พยัญชนะตัวที่ ๑๑ นับเป็นพวกอักษรตํ่า ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด
ในคำที่มาจากภาษาต่างประเทศ เช่น กอซ.
ซก, ซ่กก. เปียกชุ่มจนถึงหยด เช่น เหงื่อซก.
ซงดำน. โซ่ง, ซ่ง หรือ ไทยดํา ก็เรียก. (ดู โซ่ง).
ซ่งน. โซ่ง, ซงดำ หรือ ไทยดำ ก็เรียก. (ดู โซ่ง).
ซ่งฮื้อน. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Aristichthys nobilis ในวงศ์ Cyprinidae
ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว ไม่มีหนวด ลําตัวสีเงิน ยาวป้อม
แบนข้างเล็กน้อย ท้องกลม ที่สําคัญคือ มีหัวโตและกว้าง เกล็ดเล็ก
เรียบ หากินอยู่ตามพื้นท้องนํ้า มีถิ่นเดิมอยู่ในประเทศจีนนําเข้ามา
เลี้ยงเป็นอาหาร.
ซง้า[ซะ–] น. ปีมะเมีย. (ไทยเหนือ).
ซดก. อาการที่กินนํ้าร้อน นํ้าชา หรือนํ้าแกงทีละน้อย ๆ มักมีเสียงดังซู้ด.
ซน ๑ก. อาการที่อยู่ไม่สุขจับโน่นฉวยนี่หรือเล่นไม่เป็นเรื่องเป็นราว
ทําให้เดือดร้อนเสียหาย.
ซน ๒ก. เอาฟืนที่ไหม้ไฟบ้างแล้วซุกเข้าไปในกองไฟเรียกว่า ซนไฟ.
ซ่น(โบ) น. ส้น, ส่วนท้ายของเท้า, ส่วนท้ายของบางสิ่งบางอย่าง เช่น
ซ่นปืน.
ซ้นก. อาการที่ข้อมือข้อเท้าเป็นต้นถูกกระแทกโดยแรงทําให้เคลื่อนเลย
ที่เดิมเข้าไป.
ซบก. เอาหน้าฟุบแนบลงไป.
ซบเซา ว. หงอยก๋อย, เงียบเหงา, ไม่เบิกบาน; ไม่คึกคักเช่นเดิม เช่น
ตลาดการค้าเดี๋ยวนี้ซบเซาไป.
ซมว. อาการอย่างเป็นไข้ในระยะรุนแรงถึงกับนอนจนไม่อยากลืมตา
เรียกว่า นอนซม.
ซมซาน ก. กระเสือกกระสนไปอย่างสิ้นท่าหรือสิ้นคิด, ซาน หรือ
ซานซม ก็ว่า. ว. งมงาย, ไม่รู้อะไร, เช่น โง่ซมซาน, ซานซม ก็ว่า.
ซรอกซรัง[ซฺรอกซฺรัง] (แบบ) ก. ซุกซ่อน, ซ่อนเร้น, เช่น อย่าทันเห็นแม่ออก
ชีสู่ซรอกซรังไป. (ม. คําหลวง กุมาร), ซอกซัง ก็ว่า.
ซวด(โบ) ก. เกินขนาด, นูนขึ้นสูงขึ้น, เช่น อันว่าสวภาพท้อง
บมิซวดเสมออก. (ม. คําหลวง ทศพร).
ซวดเซก. เอนไป, เอียงไป, จวนล้ม, เสียหลัก, (มักใช้แก่ฐานะความเป็นอยู่)
เช่น ฐานะซวดเซ.
ซวดทรง(โบ) น. ทรวดทรง, รูปร่าง, สัณฐาน.
ซวนก. ถลาไปข้างหน้า เช่น เดินซวน, เอนไปจากแนว เช่น เสาซวน.
ซวนเซ ก. เซถลาไปมา.
ซวย(ปาก) ว. เคราะห์ร้าย, อับโชค. (จ.).
ซอ ๑น. ตอไม้ไผ่ค่อนข้างยาวที่เหลืออยู่ที่กอ.
