เซี่ยวกางน. รูปทวารบาล คือ ผู้รักษาประตู มักทําไว้ ๒ ข้างประตู.
เซื่องว. เงื่องหงอย, ซึม, มักใช้เข้าคู่กับคำ ซึม เป็น ซึมเซื่อง หรือ เซื่องซึม.
เซือมดู เนื้ออ่อน.
แซน. ชื่อเรือรบไทยโบราณ ใช้แห่เวลาเสด็จพระราชดําเนินทอดกฐิน.
แซ่ ๑ว. มีเสียงอื้ออึงจนฟังไม่ได้ศัพท์, โจษกันแพร่หลาย.
แซ่ซ้อง ก. เปล่งเสียงแสดงความนิยมยินดีหรือสรรเสริญกันทั่วไป.
แซ่ ๒น. ชื่อสกุลวงศ์ของจีน. (จ.).
แซ็กคาริน(วิทยา) น. ชื่อสารประกอบเคมี มีสูตร C6H4SO2•CONH ลักษณะเป็น
ผลึกสีขาว ละลายนํ้าได้เล็กน้อย มีความหวานประมาณ ๕๕๐ เท่า
ของนํ้าตาลทราย ไม่มีคุณค่าทางอาหาร ในทางแพทย์ใช้แทน
นํ้าตาลทรายสําหรับคนไข้ที่เป็นโรคเบาหวานและคนที่อ้วนมาก.
(อ. saccharin).
แซ็กคารินโซเดียม น. แซ็กคารินซึ่งผลิตออกในรูปสารประกอบ
โซเดียม ละลายนํ้าได้ดีมีความหวานประมาณ ๔๐๐ เท่าของ
นํ้าตาลทราย ไม่มีคุณค่าทางอาหาร ใช้ได้อย่างแซ็กคาริน.
(อ. saccharin sodium).
แซง ๑น. ต้นไม้ชนิดหนึ่งคล้ายต้นปรือ. (พจน. ๒๔๙๓).
แซง ๒น. เรียกม้าที่มีหน้าที่แทรกขนานไปข้าง ๆ ในกระบวนแห่หรือ
กองทัพว่า ม้าแซง, ชื่อช้างศึกพวกหนึ่ง มีหน้าที่สอดแทรกเข้าไปข้าง
กระบวนทัพคอยช่วยระวังรักษาทัพ, ช้างแทรก ก็เรียก, เรียกเรือกราบ
ซึ่งจัดเข้าร่วมไปในกระบวนเรือหลวง มีหน้าที่ป้องกันภัยกระบวนเรือ
พระที่นั่งโดยแซงขนาบอยู่ ๒ ข้างและปิดท้ายกระบวน ว่า เรือแซง.
ก. เบียดหรือเฉียดเพื่อจะขึ้นหน้า เช่น เดินแซง ขับรถแซง แซงคิว;
สอดแทรกเข้ามาในระหว่าง เช่น พูดแซง.
แซงแซวน. ชื่อนกในวงศ์ Dicruridae ขนสีดําหรือเทาเป็นมัน ตาสีแดง
หางเรียวยาว กินแมลง ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น
แซงแซวหางปลา (Dicrurus macrocercus), ชนิดที่มีขนหาง ๑ คู่
เป็นก้านยาวออกไปตรงปลายแผ่ออกเป็นแผ่นขน คือ
แซงแซวหางบ่วงเล็ก (D. remifer) และแซงแซวหางบ่วงใหญ่
(D. paradiseus), ๒ ชนิดหลังนี้เรียกกันทั่วไปว่า แซงแซวหางบ่วง;
เรียกสิ่งเช่นธงที่มีรูปเป็นแฉกเหมือนหางนกแซงแซวว่า
ธงหางแซงแซว.
แซดว. มีเสียงเซ็งแซ่จนฟังไม่ได้ศัพท์ เช่น คุยกันแซด.
undefined
แซด ๆก. อาการที่เซส่ายไปส่ายมาทรงตัวไม่อยู่ เช่น เซแซด ๆ.
แซบ(ถิ่น–อีสาน) ว. อร่อย.
