๔. ท้าวกุเวร |
| จอมยักษ์ รักษาโลกด้านทิศอุดรหรือทิศเหนือ, จตุโลกบาล หรือ |
| จัตุโลกบาล ก็ว่า. |
| จาตุมหาราชิก, จาตุมหาราชิกา น. ชื่อสวรรค์ชั้นแรกแห่งสวรรค์ ๖ ชั้น ได้แก่ |
| จาตุมหาราชหรือจาตุมหาราชิกหรือจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต |
| นิมมานรดีและปรนิมมิตวสวัตดี มีท้าวจาตุมหาราชทั้ง ๔ ผู้รักษาโลกในทิศ |
| ทั้ง ๔ ร่วมกันปกครอง, จาตุมหาราช ก็ว่า. |
|
|
| จาตุร- | [จาตุระ-] (แบบ) ว. แปลงมาจาก จตุร หมายความว่า สี่, ใช้ประกอบ |
| หน้าคําที่มาจากภาษาบาลี. |
| จาตุรราชการ ดู จาตุกรณีย์ ที่ จาตุ. |
|
|
| จาตุรงค-, จาตุรงค์ | [-ตุรงคะ-] ว. มีองค์ ๔, มีส่วน ๔. (ป. จาตุร + องฺค). |
| จาตุรงคสันนิบาต น. การประชุมพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ คือ ๑. วันนั้น |
| ดวงจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (ดวงจันทร์เดินมาถึงดาวฤกษ์ชื่อมฆา) ๒. พระสงฆ์ |
| ๑,๒๕๐ รูป ประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ๓. พระสงฆ์ที่มาประชุมวันนั้นล้วน |
| ได้รับเอหิภิกขุอุปสัมปทา ๔. พระสงฆ์เหล่านั้นเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น, |
| นับเป็นวันสําคัญวันหนึ่งในพระพุทธศาสนา, คําสามัญว่า มาฆบูชา. (ป., ส.). |
|
|
| จาตุรนต์, จาตุรันต์ | (แบบ) น. เจ้าแห่งโลกหรือแห่งทิศทั้ง ๔. (ป., ส.). |
| จาตุรนต์รัศมี น. ผู้มีรัศมีแผ่ไปในทิศทั้ง ๔ คือ พระอาทิตย์. (ส.). |
|
|
| จาน ๑ | น. ภาชนะรูปแบน ๆ สําหรับใส่สิ่งของต่าง ๆ, ลักษณนามเรียกจานที่ |
|
|
| จาน ๒ | ก. เจือหรือปนด้วยน้ำ เช่น ข้าวจานนํ้า. |
| จานเจือ ก. เพิ่มเติม, ประสม; เผื่อแผ่, อุดหนุน, เจือจาน ก็ว่า. |
|
|
| จาน ๓ | (ถิ่น-อีสาน) น. ต้นทอง. (ดู ทอง ๒). |
|
|
| จ้าน | ว. จัด, มาก, ยิ่ง, นัก, เช่น รูปร่างช่างกระไรเหมือนยักษ์มาร |
| ล่ำสันขันจ้านสักเท่าพ้อม. (สังข์ทอง). |
|
|
| จาบ ๑ | (โบ) ก. พูดล่วงเกิน. |
| จาบจ้วง ว. อาจเอื้อม, ล่วงเกินผู้อื่นด้วยวาจา, จ้วงจาบ ก็ว่า. |
|
|
| จาบ ๒ | (กลอน) น. นกกระจาบ เช่น มีกุโงกกุงานแลกุงอน นกจิบจาบซอบ. |
| (สมุทรโฆษ). |
|
|
| จาบคา | น. ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Meropidae ลำตัวเรียวบาง สีออกเขียว |
| ปากสีดำ ขนหางอาจสั้นหรือยาวแล้วแต่ชนิด สร้างรังเป็นโพรงในดิน |
| หรือตามหน้าผาเป็นกลุ่ม กินแมลง มีหลายชนิด เช่น จาบคาเคราแดง |
| (Nyctyornis amictus) จาบคาหัวเขียว (Merops philippinus) |
| ซึ่งเดิมเรียก คับคา. |
|
|