ซอ ๒น. ชื่อเครื่องดนตรีพวกหนึ่งสําหรับสี ในพวกเครื่องสายหรือมโหรี
มีคันชักสีให้ดัง มีหลายชนิด เช่น ซออู้ ซอด้วง, ลักษณนามว่า คัน.
ก. ร้องเพลง, ขับร้อง, เช่น ขับซอยอราชเที้ยร ทุกเมือง. (ลอ).
ซอกน. ช่องทางที่แคบ ๆ เช่น ซอกเขา ซอกหู ซอกคอ. ก. ซุก, ซุกแทรก
เข้าไป, ซ่อน.
ซอกซอน ก. ด้นดั้นไป, ชอนไชไป เช่น หนอนซอกซอนไป
รากไม้ซอกซอนไป.
ซอกซัง ก. ซุกซ่อน, ซ่อนเร้น.
ซอกแซก ก. ดั้นด้นไปทุกซอกทุกมุมทั้ง ๆ ที่ไม่น่าจะไป เช่น
ซอกแซกไป, เสาะค้นขึ้นมาถามแม้ในเรื่องที่ไม่น่าถาม เช่น
ซอกแซกถาม. ว. ทุกแง่ทุกมุม เช่น ถามซอกแซก, เสาะหาสรรหา
มากิน เช่น กินซอกแซก, เป็นซอกเป็นตรอกมาก เช่น ทางซอกแซก.
ซองน. ซอกหรือช่องแคบ เช่น ซองหัวเรือท้ายเรือ เรียกว่า ซองเรือ;
ซอกหรือช่องแคบที่ทําขึ้นสําหรับเอาช้างม้าวัวควายเข้าไปไว้ในที่
บังคับ; เครื่องใช้ที่มีลักษณะแคบสําหรับสอดใส่สิ่งของ เช่น ซองธูป
ซองพลู ซองจดหมาย ซองบุหรี่, ลักษณนามเรียกว่า ซอง เช่น
ธูปซองหนึ่งบุหรี่ ๒ ซอง; หน่วยของปริมาณของแท่งน้ำแข็ง
ก้อนใหญ่ แบ่งออกได้เป็น ๔ กั๊ก; เครื่องจับปลาชนิดหนึ่ง รูปร่าง
คล้ายกระบอก แต่มีปากบานกว้าง มีงาแซงใส่ ก้นมีฝาทําด้วยไม้ไผ่
เจาะรูปิด; เรียกไหชนิดหนึ่ง รูปร่างสูง ๆ ปากเล็กแคบ สําหรับใส่
หัวผักกาดเค็มเป็นต้น.
(รูปภาพ ซอง)
ซองขาว น. จดหมายให้ออกจากงานโดยไม่มีความผิด; ซองบรรจุ
เงินสินบนหรือค่าสินจ้างเพื่อให้ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง มักจะเป็นไป
ในทางมิชอบ.
ซองมือ น. ฝ่ามือที่รวมนิ้ว
มือ ให้ห่อเข้า,อุ้งมือ.
ซองหาง น. ซอกโคนหาง, เครื่องคล้องโคนหางช้างม้า.
ซ่อง ๑น. ที่มั่วสุมชุมนุมกันลับ ๆ (มักใช้ในทางไม่ดี) เช่น ซ่องการพนัน
ซ่องโจร ซ่องโสเภณี. ก. ประชุม.
ซ่องสุม ก. เกลี้ยกล่อมผู้คนให้มามั่วสุมกันเพื่อกระทําการ
อย่างใดอย่างหนึ่ง.
ซ่องเสพ ก. คบหากัน เช่น ควรซ่องเสพนักปราชญ์ อย่าซ่องเสพ
คนพาล; ร่วมประเวณี.
ซ่อง ๒, ซ่อง ๆว. เงื่อง, เซื่อง, เช่น นกยางเดินซ่อง ๆ.
ซ่องแซ่ง ว. กระย่องกระแย่ง, กระซ่อง กระแซ่ง ก็ว่า.
ซ่อง ๓ก. ร้องพร้อม ๆ กัน, ร้องสรรเสริญ, มักใช้ ซ้อง.
ซ้องก. ร้องพร้อม ๆ กัน, ร้องสรรเสริญ, บางทีใช้ว่า ซ่อง; ระดมกัน,
ทําพร้อม ๆ กัน เช่น ซ้องหัตถ์.