แซมก. แทรกขึ้นมาในระหว่าง เช่น ฟันแซม ขนแซม, เสียบเข้าไป
ในระหว่าง เช่น เด็ดดอกไม้แซมผม, เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งเหน็บแทรก
หรือสอดเข้าไปเพื่อแทนสิ่งที่ชํารุดให้ดีขึ้น เช่น แซมกระบุง แซม
หลังคา. น. เรียกม้าที่มีขนสีอื่นแทรกขึ้นมาในระหว่างขนที่เป็นพื้น
ว่า ม้าแซม.
แซยิดน. วันที่มีอายุครบ ๕ รอบนักษัตร คือ ๖๐ ปีบริบูรณ์ตามคติของจีน,
เรียกการทําบุญในวันเช่นนั้นว่า ทําบุญแซยิด. (จ.).
แซ่วว. อาการที่นอนนิ่งอยู่กับที่เคลื่อนไหวไปไหนไม่ได้ในลักษณะที่
หมดกําลังหรือเจ็บป่วยเป็นต้น ในคําว่า นอนแซ่ว, แอ้วแซ่ว ก็ว่า.
แซะ ๑ก. เอาเครื่องมือแบน ๆ เช่นตะหลิวหรือเสียมแทงเบา ๆ โดยรอบแล้ว
ช้อนขึ้นให้หลุดล่อนจากที่เดิม, โดยปริยายหมายความว่า เร่งรัด เช่น
ต้องคอยแซะให้ทํางานอยู่เรื่อย.
แซะ ๒น. ชื่อกล้วยไม้ชนิด Dendrobium scabrilingue Lindl. ในวงศ์
Orchidaceae กลีบดอกสีขาว กลีบกระเป๋าสีเขียวอ่อนถึงเหลือง
กลิ่นหอม.
โซว. อดอยากยากจน.
โซซัดโซเซ ก. เที่ยวร่อนเร่ไปมาด้วยความอดอยาก.
โซ่ ๑น. กะเหรี่ยง.
โซ่ ๒น. โลหะมีเหล็กเป็นต้นที่เกี่ยวกันเป็นข้อ ๆ เป็นสายยาวสําหรับ
ผูกล่ามแทนเชือก.
โซ่ลาน น. โซ่เหล็กกว้างประมาณ ๔ มิลลิเมตร หนา ๐.๕ มิลลิเมตร
ไม่ยืดหรือหดในทุกอุณหภูมิ มี ๒ ขนาด คือ ยาว ๔๐ เมตร และ
๕๐ เมตร ทั้ง ๒ ขนาด แบ่งออกเป็น ๑๐๐ ข้อต่อกัน ใช้วัดที่ดิน.
โซกก. เปียกมากจนไหลอาบไปทั่ว เช่น เหงื่อโซก.
โซ่งน. ชาวไทยพวกหนึ่ง ผู้ชายนุ่งกางเกงสีดําหรือสีครามแก่ขาสั้นใต้เข่า
เล็กน้อยและแคบ ผู้หญิงนุ่งซิ่นสีดําหรือสีครามแก่มีลายขาวเป็น
ทาง ๆ ลงมา, ซ่ง ซงดํา หรือ ไทยดํา ก็เรียก.
โซงโขดง[–ขะโดง] น. ทรงผมของหญิงไทยสมัยโบราณ ซึ่งรวบเข้าไปเกล้า
ไว้บนขม่อมเป็นห่วงยาว ๆ โดยมากมีเกี้ยวหรือพวงมาลัยสวม,
โองโขดง ก็ว่า. (สิบสองเดือน).
โซเซว. เซไปมา, ทรงตัวไม่ใคร่อยู่, กระโซกระเซ ก็ว่า.
โซดาน. นํ้าที่เจือด้วยโซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต, นํ้าที่มี
แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ละลายและอัดไว้ในขวด เรียกว่า
นํ้าโซดา. (อ. soda).
โซดาแผดเผาน. สารประกอบชนิดหนึ่ง ชื่อโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH)
เป็นของแข็งสีขาว ดูดความชื้นดีมาก ละลายนํ้าได้ดี ใช้ประโยชน์
ในอุตสาหกรรมทําสบู่ ไหมเรยอง, โซดาไฟ หรือ คอสติกโซดา
ก็เรียก. (อ. caustic soda).
