เช่นน. อย่าง, ชนิด, เช่น รู้เช่นเห็นชาติ เช่นนี้ เช่นใด. ว. เหมือน,
ใช้นําหน้าคําประสมได้ แปลว่า อย่าง เช่น เช่นนี้ ว่า อย่างนี้,
เช่นใด ว่า อย่างใด.
เชยก. สัมผัสเบา ๆ หรือช้อนขึ้นเบา ๆ ด้วยความเอ็นดูหรือรักใคร่
เช่น เชยแก้ม เชยคาง; โปรยปรายลงมา ในคําว่า ฝนเชย; พัดมา
เฉื่อย ๆ (ใช้แก่ลม); สกัดงาเอานํ้ามันเรียกว่า เชยนํ้ามันงา;
(ปาก) ว. ไม่ทันสมัย, เปิ่น.
เชยชม ก. จับต้องเล้าโลม, กอดจูบ.
เชรา[เชฺรา] (กลอน) น. ซอกผา, ห้วย. (ข.).
เชราะ[เชฺราะ] (กลอน) น. ทาง, ซอก, ทางนํ้าเซาะ. ก. เซาะให้ลึก
เข้าไปหรือเป็นทางเข้าไป.
เชริด[เชฺริด] (โบ) น. เทริด, เครื่องสวมศีรษะ.
เชลง[ชะเลง] (กลอน) ก. แต่ง, ประพันธ์. (ข.).
เชลย[ชะเลย] น. ผู้ที่ถูกข้าศึกจับตัวได้. (ข.).
เชลยศักดิ์ ว. อยู่นอกทําเนียบนอกทะเบียน เช่น
หมอเชลยศักดิ์นักสืบเชลยศักดิ์.
เชลยศึก น. ผู้ที่ถูกคู่สงครามจับตัวได้.
เชลแล็กน. ของแข็งที่สกัดได้จากครั่ง ลักษณะเป็นแผ่นบาง สี
ค่อนข้างเหลือง ละลายได้ดีในแอลกอฮอล์ ใช้ประโยชน์
เคลือบผิววัตถุหรือชักเงาผิวไม้, (ปาก) ชะแล็ก. (อ. shellac).
เชลียง[ชะเลียง] น. ชื่อเครื่องดินเผาที่ทํามาจากเมืองเชลียง ซึ่งอยู่ใน
อําเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย.
เชวง[ชะเวง] (กลอน) ก. รุ่งเรือง, เลื่องลือ. (ข. เฌฺวง ว่า
ปรีชารุ่งเรือง).
เชษฐ- ๑[เชดถะ] น. พี่ผู้เป็นใหญ่ เช่น เชษฐบุรุษ. (ป. เชฏฺฐ;
ส. เชฺยษฺฐ). ว. ''เจริญที่สุด''. (ส.; ป. เชฏฺฐ), (ราชา) ถ้า
ใช้ว่า พระเชษฐภคินี หมายถึง พี่สาว, ถ้าใช้ว่า พระเชษฐภาดา
undefined
หมายถึง พี่ชาย, ถ้าใช้ว่า พระเชษฐา หมายถึง พี่ชาย.
เชษฐ- ๒[เชดถะ] น. เดือนอันมีพระจันทร์เพ็ญเสวยฤกษ์เชษฐา
เรียกว่า เชษฐมาสคือ เดือน ๗ ตามจันทรคติ ตกในราวเดือน
มิถุนายน, ถ้าพระจันทร์เพ็ญเกี่ยวมาทางดาวฤกษ์มูลา
เรียกว่า เชษฐมูลมาส. (ป. เชฏฺฐ; ส. เชฺยษฺฐ, ไชฺยษฐ).
เชษฐ- ๓, เชษฐะ[เชดถะ] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๘ มี ๑๔ ดวง เห็นเป็นรูปงาช้าง
หรือคอนาค เช่น อัษฐรัศนักษัตรสมบุรณยล บัญญัติเชษฐดารา.
(สรรพสิทธิ์), ดาวเชษฐา ดาวงาช้าง ดาวช้างใหญ่ ดาวคอนาค
หรือ ดาวแพะ ก็เรียก. (ป. เชฏฺ?า; ส. เชฺยษฺ?า).
เชิงชายา ๑[เชดถา] (กลอน) น. พี่ชาย, คู่กับ กนิษฐา คือ น้องสาว.