ซองพลูดู จอบ ๓.
ซองแมวดู ซ้องแมว.
ซ้องแมวน. ชื่อไม้พุ่มเตี้ยชนิด Gmelina philippensis Cham. ในวงศ์ Labiatae
ดอกสีเหลืองออกเป็นช่อห้อย มีใบประดับสีขาวอมเขียวตลอดช่อ
ราก ใบ และผลใช้ทํายา ผลเชื่อมกินได้, ช้องแมว ซองแมว หรือ ข้าวจี่
ก็เรียก.
ซอแซ(โบ; กลอน) ว. เสียงจอแจ, ซ้อแซ้.
ซ้อแซ้(กลอน) ว. ซอแซ, เสียงจอแจ, เช่น ผินหน้าปรับทุกข์กันซ้อแซ้.
(สังข์ทอง).
ซอนก. ชอนไป, เสียด, ซุก.
ซ่อน ๑ก. แอบ, แอบแฝง, ปิดบัง, หลบไว้ในที่ลับตา.
ซ่อนเงื่อน ก. เร้นเงื่อนไว้ไม่ให้เห็น, ปิดบังข้อสําคัญไว้, ปิดบัง
อย่างมีเงื่อนงํา.
ซ่อนรูป ว. มีลักษณะให้เห็นขนาดย่อมกว่าตัวจริง, ใหญ่ดูเป็นเล็ก,
กินรูป ก็ว่า.
ซ่อนเร้น ก. แอบหรือซ่อนอยู่ในที่ลับตา.
ซ่อนหา น. การเล่นชนิดหนึ่งของเด็ก ฝ่ายหนึ่งซ่อนฝ่ายหนึ่งหา.
ซ่อน ๒ (ถิ่น) ก. ช้อน, ต้อน, ใช้เฝือกกั้นลํานํ้าเพื่อจับปลา.
ซ้อนก. วางทับกัน เช่น เอาจานซ้อนกัน เอาหนังสือซ้อนสมุด,
เรียงแทรกเสริมกัน เช่น ฟันซ้อน มะลิซ้อน; ซํ้า ๆ กัน เช่น ถูกชก
๒ ทีซ้อน เสียงปืนดัง ๓ นัดซ้อน; ว่ากันคนละทีในเชิงแข่งขัน เช่น
เทศน์ซ้อน. ว. มีหรือทำอย่างเดียวกันกับที่มีหรือทำอยู่แล้ว เช่น
เขามีประชุมซ้อน; ลักษณะที่จอดรถหรือเรือเรียงขนานกับอีกคันหนึ่ง
หรือลําหนึ่งที่จอดอยู่แล้ว เรียกว่า จอดรถหรือเรือซ้อนกัน; ลักษณะ
ที่จอดรถขวางรถที่จอดเป็นระเบียบอยู่แล้ว เป็นการกีดขวางทาง
จราจร เรียกว่า จอดรถซ้อนคัน.
ซ้อนกล ก. ใช้เล่ห์เหลี่ยมหรือกลอุบายที่เหนือกว่าแก้ลํา
ฝ่ายตรงกันข้าม.
ซ้อนซับ ก. ทับกันหลายชั้น.
ซ่อนกลิ่นน. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Polianthes tuberosa L. ในวงศ์ Agavaceae
ต้นเป็นกอ ดอกสีขาวเป็นช่อตั้งขึ้น กลิ่นหอม.
ซ่อนทรายน. (๑) ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Acanthopsis choirorhynchos ในวงศ์
Cobitidae หัวแหลม ตาเล็ก มีหนวดสั้น ๔ คู่ เกล็ดเล็ก ลําตัวยาวเรียว
แบนข้างเล็กน้อย สีนํ้าตาลอ่อน มีจุดดําขนาดต่าง ๆ กระจายทั่วตัว
พบอาศัยในแหล่งนํ้าไหลที่พื้นท้องนํ้าเป็นทรายหรือกรวดหิน
ทั่วประเทศ, กล้วย ทราย หรือ หมู ก็เรียก. (๒) ชื่อปลาทะเลในสกุล
Sillago วงศ์ Sillaginidae หัวหลิม ลําตัวยาว แบนข้างเล็กน้อย
มีชุกชุมเป็นฝูง ไซ้ทรายอยู่ตามเขตนํ้าตื้นบริเวณชายฝั่ง ลําตัว
สีนํ้าตาลอ่อน หลังมีสีเข้มกว่าหรือสีเทา หลายชนิดมีแต้มสีเข้มกว่า
เรียงเป็นแถวอยู่ข้างลําตัวหรือพาดอยู่บนสันหลัง, เห็ดโคน ก็เรียก.