โซดาไฟน. โซดาแผดเผา.
โซเดียมน. ธาตุลําดับที่ ๑๑ สัญลักษณ์ Na เป็นโลหะสีขาวคล้ายโลหะเงิน
เนื้ออ่อน หลอมละลายที่ ๙๗.๘บซ. สารประกอบสําคัญของธาตุนี้
ที่พบมาก คือ เกลือแกง. (อ. sodium).
โซเดียมคาร์บอเนต น. เกลือปรกติชนิดหนึ่ง มีสูตร Na2CO3
เมื่อเป็นผลึกมีสูตร Na2CO3•10H2O ลักษณะเป็นผลึกสีขาว
ละลายนํ้าได้ ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมทําแก้ว สบู่ กระดาษ
ทําลายความกระด้างของนํ้า. (อ. sodium carbonate).
โซเดียมซัลเฟต น. เกลือปรกติชนิดหนึ่ง มีสูตร Na2SO4 เมื่อเป็นผลึก
มีสูตร Na2SO4•10H2O ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายนํ้าได้ มีสมบัติ
เป็นยาถ่าย ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมทําสบู่ ผงซักฟอก สีย้อม
แก้ว กระดาษ. (อ. sodium sulphate).
โซเดียมไซคลาเมต น. ชื่อสารประกอบเคมี มีสูตร C6H11NHSO3Na
ลักษณะเป็นผงสีขาว ละลายนํ้าได้ มีรสหวานกว่านํ้าตาลทรายมาก
ใช้เป็นตัวให้ความหวานในเครื่องดื่ม มีหลักฐานว่าสารนี้ก่อให้เกิด
โรคมะเร็งได้. (อ. sodium cyclamate).
โซเดียมไฮโดรเจนกลูทาเมต น. เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร
HOOC•(CH2)2•CH(NH2)COONa ลักษณะเป็นผลึกสีขาว
ละลายนํ้าได้ ใช้ประโยชน์ชูรสอาหาร มักเรียกกันว่า ผงชูรส.
(อ. sodium hydrogen glutamate).
โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต น. เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร NaHCO3
ลักษณะเป็นผงสีขาว ใช้ประโยชน์เป็นตัวทําให้ขนมมีลักษณะฟูพรุน
เช่น ขนมปัง ใช้เป็นองค์ประกอบเคมีในเครื่องดับเพลิง ทางแพทย์ใช้
เป็นตัวลดกรดในกระเพาะอาหาร. (อ. Sodium hydrogen carbonate).
โซเดียมไฮโดรเจนซัลเฟต น. เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร NaHSO4
ลักษณะเป็นของแข็ง ละลายนํ้าได้ใช้ประโยชน์เป็นสารทํา
ความสะอาดแผ่นเหล็กก่อนที่จะฉาบด้วยดีบุก. (อ. sodium hydrogen
sulphate).
โซมก. เปียกทั่ว เช่น เหงื่อโซมตัว; คําบอกให้ช้างย่อตัว.
โซรม[โซม] (โบ) ก. รุมกัน, ช่วยกัน.
โซรมประทยด [–เทียด] (กลอน) ก. รุมกันด่ากระทบกระเทียบ
เปรียบเปรย.
โซรมโรม ก. รุมรบกัน.
โซรมศัสตราวุธ ก. ระดมฟันแทงพุ่งศัสตราวุธเข้าไป.
โซลาน. นํ้ามันเชื้อเพลิงชนิดหนึ่ง ซึ่งใช้กับเครื่องยนต์ดีเซลชนิดหมุนเร็ว
โดยใช้ความร้อนซึ่งเกิดจากกําลังอัดของลูกสูบจุดระเบิด,
ทางการเรียกว่า นํ้ามันดีเซลหมุนเร็ว. (อ. sola, solar).
ไซ ๑น. เครื่องสานสําหรับดักปลา มีหลายชนิด เช่น ไซมาน ไซตั้ง ไซนอน.
