เจ็ดตะคลี[-คฺลี] น. ผ้าลายอย่างดีชนิดหนึ่ง, เขียนเป็น เจตตะคลี หรือ เจ็ตคลี ก็มี.
เจดีย-, เจดีย์ ๑[-ดียะ-] น. สิ่งซึ่งก่อเป็นรูปคล้ายลอมฟาง มียอดแหลม บรรจุสิ่งที่นับถือ
มีพระธาตุเป็นต้น, สิ่งหรือบุคคลที่เคารพนับถือ. (ป. เจติย; ส. ไจตฺย).
เจดียฐาน, เจดียสถาน น. สถานที่เคารพเช่นที่ประดิษฐานพระพุทธปฏิมา
พระพุทธบาท พระพุทธฉายา และพระบรมสารีริกธาตุ.
เจดีย์ทิศ น. เจดีย์บริวารตั้งอยู่บนฐานไพทีหรือลานประทักษิณล้อมเจดีย์
ประธาน มี ๔ องค์ เหมือนดังประจำทิศต่าง ๆ ตามคตินิยมทางจักรวาล.
เจดีย์ ๒น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวหลายชนิดในวงศ์ Turritellidae เปลือกเวียน
เป็นเกลียวสูงหลายชั้น ยอดแหลมคล้ายเจดีย์ เช่น ชนิด Turritella terebra.
เจต, เจต-[เจด, เจตะ-, เจดตะ-] น. สิ่งที่คิด, ใจ. (ป.; ส. เจตสฺ).
เจตคติ [เจตะ-] น. ท่าทีหรือความรู้สึกของบุคคลต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง.
(อ. attitude).
เจตจำนง [เจด-] น. ความตั้งใจมุ่งหมาย, ความจงใจ.
เจตภูต [เจดตะพูด] น. สภาพเป็นผู้คิดอ่าน คือ มนัส, ที่เรียกในภาษา
สันสกฤตว่าอาตมัน เรียกในภาษาบาลีว่า ''อัตตา'' ก็มี ''ชีโว'' ก็มี, มีอยู่
ในลัทธิว่า ในโลกนี้ไม่มีอะไรสูญ แม้คนและสัตว์ตายแล้ว ร่างกายเท่านั้น
ทรุดโทรมไป, ส่วนเจตภูตเป็นธรรมชาติไม่สูญ ย่อมถือปฏิสนธิในกําเนิด
อื่นสืบไป ลัทธินี้ทางพระพุทธศาสนาจัดเป็นสัสตทิฐิ แปลว่า ความเห็น
ว่าเที่ยง, ตามสามัญที่เข้าใจกัน เจตภูต คือวิญญาณที่สิงอยู่ในตัวคน กล่าว
กันว่าออกจากร่างได้ในเวลานอนหลับ.
เจตนา[เจดตะนา] ก. ตั้งใจ, จงใจ, มุ่งหมาย. น. ความตั้งใจ, ความจงใจ,
ความมุ่งหมาย. (ป., ส.).
เจตนารมณ์ น. ความมุ่งหมาย.
เจตพังคี[เจดตะ-] น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Cladogynos orientalis Zipp. ex Span.
ในวงศ์ Euphorbiaceae ท้องใบขาว รากใช้ทํายาได้.
เจตมูลเพลิง[เจดตะ-] น. ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กหลายชนิดในสกุล Plumbago วงศ์
Plumbaginaceae เช่น เจตมูลเพลิงแดง (P. indica L.) ดอกสีแดง
และ เจตมูลเพลิงขาว (P. zeylanica L.) ดอกสีขาว, รากของทั้ง ๒ ชนิด
มีรสเผ็ดร้อน ใช้ทํายาได้.
เจตมูลเพลิงฝรั่ง ดู พยับหมอก ๒.
เจตสิก[เจตะ-, เจดตะ-] น. อารมณ์ที่เกิดกับใจ. ว. เป็นไปในจิต เช่น
สุขหรือทุกข์ที่เกิดในจิต. (ป.; ส. ไจตสิก).
เจติย-[-ติยะ-] (แบบ) น. เจดีย์. (ป.).
เจโตวิมุติ[-วิมุด] (แบบ) น. ความหลุดพ้นด้วยอํานาจแห่งจิต เป็นโลกุตรธรรม
ประการหนึ่ง, คู่กับ ปัญญาวิมุติ. (ป. เจโตวิมุตฺติ).
เจนว. คุ้น, ชิน, เช่น เจนตา, ชํานาญ เช่น เจนสังเวียน, จําได้แม่นยํา
เช่น เจนทาง.
เจนจบ ว. ชํานาญทั่ว, รอบรู้, ได้พบได้เห็นมามาก.
เจนจัด ก. สันทัด, ชํานาญ, มีประสบการณ์มาก, จัดเจน ก็ว่า.
เจนใจ ว. ขึ้นใจ, แม่นยําในใจ.
เจนเวที ก. ขึ้นเวทีมามากแล้ว, โดยปริยายหมายความว่า มีความชำนาญ,
ช่ำชอง.
เจนสนาม ก. ออกสนามมามากแล้ว, โดยปริยายหมายความว่า
มีความชำนาญ, ช่ำชอง.
เจนสังเวียน ก. ขึ้นชกบนสังเวียนบ่อย, โดยปริยายหมายความว่า
มีความชำนาญ, ช่ำชอง.
เจ็บก. ป่วยไข้, ราชาศัพท์ว่า ประชวร; รู้สึกทางกายเมื่อถูกทุบตีหรือ
เป็นแผลเป็นต้น.
เจ็บไข้, เจ็บป่วย ก. ไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่นที่ทํา
ให้รู้สึกเช่นนั้น, เจ็บไข้ได้ป่วย ก็ว่า.
เจ็บแค้น ก. ผูกใจเจ็บ.
เจ็บใจ ก. ชํ้าใจ.
เจ็บช้ำน้ำใจ ก. เจ็บใจ, สะเทือนใจ.
