| จำบับ | การปล้ำกัน, การประสานมือกัน). |
|
|
| จำเบศ | ความหมายอย่างเดียวกับ จําบัง แต่เพื่อประโยชน์ในกลอนจึงใช้ ศ เข้าลิลิต |
| เช่น หมู่โยธาโยเธศ รู้จําเบศจําบัง. (ม. คําหลวง มหาราช). |
|
|
| จ้ำเบ้า | ว. อาการที่ก้นกระแทกพื้นลุกไม่ขึ้น เช่น หกล้มจํ้าเบ้า. |
|
|
| จำแบ | น. ชื่อปลาแห้งชนิดหนึ่งที่ไม่เป็นริ้ว, ตําแบ ก็ว่า. ก. แผ่ออก. |
|
|
| จำปา | น. (๑) ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Michelia champaca L. ในวงศ์ |
| Magnoliaceae ดอกสีเหลืองอมส้ม กลีบดอกใหญ่ยาว มีหลายกลีบ |
| กลิ่นหอม; สีเหลืองอมส้มอย่างดอกจำปา; เครื่องหน้าซุงว่าวจุฬา รูปเป็น |
| กลีบเหมือนกลีบดอกจําปา; แหนบรูปคล้ายกลีบดอกจําปาซึ่งติดอยู่กับ |
| แกนในประแจจีน สําหรับยันไม่ให้กุญแจหลุดออกจากกัน, จัมปา ก็ใช้; |
| ไม้ไผ่ที่จักปลายด้านหนึ่งเป็น ๔-๕ แฉก แล้วเอาชิ้นไม้ขัดให้บานออก |
| เป็นรูปดอกจำปา ใช้เสียบปลายไม้สำหรับสอยผลไม้; เครื่องยึดธรณีบน |
| ของประตูให้ติดกับกรอบเช็ดหน้าของอาคารประเภทโบสถ์ วิหาร |
| ในสถาปัตยกรรมไทย ทำด้วยไม้ เป็นแท่งรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ด้านหน้า |
| ตกแต่งเป็นเส้นขอบของดอกไม้หรือแต่งให้เป็นรูปดอกสี่กลีบที่เรียกว่า |
| ดอกประจำยาม. (๒) (ถิ่น-อีสาน) ต้นลั่นทม. (ดู ลั่นทม). |
|
|
| จำปาขอม | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ต้นลั่นทม. (ดู ลั่นทม). |
|
|
| จำปาแขก | ดู จําปีแขก (๑). |
|
|
| จำปาดะ | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Artocarpus integer (Thunb.) |
| Merr. ในวงศ์ Moraceae คล้ายต้นขนุน เยื่อหุ้มเมล็ดเนื้อเหลว กลิ่นฉุน |
| กินได้; เรียกขนุนพันธุ์ที่มียวงสีจําปา เนื้อนุ่ม ว่า ขนุนจําปาดะ. (ดู ขนุน ๑). |
|
|
| จำปาทองเทศ ๑ | น. ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| จำปาทองเทศ ๒ | น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง. |
|
|
| จำปาลาว | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นลั่นทม. (ดู ลั่นทม). |
|
|
| จำปาหอม | ดู ลั่นทม. |
|
|
| จำปี | น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Michelia alba DC. ในวงศ์ Magnoliaceae |
| ดอกสีขาว คล้ายดอกจําปาแต่กลีบเล็กและหนากว่า บางพันธุ์สีนวลหรือ |
| สีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมเย็น. |
|
|
| จำปีแขก | น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Michelia figo (Lour.) Spreng. ในวงศ์ |
| Magnoliaceae ดอกคล้ายดอกจําปีแต่เล็กกว่า กลีบเลี้ยงสีนํ้าตาล |