เชิงชายา ๒[เชดถา] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๘ มี ๑๔ ดวง เห็นเป็นรูปงาช้าง
หรือคอนาค, ดาวเชิงชายะ ดาวงาช้าง ดาวช้างใหญ่
ดาวคอนาค หรือ ดาวแพะ ก็เรียก. (ป. เชฏฺ?า; ส. เชฺยษฺ?า).
เชอก. เป็นคําใช้เข้าคู่กับคํา บําเรอ เช่น อันว่าอมิตดาก็อยู่บําเรอ
เชอภักดิ์. (ม. คําหลวง ชูชก), จํานําบําเรอเชอถนอม.
(สรรพสิทธิ์).
เช่าโดยให้ค่าเช่า; ซื้อวัตถุที่ถือว่าขลังหรือศักดิ์สิทธิ์ เช่น
เช่าพระพุทธรูป.
เช่าช่วง (กฎ) ก. การที่ผู้เช่าเอาทรัพย์สินที่ตนเช่าไปให้ผู้อื่น
เช่าอีกทอดหนึ่ง.
เช่าซื้อ (กฎ) น. ชื่อสัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า
และให้คํามั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้น หรือว่าจะให้ทรัพย์สิน
นั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้ใช้เงินเป็น
จํานวนเท่านั้นเท่านี้คราว.
เช่าถือสวน ก. เช่าที่สวน.
เช่าทรัพย์ (กฎ) น. ชื่อสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่า
ผู้ให้เช่า ตกลงให้บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้เช่า ได้ใช้
หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินอย่างใดอย่างหนึ่งชั่ว
ระยะเวลาอันมีจํากัด และผู้เช่าตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่อการนั้น.
เช่าพระ ก. ซื้อพระพุทธรูปหรือพระเครื่องไปบูชา.
เช้า ๑น. เวลาระหว่างรุ่งสว่างกับสาย, เวลาตั้งแต่รุ่งสว่างถึงเที่ยง.
ว. ที่อยู่ในช่วงเวลาตั้งแต่รุ่งสว่างถึงเที่ยง เช่น รอบเช้า ผลัดเช้า;
เร็วกว่าเวลาที่กําหนดในระหว่างรุ่งสว่างกับสาย เช่น มาแต่เช้า;
โดยปริยายหมายความว่า ก่อนเวลาที่กําหนด.
เช้าตรู่ น. เวลาสาง ๆ, เวลาที่แสงเงินแสงทองขึ้น, รุ่งอรุณ.
เช้ามืด น. เวลาจวนสว่าง.
เช้า ๒(โบ) น. กระเช้า เช่น ครั้นเช้าก็หิ้วเช้า. (ม. คําหลวง มัทรี).
เชาว์ว. เร็ว. (แผลงมาจาก ป., ส. ชว).
เชาวน์[เชา] น. ปัญญาหรือความคิดฉับไว, ปฏิภาณไหวพริบ.
(แผลงมาจาก ป., ส. ชวน).
เชิง ๑น. ตีนซึ่งเป็นฐานที่ตั้งของบางสิ่งบางอย่าง เช่น เชิงเทียน
เชิงเขา เชิงกําแพง, ชายหรือปลายของบางสิ่งบางอย่างที่
ยื่นออกมา เช่น เชิงตะพาบนํ้า เชิงปลากราย เชิงเลน
เชิงกลอน, ริมหรือชายด้านล่างของผ้าที่มีลวดลายเช่น
เชิงผ้า เชิงผ้าซิ่น.
เชิงกรวย (กลอน) น. กรวยเชิง เช่น ภูษาเชิงกรวยรูจี. (อิเหนา).
เชิงกราน น. เตาไฟปั้นด้วยดินยกตั้งได้ มีชานสําหรับวางฟืน;
เรียกกระดูกตะโพกที่มีสัณฐานอย่างเชิงกรานว่า กระดูกเชิงกราน.
(รูปภาพ เชิงกราน)
เชิงกลอน น. ไม้ประกับปลายเต้าตลอดชายคาเรือนแบบเก่า;
ไม้ประกับปลายจันทันตลอดชายคาเรือนแบบใหม่ที่ไม่มีเต้า.
เชิงชาย น. ไม้เครื่องเรือนรูปแบน สําหรับรับชายคาเรือน
ที่ไม่มีกลอน, ถ้าเรือนมีกลอน เรียกว่า เชิงกลอน.