เจ็บท้อง ก. อาการเจ็บท้องเวลาจะคลอดลูก.
เจ็บท้องข้องใจ (โบ) ก. เดือดเนื้อร้อนใจ. (จารึกพ่อขุนรามคำแหง).
เจ็บปวด ก. รู้สึกเจ็บใจเพราะผิดหวัง.
เจ็บร้อน ก. เป็นเดือดเป็นแค้น.
เจ็บแสบ ก. รู้สึกเจ็บใจอย่างเผ็ดร้อน.
เจรจา[เจนระจา] ก. พูด, พูดจากัน, พูดจากันเป็นทางการ. (ส. จรฺจา).
เจริญ
undefined
undefined
undefined
undefined
undefined[จะเริน] ก. เติบโต, งอกงาม, ทําให้งอกงาม, เช่น เจริญทางพระราชไมตรี
เจริญสัมพันธไมตรี, มากขึ้น; ทิ้ง เช่น เจริญยา, จำเริญยา ก็ว่า; ตัด เช่น
เจริญเกศา, จำเริญเกศา ก็ว่า; สาธยาย, สวด, (ในงานมงคล) เช่น
เจริญพระพุทธมนต์.
เจริญตาเจริญใจ ว. งาม, ต้องตาต้องใจ.
เจริญพร เป็นคําเริ่มที่ภิกษุสามเณรพูดกับสุภาพชน และเป็นคํารับ.
เจริญพันธุ์ ว. มีความสามารถในการสืบพันธุ์และแพร่พันธุ์.
เจริญรอย ก. ประพฤติ เช่น เจริญรอยตามผู้ใหญ่.
เจริญสมณธรรม ก. บําเพ็ญสมณธรรม.
เจริญอาหาร ก. บริโภคอาหารได้มาก. ว. ที่ทําให้บริโภคอาหาร
ได้มากเช่น ยาเจริญอาหาร.
เจริด[จะเหฺริด] (แบบ) ว. งาม, เชิด, สูง, เช่น ป่านั้นเจริดจรุงใจก็มี.
(ม. คําหลวง มหาพน).
เจรียง[จะเรียง] (แบบ) ก. ขับลํา, ขับกล่อม, ร้องเพลง. (ข. เจฺรียง).
เจลียง[จะเลียง] น. ชื่อไข้ที่มีอาการจับวันเว้นวัน.
เจว็ด[จะเหฺว็ด] น. แผ่นไม้รูปคล้ายใบเสมา เขียนหรือแกะเป็นรูปเทพารักษ์
ประดิษฐานไว้ในศาลพระภูมิหรือศาลเจ้า มักทำเป็นรูปเทวดาถือพระขรรค์,
โดยปริยายหมายความว่า ผู้ที่ได้รับยกย่องให้เป็นประธานหรือเป็นใหญ่
แต่ไม่มีอำนาจ เช่น ตั้งเป็นเจว็ดขึ้นไว้, ใช้ว่า ตระเว็ด หรือ เตว็ด ก็มี.
เจษฎา ๑[เจดสะดา] น. ผู้เป็นใหญ่ที่สุด, พี่. (ป. เชฏ?; เชฺยษฺ?).
เจษฎา ๒[เจดสะดา] น. การเคลื่อนไหวอวัยวะ, การไหวมือและเท้า, ท่ารํา;
กรรม, การทําด้วยตั้งใจ, การประพฤติ, การตั้งใจทํา, เช่น
ภูบาลทุกทวี- ปก็มาด้วยเจษฎา. (สมุทรโฆษ). (ส. เจษฺฏา).
เจ๊สัวน. คนที่มั่งมี (มักหมายถึงเศรษฐีจีน), เจ้าขรัว หรือ เจ้าสัว ก็เรียก.
เจอ, เจอะก. พบ, เห็น, ประสบ, ประจวบ.
เจ่อก. อาการที่ปากบวมยื่นออกมาหรือมีลักษณะเช่นนั้น.
เจ๋อ, เจ๋อเจ๊อะก. เสนอหน้าเข้าไปในสถานที่ไม่สมควรเมื่อเขาไม่ต้องการหรือ
มิได้เรียกหา.
เจอร์เมเนียมน. ธาตุลําดับที่ ๓๒ สัญลักษณ์ Ge เป็นโลหะสีขาว เปราะ หลอมละลายที่
๙๓๗.๔?ซ. มีสมบัติเป็นกึ่งตัวนํา สารประกอบแมกนีเซียมเจอร์เมเนต
ใช้ประโยชน์ในหลอดวาวแสง (fluorescent lamp). (อ. germanium).
เจา(โบ) น. เรียกลูกชายคนที่ ๙ ว่า ลูกเจา, คู่กับ ลูกหญิงคนที่ ๙ ว่า ลูกเอา.
(กฎ. ๒/๒๖).
เจ่า ๑น. อาหารชนิดหนึ่ง ทำด้วยกุ้งหรือปลาประสมด้วยข้าวหมาก เรียกว่า
กุ้งเจ่า ปลาเจ่า, ถ้าหลนกับกะทิ เรียกว่า หลนกุ้งเจ่า หลนปลาเจ่า
ใช้เป็นเครื่องจิ้ม.
เจ่า ๒ว. อาการที่เกาะ จับ หรือนั่งอย่างหงอยเหงา เช่น นกจับเจ่า นั่งเจ่า,
อยู่ในที่จํากัดไปไหนมาไหนไม่ได้ เช่น นํ้าท่วมต้องนั่งเจ่าอยู่กับบ้าน.
เจ่าจุก ว. เซา, นั่งเหงา, นั่งคุดคู้อยู่, จุกเจ่า ก็ว่า.