| มีขนหนานุ่ม กลีบดอกแข็งสีนวล กลิ่นหอมมาก, จําปาแขก ก็เรียก. |
| (๒) ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Pterospermum diversifolium |
| Blume ในวงศ์ Sterculiaceae กลีบเลี้ยงสีนํ้าตาล กลีบดอกสีขาว |
| กลิ่นหอมอ่อน. |
|
|
| จำปูน | น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Anaxagorea javanica Blume ในวงศ์ |
| Annonaceae มีตามป่าดิบทางปักษ์ใต้ กลีบดอกแหลมหนาแข็ง |
| ด้านนอกสีเขียว ด้านในสีขาวนวล กลิ่นหอมมาก. |
|
|
| จำพวก | น. พวก, ประเภท, ชนิด, หมู่, เหล่า. |
|
|
| จำเพาะ | ว. เฉพาะ, เจาะจง, เผอิญ, เช่น จําเพาะฝนมาตกเวลาจะออกจากบ้าน |
| จึงไปไม่ได้. |
|
|
| จำแพรก | น. ชื่อไม้ยืนต้น. (พจน. ๒๔๙๓). |
|
|
| จ้ำม่ำ | ว. คําประกอบลักษณะอ้วน ให้รู้ว่าอ้วนน่ารัก (โดยมากใช้เฉพาะเด็ก). |
|
|
| จำรด | [-หฺรด] (กลอน) ก. จด, ถึง, จ่อให้ถึง. (แผลงมาจาก จรด). |
|
|
| จำรัส | [-หฺรัด] ว. แจ่มแจ้ง, รุ่งเรือง, สว่าง. (แผลงมาจาก จรัส). |
|
|
| จำราญ | (กลอน) ก. หัก, พัง, ทําลาย, กระจาย, ดับ. (แผลงมาจาก จราญ). |
|
|
| จำราย | (กลอน) ก. กระจาย, แผ่ไป, เช่น เสด็จจรจํารายศักดิ์ โสภิต. |
| (ทวาทศมาส). |
|
|
| จำรูญ | ว. รุ่งเรือง, งาม, เช่น ลางหมู่หน้าแดงจกูรล ดูจำรูญจกราด. |
| (ม. คำหลวง มหาราช). (แผลงมาจาก จรูญ). |
|
|
| จำเริญ | ก. เติบโต, งอกงาม, มากขึ้น, สมบูรณ์; ทิ้ง เช่น จําเริญยา, ตัด เช่น จําเริญเกศา. |
| (แผลงมาจาก เจริญ). |
|
|
| จำเรียง | ก. ขับลํา, ขับกล่อม, ร้องเพลง. (แผลงมาจาก เจรียง). |
|
|
| จำลอง ๑ | ก. ถ่ายแบบ เช่น จําลองจากของจริง. ว. แทน เช่น พระพุทธชินราชจําลอง, |
| ที่ทําให้เหมือนของจริง เช่น ท้องฟ้าจําลอง. |
|
|
| จำลอง ๒ | น. อาน, สัปคับ. |
| จำลองทอง น. เครื่องสัปคับจำพวกกูบ ใช้ผูกหลังช้างพัง. |
|
|
| จำลาย | (โบ) ก. สลัก. |
|
|
| จำเลย | น. (กฎ) บุคคลผู้ถูกฟ้องต่อศาลแล้ว; ผู้ถูกฟ้องความ. (กลอน) |
| ก. เฉลย, ตอบ. (ข. จํเลิย ว่า ผู้ตอบ). |
|
|
| จำเลาะ | ก. ทะเลาะ. (ข. เฌฺลาะ). |
|
|
| จำเลาะตา | [-เหฺลาะ-] น. ซีกไม้ไผ่ที่มีตาไม้ติดอยู่. |
|
|
| จำแลง | ก. แปลงตัว. |
|
|
| จำแล่น | ก. ให้แล่น เช่น ตีด้วยเชือกเขาแขง ไม้ท้าวแทงจำแล่นแล. |
| (ม. คำหลวง มหาราช). |
|
|
| จำหนับ ๑ | ก. อาการที่ใช้มือจับต้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดจนกำไว้ยึดไว้, ใช้ จำนับ |
| ก็มี. (แผลงมาจาก จับ). |
|
|
| จำหนับ ๒ | (ปาก) ว. เต็มที่, เต็มแรง, จั๋ง จังหนับ หรือ จํ๋าหนับ ก็ว่า. |
|
|
| จ๋ำหนับ | (ปาก) ว. เต็มที่, เต็มแรง, จั๋ง จังหนับ หรือ จําหนับ ก็ว่า. |
|
|