ซอมน. เรียง (?) เช่น พลูเก้าซอม. (สุบิน).
ซ่อมก. ทําสิ่งที่ชํารุดให้คืนดี; แทง. น. เรียกช้างสําหรับใช้ฆ่าคนว่า
ช้างซ่อม เช่น ช้างพลายซ่อมตัวหนึ่ง เป็นช้างเพชฌฆาต. (พงศ. เลขา).
ซ่อมแซม ก. แก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมของที่ชํารุดให้กลับคืน
สู่สภาพเดิม.
ซ่อมแปลง ก. แก้ไขดัดแปลงของที่ชํารุดให้คืนดี.
ซ้อม ๑ก. ทําข้าวกล้องให้เป็นข้าวสาร โดยวิธีใส่ครกตํา เรียกว่า ซ้อมข้าว.
ว. เรียกข้าวที่เอาเปลือกออกโดยใช้วิธีใส่ครกตำ ยังมีจมูกข้าวและ
เยื่อหุ้มเมล็ดข้าวอยู่ ว่า ข้าวซ้อม หรือ ข้าวซ้อมมือ.
ซ้อม ๒ก. ทําทดลองเพื่อให้ชํานาญหรือให้แน่นอน เช่น ซ้อมรบ
ซ้อมความเข้าใจ.
ซ้อมค้าง ก. พูดทึกทักเอาราวกับเป็นจริง.
ซ้อมซัก (โบ) ก. ซักซ้อม; (กลอน) ทุบตี เช่น ยามเมื่อเพลี่ยงพล้ำ
เขาก็จะช่วยกันกระหน่ำซ้ำซ้อมซัก. (ม. ร่ายยาว ทานกัณฑ์).
ซ้อมพยาน ก. ซักซ้อมพยานว่าจะให้การต่อศาลอย่างใด
จึงจะสอดคล้องต้องกันดี.
ซ้อมพวน ก. หีบอ้อยครั้งที่ ๒.
ซ้อมใหญ่ ก. ซ้อมเต็มที่เหมือนของจริงก่อนแสดงจริง.
ซอมซ่อ[ซอมมะ–] ว. ไม่โอ่โถง เช่น บ้านซอมซ่อ, ขะมุกขะมอม เช่น
แต่งตัวซอมซ่อ.
ซอยก. ทําถี่ ๆ เช่น ซอยเท้า, สับถี่ ๆ เช่น ซอยมะม่วง, หั่นถี่ ๆ เช่น
ซอยหอม; ผ่าหรือตัดให้เป็นส่วนเล็ก ๆ เช่น ซอยไม้ระแนง.
ว. เรียกทางย่อยหรือทางแยกจากทางใหญ่ เช่น ถนนซอย คลองซอย.
น. ถนนหรือทางย่อยที่แยกจากทางใหญ่ เช่น ซอยลาดพร้าว ๑;
ลักษณนามเรียกถนนหรือทางที่แยกจากถนนใหญ่ เช่น ถนนสายนี้
มีหลายซอย.
ซอยผมก. ตัดแต่งผมให้มีรูปทรงต่าง ๆ.
ซอยไพ่ก. นำไพ่ทั้งสำรับมาซอยถี่ ๆ เพื่อให้ไพ่สับที่กัน.
ซอสน. เครื่องปรุงรส มีลักษณะเหลวหรือค่อนข้างข้น ใช้จิ้มหรือ
ปรุงอาหารเพื่อให้มีรสชาติดีขึ้น. (อ. sauce).
ซะซร้าว[–ซ้าว] (กลอน) ว. เสียงร้องเซ็งแซ่.