เจ้า ๑น. ผู้เป็นใหญ่, ผู้เป็นหัวหน้า, เช่น เจ้านคร; เชื้อสายของกษัตริย์นับตั้งแต่
ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป, บางแห่งหมายถึงพระเจ้าแผ่นดินก็มี เช่น เจ้ากรุงจีน;
ผู้เป็นเจ้าของ เช่น เจ้าทรัพย์ เจ้าหนี้; ผู้ชํานาญ เช่น เจ้าปัญญา เจ้าความคิด
เจ้าบทเจ้ากลอน; มักใช้เติมท้ายคําเรียกผู้ที่นับถือ เช่น พระพุทธเจ้า เทพเจ้า;
เทพารักษ์ เช่น เจ้าพ่อหลักเมือง.
เจ้ากรม น. หัวหน้ากรมในราชการฝ่ายทหาร, (โบ) หัวหน้ากรมในราชการ
ฝ่ายพลเรือน เช่น เจ้ากรมสวนหลวง. (สามดวง), หัวหน้ากรมของเจ้าต่างกรม.
เจ้ากรรม น. ผู้เคยมีกรรมมีเวรต่อกันมาแต่ชาติก่อน, เจ้ากรรมนายเวร ก็ว่า.
ว. ที่ทำให้ผิดหวังหรือได้รับความเดือดร้อน เช่น รถเจ้ากรรมเกิดเสียขึ้น
กลางทางเลยไปไม่ทัน เด็กเจ้ากรรมวิ่งมาชนเกือบหกล้ม. อ. คำกล่าวแสดง
ความผิดหวังเพราะเกิดอุบัติเหตุโดยไม่คาดคิดมาก่อนเป็นต้น เช่น เจ้ากรรม
แท้ ๆ รถมาเสียเอาตอนฝนตกเสียด้วย.
เจ้ากรรมนายเวร น. ผู้เคยมีกรรมมีเวรต่อกันมาแต่ชาติก่อน, เจ้ากรรม ก็ว่า.
เจ้ากระทรวง น. ผู้บังคับบัญชากระทรวง ได้แก่ รัฐมนตรี และ ปลัดกระทรวง.
เจ้ากี้เจ้าการ น. ผู้ที่ชอบเข้าไปวุ่นในธุระของคนอื่นซึ่งมิใช่หน้าที่ของตน
จนน่ารำคาญ.
เจ้ากู น. ท่าน (ใช้เรียกพระที่นับถือ).
เจ้าขรัว น. คนที่มั่งมี (มักหมายถึงเศรษฐีจีน), เจ๊สัว หรือ เจ้าสัว ก็เรียก.
เจ้าของ น. (กฎ) ผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน; ผู้มีสิทธิครอบครอง ใช้สอย
เก็บผลประโยชน์ และจําหน่ายทรัพย์สิน.
เจ้าขา ว. คําที่ผู้หญิงใช้เรียกหรือขานรับผู้ใหญ่อย่างสุภาพ.
เจ้าข้า ว. คําของผู้น้อยรับคําของผู้ใหญ่; คําร้องบอกกล่าว.
เจ้าข้าวแดงแกงร้อน น. ผู้มีบุญคุณที่เคยอุปการะเลี้ยงดูมา.
เจ้าขุนมุลนาย, เจ้าขุนมูลนาย น. ผู้บังคับบัญชา, เจ้านาย ก็ว่า.
เจ้าไข้ น. เจ้าของคนไข้, ผู้รับผิดชอบในตัวคนไข้.
เจ้าคณะ น. หัวหน้าคณะสงฆ์, คําเรียกตําแหน่งผู้ปกครองคณะสงฆ์
ระดับตําบล อําเภอ จังหวัด และภาค เป็นต้น ว่า เจ้าคณะตําบล เจ้าคณะ
อําเภอ เจ้าคณะจังหวัด และเจ้าคณะภาคตามลําดับ.
เจ้าครอก (โบ) น. เจ้าโดยกําเนิดหรือที่สถาปนาขึ้น, เรียกพระราชโอรส
และพระราชธิดาชั้นเจ้าฟ้าว่า เจ้าครอกฟ้า, เรียกพระองค์เจ้าและหม่อมเจ้า
ว่า เจ้าครอก.
เจ้าคะ ว. คำที่ผู้หญิงใช้เรียกหรือถามผู้ใหญ่อย่างสุภาพ.
เจ้าค่ะ ว. คำที่ผู้หญิงใช้ขานรับผู้ใหญ่อย่างสุภาพ.
เจ้าคารม น. ผู้มีฝีปากคมคาย.
เจ้าคุณ (โบ) บรรดาศักดิ์ฝ่ายในที่ทรงแต่งตั้ง; (โบ; ปาก) คำเรียกผู้มี
บรรดาศักดิ์ตั้งแต่ชั้นพระยาขึ้นไป; (ปาก) คำเรียกพระภิกษุที่เป็น
พระราชาคณะ.
เจ้าคุณจอม น. ตําแหน่งพระสนมเอกวังหลวง.
เจ้าแง่เจ้างอน, เจ้าแง่แสนงอน ว. มีแง่งอนมาก.
เจ้าจอม น. ตําแหน่งพระสนมวังหลวง.
เจ้าจอมมารดา น. เจ้าจอมที่มีพระราชโอรสหรือพระราชธิดาแล้ว.
เจ้าจำนวน (โบ) น. เจ้าหน้าที่เก็บภาษีอากร.
เจ้าจำนำ น. ผู้ซื้อขายหรือติดต่อกันเป็นประจํา.
เจ้าชีวิต น. พระเจ้าแผ่นดิน.
เจ้าชู้ ๑ น. ผู้ใฝ่ในการชู้สาว.
เจ้าเซ็น น. อิหม่ามฮูเซ็นผู้เป็นหลานตาของพระมะหะหมัด, คนพวกหนึ่ง
ที่ถือศาสนาอิสลาม ซึ่งนับถืออิหม่ามฮูเซ็น; ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.
เจ้าเซ็นเต้นต้ำบุด น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง มีตัวอย่างว่า สุดแค้นแสนคม
สมเขาสรวล คําสอนข้อนสั่งข้างสิ่งควร ซํ้าข้อส่วนเข้าแซงแข่งซน.
เจ้าตัว น. ตัวของผู้ที่ถูกอ้างถึง.
