จี๋ ๑ว. เร็ว, จัด, เช่น วิ่งจี๋ หมุนจี๋ เร็วจี๋, ยิ่ง เช่น ร้อนจี๋ ปวดจี๋.
จี๋ ๒(ถิ่น-พายัพ) ว. ตูม.
จี้กุ่ง(ถิ่น-พายัพ) น. จิ้งโกร่ง. (ดู จิ้งโกร่ง).
จี๋จ้อดู จิงจ้อ.
จี่จู้(ถิ่น-อีสาน) น. นกกางเขน. (ดู กางเขน).
จีแจ๊บ(ถิ่น-พายัพ) น. นกกางเขน. (ดู กางเขน).
จี๊ด ๑ว. เล็ก, เล็กมาก.
จี๊ด ๒ว. จัด, ยิ่ง, (ใช้แก่รสเปรี้ยวหรืออาการปวดอย่างเสียดแทงคล้าย
มีอะไรมาจี้อยู่).
จีน ๑น. ชื่อประเทศและชนชาติที่อยู่ในเอเชียตะวันออก มีพรมแดนติดต่อกับ
มองโกเลีย รัสเซีย เวียดนาม ลาว พม่า ภูฏาน เนปาล อินเดีย คีร์กีซ และ
คาซัคสถาน มีภาษาพูดและอักษรของตนเองใช้.
จีนเต็ง น. หัวหน้าคนงานที่เป็นชาวจีน (ใช้เฉพาะในสถานที่ทําการร่วม
กันมาก ๆ เช่น บ่อนหรือโรงสุรายาฝิ่น). (จ.).
จีนฮ่อ น. จีนพวกหนึ่งที่มีถิ่นฐานเดิมอยู่ทางตอนใต้ของประเทศจีน
มีมณฑลยูนนานเป็นต้น, ฮ่อ ก็เรียก.
จีน ๒น. ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า จีน เช่น จีนขวัญอ่อน
จีนลั่นถัน จีนขิมเล็ก.
จีนแสน. หมอ, ครู, ซินแส ก็ว่า. (จ. ซินแซ).
จีนแสโสกา น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
จี่นายโม้(ถิ่น-อีสาน) น. จิ้งโกร่ง. (ดู จิ้งโกร่ง).
จีบ ๑ก. พับกลับไปกลับมาหรือทําให้ย่นเป็นกลีบเป็นรอย เช่น จีบผ้า, เรียก
ผ้าที่จีบในลักษณะเช่นนั้นว่า ผ้าจีบ; (ปาก) เกี้ยวพาราสี. น. ชื่อขนม
อย่างหนึ่งทําด้วยแป้ง มีไส้ มีรอยเป็นจีบ ๆ; (ราชา) เรียกเหล็กแหลมคือ
ลูกชนักสําหรับใช้ในการขี่ช้างตกมันว่า พระแสงจีบ; ลักษณนามเรียก
พลูที่ม้วนพันใยฝ้ายแล้ว เช่น พลูจีบหนึ่ง พลู ๒ จีบ.
จีบปาก, จีบปากจีบคอ ก. พูดอย่างดัดจริต, พูดเชิงประจบประแจง.
จีบพลู ก. ม้วนพลูที่ป้ายปูนไว้แล้วให้เป็นรูปกรวย แล้วพันด้วยใยฝ้าย.
จีบ ๒น. พุดจีบ. [ดู พุด (๒)].
จีโบน. หมวกโบราณชนิดหนึ่ง ทําด้วยขนสัตว์ ข้าง ๆ ยาวลงมาปกหูกัน
ความหนาว เวลาไม่ใช้ม้วนขึ้น. (ประชุมพงศ. ภาค ๕๐); ชื่อเครื่อง
ถ้วยชาชุดชนิดหนึ่ง.
(รูปภาพ หมวกจีโบ)
จี่ป่ม(ถิ่น-อีสาน) น. จิ้งโกร่ง. (ดู จิ้งโกร่ง).
จี่โป่ง(ถิ่น-อีสาน) น. จิ้งโกร่ง. (ดู จิ้งโกร่ง).
จีพร(โบ) น. จีวร.
จีมก. เอาลิ่มเสียบแทรกลงไปเพื่อให้แน่นเป็นต้น.
จีรังว. นาน, ยาวนาน, มักใช้เข้าคู่กับคำ ยั่งยืน เป็น จีรังยั่งยืน เช่น
สังขารไม่จีรังยั่งยืน.
จีวร, จีวร-[จีวอน, จีวอนระ-] น. เครื่องนุ่งห่มของภิกษุสามเณรในพระพุทธศาสนา,
ผ้าสําหรับห่มของภิกษุสามเณร, คู่กับ สบง, ภาษาปากเรียก ผ้าเหลือง.