| จำหน่าย | ก. ขาย, จ่าย, แจก, แลกเปลี่ยน, โอน; เอาออก เช่น จําหน่ายจากบัญชี. |
| (แผลงมาจาก จ่าย). |
|
|
| จำหระ | น. แถบ, ซีก, แปลง, (ใช้แก่ที่ดินหรือร่างกาย), ตําหระ ก็ว่า. |
|
|
| จำหล่อ | น. เครื่องกีดกั้นขวางทางในสมัยโบราณ ปักเสาสูงราว ๒ ศอก มีไม้เสา |
| ทับหลังขวางถนนเป็น ๒ แนวเยื้องไม่ตรงกัน ปลายต่อปลายเกินกันทั้ง |
| ๒ ข้าง, ค่ายผนบบ้านหล่อ จั้นหล่อ หรือ จังหล่อ ก็เรียก. |
|
|
| จำหลอก | [-หฺลอก] (กลอน) ก. ถลอก, ลอก, ไสหรือแซะให้ลึกเป็นร่อง, ทำให้เป็น |
| ลวดลาย, เช่น จําหลักจําหลอกกลม ภบังอวจจําหลักราย. (สมุทรโฆษ). |
|
|
| จำหลัก | ก. สลัก, แกะให้เป็นลวดลาย. |
|
|
| จำหัน ๑, จำหาย ๑ | น. หมวก, เทริด. |
|
|
| จำหัน ๒ | ว. ฉัน, มีแสงกล้า; เฉกเช่น, ดังเช่น; โบราณเขียนเป็น จำหนน ก็มี |
| เช่น จำหายแสงส่องตรวัน จำหนนแสงส่องฟ้า. (ม. คำหลวง |
| มหาราช). (แผลงมาจาก ฉัน). |
|
|
| จำหาย ๒ | ก. ส่อง เช่น จำหายแสงส่องตรวัน จำหนนแสงส่องฟ้า. (ม. คำหลวง |
| มหาราช). (แผลงมาจาก ฉาย). |
|
|
| จำหุด | ก. แม่น, ปรากฏ, เที่ยง, แข็งแรง, เปรื่องปราด, ศักดิ์สิทธิ์, สําคัญ, |
| เช่น อันหนึ่งให้จำหุดให้กระทำบุญ. (ไตรภูมิ). (ข. จํหุต ว่า |
| ความถูกต้อง, ความเที่ยงตรง). |
|
|
| จำเหียง | ก. โค้งงอน เช่น งาเจียงจําเหียงแข. (ยวนพ่าย). (แผลงมาจาก เฉียง). |
| (ข. จํเหียง ว่า ซีก, เสี้ยว). |
|
|
| จำอวด | น. การแสดงโดยใช้ถ้อยคํา ท่าทาง ชวนให้ตลกขบขัน. |
|
|
| จิ | (แบบ) ก. จะ เช่น จิปากทั้งลิ้นล้า เพื่อเจ้าเจียรจันทร์. (ทวาทศมาส). |
|
|
| จิก ๑ | ก. กิริยาที่เอาจะงอยปากสับอย่างอาการของนกเป็นต้น, กิริยาที่เอาสิ่ง |
| มีปลายคมหรือแหลมกดลงพอให้ติดอยู่ เช่น เอาเล็บจิกให้เป็นรอย เอา |
| ปลายเท้าจิกดินให้อยู่; (ปาก) โขกสับเมื่อเป็นต่อ เช่น เมื่อได้ท่าก็จิกเสียใหญ่. |
| จิกปีก ก. งงจนไม่รู้จะทําอะไรได้ (มาจากอาการของไก่ที่ถูกตีจนงง |
| แล้วเอาปากจิกปีกตัวเอง). |
| จิกหัว ก. เอามือขยุ้มผมแล้วรั้งไป; บังคับให้พุ่งไป เช่น เครื่องบินจิกหัวลง; |
| กดขี่, ข่มขี่, เช่น จิกหัวใช้. |
|
|
| จิก ๒ | น. (๑) ชื่อไม้ต้นขนาดกลางหลายชนิดในสกุล Barringtonia วงศ์ |
| Lecythidaceae ขึ้นในที่ชุ่มชื้นและที่นํ้าท่วมถึง ดอกสีขาว เกสร |
| เพศผู้สีแดงมักออกเป็นช่อยาวห้อยเป็นระย้า เช่น จิกนา [B. acutangula |
| (L.) Gaertn.] จิกบ้าน หรือ จิกสวน [B. racemosa (L.) Roxb.] |
| จิกเล [B. asiatica (L.) Kurz]. (๒) ดู กระโดน. (๓) ดู ตีนตุ๊กแก (๖). |
|
|
| จิ่ง | (โบ) สัน. จึง. |
|
|
| จิ้งโกร่ง | น. เรียกจิ้งหรีดชนิด Brachytrypes portentosus เป็นจิ้งหรีด |
| ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ยาวประมาณ ๔.๕ เซนติเมตร กว้างประมาณ |
| ๑ เซนติเมตร สีน้ำตาลตลอดทั้งตัว, อ้ายโกร่ง หรือ หัวตะกั่ว ก็เรียก, |
| พายัพเรียก จี้กุ่ง หรือ ขี้กุ่ง, อีสานเรียก จี่นายโม้ จี่ป่ม หรือ จี่โป่ง. |
|
|
| จิ้งจก | น. ชื่อสัตว์เลื้อยคลานขนาดเล็กในวงศ์ Gekkonidae ซึ่งเป็น |
| วงศ์เดียวกับตุ๊กแก ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น จิ้งจกบ้าน |
| (Cosymbotus platyurus) ตีนเกาะติดผนังได้, จิ้งจกดิน |
| ลายหินอ่อน (Cyrtodactylus peguensis) ตีนเกาะติดผนัง |
| ไม่ได้, จิ้งจกบิน (Platyurus craspedotus) สามารถร่อนตัว |
| ไปในอากาศได้, พายัพเรียก จั๊กกิ้ม. |
|
|
| จิงจ้อ | น. ชื่อไม้เถาหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Convolvulaceae เช่น |
| จิงจ้อขาว จิงจ้อเหลี่ยม หรือ จี๋จ้อ [Operculina turpethum (L.) |
| S. Manso] ลําต้นเป็นเหลี่ยมหรือมีครีบ ดอกสีขาว จิงจ้อใหญ่ |
| จิงจ้อเหลือง หรือ จิงจ้อขน (Merremia vitifolia Hallier f.) |
| ลําต้นกลม มีขนมาก ดอกสีเหลือง, ทั้ง ๒ ชนิดรากใช้ทํายาได้. |
|
|
| จิ้งจอก | ดู หมาจิ้งจอก ที่ หมา. |
|
|
| จิงจัง, จิ้งจัง | (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. อาหารอย่างหนึ่ง ทำด้วยปลาเล็ก ๆ หมักเกลือกับข้าวคั่ว |
| อย่างเดียวกับปลาจ่อม ใช้เป็นเครื่องจิ้ม, จุ้งจัง ก็ว่า. |
|
|
| จิงโจ้ ๑ | น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Macropodidae ขาคู่หน้าสั้น |
| คู่หลังยาวและแข็งแรง ใช้กระโดดได้ไกล ๆ หางยาวและแข็งแรง |
| ใช้เป็นอวัยวะช่วยในการทรงตัว ตัวเมียออกลูกเป็นตัวไม่มีรกติดออกมา |
| มีถุงที่หน้าท้องสําหรับใส่ลูก มีหลายชนิด เช่น ชนิด Macropus rufus, |
| M. giganteus มีถิ่นกําเนิดในทวีปออสเตรเลีย. |
|
|
| จิงโจ้ ๒ | น. ชื่อแมลงพวกมวนในวงศ์ Gerridae หรือ Gerrididae ลําตัวลีบและยาว |
| โดยทั่วไปยาว ๑-๒ เซนติเมตร มีทั้งพวกที่มีปีกซึ่งอาจสั้นหรือยาวหรือ |
| ไม่มีปีก ขาคู่หน้าสั้นใช้จับสัตว์เล็ก ๆ กิน ขาคู่กลางและคู่หลังยาวกว่า |
| ลําตัวมาก ที่ปลายขามีขนละเอียดปกคลุมแน่น สามารถวิ่งไปตามผิวนํ้าได้ |
| อาศัยตามแหล่งนํ้าต่าง ๆ มีหลายชนิด ที่พบบ่อย ๆ ตามสระมักเป็นพวก |
| ที่อยู่ในสกุล Limnogonus, จิงโจ้นํ้า ก็เรียก. |
|
|
| จิงโจ้ ๓ | น. เครื่องป้องกันใบจักรเรือไม่ให้สวะเข้าไปปะกันกระทบ และกัน |
| ไม่ให้เพลาแกว่ง. |
|
|
| จิงโจ้ ๔ | น. เรียกทหารผู้หญิงในวังครั้งรัชกาลที่ ๔ ว่า ทหารจิงโจ้. |
|
|
| จิงโจ้ ๕ | น. ชื่อเครื่องแขวนให้เด็กดู. |
|
|
| จิงโจ้น้ำ | ดู จิงโจ้ ๒. |
|
|