เจ้าถ้อยหมอความ น. ผู้ที่ชอบเอากฎหมายมาอ้าง, ผู้มักใช้โวหาร
พลิกแพลงไปในทางกฎหมาย.
เจ้าถิ่น น. เจ้าของถิ่น, ผู้ชำนาญในเรื่องของท้องถิ่นนั้น ๆ, (ปาก)
นักเลงโต.
เจ้าท่า (กฎ) น. เจ้าพนักงานผู้มีอํานาจหน้าที่ควบคุมและตรวจตราการ
เดินเรือ การใช้เรือ การจอดเรือ ร่องนํ้า ทางเดินเรือ และกิจการท่าเรือ.
เจ้าที่ ๑ น. พระภูมิ, มักใช้เข้าคู่กันเป็น พระภูมิเจ้าที่.
เจ้าที่ ๒, เจ้าที่เจ้าทาง น. เทวดารักษาพื้นที่และหนทาง.
เจ้าทุกข์ น. ผู้ที่เสียหายได้รับทุกข์หรือเดือดร้อน, ผู้ที่ไม่มีความสุขใจ.
ว. ที่มีหน้าเศร้าอยู่เสมอ เช่น เด็กคนนี้อาภัพ หน้าตาเจ้าทุกข์.
เจ้าไทย (โบ) น. พระสงฆ์; เจ้านายชั้นผู้ใหญ่; เขียนเป็น เจาไท ก็มี เช่น
พ๋องเผ่าพรรนอนนเหงาเจาไทอนนไปสู. (จารึกวัดช้างล้อม).
เจ้านาย น. เจ้า; ผู้บังคับบัญชา, เจ้าขุนมุลนาย หรือ เจ้าขุนมูลนาย ก็ว่า.
เจ้าเนื้อ ว. อ้วน.
เจ้าบ้าน (กฎ) น. บุคคลผู้เป็นหัวหน้าซึ่งครอบครองบ้านในฐานะเป็น
เจ้าของผู้เช่า หรือในฐานะอื่น เช่น ผู้ดูแลบ้าน.
เจ้าบ่าว น. ชายผู้เข้าพิธีแต่งงานกับเจ้าสาว.
เจ้าบุญนายคุณ น. ผู้มีบุญคุณ.
เจ้าเบี้ย น. นายเงิน.
เจ้าประคุณ น. (โบ) คำเรียกผู้ที่นับถือ และท่านที่เป็นเจ้าบุญนายคุณ.
ส. คำที่ภิกษุสามเณรหรือคฤหัสถ์ใช้เรียกสมเด็จพระราชาคณะ, ใช้
เต็มว่า ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒. (เพี้ยนมา
จาก เจ้าพระคุณ).
เจ้าประคู้น น. คําเรียกสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อขอให้มาช่วยให้สมประสงค์,
เป็นคำอุทานแสดงถึงการอ้อนวอน อธิษฐาน บนบาน หรือ สาปแช่ง
เป็นต้น.
เจ้าปู่ น. ผู้เฒ่าที่คนเคารพนับถือ, ปู่เจ้า ก็ว่า.
เจ้าพนักงาน (กฎ) น. บุคคลผู้ได้รับแต่งตั้งให้ปฏิบัติราชการ ไม่ว่าเป็น
ประจําหรือชั่วคราว และหมายความรวมถึงบุคคลผู้ทําหน้าที่ช่วยราชการ
ซึ่งกฎหมายถือว่าเป็นเจ้าพนักงานเฉพาะกรณีด้วย.
เจ้าพนักงานบังคับคดี (กฎ) น. เจ้าพนักงานศาลหรือพนักงานอื่น ผู้มี
อํานาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ในอันที่จะปฏิบัติการเพื่อคุ้มครอง
สิทธิของคู่ความในระหว่างพิจารณา หรือเพื่อบังคับตามคําพิพากษา
หรือคําสั่งของศาล.
เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ (กฎ) น. บุคคลซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
ยุติธรรมแต่งตั้งโดยเฉพาะตัว หรือโดยตําแหน่งหน้าที่ ให้ปฏิบัติหน้าที่
พิทักษ์ทรัพย์สินและจัดการเกี่ยวกับทรัพย์สินของลูกหนี้ในคดีล้มละลาย
เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นี้ถือว่าเป็นเจ้าพนักงานของศาล.
เจ้าพนักงานภูษามาลา น. ข้าราชการในราชสํานัก มีหน้าที่ถวายทรง
พระเครื่องใหญ่ ถวายพระกลด ถวายสุกํา ทําสุกํา เปลื้องเครื่องสุกําศพ
พระบรมศพ พระศพ และเปลื้องเครื่องสุกําศพที่ได้รับพระราชทานโกศ
เป็นต้น โบราณมีหน้าที่ถวายเครื่องต้นด้วย, ในกฎหมายตราสามดวง
เรียกแยกเป็น พนักงานพระภูษา พนักงานพระมาลา.
เจ้าพนักงานสนมพลเรือน น. ข้าราชการในราชสํานัก ทําหน้าที่เกี่ยวกับ
พิธีศพ ทําสุกําศพหีบ จัดดอกไม้ ดูแลรักษาเครื่องนมัสการ โกศ หีบ เป็นต้น.
เจ้าพระเดชนายพระคุณ น. ผู้มีบุญคุณมาก.
เจ้าพระคุณ ส. คำที่ภิกษุสามเณรหรือคฤหัสถ์ใช้เรียกสมเด็จพระราชาคณะ,
ใช้เต็มว่า ท่านเจ้าพระคุณสมเด็จฯ, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒, ใช้ว่า
เจ้าประคุณ ก็มี.
เจ้าพระยา ๑ น. บรรดาศักดิ์ข้าราชการผู้ใหญ่ สูงกว่าพระยา ต่ำกว่าสมเด็จ
เจ้าพระยาเช่น เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี.
เจ้าพ่อ น. เทพารักษ์ผู้คุ้มเกรงถิ่นนั้น ๆ, ผู้เป็นใหญ่หรือมีอิทธิพลในถิ่นนั้น.