[ในพระพุทธศาสนา จีวร ในคําว่า บาตรจีวร หรือ ไตรจีวร หมายเอาผ้า
ทั้ง ๓ อย่าง คือ ผ้าทาบ (สังฆาฏิ) ผ้าห่ม (จีวร) และผ้านุ่ง (สบง), ในคําว่า
สบง จีวร สังฆาฏิ หมายเอาแต่ผ้าห่มอย่างเดียว]. (ป., ส.).
จีวรกรรม (แบบ) น. การเตรียมจีวรเพื่อเดินทาง เช่น ซัก สุ ย้อม.
(ส.; ป. จีวรกมฺม).
จีวรการสมัย (แบบ) น. คราวที่พระทําจีวร คือตัดเย็บอยู่. (ป.).
จีวรกาลสมัย (แบบ) น. คราวที่เป็นฤดูถวายจีวร (งวดที่ ๑ ตั้งแต่วัน
มหาปวารณา คือ วันแรมคํ่าหนึ่งเดือน ๑๑ ถึงวันเพ็ญเดือน ๑๒, งวดที่
๒ ตั้งแต่วันมหาปวารณาไปจนหมดฤดูหนาว, งวดที่ ๑ เป็นของพระที่
มิได้กรานกฐิน, งวดที่ ๒ เป็นของพระที่กรานกฐินแล้ว). (ป.).
จีวรทานสมัย (แบบ) น. สมัยถวายจีวรในจีวรกาล. (ป.).
จีวรภาชก (แบบ) น. ผู้แจกจีวร คือ ภิกษุที่สงฆ์สมมุติให้เป็นเจ้าหน้าที่
แจกจีวรที่สงฆ์ได้มาให้แก่ภิกษุ. (ป., ส.).
จึง, จึ่งสัน. สําหรับต่อความแสดงกิริยาที่กระทําภายหลัง เช่น กินข้าวแล้วจึงไป,
แสดงความที่เป็นผลเนื่องจากเหตุข้างหน้า เช่น ทําดีจึงได้ดี.
จึ้งน. เหล็กสําหรับไชรูอย่างหนึ่ง เช่น เกะกะกบไสไชเหล็กจึ้ง.
(ขุนช้างขุนแผน). (ดิกชนารีไทย). (จ. จึ่ง ว่า เจาะ).
จืดว. มีรสไม่เค็มไม่เปรี้ยวเป็นต้น เช่น นํ้าจืด ไข่จืด; ไม่เข้ม เช่น หน้าจืด,
ไม่ฝาด เช่น หมากจืด, ไม่ฉุน เช่น ยาจืด; ไม่สนุก, ไม่ครึกครื้น, เช่น
งานนี้จืด; หมด เช่น อันสมรรถมือผจญ จืดเสี้ยน. (ตะเลงพ่าย).
จืดจาง ก. คลายลง, เหินห่าง, เช่น ความสัมพันธ์จืดจาง.
จืดชืด ว. ไม่มีรสชาติ, ไม่สนุก, เช่น งานเลี้ยงจืดชืด.
จืดตา ว. ไม่เข้ม, ไม่เด่น, เบื่อเพราะชินตา.
จื้นเจือกว. อย่างเต็มตื้น.
จุ ๑
undefined
undefinedก. มีขนาด ปริมาณ หรือจํานวนบรรจุ เช่น ขวดใบนี้จุน้ำได้ ๑ ลิตร
ลิฟต์นี้จุคนได้ ๑๐ คน. ว. มาก เช่น กินจุ.
จุใจ ว. มากจนเป็นที่พอใจ.
จุ ๒, จุ ๆว. เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงดูดลมเข้าปากเพื่อดุ ห้าม หรือเตือนเป็นต้น.
จุปาก ก. ทำเสียงด้วยปากดังจุ ๆ.
จุก ๑น. ผมเด็ก ๆ ที่ขมวดเอาไว้ตรงขม่อม, ผมจุก หรือ หัวจุก ก็เรียก,
ราชาศัพท์ว่า พระเมาลี หรือ พระโมลี; กลุ่ม, ขมวด, หมวด,
(ใช้แก่หัวหอมหัวกระเทียม เรียกว่า จุกหอม จุกกระเทียม);
ลักษณนามเรียกสิ่งที่มัดรวมกันเป็นจุก เช่น ผูกผม ๒ จุก
จุกหอม ๓ จุก.
จุก ๒น. สิ่งที่ใช้อุดปากขวด. ก. อาการที่บังเกิดแน่นอยู่ในอกหรือในท้อง เช่น
กินมากจนจุก; เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งอุดปากขวดเป็นต้น เช่น เอาไม้ก๊อกจุก
ปากขวด, ค้างคาอยู่ที่ช่อง เช่น นั่งจุกประตู ลิ้นจุกปาก, ปิด ใช้ใน
ความเช่น หางจุกตูด.