ซะซ่อง(กลอน) ว. ซ่อง, เงื่อง.
ซะซอเซีย(กลอน) ว. เสียงนกร้องจอแจ.
ซะซิกซะแซ(กลอน) ว. เสียงร้องไห้มีสะอื้น.
ซะซิบ(กลอน) ว. เสียงเช่นเสียงนกเล็ก ๆ ร้อง.
ซะเซาะ(กลอน) ก. เซาะ, ทําให้แหว่งเข้าไป, ทําให้พังเข้าไป.
ซะเซียบ(กลอน) ว. เงียบเชียบ.
ซัก(กฎ) ก. ทําให้สะอาดด้วยนํ้า; ไล่เลียงให้กระจ่างแจ้ง.
ซักค้าน (กฎ) ดู ถามค้าน.
ซักซ้อม ก. สอบให้แม่นยํา, สอบให้คล่อง, แนะกันไว้ล่วงหน้า,
ซ้อมซัก ก็ว่า.
ซักไซ้ ก. ไต่ถามไล่เลียงให้ถี่ถ้วน.
ซักฟอก ก. ชําระให้หมดมลทิน; ซักถามให้ได้ความจะแจ้ง.
ซักแห้ง ก. ทําความสะอาดเสื้อผ้าหรือสิ่งทอต่าง ๆ ด้วยวิธีพิเศษ เช่น
ใช้สารเคมีโรยบนรอยเปื้อนแล้วปัดออก หรือแช่ลงในสารละลายเคมี.
ซักส้าวน. ชื่อการเล่นชนิดหนึ่งของเด็กโดยจับแขนดึงกันไปมา.
ซังน. ตอข้าวที่เกี่ยวรวงแล้ว; สิ่งที่เป็นเส้น ๆ หุ้มยวงขนุน; ฝักข้าวโพด
ที่เอาเมล็ดออกหมดแล้ว; ตาที่อยู่ตามมุมของกระดานดวด.
ซั้งน. ที่ล่อปลาให้เข้าไปอยู่ ใช้ไม้ปักตามชายฝั่งลําแม่นํ้า เป็นรูปกลมบ้าง
รีบ้าง ภายในสุมด้วยกิ่งไม้เพื่อล่อปลาให้เข้าอาศัย เมื่อเวลาจะจับ
ก็เอาเฝือกหรืออวนล้อมแล้วเอาไม้ที่สุมนั้นออก, กรํ่า หรือ กลํ่า ก็ว่า.
ซังกะตาย, ซังตายว. ไม่เต็มใจ, ฝืนใจ, อย่างเสียไม่ได้, (มักใช้แก่กริยาทํา).
ซัด ๑น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Trigonella foenumgraecum L. ในวงศ์
Leguminosae เมล็ดใช้ทํายาได้ และใช้ต้มชุบผ้าให้มีกลิ่นหอม
เรียกว่า ลูกซัด.
ซัด ๒ก. สาดโดยแรง เช่น ซัดทราย ซัดปูน, เหวี่ยงไปโดยแรง เช่น ซัดหอก,
ทอด เช่น ซัดลูกบาศก์ ซัดเชือกบาศ, อาการที่คลื่นเหวี่ยงตัวไปมา
โดยแรง เช่น คลื่นซัดฝั่ง, ป้ายความผิดไปถึงคนอื่น เช่น นายดํา
ซัดนายขาว, รําทิ้งแขนออกไปข้างหน้า เช่น ซัดแขน; เบน เช่น
พระอาทิตย์ซัดใต้ซัดเหนือ; คําค่อนว่าหมายความว่า ห่ม เช่นว่า
ซัดแพรสี.
ซัดข้าวสาร ก. สาดข้าวสารในการขับไล่ผีเป็นต้น.
ซัดเซ ก. เที่ยวไปไม่เป็นตําแหน่งแห่งที่.
ซัดทอด ก. อ้างถึง, บ่งถึง; (กฎ) ให้การปรักปรําพาดพิงถึงบุคคลอื่น.
ซัดน้ำ (โบ) ก. สาดนํ้าในพิธีแต่งงานบ่าวสาว.
ซัดยา ก. ใส่ยาลงในเบ้าที่หลอมโลหะในการเล่นแร่แปรธาตุ.