| จิ้งหรีด | น. ชื่อแมลงพวกหนึ่งในวงศ์ Gryllidae ลําตัวขนาดปานกลาง หนวดยาว |
| มีปีก ๒ คู่ คู่หน้าเนื้อปีกหนากว่าคู่หลัง ปีกเมื่อพับจะหักเป็นมุมที่ด้านข้าง |
| ของลําตัว ปีกคู่หลังบางพับได้แบบพัดสอดเข้าไปอยู่ใต้ปีกคู่หน้า ปากเป็น |
| ชนิดกัดกิน หัวกับอกมีขนาดกว้างไล่เลี่ยกัน ตัวผู้มีอวัยวะพิเศษสําหรับ |
| ทําเสียงเป็นฟันเล็ก ๆ อยู่ตามเส้นปีกบริเวณกลางปีก ใช้กรีดกับแผ่นทํา |
| เสียงที่อยู่บริเวณท้องปีกของปีกอีกข้างหนึ่ง มีหลายชนิด เช่น ทองดํา |
| (Acheta bimaculatus) ทองแดง (Gryllus testaceus), จังหรีด ก็เรียก. |
| จิ้งหรีดผี ดู แอ้ด ๑. |
|
|
| จิ้งเหลน | น. ชื่อสัตว์เลื้อยคลานหลายสกุลในวงศ์ Scincidae เกล็ดเป็นมันเงา |
| ส่วนมากอยู่ตามพื้นดิน เช่น จิ้งเหลนบ้าน (Mabuya multifasciata) |
| มีบางชนิดขึ้นหากินตามต้นไม้ เช่น จิ้งเหลนต้นไม้ (Leiolopisma |
| vittigerum) บางชนิดไม่มีขา เช่น จิ้งเหลนด้วง (Ophioscincus |
| anguinoides), พายัพเรียก จักเล้อ. |
|
|
| จิ้งเหลนด้วง ๑ | น. จิ้งเหลนชนิดหนึ่ง. (ดู จิ้งเหลน). |
|
|
| undefined |
|
|
| จิ้งเหลนด้วง ๒ | ดู ปากจอบ. |
|
|
| จิต, จิต- | [จิด, จิดตะ-] น. ใจ, สิ่งที่มีหน้าที่รู้ คิดและนึก, (โบ เขียนว่า จิตร), |
| ลักษณนามว่า ดวง. (ป. จิตฺต). |
| จิตกึ่งสำนึก น. ภาวะที่จิตไม่ค่อยรู้สึกตัว เมื่อปลุกอาจรู้สึกตัวดีขึ้น |
| แต่ไม่รู้ตัวเต็มที่. (อ. semiconscious). |
| จิตใจ น. ใจ, อารมณ์ทางใจ, (ปาก) กะจิตกะใจ. |
| จิตใต้สำนึก น. ภาวะของจิตที่ไม่อาจรู้สึกได้ เพราะอยู่ในส่วนลึกของ |
| จิตใจ. (อ. subconscious). |
| จิตนิยม [จิดตะ-] น. ลัทธิที่เชื่อว่าจิตเท่านั้นเป็นความแท้จริงขั้นสูงสุด |
| วัตถุทั้งหลายเป็นเพียงสิ่งที่จิตคิดขึ้น. (อ. idealism). |
| จิตบำบัด [จิดตะ-, จิด-] น. วิธีรักษาผู้ป่วยหรือผู้มีปัญหาทางด้านจิตใจ |
| undefined |
| ด้วยวิธีที่จิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาสนทนากับผู้ที่มารับการรักษา |
| เพื่อให้ทราบถึงสาเหตุของโรคหรือปัญหาแล้วหาทางแก้ไข. |
| (อ. psychotherapy). |
| จิตแพทย์ [จิดตะ-] น. แพทย์ผู้รักษาโรคทางจิตใจ ซึ่งมีอาการแสดง |
| ความรู้สึก ความคิด อารมณ์ หรือพฤติกรรมที่ผิดปรกติ. (อ. psychiatrist). |
| จิตภาพ [จิดตะ-] น. ลักษณะทั่วไปของจิตที่แสดงให้เห็นเด่นชัด, |
| บางทีใช้หมายถึงวิสัยสามารถของจิต. (อ. mentality). |
| จิตไร้สำนึก น. ความคิด ความรู้สึก และแรงผลักดัน ซึ่งถูกกดเก็บไว้ |
| ภายในจิตใจโดยไม่รู้ตัว แม้จะพยายามนึกอย่างไรก็นึกไม่ออก. |
| (อ. un-conscious). |
| จิตวิทยา [จิดตะ-] น. วิชาว่าด้วยจิต, วิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งว่าด้วย |