เชิงตะกอน น. ฐานที่ทําขึ้นสําหรับเผาศพ.
เชิงทรง น. เรียกนาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีกว่า
นาเชิงทรง, นาขอบเหล็ก ก็ว่า.
เชิงเทิน น. ที่ดินที่พูนสูงขึ้นเป็นเชิงของป้อมปราการ, พื้นที่
ว่างภายในป้อมสําหรับให้ทหารขึ้นไปอยู่ตรวจการณ์หรือ
ต่อสู้ข้าศึก.
เชิงแป น. แผ่นไม้ที่อยู่ใต้แปหัวเสาตกแต่งให้มีบ่าเพื่อใช้
รองรับกลอน.
เชิง ๒ก. แง่งอน, กระบวน, เช่น ทําเชิง เอาเชิง; ท่าที, ท่วงที, เช่น
คุมเชิง หยั่งเชิง ลองเชิง.
เชิงชั้น น. เล่ห์เหลี่ยม, ท่วงที, อุบาย, ชั้นเชิง ก็ว่า.
เชิงเดิน น. ค่าป่วยการที่วิ่งเต้นทําธุระให้ เรียกว่า ค่าเชิงเดิน.
เชิงกลว. เกี่ยวกับเครื่องกล.
เชิงกอบ (โบ) ก. ผูก, มัด, จังกอบ ก็เรียก.
เชิงซ้อนว. ซับซ้อน, ซ้อนกัน, เช่น ภาพเชิงซ้อน, มีส่วนประกอบ
หลายอย่าง เช่น จํานวนเชิงซ้อน.
เชิงเดียวว. ไม่ซับซ้อน, ไม่มีสิ่งอื่นเจือปน.
เชิงเดี่ยวว. เดี่ยวโดด, โดดเดี่ยว, ไม่มีคู่.
เชิงมุมว. เกี่ยวกับมุม เช่น ระยะสูงเชิงมุม.
เชิงเวียนน. ชื่อลายชนิดหนึ่ง เช่น เอาพระจําเจิมเฉลิมเชิงเวียน.
(ม. คําหลวง นครกัณฑ์).
เชิงอรรถ น. คําอธิบายหรือข้ออ้างอิงที่เขียนหรือพิมพ์ไว้ที่ส่วนล่าง
ของหน้าหนังสือหรือตอนท้ายของเรื่อง.
เชิญก. แสดงความปรารถนาเพื่อขอให้ทําอย่างใดอย่างหนึ่งด้วย
ความเคารพหรืออ่อนน้อม เช่น เชิญเทวดา เชิญมารับประทาน
อาหาร; ถือ อุ้ม ชู หรือนําไปเป็นต้นด้วยความเคารพเช่น
เชิญพระแสง เชิญพระพุทธรูป เชิญธง เชิญขันหมาก; กล่าว
อนุญาตให้ทําอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยความสุภาพหรืออ่อนน้อม
เช่น เชิญเถิด เชิญครับ เชิญตามสบาย.
เชิดก. ยื่นหรือยกขึ้นจนเห็นเด่น เช่น เชิดหน้า เชิดอก; โดยปริยาย
หมายความว่า ถูกใช้ให้ออกหน้าแทน ในคําว่า ถูกเชิด. ว. ที่
ยื่นหรือยกขึ้นจนเห็นเด่น เช่น ปากเชิด จมูกเชิด หน้าเชิด.
น. ชื่อเพลงไทยประเภทหนึ่ง ใช้บรรเลงในการแสดงกิริยา
ไปมาอย่างรวดเร็วหรือการเดินทางระยะไกล เรียกว่า
เพลงเชิด เช่น เชิดกลอง เชิดฉิ่ง เชิดฉาน เชิดนอก; ท่าโขน
ท่าหนึ่ง.
เชิดจีน น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
เชิดชู ก. ยกย่อง, ชมเชย.
เชิดหนัง ก. ยกชูตัวหนังตะลุงขึ้นให้เคลื่อนไหวไปตาม
บทบาท,ยกชูตัวหนังใหญ่แล้วผู้เชิดเยื้องกรายประกอบ
ไปตามบทบาท.
เชิดหน้าชูตา ก. ทําให้มีหน้ามีตาขึ้น, ชูหน้าชูตา ก็ว่า.