ซั้นว. นั้น; รีบ, เร็ว, ถี่, ติด ๆ กัน.
ซับก. เอาของเช่นผ้าหรือกระดาษทาบลงที่นํ้าหรือสิ่งที่มีลักษณะ
คล้ายคลึงเช่นนั้นเพื่อให้แห้ง; (ถิ่น–อีสาน) ซึมซาบ, กำซาบ.
น. รองในในการฝังเพชรหรือพลอยในกระเปาะ
แหวน; เรียกกระดาษที่ใช้ซับหมึกให้แห้งว่า กระดาษซับ;
เรียกที่ที่มีน้ำซึมซาบอยู่ภายใต้ว่า ที่น้ำซับ.
ซับซ้อน ก. ปะปนทับถมรวมกันอยู่หลายอย่างหลายเรื่อง,
ยุ่งยากสับสนสะสางยาก, เช่น คดีซับซ้อน.
ซับซาบ (ปาก) ก. ซึมซาบ.
ซับใน น. ผ้าที่เย็บทาบอยู่ชั้นในของเครื่องแต่งกาย.
ซับพระพักตร์ (ราชา) น. ผ้าเช็ดหน้า.
ซับขนุนดู ใบขนุน (๑).
ซับซี่(โบ) ก. ซุบซิบพูดจากัน, กระซิบกัน.
ซัลฟาน. ชื่อยาประเภทหนึ่ง เป็นสารอินทรียสังเคราะห์ ประเภทอนุพันธ์
ของกรดซัลฟานิลิก เช่น ซัลฟาไดอะซีน ซัลฟากัวนิดีน มีสมบัติ
หยุดยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย. (อ. sulpha).
ซั้ว ๑ว. เสียงที่ไล่นกหรือไก่เป็นต้น.
ซั้ว ๒(ถิ่น–อีสาน) น. ชื่อแกงชนิดหนึ่ง มักต้มผักหลายชนิดให้สุกก่อน
แล้วจึงนำมาหั่นหรือฉีกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ใส่ลงในหม้อต้มใหม่พร้อมกับ
เครื่องปรุงประสมปลาร้า เช่น ซั้วไก่ ซั้วกบ.
ซา ๑น. ชื่อเรือโบราณชนิดหนึ่ง.
ซา ๒ก. ลดน้อยถอยลงกว่าที่เป็นอยู่, บรรเทาเบาลงกว่าที่เป็นอยู่, เช่น
ฝนซา ไฟซา.
ซ่า ๑น. ส้มซ่า. (ดู ส้ม ๑).
ซ่า ๒น. ชื่อปลานํ้าจืดหลายสกุลในวงศ์ Cyprinidae มีจุดสีดํา
บนเกล็ดข้างตัว จนเห็นเป็นลาย ๖–๑๐ เส้น ที่โคนหางมีจุดสีดํา
เช่น ขี้ขม (Osteochilus hasselti) สร้อยลูกกล้วย (Labiobarbus
spilopleura).
ซ่า ๓ว. อาการที่ปรากฏแก่ร่างกายเมื่อเวลาขนลุกหรือเป็นเหน็บเป็นต้น;
เสียงดังอย่างเสียงนํ้าแตกกระจาย.
ซาก ๑น. ร่างของคนหรือสัตว์ที่ตายจนโทรมเหลือแต่เค้า, สิ่งก่อสร้าง
ที่ปรักหักพังแล้วเหลือแต่เค้า.
ซากดึกดำบรรพ์ น. ซากของพืชหรือสัตว์ดึกดําบรรพ์ที่ฝังอยู่
เป็นเวลานานมาก จนกระทั่งกลายเป็นหิน. (อ. fossil).
ซากศพ น. ร่างของคนที่ตายแล้ว.
ซาก ๒น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Erythrophleum succirubrum Gagnep.
และชนิด E. teysmannii Craib ในวงศ์ Leguminosae ขึ้นในป่า
เบญจพรรณ เนื้อแข็งและหนัก ใช้เผาถ่านได้ดี ทุกส่วนมีพิษ กินตาย
ชนิดแรกใบเกลี้ยง ชนิดหลังใบมีขน, อีสานเรียก ซาด หรือ พันซาด.