| จาบัล, จาบัลย์ | [-บัน] (แบบ) ก. หวั่นไหว, กระสับกระส่าย เช่น ดาลดับรงับจิตรจาบัลย์ |
| เทียรทิพยสุคันธ ธรศมาโสรจโทรมสกนธ์. (ดุษฎีสังเวย); กำสรด, |
| ร้องไห้คร่ำครวญ, สะอึกสะอื้น. (ส. จาปลฺย ว่า ความหวั่นไหว). |
|
|
| จาป ๑ | [จาบ, จาปะ] (แบบ) น. ธนู, ศร, หน้าไม้, เช่น ชักกุทัณฑกำซาบ |
| ด้วยลูกจาปแล่นลิ่ว. (อนิรุทธ์). (ป., ส.). |
|
|
| จาป ๒ | [จาบ] (แบบ) น. ลูกสัตว์ เช่น แม่นกจากพรากพราก แลนา |
| จากจาปน้อยแนบอก แลนา. (ม. คำหลวง ทานกัณฑ์). |
| (ป. จาป; ส. ศาว). |
|
|
| จาม ๑ | น. ชื่อชนชาติหนึ่ง ปัจจุบันส่วนใหญ่มีถิ่นฐานอยู่ในเขตประเทศ |
| เวียดนามตอนใต้. |
|
|
| จาม ๒ | ก. อาการของลมที่พุ่งออกมาทางจมูกและปาก มักจะเป็นห้วง ๆ ใน |
| ทันทีทันใดโดยไม่ตั้งใจ เพราะเกิดระคายเคืองในจมูก; ฟันลงไปเต็มที่ |
| เช่น เอาขวานจามหัว. |
|
|
| จ่ามงกุฎ | น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง คล้ายกะละแมขาว มีไส้เป็นถั่วลิสงเม็ด ห่อด้วย |
| ใบตองอ่อนนาบ เช่น งามจริงจ่ามงกุฎ ใส่ชื่อดุจมงกุฎทอง. |
| (เห่ชมเครื่องคาวหวาน). |
|
|
| จามจุรี ๑ | ดู จามรี. |
|
|
| จามจุรี ๒ | น. ชื่อไม้ต้นชนิด Albizia lebbeck Benth. ในวงศ์ Leguminosae ดอก |
| (เกสร) อ่อนมีสีเขียวและขาว เมื่อดอก (เกสร) แก่เปลี่ยนเป็นสีเหลือง |
| ใกล้โรยเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมแสด ฝักแบนยาวกว้าง ฝักอ่อนสีเขียว |
| เมื่อแก่สีนํ้าตาลอ่อน ไม่มีรส, พฤกษ์ ซึก หรือ ซิก ก็เรียก, มักเรียกต้น |
| ก้ามปู หรือต้นจามจุรีแดง [Samanea saman (Jacq.) F. Muell.] ซึ่ง |
| เป็นไม้ต่างชนิดกันว่า ต้นจามจุรี. |
|
|
| จามร | [-มอน] น. แส้ขนจามรี ด้ามยาว ปรกติสอดอยู่ในฝักแบนรูปคล้ายน้ำเต้า |
| จัดเป็นเครื่องสูงชนิดหนึ่ง. |
|
|
| จามรี | น. ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos grunniens ในวงศ์ Bovidae เป็นสัตว์จำพวก |
| วัว ขนยาวมาก ละเอียดอ่อน สีนํ้าตาลเข้มจนถึงดำ เฉพาะบริเวณสวาบจะมี |
| สีดําห้อยยาวลงมาเกือบถึงพื้น ช่วงเขากว้างมาก หางยาวเป็นพู่ อาศัยอยู่แถบ |
| ภูเขาสูงในทิเบต, จมร จมรี หรือ จามจุรี ก็เรียก; เรียกแส้ที่ทําด้วยขนหาง |
| จามรีว่า แส้จามรี. |
|
|
| จามีกร | [-กอน] น. ทอง, เครื่องทอง. (ป., ส.). |
|
|
| จ่าย | ก. เอาออกใช้หรือให้ เช่น จ่ายเครื่องแบบ, โดยปริยายหมายความว่า ซื้อ |
| ก็มี เช่น จ่ายกับข้าว. |
| จ่ายตลาด ก. ซื้อกับข้าวที่ตลาด. |
| จ่ายสด (ปาก) ก. ซื้อด้วยเงินสด. |
|
|
| จาร ๑ | [จาน] ก. ใช้เหล็กแหลมเขียนลงบนใบลานหรือศิลาเป็นต้นให้เป็นตัวหนังสือ |