เจ้าพายุ น. ชื่อตะเกียงชนิดหนึ่งเมื่อเผาไส้แล้วสูบลมให้ดันนํ้ามันเป็นไอ
ขึ้นไปเลี้ยงไส้ทำให้เกิดแสงสว่างนวลจ้า.
เจ้าฟ้า น. สกุลยศสำหรับพระราชโอรสหรือพระราชธิดาซึ่งพระมารดา
เป็นพระราชธิดาหรือพระราชนัดดาของพระมหากษัตริย์; เรียกเจ้าผู้ครอง
แคว้นไทยถิ่นอื่น เช่น เจ้าฟ้าเชียงตุง.
เจ้าภาพ น. เจ้าของงานพิธีหรือผู้รับเป็นเจ้าของงานพิธี เช่น เจ้าภาพงาน
แต่งงาน เจ้าภาพสวดพระอภิธรรม; (ปาก) เจ้ามือ เช่น เย็นนี้ฉันขอเป็น
เจ้าภาพเลี้ยงข้าวเอง.
เจ้าภาษี (โบ) น. ผู้ผูกขาดตัดตอนจากรัฐบาลไปเรียกเก็บภาษีบางอย่าง
จากราษฎร.
เจ้ามรดก (กฎ) น. ผู้ตายซึ่งมีทรัพย์มรดกตกทอดแก่ทายาท.
เจ้ามือ น. ผู้ตั้งต้นในวงการพนันเช่นวงไพ่, ผู้รับกินรับใช้ในการเล่น
การพนันเช่นถั่ว โป หวย; (ปาก) ผู้รับออกเงินในการเลี้ยง, เจ้าภาพ ก็ว่า.
เจ้าแม่ น. เทพารักษ์ผู้หญิงที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์จะให้ความคุ้มเกรงรักษาได้
เช่น เจ้าแม่ทับทิม, หญิงผู้เป็นใหญ่หรือมีอิทธิพลในถิ่นนั้น.
เจ้าไม่มีศาล สมภารไม่มีวัด (สํา) น. ผู้ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง.
เจ้ายศ, เจ้ายศเจ้าอย่าง ว. ถือยศถือศักดิ์.
เจ้าระเบียบ ว. ที่ถือระเบียบอย่างเคร่งครัด, ระเบียบจัด.
เจ้าเรือน น. นิสัยซึ่งประจําอยู่ในจิตใจ เช่น มีโทสะเป็นเจ้าเรือน;
(โหร) ดาวเจ้าของราศี.
เจ้าเล่ห์ น. ผู้มีกลอุบายพลิกแพลงต่าง ๆ.
เจ้าเล่ห์เพทุบาย ว. มีเล่ห์เหลี่ยมเพทุบายมาก.
เจ้าเล่ห์แสนกล ว. มีเล่ห์เหลี่ยมกลอุบายมาก, แสนกล ก็ว่า.
เจ้าสังกัด น. ส่วนราชการที่หน่วยงานย่อยหรือหน่วยงานอื่นสังกัดอยู่
เช่น กระทรวงศึกษาธิการเป็นเจ้าสังกัดของกรมสามัญศึกษา สำนัก
นายกรัฐมนตรีเป็นเจ้าสังกัดของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา.
เจ้าสัว น. คนที่มั่งมี (มักหมายถึงเศรษฐีจีน), เจ๊สัว หรือ เจ้าขรัว ก็เรียก.
เจ้าสามสี น. พลอยชนิดหนึ่ง เมื่อโดนแสงอาทิตย์จะมีสีเขียวมรกต
เมื่อโดนแสงอื่น ๆ ที่ไม่ใช่แสงอาทิตย์ เช่นแสงไฟจากหลอดไฟ จะ
มีสีแดงแล้วเปลี่ยนเป็นสีม่วง, พลอยสามสี ก็เรียก.
เจ้าสาว น. หญิงผู้เข้าพิธีแต่งงานกับเจ้าบ่าว.
เจ้าสำบัดสำนวน, เจ้าสำนวน น. ผู้ใช้คารมพลิกแพลง.
เจ้าสำราญ ว. ที่ชอบฟุ้งเฟ้อใช้ชีวิตอย่างสนุกสนานเพลิดเพลิน.
เจ้าหน้า, เจ้าหน้าเจ้าตา น. ผู้ชอบทําเอาหน้า, ผู้ชอบเสนอหน้าเข้าไป
ทําธุระให้คนอื่นโดยเขาไม่ได้ขอร้อง.
เจ้าหน้าที่ น. ผู้มีหน้าที่, ผู้ปฏิบัติหน้าที่.
เจ้าหนี้ น. เจ้าของหนี้; ผู้ขายเชื่อหรือให้กู้ยืมทรัพย์แก่บุคคลซึ่งเรียกว่า
ลูกหนี้; (กฎ) บุคคลซึ่งมีมูลหนี้เหนือบุคคลอีกคนหนึ่งซึ่งเรียกว่าลูกหนี้
และมีสิทธิที่จะเรียกให้ลูกหนี้ชําระหนี้ได้.
เจ้าหลวง น. เจ้าผู้ครองประเทศราชฝ่ายเหนือ.
เจ้าหล่อน ส. คําใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒, คํา
ใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓, บางทีผู้ใหญ่ใช้แก่ผู้น้อย
ในบุรุษที่ ๓.
เจ้าหัว, เจ้าหัวกู (โบ) น. ผู้เป็นเจ้าเหนือหัว (ใช้เรียกพระสงฆ์).
เจ้าอธิการ น. พระที่ดํารงตําแหน่งเป็นพระอุปัชฌาย์หรือเจ้าคณะตําบล
ซึ่งไม่มีสมณศักดิ์อย่างอื่น.
เจ้าอารมณ์ ว. ที่โกรธง่าย, ที่เอาใจยาก.
เจ้าอาวาส น. พระภิกษุซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดํารงตําแหน่งผู้ปกครองวัด.