เชิดหุ่น ก. ยกชูหุ่นขึ้นให้แสดงกิริยาท่าทางไปตามบทบาท.
เชิ้ตน. เสื้อคอปกชนิดหนึ่ง. (อ. shirt).
เชีย(โบ) ก. ไหว้ เช่น เชียเชิงเจ้าพ่อผัวแม่แง่. (ม. คําหลวง
ทานกัณฑ์).
เชี้ย(โบ) ก. เชื้อ, มักใช้ประกอบกับคํา เชิญ เป็น เชี้ยเชิญ.
เชียง ๑น. คําเรียกเมืองทางภาคพายัพและเหนือขึ้นไป เช่น
เชียงใหม่ เชียงราย เชียงตุง.
เชียง ๒น. เรียกเครื่องหอมชนิดหนึ่งว่า ชะมดเชียง. (ดู ชะมดเชียง).
เชียง ๓น. โกฐเชียง. (ดู โกฐเชียง ที่ โกฐ).
เชียด(ปาก) น. พ่อหรือแม่ของทวด, เทียด ก็ว่า.
เชี่ยน, เชี่ยนหมากน. ภาชนะสําหรับใส่เครื่องหมากพลู.
เชียบก. เงียบ เช่น เชียบเสียงสงสารองค์. (สมุทรโฆษ).
เชี่ยมน. ชื่อพรรณไม้ชนิดหนึ่ง. (พจน. ๒๔๙๓).
เชียร ๑ว. แก่ครํ่าคร่า, ชํารุด. (แผลงมาจาก ชีระ).
เชียร ๒ ว. ว่องไว, เก่ง, เชี่ยว, เช่น เชียรเชียรใบบาตรนํ้า. (แช่งนํ้า).
(แผลงมาจาก ชีระ).
เชียร์ก. ให้กำลังใจด้วยการตะโกนโห่ร้อง ใช้ในการแข่งขัน
(อ. cheer).
เชียรณ์ว. เก่า, แก่, ชํารุด, ยุ่ย, ย่อย, โบราณ. (แผลงมาจาก ชีรณ).
เชียวว. เทียว, ทีเดียว.
เชี่ยวว. อาการที่สายนํ้าไหลแรง เรียกว่า นํ้าไหลเชี่ยว.
เชี่ยวชาญ ว. สันทัดจัดเจน, ชํ่าชอง, มีความชํานิชํานาญมาก.
เชื่อก. เห็นตามด้วย, มั่นใจ, ไว้ใจ; ซื้อหรือขายโดยติดค้างไว้
ไม่ต้องชําระเงินทันที.
เชื่อใจ ก. ไว้ใจ.
เชื่อถือ ก. นับถือ.
เชื่อฟัง ก. ทําตามหรือประพฤติตามคําสั่งหรือคําสอน.
เชื่อมือ (ปาก) ก. เชื่อฝีมือ, เชื่อความรู้ความสามารถ.
เชื้อ ๑น. สิ่งที่เป็นต้นเหตุทําให้เกิดสิ่งอื่น ๆ ที่มีลักษณะทํานอง
เดียวกัน เช่น เชื้อไฟ เชื้อเหล้า; ผู้ที่สืบวงศ์วานว่านเครือ
เผ่าพันธุ์ต่อ ๆ กันมา เช่น มีเชื้อจีน มีเชื้อแขก; อย่าง เช่น
๓ เชื้อ ว่า ๓ อย่าง.
เชื้อชาติ น. ผู้ที่ร่วมเผ่าพันธุ์เดียวกัน.
เชื้อเพลิง น. สิ่งที่ทําให้ไฟติดง่าย; สิ่งที่ทําให้เกิดการเผาไหม้.
เชื้อไฟ น. สิ่งที่ทําให้ไฟติดง่ายเช่นกระดาษหรือไม้ที่เกรียก
เป็นชิ้นเล็ก ๆ.
เชื้อไม่ทิ้งแถว (สํา) ว. เป็นไปตามเผ่าพันธุ์.
เชื้อรา น. เชื้อจุลินทรีย์อยู่ในกลุ่มพืชชั้นตํ่า บางชนิดทํา
ให้เกิดโรค เช่น กลาก เกลื้อนได้.