| เช่น จึงจารจารึกอันนี้ไว้อีกโสด. (ศิลาจารึกเขาสุมนกูฏ). (จารึกสมัยสุโขทัย). |
| น. เรียกเหล็กแหลมสำหรับเขียนลงบนใบลานหรือศิลาเป็นต้นว่า |
| เหล็กจาร. (ข.). |
|
|
| จาร- ๒ | [จาระ-] น. ผู้สอดแนม, ใช้ประกอบหน้าคําอื่นในคำว่า จารกรรม จารชน |
| จารบุรุษ จารสตรี. (ป., ส.). |
|
|
| จ่ารง | น. ชื่อปืนโบราณชนิดหนึ่ง. |
|
|
| จารวาก | [จาระ-] น. ลัทธิโลกายัต. (ดู โลกายัต ที่ โลก, โลก-). |
|
|
| จาระไน | ก. พูดชี้แจงอย่างละเอียดลออหรือถี่ถ้วน. |
|
|
| จาระบี | น. นํ้ามันข้นเหนียวสําหรับหล่อลื่นและกันความสึกหรอของเครื่องจักร |
| เป็นต้น, จระบี ก็ว่า. (ฮ. จรฺพี). |
|
|
| จาริก, จารึก ๑ | น. ผู้ท่องเที่ยวไปเพื่อสั่งสอนหรือแสวงบุญเป็นต้น. ก. ท่องเที่ยวไป |
| เพื่อสั่งสอนหรือแสวงบุญเป็นต้น. |
|
|
| จารี | น. ผู้ประพฤติ, มักใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส เช่น ธรรมจารี สัมมาจารี. (ป.). |
|
|
| จารีต | [-รีด] น. ประเพณีที่ถือสืบต่อกันมานาน. (ป. จาริตฺต; ส. จาริตฺร). |
| จารีตนครบาล ก. ไต่สวนพิจารณาคดีด้วยการทรมานจําเลย. |
| จารีตประเพณี น. ประเพณีที่นิยมและประพฤติกันสืบมา ถ้าฝ่าฝืน |
| ถือว่าเป็นผิดเป็นชั่ว. |
|
|
| จารึก ๒ | ก. เขียนหรือจารให้เป็นรอยลึกเป็นตัวอักษรหรือภาพเป็นต้นบนแผ่นศิลา |
| โลหะหรือดินเป็นต้น, โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น |
| จารึกไว้ในดวงใจ, ในบทกลอนหมายความว่า เขียนโดยทั่ว ๆ ไป ก็มี. |
| น. เรียกศิลาที่จารึกเป็นตัวอักษรหรือภาพเป็นต้นว่า ศิลาจารึก, เรียกสั้น ๆ |
| ว่า จารึก เช่น จารึกอโศก จารึกสุโขทัย. |
|
|
| จารุ | (แบบ) น. ทองคํา. ว. งาม, น่ารัก, สม, เหมาะ. (ป., ส.). |
|
|
| จ้าละหวั่น | ว. ชุลมุน, วุ่นวาย, จะละหวั่น ก็ใช้. |
|
|
| จาว ๑ | น. สิ่งที่งอกอยู่ภายในผลไม้บางอย่าง เช่น จาวมะพร้าว จาวตาล, (กลอน) |
| โดยปริยายหมายถึงนมผู้หญิง เช่น พวงจาวเจิดแจ่มแก้ว จักรพรรดิ พี่เอย. |
| (นิ. นรินทร์), ดวงจาววนิภาคย์พ้น เสาวบุษป์. (ทวาทศมาส). |
|
|
| จาว ๒ | น. เจ้า, ผู้เป็นใหญ่, หมายถึงเทวดาในชั้นอาภัสรพรหม. ก. โผลงมา, |
| โฉบ, เช่น จาวชิมดินแสงหล่น. (แช่งน้ำ). (ไทยใหญ่ จาว ว่า โผลงมา). |
|
|
| จาว ๓ | ว. ตามกันไป, ประสานกันไป, เช่น ชลธารนทีเจือ จาวหลั่ง ไหลนา. |
| (ทวาทศมาส). (ไทยขาว จาว ว่า ตกลง, ยอมตาม; จ่าว ว่า คล้อย |
| ตามคำแนะนำ). |
|
|
| จาว ๔ | น. ดอก, ดอกไม้, เช่น ดอกไม้งามเงื่อนแต้ม แชรงยอดแย้มผกาแจรง |
| จาวจำแทงจำเทิด. (ม. คำหลวง จุลพน), จราว ก็ใช้, โดยปริยาย |