เจ้า ๒ส. คําใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย สําหรับผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อยอย่างสุภาพหรือ
เอ็นดู, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒ เช่น เจ้ามานี่, คําใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง,
เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓, มักใช้เข้าคู่กับคํา นั่น เป็น เจ้านั่น เช่น เจ้านั่น
จะไปด้วยหรือเปล่า.
เจ้า ๓น. คำนำหน้าชื่อเพื่อแสดงว่าเป็นเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือ เช่น
เจ้าดวงเดือน; คํานําหน้าที่ผู้ใหญ่เรียกเด็กหรือผู้น้อย เช่น เจ้าหนู
เจ้าแดง เจ้านี่.
เจ้า ๔น. ผู้ค้าขายสิ่งของต่าง ๆ เช่น เจ้าผัก เจ้าปลา, ลักษณนามหมายความว่า
ราย เช่น มีผู้มาติดต่อ ๓ เจ้า.
เจ๊าก. เลิกกันไป, ไม่ได้ไม่เสีย. (ภาษาการพนัน).
เจ้าชู้ ๑ดูใน เจ้า ๑.
เจ้าชู้ ๒น. ชื่อหญ้าชนิด Chrysopogon aciculatus (Retz.) Trin. ในวงศ์
Gramineae ผลมักเกาะติดเมื่อผ่านไปถูกเข้า.
เจ้าพระยา ๑ดูใน เจ้า ๑.
เจ้าพระยา ๒น. ชื่อมะเขือพันธุ์หนึ่งของชนิด Solanum aculeatissimum Jacq.
เจ้าฟ้า ๑น. ชื่อกั้งขนาดกลางชนิด Acanthosquilla sirindhorn ในวงศ์
Nannosquillidae ลำตัวค่อนข้างแบนสีเหลืองนวล มีแถบสีดำ
พาดขวางทุกปล้องตลอดความยาวลำตัวและแพนหาง ด้านบนของ
หางนูนเป็น ๓ ลอน แต่ละลอนมีหนาม ๔-๖ อัน ขุดรูอยู่ตาม
หาดทรายปนโคลน.
เจ้าฟ้า ๒น. ชื่อปูน้ำจืดชนิด Phricotelphusa sirindhorn ในวงศ์ Potamidae
กระดองและขาก้ามสีขาว เบ้าตาและขาสีม่วงอมดำ อาศัยอยู่บริเวณ
น้ำตกตามซอกหินบนภูเขาระดับสูง พบในจังหวัดระนอง ราชบุรี
และเพชรบุรี.
เจ้าฟ้าหญิงสิรินธรน. ชื่อนกนางแอ่นชนิด Pseudochelidon sirintarae ในวงศ์ Hirundinidae
ลำตัวสีดำ มีแต้มขาวตรงโคนหาง ตาและขอบตาขาว ปากเหลือง เฉพาะ
ตัวผู้มีหางยาวคล้ายเส้นลวด ๒ เส้นพบบริเวณบึงบอระเพ็ด, ตาพอง ก็เรียก.
เจาะ ๑ก. ทําให้เป็นช่องเป็นรู.
เจาะจมูก ก. เจาะด้านหัวและท้ายของซุงเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายจมูก
ห่างจากหัวไม้ประมาณ ๗๕ เซนติเมตร กว้างประมาณ ๑๒.๕ เซนติเมตร
แล้วเอาลวดหรือหวายร้อยเข้ากับคานแพซึ่งเป็นไม้ยาว ๆ ขวางลํากับ
ท่อนซุงเพื่อผูกเป็นแพ.
เจาะ ๒, เจาะจงก. ตั้งใจเฉพาะ, มุ่งไปที่, เช่น นักข่าวเจาะข่าวเรื่องยาเสพติดในโรงเรียน
หัวหน้าเจาะจงให้เขาทำงานชิ้นนี้.
เจิ่งก. แผ่ไปมากกว่าปรกติ (ใช้แก่นํ้า).
เจิดว. เชิดชู.
เจิดจ้า ว. สว่างสุกใส.
เจิ่นก. เข้าหน้าไม่สนิทเพราะห่างเหินไปนาน เช่น หมู่นี้เขาเจิ่นไป, เจื่อน ก็ว่า.
เจิม ๑ก. เอาแป้งหอมแต้มเป็นจุด ๆ ที่หน้าผากหรือสิ่งที่ต้องการให้มีสิริมงคล;
เสริม, เพิ่ม, เช่น เจิมปากกระทง.
เจิม ๒น. คิ้ว. (อนันตวิภาค). (ข. จิญฺเจิม ว่า คิ้ว).
เจีย(ปาก) ก. ทําให้ผิวโลหะสึก เรียบ โดยวิธีขัดหรือกลึงเป็นต้น.
เจียง(ถิ่น-พายัพ; อีสาน) น. เดือนแรกของปีนับทางจันทรคติ คือ เดือนอ้าย.
เจียด ๑น. ภาชนะชนิดหนึ่งลักษณะคล้ายตะลุ่มมีฝาคล้ายรูปฝาชี เป็นเครื่องยศ
ขุนนางโบราณ สําหรับใส่ของเช่นผ้า มักทําด้วยเงิน.
เจียด ๒ก. แบ่งปันแต่น้อย, ขอแบ่งปันบ้าง, เช่น เขามีน้อยขอเจียดเอามาบ้าง.
เจียดยา ก. ซื้อยาแผนโบราณ.
เจียน ๑ก. ตัด ขริบ หรือเฉือนให้ไปตามแนวหรือให้ได้รูปตามที่ต้องการ เช่น
เจียนพลู เจียนใบตอง. (ข. เจียร ว่า ตัด, เล็ม).