ไซ ๒น. ชื่องูชนิด Enhydris bocourti ในวงศ์ Colubridae ตัวอ้วนสั้น
หัวโต อาศัยตามริมน้ำหรือในน้ำเพราะกินปลาเป็นอาหารหลัก
มีพิษอ่อนมากและไม่ปรากฏปฏิกิริยาต่อผู้ถูกกัด.
ไซ ๓น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์ธนิษฐา มี ๔ ดวง, ดาวเศรษฐี ดาวศรวิษฐา
หรือ ดาวธนิษฐะ ก็เรียก.
ไซ ๔น. ชื่อหญ้าชนิด Leersia hexandra Sw. ในวงศ์ Gramineae ชอบขึ้น
ในที่ลุ่ม ใบยาวแหลมคม.
ไซ้ ๑ก. กิริยาที่นกหรือเป็ดเอาปากยํ้า ๆ ขนหรือหาอาหาร; อาการที่ทําให้
ปวดมวน เช่น ยาดําไซ้ท้อง.
ไซ้ ๒ว. ได้, ไหน, อะไร.
ไซเกิล(ฟิสิกส์) น. ชุดของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากภาวะหนึ่งจนกระทั่ง
กลับคืนมาสู่ภาวะแท้จริงเดิมอีก เช่น การเปลี่ยนแปลงในการเคลื่อนที่
ของไฟฟ้ากระแสสลับเริ่มจากภาวะที่ไม่มีกระแสจนกระทั่ง
กระแสทวีค่าสูงสุดในทิศทางหนึ่ง แล้วลดลงจนไม่มีกระแส จากนี้
กระแสทวีค่าขึ้นอีก จนสูงสุดในทิศทางตรงข้าม แล้วจึงกลับลดลง
จนสู่ภาวะไม่มีกระแสอีก ดังนี้เรียกว่า กระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ครบ
๑ ไซเกิล จึงใช้จํานวนไซเกิลต่อวินาทีเป็นหน่วยวัดความถี่ของ
กระแสไฟฟ้าสลับและความถี่ของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า, ปัจจุบันใช้
เฮิรตซ์ แทน ไซเกิล. (อ. cycle).
ไซโคลน[–โคฺลน] น. ชื่อพายุหมุนที่มีกําลังแรงจัด ทําให้มีฝนตกหนักมาก
เกิดขึ้นในมหาสมุทรอินเดีย ทะเลอาหรับ และอ่าวเบงกอล
มีความเร็วลมใกล้บริเวณศูนย์กลางตั้งแต่ ๖๕ นอต หรือ ๑๒๐
กิโลเมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป. (อ. cyclone).
ไซน์(คณิต) น. ไซน์ของมุมใดคืออัตราส่วน (เศษ ความยาวของด้าน
ตรงข้ามมุมนั้น ส่วน ความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก) ในเมื่อ
ถือเอารูปสามเหลี่ยมมุมฉาก (ที่มีมุมนั้น) เป็นหลัก. (อ. sine).
ไซยาไนด์น. เกลือปรกติของกรดไฮโดรไซยานิก (HCN) เช่น
โพแทสเซียมไซยาไนด์ (KCN) โซเดียมไซยาไนด์ (NaCN)
เกลือไซยาไนด์ทั้งหมดเป็นพิษอย่างร้ายแรง. (อ. cyanide).
ไซร้[ไซ้] ว. คําสําหรับเน้นความหมายของคําหน้า มีความหมาย
ไปในทางว่า อย่างนั้น, เช่นนั้น, ทีเดียว.
ไซเรนน. เครื่องส่งสัญญาณเสียงเพื่อเตือนภัย บอกหมดภัย หรือเตือนให้
ยวดยานอื่นหลีกทางให้ เป็นต้น; เสียงที่เกิดจากเครื่องเตือนภัย
เรียก เสียงไซเรน. (อ. siren).
ไซโลน. สิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ ทําด้วยวัสดุที่แข็งแรงทนทาน ภายใน
มีระบบกันความชื้นและระบายอากาศเป็นต้น สําหรับเก็บผลิตผล
ทางเกษตรไว้ชั่วคราวก่อนส่งออก. (อ. silo).
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