| หมายถึงผู้หญิง เช่น ไฟกามรลุงจาว ทองเทศ. (ทวาทศมาส). |
|
|
| จาว ๕ | ก. บาน (ใช้แก่ดอกไม้) เช่น โพทเลจาวดวงดอกก็มี. (ม. คำหลวง มหาพน). |
| (ลาว จาว ว่า กำลังบาน). |
|
|
| จาว ๖ | ก. ส่งเสียงดัง, อึกทึก, เช่น อันจาวจำเรียงเสียงฉันท์. (สมุทรโฆษ). |
| (ไทยขาว จาว ว่า ส่งเสียงดัง). |
|
|
| จาว ๆ | ว. ห่าง ๆ เช่น เนาผ้าจาว ๆ, จะจะ เช่น วางเครื่องข้าวยำจาว ๆ ให้เลือกกิน. |
|
|
| จ้าว | (โบ) น. เจ้า. |
|
|
| จาวมะพร้าว | น. (๑) มันจาวมะพร้าว. (ดู มันเสา ที่ มัน ๑). (๒) ชื่อเห็ดชนิด Clavatia |
| craniformis Coker et Couch ในวงศ์ Lycoperdaceae ขึ้นตามพื้นดิน |
| ดอกเห็ดเป็นก้อนกลมใหญ่สีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีนํ้าตาล โคนสอบ |
| เมื่ออ่อนอยู่กินได้ เมื่อโตเต็มที่ผิวบนย่นหยักคล้ายสมอง. |
|
|
| จ่าหวัก | น. จวัก, ตวัก. |
|
|
| จำ ๑ | ก. กําหนดไว้ในใจ, ระลึกได้, เช่น จําหน้าได้. |
| จำพรรษา ก. อยู่ประจําที่วัด ๓ เดือนในฤดูฝน (ใช้แก่พระสงฆ์). |
| จำวัด ก. นอนหลับ (ใช้แก่ภิกษุสามเณร). |
| จำศีล ก. ถือศีล, รักษาศีล; โดยปริยายหมายถึงการที่สัตว์บางชนิด |
| นอนนิ่งไม่ออกหาอาหารชั่วระยะเวลาหนึ่ง เช่น กบจําศีล. |
|
|
| จำ ๒ | ก. ลงโทษด้วยวิธีเอาโซ่ตรวนล่ามไว้ เช่น จําโซ่ จําตรวน, ลงโทษด้วย |
| วิธีขังเช่น จําคุก. |
| จำครบ ว. จําห้าประการ. |
| จำคุก (กฎ) น. โทษทางอาญาสถานหนึ่ง ที่ให้เอาตัวผู้ต้องโทษไปคุมขัง |
| ไว้ในเรือนจำ. |
| จำจอง ก. ใส่ตรวนหรือเครื่องพันธนาการขังไว้ในคุกในตะรางเป็นต้น, |
| จองจํา ก็ว่า. |
| จำห้าประการ ว. มีเครื่องจองจําครบ ๕ อย่าง คือ ๑. ตรวนใส่เท้า ๒. เท้า |
| ติดขื่อไม้ ๓. โซ่ล่ามคอ ๔. คาไม้ใส่คอทับโซ่ ๕. มือ ๒ ข้างสอดเข้าไป |
| ในคาและไปติดกับขื่อทําด้วยไม้, เรียกสั้น ๆ ว่า จําครบ. (ประชุมพงศ. ๓๙). |
|
|
| จำ ๓ | ก. อาการที่ต้องฝืนใจทํา เช่น จำใจจากแม่เปลื้อง ปลิดอก อรเอย. (นิ. นรินทร์). |
| จำเป็น ว. ต้องเป็นอย่างนั้น, ต้องทํา, ขาดไม่ได้. |
|
|
| จำ ๔ | (โบ) น. ชายผ้า เช่น เอาพระจําเจิมเฉลิมเชิงเวียน. (อะหม จํา ว่า ชายผ้า). |
|
|
| จ้ำ ๑ | ก. พายเรือแจวถี่ ๆ เช่น เขาจ้ำเรือข้ามฟาก, ฟันหรือแทงถี่ ๆ เช่น ผู้ร้ายจ้ำแทง. |
| ว. อาการที่ทำเร็ว ๆ ถี่ ๆ เช่น พายเรือจ้ำเอา ๆ เขียนหนังสือจ้ำเอา ๆ. |
|
|
| จ้ำ ๒ | น. รอยฟกชํ้าดําเขียว. |
|
|
| จ้ำ ๓ | (ถิ่น-พายัพ) น. ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กหลายชนิดในสกุล Ardisia |
| วงศ์ Myrsinaceae บางชนิดดอกและยอดอ่อนกินได้เรียก ผักจํ้า เช่น ชนิด |