เชื้อโรค น. สิ่งที่มีชีวิต เมื่อเข้าสู่ร่างกายมนุษย์หรือสัตว์แล้ว
ทําให้เกิดโรคได้; (กฎ) เชื้อจุลินทรีย์หรือผลิตผลจากเชื้อ
จุลินทรีย์ที่ทําให้เกิดโรคในคนหรือสัตว์.
เชื้อสาย น. เผ่าพันธุ์.
เชื้อหมัก น. จุลินทรีย์พวกราที่มีขนาดเล็ก สามารถเปลี่ยน
นํ้าตาลให้เป็นแอลกอฮอล์และแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ได้.
(อ. yeast).
เชื้อ ๒ก. เชิญ เช่น สาวใช้เชื้อชูไป. (ม. คําหลวง ทศพร), มักใช้เข้าคู่
กับคํา เชิญ เป็น เชื้อเชิญ; ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่งที่มักใช้
เนื่องในการอธิษฐาน.
เชื้อเชิญ ก. เชิญด้วยความสุภาพ, เชิญด้วยความอ่อนน้อม.
เชือกน. สิ่งที่ทําด้วยด้ายหรือป่านปอเป็นต้น มักฟั่นหรือตีเกลียว
สําหรับผูกหรือมัด; ลักษณนามเรียกช้างบ้าน เช่น ช้าง
เชือกหนึ่ง ช้าง ๒ เชือก.
เชือกเขา น. เถาวัลย์.
เชือกบาศ น. เชือกที่ทําเป็นบ่วงผูกปลายไม้คันจามสําหรับ
คล้องเท้าช้าง.
เชื่องว. ไม่เปรียว, ที่คุ้นกับคน, (ใช้แก่สัตว์).
เชื่องช้าว. อืดอาด, ยืดยาด, ไม่ว่องไว.
เชือดก. ใช้ของมีคมเช่นมีดโกนตัดให้ลึกเข้าไปในเนื้อ เช่น เชือดคอ.
เชือนว. ชักช้า.
เชือนแช ว. ไถล, เถลไถลไม่ตรงไปตรงมา, แชเชือน ก็ว่า.
เชื่อม ๑ก. ทําของหวานอย่างหนึ่ง โดยเอานํ้าตาลใส่นํ้าตั้งไฟเคี่ยว
ให้ละลายแล้วใส่สิ่งที่ต้องการเคี่ยวจนได้ที่ เช่น เชื่อมกล้วย,
เคี่ยวนํ้าตาลให้ใสเพื่อประสมกับสิ่งอื่น เช่น วุ้นนํ้าเชื่อม.
ว. เรียกนํ้าหวานที่เอานํ้าตาลเคี่ยวให้ใสเพื่อใช้ประสมหรือ
เคี่ยวกับสิ่งอื่นว่า นํ้าเชื่อม; ใช้ประกอบคำ หวาน หมายความ
ว่า หวานมาก เช่น ตาหวานเชื่อม.
เชื่อม ๒ก. ทําให้ติดเป็นเนื้อเดียวกัน เช่น เชื่อมเหล็ก, ทําให้
ประสานกัน เช่น เชื่อมสัมพันธไมตรี.
เชื่อม ๓ว. มีอาการเงื่องเหงามึนซึมคล้ายเป็นไข้ เช่น เชื่อมซึม.
เชื่อวันว. คําใช้เข้าคู่กับคํา ทุกเมื่อ เป็น ทุกเมื่อเชื่อวัน หมายความว่า
ทุกขณะ, ทุกวัน, เสมอ. (ม. คําหลวง นครกัณฑ์).
แชว. เถลไถลไม่ตรงไปตรงมา, มักใช้เข้าคู่กับคํา เชือน เป็น
แชเชือน หรือ เชือนแช.
แช่ก. จุ้มหรือใส่ลงไปในนํ้าหรือของเหลวอย่างอื่นชั่ว
ระยะเวลาหนึ่ง เช่น แช่นํ้า แช่ข้าว แช่แป้ง, โดยปริยาย
ใช้หมายถึงอาการที่ชักช้าอยู่กับที่เกินสมควรโดย
ไม่จําเป็น เช่น ไปนั่งแช่อยู่ได้.
แช่เบ้า ว. อาการที่นั่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน ๆ โดยไม่ได้
ทําประโยชน์อะไร.