| ปรากฏการณ์ พฤติกรรม และกระบวนการของจิต. |
| จิตวิสัย [จิดตะ-] ว. ที่มีอยู่ในจิต, ที่เกี่ยวกับจิต; ที่จิตคิดขึ้นเองโดยไม่อาศัย |
| วัตถุภายนอก, ตรงข้ามกับ วัตถุวิสัย; เรียกการสอบแบบที่ให้ผู้ตอบแสดง |
| ความคิดเห็นด้วยว่า การสอบแบบจิตวิสัย, อัตนัย ก็ว่า. (อ. subjective). |
| จิตเวชศาสตร์ [จิดตะเวดชะ-] น. วิชาแพทย์แขนงหนึ่งที่เกี่ยวกับการศึกษา |
| การตรวจรักษาและป้องกันโรคของจิตใจ เช่น โรคประสาท โรคจิต. |
| (อ. psychiatry). |
| จิตสำนึก น. ภาวะที่จิตตื่นและรู้ตัวสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าจาก |
| ประสาทสัมผัสทั้ง ๕ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และสิ่งที่สัมผัสได้ด้วยกาย. |
| (อ. conscious). |
|
|
| จิตกาธาน | [จิดตะ-] น. เชิงตะกอน (สำหรับเจ้านาย), (ราชา) พระจิตกาธาน. |
| (ป., ส. จิตก + อาธาน). |
|
|
| จิตต-, จิตต์ | [จิดตะ-] (แบบ) น. จิต. (ป.). |
| จิตตภาวนา (แบบ) น. การอบรมจิต. |
| จิตตวิสุทธิ (แบบ) น. ความหมดจดของจิต คือหมดจดจากกิเลส. |
| จิตตานุปัสสนา น. การพิจารณาจิตเป็นอารมณ์เป็นข้อ ๑ ในสติปัฏฐาน ๔. |
|
|
| จิตร ๑, จิตร- ๑ | [จิด, จิดตฺระ-] น. การวาดเขียน, การระบายสี, ลวดลาย. ว. งดงาม, |
| สดใส, ที่เขียนงดงาม. (ป., ส.). |
| จิตรกร น. ช่างวาดเขียน, ช่างวาดภาพ. (ป., ส.). |
| จิตรกรรม น. ศิลปะประเภทหนึ่งในทัศนศิลป์เกี่ยวกับการเขียนภาพ |
| วาดภาพ, รูปภาพที่เขียนหรือวาดขึ้น. (ส.). |
| จิตรปทา น. ชื่อฉันท์ในวรรณพฤติ. (ป., ส.). |
| จิตรลดา ๑ น. ชื่อกาพย์ชนิดหนึ่ง, คู่กับ มหาจิตรลดา. |
| จิตรเลขา น. รูปภาพลายเส้น. (ส.; ป. จิตฺตเลขา). |
|
|
| จิตร ๒ | [จิด] (โบ) น. จิต, ใจ. |
|
|
| จิตร- ๒ | [จิดตฺระ-] น. เดือนอันมีพระจันทร์เพ็ญเสวยฤกษ์จิตรา เรียกว่า จิตรมาส |
| คือ เดือน ๕ ตกในราวเดือนเมษายน. (ส. ไจตฺร; ป. จิตฺต). |
|
|
| จิตรจุล | [จิดตฺระ-] (ราชา) น. เต่า. (ชื่อเต่าในภูริทัตชาดกว่า จิตฺตจูฬ). |
|
|
| จิตรลดา ๑ | ดูใน จิตร ๑, จิตร- ๑. |
|
|
| จิตรลดา ๒ | [จิดตฺระ-] น. เครือเถาชนิดหนึ่ง. (ส. แปลว่า หลากด้วยไม้เถาต่าง ๆ |
| หรือว่าเป็นที่รวมแห่งไม้ทิพย์ชื่อจิตรลดา; ป. จิตฺตลตา). |
| จิตรลดาวัน น. ชื่อสวนของพระอินทร์ ๑ ใน ๔ แห่ง ได้แก่ นันทวัน |
| ปารุสกวัน จิตรลดาวัน และมิสกวัน. (ป. จิตฺตลตาวน). |
|
|
| จิตระ, จิตรา | [จิดตฺระ, จิดตฺรา] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๔ มี ๑ ดวง เห็นเป็นรูปต่อมนํ้าหรือ |
| ไต้ไฟ เช่น จิตราก็ปรากฏดําบล เสถียรที่สิบสี่หมาย. (สรรพสิทธิ์), |