จุกเจ่า ว. เซา, นั่งเหงา, นั่งคุดคู้อยู่, เจ่าจุก ก็ว่า.
จุกช่องล้อมวง (โบ) ก. อารักขาพระเจ้าแผ่นดินในเวลาเสด็จประพาส
หรือในเหตุบางประการเช่นเมื่อพระเจ้าแผ่นดินทรงพระประชวร.
(จุกช่อง คือ จัดคนให้รักษาการณ์อยู่ตามช่องทางเช่นตรอก ซอย
ปากคลอง ล้อมวง คือจัดคนให้ล้อมที่ประทับเป็นชั้น ๆ).
จุกยา ก. เอายาจืดหรือยาฉุนทําเป็นก้อนกลม ๆ จุกไว้ที่มุมปาก.
จุก ๓น. ส้มจุก. (ดู ส้ม ๑).
จุ๊กกรู๊ว. เสียงนกเขาขันคู, กรุกกรู๊ ก็ว่า.
จุกจิกก. รบกวน, กวนใจ, เช่น อย่าจุกจิกนักเลย. ว. จู้จี้ เช่น เขาเป็นคนจุกจิก;
เล็ก ๆ น้อย ๆ, เบ็ดเตล็ดคละกัน, เช่น ในกระเป๋าถือมีแต่ของจุกจิก,
กระจุกกระจิก ก็ว่า.
จุกชี[จุกกะชี] น. ฐานปูนสําหรับประดิษฐานพระประธานเป็นต้น, ชุกชี ก็ว่า.
จุกผาม[จุกกะผาม] น. ชื่อโรคชนิดหนึ่ง มีตับและม้ามโต มีไข้คลุมเครือเรื้อรัง
คือ ไข้จับสั่นเรื้อรัง, ป้าง ก็เรียก.
จุกผามม้ามย้อย น. ชื่อโรคเกิดที่ม้ามทําให้ม้ามย้อยลงมา.
จุกพราหมณ์น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวชนิด Cymbiola nobilis ในวงศ์ Volutidae
เปลือกหนารูปไข่ พื้นผิวด้านนอกมีลายเส้นหยักสีนํ้าตาลไหม้บนพื้น
สีนํ้าตาลอ่อน ปลายยอดเป็นจุกม้วนเป็นวงเหมือนมวยผมของพราหมณ์.
จุกโรหินี[จุกกะ-] น. ชื่อไม้อิงอาศัยชนิด Dischidia rafflesiana Wall. ในวงศ์
Asclepiadaceae เกาะเลื้อยบนต้นไม้ มีนํ้ายางขาว ใบเป็นรูปถุง กลวงใน
ออกเป็นกระจุก รากใช้ทํายาได้, พุงปลา หรือ พุงปลาช่อน ก็เรียก,
พายัพเรียก กล้วยไม้.
จุ่งก. จง, คําช่วยกริยาบอกความบังคับหรือความหวัง.
จุ้งจัง(ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. อาหารอย่างหนึ่ง ทำด้วยปลาเล็ก ๆ หมักเกลือกับข้าวคั่ว
อย่างเดียวกับปลาจ่อม ใช้เป็นเครื่องจิ้ม, จิงจัง หรือ จิ้งจัง ก็ว่า.
จุ๋งจิ๋งก. พูดกันเบา ๆ ทำเสียงเล็กเสียงน้อยน่าเอ็นดู, กระจุ๋งกระจิ๋ง ก็ว่า.
ว. อาการที่พูดกันเบา ๆ ทําเสียงเล็กเสียงน้อยน่าเอ็นดู, กระจุ๋งกระจิ๋ง ก็ว่า.
จุฑา(แบบ) น. จุก, โดยปริยายหมายถึงที่สูงสุดของศีรษะ เช่น ยอด หัว
มงกุฎ, จุฬา ก็ว่า. (ส. จูฑา; ป. จูฬา).
จุฑาธิปไตย [-ทิปะไต, -ทิบปะไต] น. พระเจ้าแผ่นดิน เช่น จงมา
ประสิทธิวจีพระจุฑาธิปไตย. (ปฐมมาลา).
จุฑามณี น. ปิ่น, ราชาศัพท์ว่า พระจุฑามณี; มวยผมของพระพุทธเจ้า;
ชื่อพระธาตุเจดีย์บรรจุพระเกศธาตุของพระพุทธเจ้าอยู่ที่ดาวดึงส์
เรียกว่า จุฑามณีเจดีย์, จุฬามณี ก็ว่า. (ส.; ป. จูฬามณี).
จุฑามาศ น. หย่อมผมกลางกระหม่อม. (ส.).
จุฑารัตน์ น. เครื่องประดับจุก. (ส.).
จุณ(โบ) น. จุรณ, จูรณ, ของที่ป่น, ของที่ละเอียด, ผง. (ป. จุณฺณ; ส. จูรฺณ).