ซาง ๑น. ชื่อไผ่หลายชนิดในสกุล Dendrocalamus วงศ์ Gramineae
ชนิดปล้องเล็กบางยาวใช้เป็นลํากล้องเป่าลูกดอก หรือลูกดินเหนียว
ปั้นกลมเป็นต้น เรียกว่า ไม้ซาง.
ซาง ๒น. ชื่อโรคชนิดหนึ่ง ตามตําราแพทย์แผนโบราณว่าเป็นแก่เด็กเล็ก
มีลักษณะเกิดเป็นเม็ดขึ้นในปากในคอ ลิ้นเป็นฝ้า มีอาการ เช่น
ไม่กินนม ไม่กินข้าว ปวดหัวตัวร้อน มีชื่อต่าง ๆ เช่น ซางเพลิง
ซางนํ้า ซางขโมย ซางโจร ซางโค.
ซาง ๓, ซ่าง ๑(ถิ่น) น. บ่อนํ้า.
ซ่าง ๒น. สิ่งปลูกสร้างชั่วคราวอย่างปะรำ มียกพื้นอยู่ข้างใน สำหรับ
พระสงฆ์นั่งสวดพระอภิธรรม ตั้งอยู่ ๔ มุมเมรุ, คดซ่าง คดสร้าง
สร้าง ส้าง หรือ สำซ่าง ก็ว่า.
ซาด(ถิ่น–อีสาน) น. ต้นซาก. (ดู ซาก ๒).
ซานก. กระเสือกกระสนไปอย่างสิ้นท่าหรือสิ้นคิด, ซมซาน หรือ
ซานซม ก็ว่า.
ซานซม ก. กระเสือกกระสนไปอย่างสิ้นท่าหรือสิ้นคิด, ซาน หรือ
ซมซาน ก็ว่า. ว. งมงาย, ไม่รู้อะไร, เช่น โง่ซานซม, ซมซาน ก็ว่า.
ซ่านก. แล่นกระจายไปทั่วตัวอย่างพิษซ่านเสียวซ่าน.
ซ่านเซ็น ก. กระจัดกระจาย, มักใช้เข้าคู่กับคำ แตกฉาน เป็น
แตกฉานซ่านเซ็น.
ซาบซ่านก. แล่นไปทั่วร่างกาย เช่น ปีติซาบซ่าน.
ซาบซึ้งว. อาการที่รู้สึกจับใจอย่างลึกซึ้ง, อาการที่รู้สึกปีติปลาบปลื้ม.
ซ่าโบะน. ผ้าห่ม. (ช.).
ซาแมเรียมน. ธาตุลําดับที่ ๖๒ สัญลักษณ์ Sm เป็นโลหะหายาก ลักษณะ
เป็นของแข็ง หลอมละลายที่ ๑๐๗๒ํซ. (อ. samarium).
ซ้ายว. ตรงข้ามกับ ขวา, ถ้าหันหน้าไปทางทิศตะวันออก ด้านทิศเหนือ
เรียกว่า ด้านซ้ายมือ ด้านทิศใต้ เรียกว่า ด้านขวามือ, ถ้าหันหลัง
ไปทางต้นนํ้าหรือยอดนํ้า ด้านซ้ายมือ เรียกว่า ฝั่งซ้าย ด้านขวามือ
เรียกว่า ฝั่งขวา; (การเมือง) เรียกกลุ่มที่มีอุดมคติทางการเมือง
การเศรษฐกิจ เป็นต้น ที่นิยมการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและรุนแรง
ว่า ฝ่ายซ้าย, โดยทั่วไปใช้หมายถึงกลุ่มที่นิยมลัทธิสังคมนิยมและ
คอมมิวนิสต์.
ซาลาเปาน. ชื่อขนมชนิดหนึ่งของจีน ทําด้วยแป้งสาลีปั้นเป็นลูกกลม
ข้างในใส่ไส้ มีทั้งไส้หวานและไส้เค็ม. (จ.).