| ดาวต่อมนํ้า ดาวไต้ไฟ ดาวตาจระเข้ หรือ ดาวตาเสือ ก็เรียก. |
| (ส.; ป. จิตฺตา). |
|
|
| จินเจา | น. ชื่อแพรจันชนิดหนึ่ง มีดอกดวงโต. |
|
|
| จินดา | น. ความคิด, ความนึก; แก้วมีค่า เช่น ทับทรวงดวงกุดั่นจินดาแดง. (อิเหนา). |
| จินดามณี น. แก้วอันให้ผลแก่เจ้าของตามใจนึก, แก้วสารพัดนึก; ชื่อตำรา |
| แบบเรียนหนังสือไทยโบราณ เช่น จินดามณีฉบับพระโหราธิบดีแต่งใน |
| รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จินดามณีฉบับไม่ปรากฏชื่อผู้แต่ง |
| ในรัชกาลสมเด็จพระบรมโกศ จินดามณีฉบับกรมหลวงวงษาธิราชสนิท |
| แต่งในสมัยรัตนโกสินทร์. (ป., ส.). |
| จินดามัย ว. ที่สําเร็จด้วยความคิด. (ป., ส. จินฺตามย). |
|
|
| จินดาหนา | [-หฺนา] น. ต้นจันทน์. (ช.). |
|
|
| จินดาหรา | [-หฺรา] ว. ฉลาด. (ช.). |
|
|
| จินต-, จินต์ | [จินตะ-] ก. คิด. (ป., ส.). |
| จินตกวี น. กวีผู้มีความสามารถในการแต่งร้อยกรองตามแนวความคิด |
| และจินตนาการของตนเอง. |
| จินต์จล ก. คิดหวั่น, คิดหวาดหวั่น, เช่น ใจปราชญ์ฤๅเฟื่องฟื้นห่อนได้ |
| จินต์จล. (โลกนิติ). (ป. จินฺต ว่า คิด, จล ว่าหวั่นไหว). |
| จินตนาการ น. การสร้างภาพขึ้นในจิตใจ. (ป. จินฺตน + อาการ). |
| จินตนิยม น. (ปรัชญา) ขบวนการในประวัติศาสตร์ของปรัชญาและศิลปะ |
| ที่เน้นการเป็นตัวของตัวเอง เป็นอิสระจากกฎเกณฑ์และระเบียบการที่ยึดถือ |
| กันมา นักปรัชญาและศิลปินของขบวนการนี้ถือว่าอารมณ์ ความรู้สึกสำคัญ |
| กว่าเหตุผล; (ศิลปะและวรรณคดี) คตินิยมในการสร้างสรรค์วรรณกรรม |
| หรือศิลปะซึ่งแสดงให้เห็นชีวิตและโลกตามจินตนาการหรือมโนภาพ. |
| (อ. romanticism). |
| จินตภาพ น. ภาพที่เกิดจากความนึกคิดหรือที่คิดว่าควรจะเป็นเช่นนั้น, |
| ภาพลักษณ์ ก็ว่า. (อ. image). |
|
|
| จิบ ๑ | ก. ลิ้ม, ดื่มทีละนิด. |
|
|
| จิบ ๒ | น. เครื่องมือจับสัตว์นํ้าชนิดหนึ่ง ใช้เสาหรือไม้ลําปักทางซ้ายและ |
| ทางขวาเรียงกันเป็นลําดับ แล้วเอาเฝือกขนาบกับเสาทั้ง ๒ ข้างอย่างเดียว |
| กับกะบัง แต่ระหว่างกลางเอาอวนลงกางกั้นให้ปลาเข้าถุงอวน จับเมื่อ |
| เวลานํ้าไหลอ่อน ๆ. |
|
|
| จิบ ๓ | (กลอน) น. นกกระจิบ. |
|
|
| จิปาถะ | ว. สารพัด, ไม่เลือกว่าอะไร, ทุกสิ่งทุกอย่าง. |
|
|
| จิ่ม | ก. ล่วงเข้าไปแต่น้อย เช่น ใส่กลอนจิ่มไว้นิดเดียว. |
|
|
| จิ้ม | ก. จุ่ม, จุ้ม, เช่น จิ้มนํ้าพริก จิ้มหมึก; เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งทิ่มหรือแทงเบา ๆ |
| เช่น จิ้มฟัน, เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งแตะ ๆ เช่น เอามะม่วงจิ้มพริกกะเกลือ. |
|
|
| จิ้มก้อง | ก. เจริญทางไมตรีโดยนำเครื่องบรรณาการไปมอบให้ เช่น แต่งทูต |