จุณมหาจุณ, จุณวิจุณ (โบ) น. ของที่แหลกละเอียดมาก เช่น
แหลกเป็นจุณมหาจุณ แหลกเป็นจุณวิจุณ, จุรณมหาจุรณ
หรือ จุรณวิจุรณ ก็ว่า.
จุณณียบท[จุนนียะบด] (แบบ) น. บทบาลีเล็กน้อย ที่ยกขึ้นแสดงก่อนเนื้อความ. (ป.).
จุดน. รอยหรือแต้มที่มีลักษณะกลม ๆ ปรากฏที่ผิวพื้น; ขีด, ระดับ, ขั้น,
เช่น จุดเดือด จุดเยือกแข็ง, ที่ เช่น จุดหมาย จุดประสงค์; ประเด็น
สําคัญของเรื่องที่พูดหรือถกเถียงกันเป็นต้น เช่น พูดไม่ถูกจุด ตอบ
ไม่ตรงจุด. ก. ทําเครื่องหมายเช่นนั้น เช่น เอาปลายดินสอจุดไว้;
ทําให้ไฟติด เช่น จุดบุหรี่ จุดไฟ.
จุดแข็ง น. จุดที่เข้มแข็ง, จุดที่ฝ่ายตรงข้ามจะเอาชนะได้ยาก,
ตรงข้ามกับ จุดอ่อน.
จุดจบ น. วาระสุดท้าย, ตอนสุดท้าย; ความตาย.
จุดชนวน ก. ก่อเหตุ, เป็นต้นเหตุให้เกิดเรื่องอื่นขึ้นต่อไป, เช่น
จุดชนวนสงคราม.
จุดเด่น น. สิ่งที่ปรากฏชัดสะดุดตาหรือสะดุดใจ.
จุดเดือด น. อุณหภูมิขณะที่ความดันสูงสุดของไอของของเหลวเท่ากับ
ความกดของบรรยากาศ ณ อุณหภูมินี้ ของเหลวจะเปลี่ยนสถานะกลาย
เป็นไอได้ทั่วทั้งหมด. (อ. boiling point).
จุดไต้ตำตอ (สํา) ก. พูดหรือทําสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังเอิญไปโดนเอาเจ้าตัว
หรือผู้ที่เป็นเจ้าของเรื่องนั้นเข้าโดยผู้พูดหรือผู้ทําไม่รู้ตัว.
จุดทศนิยม น. จุดที่ใส่หลังจํานวนเต็มและหน้าเศษตามวิธีทําเลข
undefined
แบบทศนิยม.
จุดน้ำค้าง น. อุณหภูมิที่ไอนํ้าในอากาศเกิดการอิ่มตัวและเริ่มควบแน่น
เป็นหยดนํ้า. (อ. dew point).
จุดบอด น. บริเวณที่เครื่องมือสื่อสารรับสัญญาณได้ไม่ชัด, บริเวณ
หลังลูกตาที่ไม่รับแสง, บริเวณที่ควรจะมองเห็นแต่ไม่สามารถมองเห็น
ได้เช่น ทางโค้งนี้มีจุดบอด ทำให้เกิดอุบัติเหตุรถชนกันบ่อย ๆ, จุดของ
ปัญหาที่ไม่สามารถตัดสินใจหรือแยกแยะได้อย่างชัดเจนอาจจะเนื่องจาก
ขาดความรู้ความเข้าใจอย่างถ่องแท้เป็นต้น, โดยปริยายหมายถึงสภาวะที่
ไม่สามารถแก้ปัญหาได้.
จุดประสงค์ น. ผลที่ประสงค์ให้บรรลุ เช่น การแข่งขันกีฬาครั้งนี้มี
จุดประสงค์เพื่อสร้างความสามัคคีในหมู่คณะ, วัตถุประสงค์ ก็ว่า.
จุดยืน น. ความคิดแน่วแน่, ความมั่นคงในหลักการตามความคิด
ความเชื่อของตน.
จุดยุทธศาสตร์ น. พื้นที่และสถานที่ตั้งที่มีความสำคัญในทางการเมือง
เศรษฐกิจ จิตวิทยา และกำลังรบทางทหารทั้งในยามสงบและยามสงคราม.
จุดเยือกแข็ง น. อุณหภูมิที่เกิดภาวะสมดุลระหว่างของแข็งกับของเหลว ณ
ความกดมาตรฐาน ๑ บรรยากาศ, อุณหภูมิที่ของเหลวเปลี่ยนสถานะเป็น
ของแข็ง ณ ความกดมาตรฐาน ๑ บรรยากาศ, (อุณหภูมินี้เป็นอุณหภูมิเดียว
กับจุดหลอมเหลวของสารเดียวกัน). (อ. freezing point).