เจียนหมาก ก. ผ่าหมากดิบสดตามยาวเป็นซีก ๆ แล้วใช้มีดเล็กปอก
เปลือกชั้นนอกตรงกลางผล ลอกเปลือกถกขึ้นไปเกือบถึงด้านขั้วผล
แล้วเจียนเปลือกชั้นในให้ขาดจากเนื้อหมาก แกะเอาเนื้อที่ติดกับ
เปลือกนอกออกมากินกับพลูที่บ้ายปูนหรือตากให้แห้งเพื่อเก็บไว้
กินได้นาน ๆ.
เจียน ๒ว. เกือบ เช่น เหนื่อยเจียนตาย.
เจี๋ยนน. กับข้าวอย่างหนึ่ง มีปลาทอดแล้วปรุงด้วยเครื่องต่าง ๆ เรียกว่า
ปลาเจี๋ยน. (จ. เจี๋ยน ว่า เคลือบนํ้าตาล, เชื่อมนํ้าตาล).
เจี๊ยบ ๑ว. จัด, มาก, ยิ่งนัก, เช่น เย็นเจี๊ยบ.
เจี๊ยบ ๒น. เรียกลูกไก่ตัวเล็ก ๆ ว่า ลูกเจี๊ยบ. ว. เสียงร้องของลูกเจี๊ยบ.
เจียม ๑น. เครื่องลาดลักษณะเหมือนพรม ทําด้วยขนสัตว์ชนิดหนึ่งในจําพวก
กวาง มีอยู่ทางเหนือของประเทศจีน. (เทียบ ข. เจียม ว่า แกะ).
เจียม ๒ก. รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ, เช่น เจียมเนื้อเจียมตัว.
เจียมสังขาร (ปาก) ก. รู้จักประมาณร่างกาย, มักใช้ในความปฏิเสธว่า
ไม่เจียมสังขาร.
เจี๋ยมเจี้ยมว. วางหน้าไม่สนิทมีอาการเก้อเขิน.
เจียร ๑[เจียน] ว. นาน, ช้านาน, ยืนนาน. (ป., ส. จิร ว่า ยั่งยืน).
เจียร ๒[เจียน] ก. จร, ไป, จากไป, เช่น วันเจียรสุดาพินท์ พักเตรศ. (ทวาทศมาส).
เจียระไนก. ทําเพชรพลอยหรือแก้วให้เป็นเหลี่ยมหรือรูปตามต้องการแล้วขัดเงา.
(เทียบทมิฬ จาไณ).
เจียระบาดน. ผ้าคาดเอวชนิดหนึ่ง มีชายห้อยลงที่หน้าขา.
เจียว ๑ก. ทอดมันสัตว์เพื่อเอานํ้ามัน เช่น เจียวนํ้ามันหมู, ทอดของบางอย่าง
ด้วยนํ้ามัน เช่น เจียวไข่ เจียวหอม เจียวกระเทียม; (ถิ่น-พายัพ) แกง.
ว. ที่ทอดด้วยนํ้ามัน เช่น ไข่เจียว หอมเจียว กระเทียมเจียว.
เจียว ๒ว. เชียว, ทีเดียว, อย่างนั้น, แน่นอน.
เจี๊ยว ๑(ปาก) ก. ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อให้เกิดความรำคาญ โดยมากเป็นเสียงผู้หญิง
หรือเด็ก, เจี๊ยวจ๊าว ก็ว่า; ก่อเรื่องวุ่นวาย, เอะอะอาละวาด. ว. อาการที่
ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อให้เกิดความรำคาญ โดยมากเป็นเสียงผู้หญิงหรือเด็ก,
เจี๊ยวจ๊าว ก็ว่า.
เจี๊ยวจ๊าว (ปาก) ก. ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อให้เกิดความรำคาญ โดยมาก
เป็นเสียงผู้หญิงหรือเด็ก, เจี๊ยว ก็ว่า. ว. อาการที่ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อ
ให้เกิดความรำคาญ โดยมากเป็นเสียงผู้หญิงหรือเด็ก, เจี๊ยว ก็ว่า.
เจี๊ยว ๒(ปาก) น. กระเจี๊ยว.
เจือก. เอาส่วนน้อยประสมลงไปในส่วนมากให้ระคนปนกัน, ตามปรกติ
ใช้กับของเหลว เช่น เอานํ้าเย็นเจือนํ้าร้อน. ว. ไม่แท้ไม่บริสุทธิ์เพราะ
มีสิ่งอื่นปนอยู่ด้วย เช่น เงินเจือ.
เจือจาง ว. ไม่เข้มข้น, เข้มข้นน้อยลงเพราะเติมตัวทําละลายเช่นนํ้า
เพิ่มลงไป, มีตัวทําละลายมาก มีตัวถูกละลายน้อย เช่น สารละลาย
กรดเจือจาง, (ใช้แก่สารละลาย).
เจือปน ก. เอาส่วนน้อยประสมลงในส่วนมากเพื่อให้ระคนปนเป็น
อันเดียวกัน.
เจือจานก. เผื่อแผ่, อุดหนุน, จานเจือ ก็ว่า.
เจื่อนก. เข้าหน้าไม่สนิทเพราะห่างเหินไปนาน เช่น หมู่นี้เขาเจื่อนไป, เจิ่น ก็ว่า;
วางหน้าไม่สนิทเพราะกระดากอายเนื่องจากถูกจับผิดได้เป็นต้น เช่น หน้า
เขาเจื่อนไป, เรียกหน้าที่มีลักษณะเช่นนั้นว่า หน้าเจื่อน.
เจื้อยว. เรื่อยไปไม่มีติดขัด เช่น เทศน์เจื้อย พูดเจื้อย แล่นเจื้อย.
เจื้อยแจ้ว ว. มีเสียงไพเราะทอดยาวติดต่อเรื่อยไปไม่ขาดระยะ.
เจือสมก. มีความสอดคล้องหรือสนับสนุนให้น่าเชื่อ เช่น คำให้การของพยาน
โจทก์กับพยานจำเลยเจือสมกัน.
แจ ๑ว. กระชั้นชิด, ไม่คลาด, ไม่ห่าง, (ใช้ในอาการที่คุมหรือติดตาม) เช่น
คุมแจ ตามแจ.