| ออกไปจิ้มก้อง. (พงศ. ร. ๓), (ปาก) โดยปริยายหมายถึงนำสิ่งของเป็นต้น |
| ไปกำนัลเพื่อเอาใจ. |
|
|
| จิ้มฟันจระเข้ | น. ชื่อปลาทะเลและนํ้าจืดทุกชนิดในวงศ์ Syngnathidae ปากยื่นเป็นท่อ |
| ลําตัวหน้าตัดเป็นเหลี่ยมแต่ยาวเรียวมาก ผิวหนังเป็นแผ่นแข็งเรียงต่อกัน |
| เป็นเหลี่ยมเป็นข้อ ครีบต่าง ๆ มีขนาดเล็ก เฉพาะครีบท้องไม่มี ตัวผู้ทํา |
| หน้าที่ฟักไข่โดยเก็บไว้บริเวณหน้าท้อง ลําตัวมักมีสีนํ้าตาล อาจมีลาย |
| สีเข้มพาดขวาง ที่พบในนํ้าจืดได้แก่ ชนิด Microphis boaja ส่วนในทะเล |
| ได้แก่ชนิดในสกุลต่าง ๆ เช่น Doryrhamphus, Corythoichthys, |
| Trachyramphus. |
|
|
| จิ้มลิ้ม | ว. น่ารักน่าเอ็นดู (มักใช้แก่หน้าตาหญิงรุ่นสาว). |
|
|
| จิร- | [-ระ-] ว. นาน, ช้า. (ป., ส.). |
| จิรกาล น. กาลนาน, เวลาช้านาน. |
| จิรัฐิติกาล [จิรัดถิติ-] น. เวลายั่งยืน, เวลาที่ตั้งอยู่นาน. (ป. จิร + ??ติ + กาล). |
|
|
| จิ๋ว | ว. เล็กมาก. |
|
|
| จี | ว. ตูม เช่น สงวนมิ่งมาลยจาวจี แกล่กลํ้า. (ทวาทศมาส), พายัพว่า จี๋. |
|
|
| จี่ ๑ | ก. เผา, ใช้เข้าคู่กับคํา เผา เป็น เผาจี่, โดยปริยายหมายความว่า ทอดในกระทะ |
| ที่ทานํ้ามันน้อย ๆ เช่น แป้งจี่. |
|
|
| จี่ ๒ | น. ชื่อแมลงพวกด้วงปีกแข็งในวงศ์ Copridae อาศัยอยู่ตามมูลสัตว์ ส่วนใหญ่ |
| ตัวขนาดกลาง ยาวประมาณ ๒ เซนติเมตร กว้างประมาณ ๑ เซนติเมตร |
| หัวแบน ขาแบน ด้านข้างมีลักษณะเป็นหนามคล้ายฟันเลื่อย สีดําตลอด ปั้น |
| มูลสัตว์ให้เป็นก้อนเพื่อวางไข่ ให้ลูกได้อาศัยอยู่ภายใน เมื่อถูกต้องตัวมักทํา |
| เสียงร้องดังฉู่ฉี่ บางครั้งจึงเรียกตัวฉู่ฉี่ หรือด้วงจู้จี้ ชนิดที่พบบ่อยได้แก่พวก |
| ที่อยู่ในสกุล Onitis เช่น ชนิด O. subopacus พบมากในภาคใต้ ชนิด |
| O. philemon พบมากในภาคอีสาน ส่วนในภาคอื่น ๆ เป็นชนิด O. virens. |
|
|
| จี้ ๑ | น. เครื่องประดับมีรูปเหลี่ยม กลม หรือรี มักทําด้วยทองคําประดับ |
| เพชรพลอยเป็นต้น มีห่วงที่กรอบสําหรับห้อยคอ. |
|
|
| จี้ ๒ | ก. เอานิ้วมือหรือสิ่งของจดหรือแหย่เข้าไป, เอามือแหย่ให้รู้ตัวหรือให้ |
| สะดุ้ง; ติดตามอย่างกระชั้นชิด เช่น วิ่งจี้หลังมา, ติดตามเร่งรัด เช่น จี้ |
| ให้ทำงาน; (ปาก) ใช้อาวุธขู่เข็ญบังคับให้ทําตาม. |
| จี้เส้น (ปาก) ก. พูดหรือแสดงท่าทางให้เกิดอารมณ์ขัน. |
|
|
| จี้ ๓ | น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเหนียวผสมแป้งข้าวเจ้านวดกับกะทิ |
| แล้วนึ่งให้สุก ปั้นเป็นก้อนกลมแบน หุ้มไส้ที่ทำด้วยน้ำตาลทรายเคี่ยว |
| จนเหนียวผสมงาคั่ว แล้วคลุกนวลแป้งข้าวเจ้าที่คั่วสุก. |
|
|
| จี้ ๔ | (ถิ่น-พายัพ) น. ต้นคนทา. (ดู คนทา). |
|
|