จุดรวม น. จุดกลางซึ่งเป็นที่รวมของคน สิ่งของ หรือความรู้สึกนึกคิด
เป็นต้น, จุดศูนย์กลาง ก็ว่า.
จุดลูกน้ำ น. เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ , สำหรับคั่นวรรคตอนของ
ข้อความ, จุลภาค ก็เรียก.
จุดศูนย์กลาง (คณิต) น. จุดที่อยู่ตรงใจกลางของวงกลมหรือวงรี ซึ่งเป็นจุด
กึ่งกลางของคอร์ดทุกเส้นที่ผ่านจุดนั้น, จุดรวม.
จุดศูนย์ถ่วง น. จุดซึ่งแนวของนํ้าหนักของก้อนเทหวัตถุนั้นผ่านดิ่งลง
ไม่ว่าก้อนเทหวัตถุนั้นจะอยู่ในลักษณะใดก็ตาม, จุดศูนย์กลางของ
ความถ่วง ก็ว่า. (อ. centre of gravity).
จุดสะเทิน (ฟิสิกส์) น. บริเวณเล็ก ๆ ที่เป็นกลาง.
จุดสัมผัส (คณิต) น. จุดที่เส้นสัมผัสแตะเส้นโค้ง. (อ. point of contact).
จุดหมาย, จุดหมายปลายทาง น. จุดหรือสภาวะที่ต้องพยายามไปให้ถึง,
จุดหรือสภาวะที่ตั้งใจจะให้บรรลุถึง, เช่น การเดินทางครั้งนี้มีจุดหมาย
ที่จังหวัดสุโขทัย คนเรามีความสุขเป็นจุดหมายในชีวิต.
จุดหลอมเหลว น. อุณหภูมิที่เกิดภาวะสมดุลระหว่างของแข็งกับของเหลว
ณ ความกดมาตรฐาน ๑ บรรยากาศ, อุณหภูมิที่ของแข็งเปลี่ยนสถานะเป็น
ของเหลว ณ ความกดมาตรฐาน ๑ บรรยากาศ, (อุณหภูมินี้เป็นอุณหภูมิ
เดียวกับจุดเยือกแข็งของสารเดียวกัน). (อ. melting point).
จุดหลัง ก. เอาเล็บจิกหรือกดตุ่มหรือผื่นที่หลังเพื่อแก้คันเป็นต้น.
จุดเหี่ยวเฉา น. ขีดขั้นที่กําหนดปริมาณนํ้าในดินน้อยที่สุดเท่าที่พืชจะ
สามารถนําไปเลี้ยงลําต้นได้โดยไม่เหี่ยวเฉา ถ้ามีปริมาณนํ้าในดินน้อย
กว่านั้น พืชจะเหี่ยวเฉาทันที.
จุดอ่อน น. จุดอ่อนแอ, จุดที่ฝ่ายตรงข้ามจะเอาชนะได้โดยง่าย, ตรงข้าม
กับจุดแข็ง.
จุดอิ่มตัว น. ขีดขั้นที่อากาศสามารถรับไอนํ้าไว้ได้เต็มที่ ณ อุณหภูมิใด
อุณหภูมิหนึ่ง ถ้าได้รับเกินขีดขั้นนี้ ไอนํ้าที่ได้รับเกินมาจะควบแน่นเป็น
หยดนํ้า. (อ. saturation point).
จุติ[จุ-ติ, จุดติ] ก. เคลื่อน, เปลี่ยนสภาพจากกำเนิดหนึ่งไปเป็นอีกกำเนิด
หนึ่ง, (มักใช้แก่เทวดา). (ป.; ส. จฺยุติ).
จุตูปปาตญาณ[-ตูปะปาตะยาน] (แบบ) น. ความรู้ในจุติและเกิดของสัตว์ทั้งหลาย,
ทิพยจักษุญาณ ก็เรียก. (ป.; ส. จฺยุตฺยุตฺปาตชฺ?าน).
จุทสะ[จุดทะสะ] (แบบ) ว. สิบสี่. (ป. จุทฺทส; ส. จตุรทศ).
จุทสมสุรทิน น. วันที่ ๑๔ ทางสุริยคติ.
จุนก. คํ้าหรือยันเพื่อปะทะปะทังไว้.
จุนเจือ ก. อุดหนุน, เผื่อแผ่.
จุ่นว. ลักษณะสะดือที่โปนออกมา เรียกว่า สะดือจุ่น.
จุ้น ๑น. ที่รองภาชนะเช่นถ้วยหรือป้าน ทําด้วยไม้หรือกระเบื้องเป็นต้น.
จุ้น ๒(ปาก) ก. จุ้นจ้าน.
จุ้นจ้าน ก. เข้าไปยุ่งเกี่ยวในสถานที่หรือในเรื่องที่ไม่ใช่หน้าที่ของตัว
จนน่าเกลียด, (ปาก) จุ้น.