| A. arborescens Wall. ex A. DC. |
|
|
| จำกว่า | ก. ให้ยิ่งขึ้น. |
|
|
| จำกัด | ก. กําหนดหรือขีดคั่นไว้โดยเฉพาะ เช่น จํากัดอายุ จํากัดความรู้. |
| จำกัดความ ก. ให้ความหมายอย่างกะทัดรัด, กําหนดความหมาย. |
| จำกัดความรับผิดชอบ น. บริษัทจำกัดซึ่งจำกัดความรับผิดของผู้ถือหุ้น |
| ไว้ไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่ารวมของหุ้นที่ตนถือ. |
| จำกัดจำเขี่ย ก. จํากัดจนที่สุด, ใช้จ่ายอย่างประหยัดที่สุด, กระเบียดกระเสียร. |
|
|
| จำงาย | (โบ) น. สาย, บ่าย, เช่น ลูกไม้บ่ทันงาย จำงายราชอดยืน. (ม. คำหลวง มัทรี). |
| ว. ห่าง, ไกล, เช่น หากให้เจ้าตูฉิบหาย จำงายพรากพระบุรี ท่านนี้. |
| (ม. คำหลวง ชูชก). (ข. จํงาย ว่า ระยะไกล). |
|
|
| จ้ำจี้ | น. การเล่นชนิดหนึ่งของเด็ก. |
| จ้ำจี้จ้ำไช ว. อาการที่พร่ำพูดหรือสอน. ก. พร่ำพูดหรือสอน. |
|
|
| จำเจ | ว. เนือง ๆ, บ่อย ๆ, ซํ้าซาก. |
|
|
| จำเดิม | บ. แต่ต้น, เริ่มแรก, แรก. |
|
|
| จำทวย ๑ | (โบ) ก. ประจําหมู่. |
|
|
| จำทวย ๒ | (กลอน) ก. ถือ, ถืออาวุธร่ายรํา, เช่น จําทวยธนูในสนาม. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| จำทับ | (โบ) ก. โผลง, โจนลง, ทุ่มลง, ตกลง. |
|
|
| จำทาบ | (กลอน) ก. จับ, ถือ. |
|
|
| จำเทิด | (โบ) ก. เผ่นขึ้นสูง, งอกขึ้นสูง, สูงไสว. |
|
|
| จำแทง | (โบ) ก. เผ่นขึ้น, โผขึ้น, ตั้งขึ้น, ชูขึ้น, งอกขึ้น; ถืออาวุธร่ายรําท่าแทง, |
| เช่น ชดกรกระลึงกุมแสง รำจำแทงองอาจ เผ่นผงาดขับสารสีห์. (ลอ). |
|
|
| จำนง | ก. ประสงค์, มุ่งหวัง, ตั้งใจ. (แผลงมาจาก จง). |
|
|
| จำนน | ก. แพ้, ไม่มีทางสู้. (แผลงมาจาก จน). |
|
|
| จำนรรจ์, จำนรรจา | [-นัน, -นันจา] (กลอน) ก. เจรจา, พูด, กล่าว. |
|
|
| จำนวน | น. ยอดรวมที่กําหนดนับไว้เป็นส่วน ๆ. |
| จำนวนจริง (คณิต) น. จำนวนใด ๆ ซึ่งอาจเป็นจํานวนตรรกยะหรือ |
| จํานวนอตรรกยะ. |
| จำนวนจินตภาพ (คณิต) น. จํานวนเชิงซ้อน a + bi เมื่อ b + o. |
| จำนวนเชิงซ้อน (คณิต) น. จํานวนที่มีองค์ประกอบ ๒ ส่วน เขียนได้ |
| เป็น a + bi โดย a และ b เป็นจํานวนจริง และ i๒ = -๑. |
| จำนวนตรรกยะ (คณิต) น. จํานวนที่สามารถเขียนให้เป็นรูปเศษส่วนได้ |
| โดยทั้งเศษและส่วนต้องเป็นจํานวนเต็ม และส่วนต้องไม่เท่ากับศูนย์, |
| จํานวนที่สามารถเขียนให้เป็นรูปทศนิยมไม่รู้จบประเภทซํ้าได้ เช่น เศษ |
| ๑ ส่วน ๙ (เท่ากับ ๐.๑), เศษ ๑๒ ส่วน ๙๙ (เท่ากับ ๐.๑๒). |
| จำนวนเต็ม (คณิต) น. จํานวนที่เป็นจํานวนนับ, จํานวนนับติดเครื่องหมาย |
| ลบหรือศูนย์. |