แจจน, แจจัน ว. เบียดเสียดกัน, ยัดเยียดกัน, แน่นกัน, อัดแอ, มากนัก;
อึกทึก, อึง.
แจ ๒น. อาหารที่ไม่ปรุงด้วยเนื้อสัตว์ และผักบางชนิดเช่นกระเทียม กุยช่าย
ผักชี, เจ ก็ว่า. (จ.).
แจ้น. ชื่อไก่ชนิดหนึ่ง ตัวเล็กเตี้ย หงอนใหญ่ ตัวผู้มีสีสันสวยงามกว่าไก่ตัวผู้
ชนิดอื่น. ว. ลักษณะของต้นไม้เตี้ย ๆ ที่มีกิ่งทอดแผ่ออกไปโดยรอบ,
โดยปริยายหมายถึงสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น เรือนทรงแจ้.
แจ๋ว. จัด (ใช้แก่สีแดงหรือแสงแดด) เช่น แดงแจ๋ แดดแจ๋.
แจกก. แบ่งหรือปันให้แก่คนหลาย ๆ คน เช่น แจกเสื้อผ้า แจกสตางค์;
กระจายออก, แยกออก, เช่น แจกออกเป็นแม่ ก กา.
แจกจ่าย ก. แบ่งปันให้ไปทั่ว ๆ.
แจกแจง ก. อธิบายขยายความออกไป, อธิบายแสดงรายละเอียด.
แจกไพ่ ก. แบ่งไพ่ให้แก่ผู้เล่นทุกคนตามกําหนดกฎเกณฑ์.
แจกันน. ภาชนะสําหรับปักดอกไม้ตั้งเครื่องบูชาหรือประดับสถานที่
มักมีรูปคล้ายขวดปากบาน.
แจง ๑น. ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Maerua siamensis Pax ในวงศ์ Capparidaceae
ลําต้นเกลี้ยง เปลือกสีเทาดํา เรือนยอดเป็นพุ่มทึบ ผลกลมรี สุกสีเหลือง.
แจง ๒ก. กระจายออกเป็นส่วน ๆ เช่น แจงเบี้ย แจงถั่ว, พูดหรือเขียนขยายความ
ออกไปในคำว่า ชี้แจง. น. เรียกเทศน์สังคายนาว่า เทศน์แจง.
แจงรูป น. วิธีเอาเถ้าถ่านและกระดูกศพที่เผาเสร็จแล้วบนกองฟอนมา
เรียงลําดับเป็นอย่างรูปคน ให้หัวอยู่ทางทิศตะวันตกแล้วหันกลับมาทาง
ทิศตะวันออก, แปรรูป หรือ แปรธาตุ ก็ว่า.
แจงสี่เบี้ย ก. อธิบายละเอียดชัดแจ้ง.
แจง ๓, แจ่ง(ถิ่น-พายัพ; อีสาน) น. มุม.
แจ้งก. แสดงให้รู้, บอกให้รู้, เช่น แจ้งความประสงค์. ว. กระจ่าง, สว่าง,
ชัด, เช่น แจ้งใจ.
แจ้งความ ก. บอกให้ทราบความ, แจ้งเหตุต่อเจ้าพนักงาน.
แจงลอนน. ปลาหรือเนื้อโขลกปั้นเป็นก้อนหรือเป็นแผ่นเคี่ยวกับนํ้ากะทิ สําหรับ
กินกับขนมจีนซาวนํ้า, บางทีใช้โขลกปลาปั้นเป็นก้อนเสียบไม้ปิ้งไฟ
เรียกว่า แจงลอนแห้ง, จังลอน ก็ว่า.
แจ๊ด(ปาก) ว. จัด, ยิ่ง, ในคำว่า แดงแจ๊ด.
แจดแจ้, แจ๊ดแจ๋(ปาก) ว. มีกิริยาวาจาจุ้นจ้านเกินพอดี.
แจตร[แจด, แจดตฺระ] น. เดือน ๕ ตามจันทรคติ. (ส. ไจตฺร).
แจ้นก. รีบไปหา เช่น แจ้นไปหา. ว. เร็ว เช่น วิ่งแจ้น.
แจบ(ถิ่น-อีสาน) ก. สนิท; แจ้ง, ชัด.
แจ่มว. กระจ่าง, ไม่มัวหมอง.
แจ่มแจ้ง ว. กระจ่างชัด, แจ่มกระจ่าง.
แจ่มใส น. ปลอดโปร่งไม่ขุ่นมัว เช่น อารมณ์แจ่มใส, โปร่ง เช่น
อากาศแจ่มใส.
แจร[แจฺร] น. ต้นแคแตร เช่น แคแจรเจริญจราว. (ม. คําหลวง จุลพน).
แจรก[แจฺรก] (กลอน) ก. แจก, แตกออก, กระจายออก, แยกออก.
แจรง[แจฺรง] (กลอน) ก. แจง, กระจายออก, ขยายออก, เช่น ดอกไม้งาม
เงื่อนแต้ม แชรงยอดแย้มผกาแจรง. (ม. คำหลวง จุลพน).
แจวน. เครื่องมือสำหรับพุ้ยนํ้าให้เรือเดิน ลักษณะคล้ายพาย แต่ด้ามยาวเรียว
มีที่มือจับเรียกว่า หมวกแจว ใช้หูแจวคล้องเข้ากับหลักแจว.
ก. เอาแจวพุ้ยนํ้าให้เรือเดิน; (ปาก) รีบหนีไป เช่น แจวอ้าว.
แจ่ว(ถิ่น-อีสาน) น. เครื่องจิ้มชนิดหนึ่ง ทําด้วยนํ้าปลาร้าหรือน้ำปลาใส่พริกป่น.
แจ้ว, แจ้ว ๆว. มีเสียงแจ่มใส เช่น ไก่ขันแจ้ว, มีเสียงดังติดต่อกันไปเป็นระยะ ๆ
เช่น พูดแจ้ว ๆ.
พจนานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