จุ้นจู๊น. ผู้จัดการเรือ, หัวหน้าและผู้จัดการเรื่องสินค้าในเรือ. (จ.).
จุนจู๋ว. หดตัวเข้าไปมาก, สั้นมาก ในคําว่า สั้นจุนจู๋, จู๋ ก็ว่า.
จุนทการ[จุนทะกาน] (แบบ) น. ช่างกลึง. (ป.; ส. กุนฺทกร).
จุนสี[จุนนะสี] น. เกลือปรกติชนิดหนึ่ง ชื่อ คิวปริกซัลเฟต (CuSO4) เมื่อ
เป็นผลึก มีสูตร CuSO4•5H2O ลักษณะเป็นผลึกสีนํ้าเงิน ใช้ประโยชน์
ในการชุบทองแดงด้วยไฟฟ้า ใช้เป็นสารฆ่าเชื้อรา ฆ่าลูกนํ้า, คนทั่วไป
เข้าใจว่าเกิดจากสนิมทองแดง.
จุบก. เอาปากดูดโดยเร็วและแรง, อาการที่ปลาทําอย่างนั้น เรียกว่า ปลาจุบ.
จุ๊บ ๑ว. เสียงอย่างเสียงดูดปาก. ก. (ปาก) จูบ, ดูด.
จุ๊บ ๒น. หลอดสําหรับรับของไหลเช่นลมหรือไอนํ้าเป็นต้นให้ผ่านเข้าไป.
(อ. tube).
จุบจิบว. อาการที่กินพร่ำเพรื่อทีละเล็กทีละน้อย, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ กิน
เป็น กินจุบกินจิบ, โบราณใช้ว่า กระจุบกระจิบ ก็มี.
จุ๊บแจง ๑น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวชนิด Cerithidea obtusa ในวงศ์ Potamididae
เปลือกผิวขรุขระเวียนเป็นวง รูปร่างค่อนข้างยาว ปลาย แหลม สีเทาอมดํา.
จุ๊บแจง ๒น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.
จุ่มก. เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งจ่อมลงไปในของเหลวแล้วยกขึ้น เช่น เอาผ้าจุ่มนํ้า.
จุ้มก. เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งชุบหรือจุ่มลงไปในของเหลว เช่น เอาปากกาจุ้มหมึก.
จุ๋มจิ๋มว. เล็ก ๆ น้อย ๆ น่าเอ็นดู, กระจุ๋มกระจิ๋ม ก็ว่า.
จุมพฏ[-พด] น. เสวียน; รัดเกล้า, เทริด; ของที่เป็นวง. (ป.).
จุมพรวดน. ชื่อปลาน้ำกร่อยหลายชนิดและหลายสกุลในวงศ์ Periophthalmidae
เช่น สกุล Boleophthalmus, Pseudapocryptes, Parapocryptes
ชนิด B. boddarti พบตามหาดเลนหรือชายฝั่งทะเล รูปร่างและพฤติกรรม
ในการเคลื่อนไหวคล้ายปลากระจัง, กำพวด กำพุด ตีน หรือ ตุมพรวด ก็เรียก.
จุมพล[จุมพน] (โบ) น. จอมพล, นายทัพ, ผู้เป็นใหญ่กว่าพล.
จุมพิต[-พิด] ก. จูบ. (ป.; ส. จุมฺพิต ว่า จูบด้วยปาก).
จุมโพล่[-โพฺล่] น. ฝาปิดช่องบันไดหรือช่องทางขึ้นลงเรือดำน้ำหรือที่ดาดฟ้าเรือ.
จุ้ยว. เล็ก, น้อย, เช่น พระจอมจุ้ย.
จุรณ, จูรณ[จุน, จูน] น. ของที่ป่น, ของที่ละเอียด, ผง, เช่น แหลกเป็นจุรณ, โบราณ
เขียนเป็น จุณ ก็มี. (ส. จูรฺณ; ป. จุณฺณ).
จุรณมหาจุรณ, จุรณวิจุรณ [จุนมะหาจุน, จุนวิจุน] น. ของที่แหลก
ละเอียดมาก เช่น แหลกเป็นจุรณมหาจุรณ แหลกเป็นจุรณวิจุรณ,
โบราณเขียนเป็น จุณมหาจุณ หรือ จุณวิจุณ ก็มี.
จุรี(กลอน) น. มีด, หอก, ดาบ. (ข. จรี ว่า มีด, หอก, ดาบ).
จุไรน. ไรจุก, ไรผม, (ราชา) พระจุไร.
จุล-[จุนละ-] ว. เล็ก, น้อย, (มักใช้นําหน้าคําสมาส) เช่น จุลศักราช จุลพน.
(ป. จุลฺล).