แช่เย็น ก. เอาใส่ไว้ในเครื่องทําความเย็นหรือนํ้าแข็ง;
โดยปริยายหมายความว่า เอาไปเก็บไว้เป็นเวลานาน.
แช่อิ่ม ว. ที่แช่นํ้าตาลเชื่อมจนอิ่มตัว เช่น ผลไม้แช่อิ่ม
เปลือกส้มโอแช่อิ่ม.
แช่งก. กล่าวด้วยตั้งใจมุ่งร้ายเพื่อให้เขาเป็นเช่นนั้น.
แช่งชักหักกระดูก ก. แช่งด่ามุ่งร้ายให้ผู้อื่นได้รับอันตราย
อย่างร้ายแรง.
แช่งน้ำ น. พิธีทํานํ้าให้ศักดิ์สิทธิ์ในการถือนํ้า.
แชงมาน. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง.
แชบ๊วยน. ชื่อกุ้งทะเลชนิด Penaeus merguiensis ในวงศ์ Penaeidae
ขนาดเล็กกว่ากุ้งกุลาดํา ตัวสีอ่อนใส เปลือกขาว พบทั่วไป
ในทะเลชายฝั่งและในนํ้ากร่อย.
แช่มว. แจ่มใส, มักใช้เข้าคู่กับคําอื่น เช่น แช่มช้อย แช่มชื่น.
แช่มช้อย ว. มีกิริยามารยาทนุ่มนวลน่ารัก.
แช่มชื่น ว. มีสีหน้าแจ่มใสเบิกบาน.
แชร์น. การลงหุ้นเป็นจํานวนเงินและตามวาระที่กําหนด
แล้วประมูลว่าจะให้ดอกเบี้ยเท่าไร ผู้ลงหุ้นที่ให้ดอกเบี้ย
สูงสุดจะได้รับเงินก่อน เวียนไปจนครบจํานวนผู้เล่น,
เรียกการลงหุ้นเช่นนั้นว่า เล่นแชร์. (อ. share).
แชรง[แชฺรง] (โบ) ก. แซง.
แชล่ม[ชะแล่ม] ว. สวย, งดงาม, แช่มช้อย, แฉล้ม หรือ แสล้ม ก็ใช้.
แชสซีน. โครงของรถยนต์ตามความยาวตัวถังรถ ทำด้วยโลหะ
แข็งแรง ซึ่งไม่รวมตัวถังเครื่องยนต์ และล้อ, คัสซี ก็ว่า
(อ. chassis).
แชะ(โบ) ว. แฉะ เช่น บเปื้อนแชะชํชล. (ม. คําหลวง วนปเวสน์).
โชก, โชก ๆว. มากจนไหลอาบไปทั่ว เช่น เสื้อเปียกโชก เหงื่อโชก
ราดนํ้าแกงโชก ๆ.
โชกโชน (ปาก) ว. ลักษณะที่ได้ผ่านการต่อสู้หรือมีประสบการณ์
มาอย่างมากมายเช่น ต่อสู้มาอย่างโชกโชน ผจญภัยมาอย่าง
โชกโชน.
โชคน. สิ่งที่นําผลมาให้โดยคาดหมายได้ยาก เช่น โชคดี
โชคร้าย, มักนิยมใช้ในทางดี เช่น นายแดงเป็นคนมีโชค.
โชงโลงน. เครื่องวิดนํ้ารูปคล้ายเรือครึ่งท่อน มีด้ามถือ ผูกแขวนเข้า
กับขาหยั่ง แล้วจับด้ามให้พุ้ยนํ้าเข้าออกตามต้องการ, ชงโลง
ก็ว่า, (ถิ่นอีสาน) กะโซ้.
โชดกน. ผู้รุ่งเรือง, ผู้สว่างไสว, ผู้ส่อง. (ป. โชตก).
โชดึกน. ผู้มีความรุ่งเรือง, ผู้มีความสว่างไสว. (ป. โชติก).
โชตว. สว่าง, รุ่งเรือง, โพลง. (ป.).
โชตกะ[โชตะกะ] น. ผู้รุ่งเรือง, ผู้สว่างไสว, ผู้ส่อง. (ป.).
โชติ, โชติ[โชด, โชติ] น. ความรุ่งเรือง, ความโพลง, ความสว่าง.
(ป.; ส. โชฺยติสฺ).
โชติช่วง [โชด] ว. สว่างรุ่งโรจน์, ช่วงโชติ ก็ว่า.