| จำนวนนับ (คณิต) น. จํานวนที่เกิดจากการนับ จำนวนที่ใช้แทนการนับ |
| ได้แก่ ๑, ๒, ๓, ๔ ... . |
| จำนวนบวก (คณิต) น. จำนวนเลขที่มีค่ามากกว่าศูนย์. |
| จำนวนลบ (คณิต) น. จำนวนเลขที่มีค่าต่ำกว่าศูนย์. |
| จำนวนอตรรกยะ (คณิต) น. จํานวนที่สามารถเขียนให้เป็นรูปทศนิยม |
| ไม่รู้จบประเภทไม่ซํ้าได้ เช่น รากที่ ๒ ของ ๒ (= ๑.๔๑๔๒๑๓๕...), |
| p (= ๓.๑๔๑๕๙๒๖...). |
|
|
| จำนอง | ก. ผูก, คล้อง, หมายไว้, กําหนด, จําไว้, (โบ; กลอน) ประพันธ์, แต่ง, เช่น |
| จึ่งจำนองโคลงอ้าง ถวายแด่บพิตรเจ้าช้าง. (ลอ). (กฎ) น. ชื่อสัญญาซึ่งบุคคล |
| คนหนึ่ง เรียกว่า ผู้จํานอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า |
| ผู้รับจํานอง เพื่อเป็นประกันการชําระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ |
| ผู้รับจํานอง. (แผลงมาจาก จอง). |
|
|
| จำนับ | [จําหฺนับ] (กลอน) ก. จับ, อาการที่ใช้มือจับต้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดจน |
| กําไว้ยึดไว้, ใช้ จําหนับ ก็มี. |
|
|
| จำนัล | ก. แจจัน เช่น จํานัลจํานับรอบราย. (สมุทรโฆษ). (ข. จาล่, จัล, จำนัล |
| ว่า ปะทะ). (ดู แจจน, แจจัน). |
|
|
| จำนำ | ก. ประจํา, เรียกผู้ซื้อขายหรือติดต่อกันเป็นประจำว่า เจ้าจํานํา. (กฎ) |
| น. ชื่อสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้จํานํา ส่งมอบสังหาริมทรัพย์ |
| สิ่งหนึ่งให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้รับจํานํา เพื่อเป็นประกัน |
| การชําระหนี้. (แผลงมาจาก จํา). |
| จำนำพรรษา ว. เรียกผ้าที่ถวายแก่พระสงฆ์ที่อยู่จําพรรษาในวัดนั้น ๆ |
| ว่า ผ้าจํานําพรรษา. |
|
|
| จำเนียน | ก. ตัด ขริบ หรือเฉือนให้ไปตามแนวหรือให้ได้รูปตามที่ต้องการ. |
| (แผลงมาจาก เจียน). (ข. เจียร ว่า ตัด, เล็ม). |
|
|
| จำเนียม | ก. รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ เช่น บรรจงภาพจําเนียม. |
| (ลอ). (แผลงมาจาก เจียม). |
|
|
| จำเนียร | ว. นาน, ช้า. (แผลงมาจาก เจียร). |
|
|
| จำแนก | ก. แจก, แบ่ง, แยกออก, เช่น จําแนกออกเป็น ๓ อย่าง. (แผลงมาจาก แจก). |
|
|
| จำโนทย์ | (โบ) ก. ฟ้อง, ร้องขอ, กล่าวหา. (แผลงมาจาก โจท, โจทย์). |
|
|
| จำบ่ม | ว. ผลไม้ที่แก่ยังไม่ได้ที่ เก็บเอามาบ่มให้สุก เรียกว่า ผลไม้จําบ่ม เช่น |
| มะม่วงจําบ่ม. |
|
|
| จำบัง ๑ | ก. รบ เช่น คชจําบังข้าศึก. (ตะเลงพ่าย). น. ศึก, สงคราม; นักรบ. |
| (จารึกสยาม). (ข. จํบาง, จมฺบําง ว่า การรบ, สงคราม). |
|
|
| จำบัง ๒ | ก. กำบังกาย, หายตัวไป, เช่น โจนจำบับจำบัง. (ม. คำหลวง มหาราช). |
|
|