จุลกฐิน น. เรียกพิธีทอดกฐินที่ต้องทําตั้งแต่ปั่นฝ้าย ทอ เย็บ ย้อมผ้ากฐิน
และถวายสงฆ์ให้เสร็จในวันเดียว, โดยปริยายหมายความว่า งานที่ต้องทํา
อย่างชุลมุนวุ่นวายเพื่อให้เสร็จทันเวลาอันจํากัด.
จุลชีพ, จุลชีวัน, จุลชีวิน, จุลินทรีย์ น. สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กมาก มองด้วย
ตาเปล่าไม่เห็น ต้องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ ส่วนมากมีเซลล์เดียว.
(อ. microbe, micro-organism).
จุลทรรศน์ น. กล้องขยายดูของเล็กที่ไม่สามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า.
(อ. microscope).
จุลพน [จุนละ-] น. ชื่อกัณฑ์ที่ ๖ ของมหาชาติ.
จุลภาค น. เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ , สำหรับคั่นวรรคตอนของ
ข้อความ, จุดลูกนํ้า ก็เรียก; ภาคเล็ก.
จุลวรรค น. ชื่อคัมภีร์ที่ ๔ ในพระวินัยปิฎก; ชื่อมาตราปักษคณนา คือ
ปักษ์ถ้วน ๓ ปักษ์ ปักษ์ขาด ๑ ปักษ์ เป็นจุลวรรค.
จุลศักราช น. ศักราชน้อย เริ่มตั้งภายหลังพุทธศักราช ๑๑๘๑ ปี (พุทธศักราช
ลบด้วย ๑๑๘๑ เท่ากับจุลศักราช).
จุลสาร น. สิ่งตีพิมพ์ที่บอกเรื่องต่าง ๆ ที่น่าสนใจ ออกมาเป็นคราว ๆ ไม่มี
กําหนดเวลาแน่นอน.
จุลอุปรากร น. ละครประเภทหนึ่ง มีดนตรีเป็นส่วนประกอบสำคัญ
ดำเนินเรื่องด้วยการร้องเพลงผสมวงดุริยางค์คล้ายอุปรากรแต่มีบท
สนทนา เนื้อเรื่องมีความร่าเริงขบขัน และมักจบลงด้วยความสุข.
(อ. operetta).
จุลจอมเกล้า[จุนละ-] น. ชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลหนึ่ง สร้างขึ้นครั้งแรกใน
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว.
จุลวงศ์[จุนละ-] น. ชื่อหนังสือพงศาวดารลังกา แต่งเป็นภาษาบาลีต่อจากมหาวงศ์
ตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้าสิริเมฆวรรณจนถึงลังกาถูกอังกฤษยึดครอง.
จุฬา ๑น. จุก, โดยปริยายหมายถึงที่สูงสุดของศีรษะ เช่น ยอด หัว มงกุฎ,
จุฑา ก็ว่า. (ป. จูฬา; ส. จูฑา).
จุฬามณี น. ปิ่น; มวยผมของพระพุทธเจ้า; ชื่อพระธาตุเจดีย์บรรจุ
พระเกศธาตุของพระพุทธเจ้าอยู่ที่ดาวดึงส์ เรียกว่า จุฬามณีเจดีย์,
จุฑามณี ก็ว่า. (ป.; ส. จูฑามณี).
จุฬาลักษณ์ ว. มีลักษณะเลิศ, โฉมงาม.
จุฬา ๒น. ชื่อว่าวชนิดหนึ่ง มีรูปร่าง ๕ แฉก หัวแหลม, คู่กับ ว่าวปักเป้า,
ว่าวกุลา ก็เรียก.
จุฬาราชมนตรีน. ตำแหน่งผู้นำสูงสุดทางด้านการบริหารกิจการมุสลิมในประเทศไทย
เป็นที่ปรึกษาทางราชการเกี่ยวกับกิจการมุสลิมทั้งปวง.
จุฬาลัมพา, จุฬาลำพาน. โกฐจุฬาลัมพา. (ดู โกฐจุฬาลัมพา, โกฐจุฬาลําพา ที่ โกฐ).
จูน. ชื่อหมาชนิดหนึ่งตัวเล็ก ๆ ขนยาวปุกปุย เรียกว่า หมาจู.
จู่ก. กรากหรือรี่เข้าใส่โดยไม่รู้ตัว. ว. ตรงถึง, ไม่รั้งรอ.
จู่ ๆ ว. ไม่บอกกล่าวล่วงหน้า เช่น จู่ ๆ ก็มา.
จู่โจม ก. เข้ากระทําการโดยไม่ให้รู้ตัว.
จู่ลู่ ก. รี่เข้าไปตามทาง (ลู่ ว่า ทาง), ถลันเข้าไป; โดยปริยาย
หมายความว่า ดูถูก.