โชติรส [โชติ] น. แก้ววิเศษชนิดหนึ่งมีรัศมีรุ่งเรือง. (ป.).
โชติก[โชติกะ] น. ผู้มีความรุ่งเรือง, ผู้มีความสว่างไสว. (ป.).
โชนว. อาการที่ไหม้ทั่วเต็มที่ เช่น ไฟลุกโชน; แรง, เร็ว, เช่น
ไหลโชน พุ่งโชน.
โชมโรมน. ที่พักชั่วคราวของกลุ่มบุคคล; ที่ประชุมของกลุ่มบุคคล
ที่มีจุดประสงค์เพื่อประโยชน์บางประการร่วมกัน เช่น
โชมโรมนักวรรณศิลป์ โชมโรมพุทธศาสตร์; ชมรม ก็ว่า.
โชย, โชยชายก. อาการที่ลมพัดอ่อน ๆ เช่น ลมโชย กลิ่นโชย; เดินกรีดกราย.
โชยงการ[ชะโยง] (กลอน; ตัดมาจาก ราชโยงการ) น. พระดํารัสของ
พระเจ้าแผ่นดิน เช่น ภูวไนยผายโอษฐอื้นโชยงการ.
(ตะเลงพ่าย).
โชยติส[ชะโยติด] น. ดาราศาสตร์. (ส.; ป. โชติ).
โชรม[โชฺรม] (โบ) ก. โซม.
โชว์ก. เปิดอวดให้ดู, แสดงให้คนทั่วไปได้ดูได้ชม เช่น โชว์สินค้า.
(อ. show).
โชโหวดู อีเพา.
ใช่ว. คํารับรองแสดงว่า เป็นเช่นนั้น, เป็นอย่างนั้น, ถูก, แน่;
บางทีก็ใช้เป็นคําปฏิเสธหมายความว่า ไม่ใช่ เช่น ใช่คน
ใช่สัตว์ ใช่ว่า.
ใช้ก. บังคับให้ทํา เช่น ใช้งาน; จับจ่าย เช่น ใช้เงิน; เอามาทํา
ให้เกิดประโยชน์ เช่น ใช้เรือ ใช้รถ; ชําระ ในคําว่า ใช้หนี้;
ตอบแทน, ให้ทดแทน, เช่น เมื่อเขาเลี้ยงเราเราต้องเลี้ยงใช้เขา.
ใช้กรรม ก. ชดใช้กรรมที่ได้ทําไว้.
ใช้กำลังประทุษร้าย (กฎ) ก. ทำการประทุษร้ายแก่กายหรือ
จิตใจของบุคคล ไม่ว่าจะทำด้วยใช้แรงกายภาพหรือด้วยวิธี
อื่นใด และหมายความรวมถึงการกระทำใด ๆ ซึ่งเป็นเหตุ
ให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้
ไม่ว่าจะโดยใช้ยาทำให้มึนเมา สะกดจิต หรือใช้วิธีอื่นใด
อันคล้ายคลึงกัน.
ใช้ได้ ว. ค่อนข้างดี.
ใช้เนื้อ ก. จ่ายให้หรือทดแทนส่วนที่ขาดไป.
ใช้บน ก. แก้บน.
ใช้ใบ ก. กางใบแล่นเรือ.
ใช้เรือ น. ชื่อเพลงไทยทํานองหนึ่ง.
ใช้สอย ก. เอามาทําให้เกิดประโยชน์, จับจ่าย, บังคับให้ทํา.
ไชก. เจาะเข้าไป เช่น หนอนไช ไชรู, แยงเข้าไป เช่น เอานิ้ว
ไชจมูก.
ไช้เท้าน. ผักกาดหัว. (ดู กาด ๑).
ไชนะน. ชื่อศาสนาหนึ่งในอินเดีย มีศาสดาชื่อมหาวีระ, ชิน
หรือ เชน ก็ว่า. (ส.).
ไชย, ไชย[ไช, ไชยะ] ว. ดีกว่า, เจริญกว่า. (ป., ส. เชยฺย).
ไชยเภท [ไชยะเพด] น. เด็กที่มีอายุแต่เดือนที่ ๑ ไป.
ไชโยอ. คําที่เปล่งออกมาแสดงความดีใจหรืออํานวยพรเป็นต้น.
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