ซาว ๑ก. เอาข้าวสารล้างนํ้าด้วยวิธีใช้มือคนให้ทั่วเพื่อให้สะอาดก่อนหุงต้ม
เรียกว่า ซาวข้าว, โดยปริยายหมายถึงล้างสิ่งอื่นด้วยวิธีเช่นนั้น.
ซาวเสียง ก. ลองพูดหรือทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อฟังความคิดเห็น
จากผู้อื่นหรือคนจำนวนมาก, หยั่งเสียง ก็ว่า.
ซาว ๒(ถิ่น–พายัพ) ว. ยี่สิบ.
ซาวน้ำน. เครื่องกินกับขนมจีนปนกันหลายสิ่ง มีกุ้งแห้งป่น กระเทียมซอย
สับปะรด หรือส้มต่าง ๆ เป็นต้น มักกินกับแจงลอน เรียกว่า
ขนมจีนซาวนํ้า.
ซาหริ่ม, ซ่าหริ่มน. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทําด้วยแป้งถั่วเขียว ลักษณะคล้ายลอดช่อง
แต่ตัวเล็กและยาวกว่า กินกับนํ้ากะทิผสมนํ้าเชื่อม.
ซำ(ถิ่น–อีสาน) น. ที่น้ำซับ, ซับ.
ซ้ำว. มีหรือทําอย่างเดียวกันอีกครั้งหนึ่งหรือหลาย ๆ ครั้ง เช่น
พูดซํ้า ตีซํ้า.
ซ้ำซ้อน น. งานที่ควรทําในหน่วยงานเดียว แต่กลับทําในหลาย
หน่วยงาน เข้าลักษณะงานซ้อนงาน เรียกว่า งานซํ้าซ้อน.
ซ้ำซาก ว. ทําแล้วทําอีกอย่างเดียวกันรํ่าไป, จําเจ.
ซ้ำเติม ก. เพิ่มเติมให้หนักหรือให้มากขึ้น.
ซ้ำร้าย ว. ร้ายขึ้นไปอีก.
ซ้ำสาม น. คําว่าคนตํ่าช้าไม่มีตระกูลดี.
ซิ, ซีคําประกอบท้ายคําอื่นเพื่อเสริมข้อความให้เด่น ให้ชัด หรือ
ให้สละสลวยเป็นต้น, โดยมากใช้กับกริยาเป็นเชิงบังคับ เชิงชวน
หรือรับคำเป็นต้น เช่น ไปซิ มาซิ หรือ ไปซี มาซี, สิ ก็ว่า.
ซิก ๑, ซิก ๆว. เรียกอาการที่เหงื่อไหลซึมออกมาตามตัวว่า เหงื่อไหลซิก;
เรียกอาการที่ร้องไห้ค่อย ๆ ว่า ร้องไห้ซิก ๆ, กระซิก ๆ ก็ว่า.
ซิก ๒, ซิกข์น. ชื่อศาสนาหนึ่งในอินเดีย มีศาสดาชื่อ คุรุนานัก; ชื่อชาวอินเดีย
พวกหนึ่งที่นับถือศาสนาซิกข์ส่วนมากอยู่ในแคว้นปัญจาป
ประเทศอินเดีย, สิกข์ หรือ สิข ก็ว่า.
ซิก ๓ดู จามจุรี ๒.
ซิกซี้ก. หัวเราะเย้าหยอกกัน, ระริก, กระซิกกระซี้ ก็ว่า.
ซิกแซ็กว. คดไปคดมา, เลี้ยวไปเลี้ยวมา, เฉียงไปเฉียงมา, สลับฟันปลา;
ลดเลี้ยวสลับซับซ้อน. น. เรียกกรรไตรตัดผ้าให้มีรูปดังกล่าวว่า
กรรไตรซิกแซ็ก, เรียกการเย็บผ้าด้วยด้ายให้มีรูปดังกล่าวว่า
การเย็บซิกแซ็ก, เรียกจักรเย็บผ้าที่สามารถใช้เย็บซิกแซ็กว่า
จักรเย็บผ้าแบบซิกแซ็ก. (อ. zigzag).
ซิการ์น. ยาสูบซึ่งมวนด้วยใบยาสูบ มีขนาดโตกว่าบุหรี่ ปลาย ๒ ข้างเรียว.
(อ. cigar).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