จู้ ๑(ถิ่น-อีสาน) น. นม, ใช้ว่า นมจู้ เช่น มาฉกชักผ้าห่มชมชู นมจู้เจ้าเณรนี้ราคี.
(ขุนช้างขุนแผน). (ถิ่น-พายัพ) ก. จี้, จ่อ, ไช.
จู้ ๒น. เครื่องดักปลาไหลชนิดหนึ่ง สานด้วยไม้ไผ่ รูปคล้ายหม้อคอสูง
มีงาแซงอยู่ริมก้น ห้อยเหยื่อไว้ภายใน, กระจู้ หรือ อีจู้ ก็มี.
จู๋ว. หดตัวเข้าไปมาก, สั้นมาก ในคําว่า สั้นจู๋, จุนจู๋ ก็ว่า; อาการที่
ห่อปากเข้ามา เช่น ทําปากจู๋.
จูงก. พาไปด้วยอาการคล้ายดึงหรือฉุด เช่น จูงควาย จูงเด็ก. น. ชื่อวัย
ของเด็กระหว่างวัยอุ้มกับวัยแล่น เรียกว่า วัยจูง.
จูงจมูก ก. อาการที่จับเชือกที่สนตะพายจมูกวัวควายแล้วจูงไป, โดย
ปริยายใช้แก่คนว่า ถูกจูงจมูก หมายความว่า ถูกเขาชักนําไปโดยไม่ใช้
ความคิดของตน.
จูงใจ ก. ชักนําหรือเกลี้ยกล่อมเพื่อให้เห็นคล้อยตาม เช่น พูดจูงใจ.
จูงนางเข้าห้อง น. ชื่อการเล่นชนิดหนึ่ง ใช้เบี้ยทอดแล้วเดินตามช่อง
ในรูปเป็นวงอย่างก้นหอย.
จูงนางลีลา น. ชื่อท่ารําชนิดหนึ่งที่ควาญช้างรําเมื่อนําช้างบํารูงาเสร็จ
ครั้งแรกแล้ว.
จูงมือ ก. จับมือพากันไป.
จู้จี้ ๑ก. งอแง เช่น เด็กจู้จี้, บ่นจุกจิกรํ่าไร เช่น คนแก่จู้จี้; พิถีพิถันเกินไป เช่น
ซื้อของเลือกแล้วเลือกอีกจู้จี้มาก.
จู้จี้ ๒ดู จี่ ๒.
จู๋จี๋ก. พูดกันเบา ๆ ด้วยอาการสนิทสนม, กระจู๋กระจี๋ ก็ว่า. ว. อาการ
ที่พูดกันเบา ๆ ด้วยความสนิทสนม, กระจู๋กระจี๋ ก็ว่า.
จู๊ดว. อาการที่พุ่งตัวออกไปโดยเร็ว เช่น วิ่งจู๊ด พุ่งจู๊ด.
จูบก. เอาจมูกสัมผัสสูดแสดงความรักหรือความใคร่.
จูบฝุ่น (ปาก) ก. หกล้มหน้าควํ่า.
เจน. อาหารที่ไม่ปรุงด้วยเนื้อสัตว์ และผักบางชนิดเช่นกระเทียม กุยช่าย
ผักชี, แจ ก็ว่า. (จ. ว่า แจ).
เจ๊ก(ปาก) น. คําเรียกคนจีน.
เจ๊กตื่นไฟ (ปาก) ว. ตื่นตกใจและเอะอะโวยวายเกินกว่าเหตุ.
เจ่ง ๑(โบ) น. ช้าง.
เจ่ง ๒, เจ้งน. เครื่องดนตรีจีนชนิดหนึ่ง มีสายสําหรับดีด คล้ายจะเข้. (จ. ว่า เจ็ง).
เจ๊ง(ปาก) ก. เลิกล้มกิจการเพราะหมดทุน; สิ้นสุด. (จ.).
เจ๋ง(ปาก) ว. ยอดเยี่ยม, ดีเลิศ.
เจ็ดน. จํานวนหกบวกหนึ่ง; ชื่อเดือนจันทรคติ เรียกว่า เดือน ๗ ตกในราว
เดือนมิถุนายน; (โบ) เรียกลูกชายคนที่ ๗ ว่า ลูกเจ็ด, คู่กับ ลูกหญิง
คนที่ ๗ ว่า ลูกเอก. (กฎ. ๒/๒๖).
เจ็ดชั่วโคตร น. วงศ์สกุลที่สืบสายโลหิต ซึ่งนับตั้งแต่ตัวเองขึ้นไป ๓ ชั้น
คือ ชั้นพ่อ ชั้นปู่ และชั้นทวด กับนับจากตัวเองลงมาอีก ๓ ชั้น คือ ชั้นลูก
ชั้นหลาน และชั้นเหลน รวมเป็นเจ็ดชั่วโคตร ไม่นับผู้หญิงรวมด้วย.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